Interpelacja w sprawie doprecyzowania przepisów o podziale gruntów na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6420
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie doprecyzowania przepisów o podziale gruntów na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 18-11-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Zwracam się do Państwa w imieniu samorządów i ich mieszkańców, a konkretnie w związku z pismem złożonym przez burmistrza gminy Zabierzów w związku ze stosowaniem art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.). Przepis ten dopuszcza podziały gruntów geodezyjnych niezależnie od miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w przypadkach, gdy podział jest niezbędny do obsługi usadowionego na niej budynku mieszkalnego.
Ustawa przyznaje organom samorządu terytorialnego, takim jak urzędy gmin, uprawnienia do zatwierdzania podziałów niezależnie od miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jeżeli podział jest niezbędny do utworzenia działki do obsługi domu mieszkalnego. Jednak interpretacja i implementacja tej ustawy doprowadziły do licznych rozbieżności i sporów administracyjnych. Wydaje się, że przepis ten jest wykorzystywany, w szczególności przez podmioty prowadzące działalność deweloperską, do omijania miejscowych przepisów o planowaniu przestrzennym oraz do prowadzenia podziałów zwiększających zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej niezgodnie z ustalonymi planami zagospodarowania przestrzennego.
W praktyce niejednoznaczność pojęcia „niezbędna działka mieszkaniowa” doprowadziła do rozbieżnych interpretacji przez sądy administracyjne. Przykładowo orzeczenia, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie i Białymstoku wykazują odmienne stanowiska w tej kwestii. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 1303/21) interpretuje przepisy w sposób ograniczający możliwość wydzielania działek budowlanych wyłącznie w sytuacjach rzeczywistej konieczności, natomiast wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Bk 923/23) przyznaje właścicielom nieruchomości pełne prawo do podziału działki, powołując się na konstytucyjne prawo własności i brak możliwości jego ograniczania bez wyraźnej podstawy prawnej.
W związku z rozbieżnymi interpretacjami przez sądy administracyjne wnoszę, co następuje:
Doprecyzowanie pojęć prawnych: Czy ministerstwo może przedstawić oficjalną interpretację lub zaproponować zmianę przepisów w celu dokładniejszego zdefiniowania, co stanowi „niezbędną działkę mieszkaniową”? Pomogłoby to samorządom w jednolitym stosowaniu tego przepisu i zmniejszyłoby niejasności prawne.
Czy ministerstwo planuje przeanalizowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w tej sprawie i ewentualne przygotowanie wytycznych, które pozwolą na spójne interpretowanie przepisów przez organy administracji lokalnej?
Wytyczne dotyczące stosowania w sprawach dotyczących inwestycji: Jakie konkretne wytyczne może przedstawić ministerstwo, aby zapobiec nadużywaniu art. 95 ust. 7 w sytuacjach, w których jest on przywoływany w celu uzasadnienia gęstej zabudowy mieszkaniowej, która jest sprzeczna z miejscowym planowaniem przestrzennym?
Możliwość kontroli legislacyjnej: Czy ministerstwo rozważa przegląd lub zmianę art. 95 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu zapewnienia, że nie będzie ona wykorzystywana w sposób godzący w intencje miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego?
Obecna sytuacja nie tylko stwarza wyzwania dla samorządów lokalnych w zakresie utrzymania spójnego planowania przestrzennego, ale także prowadzi do obciążeń administracyjnych i konfliktów, których można uniknąć dzięki jaśniejszym wytycznym legislacyjnym.
Uważam, że uregulowanie tej kwestii jest niezbędne, aby chronić interesy społeczności lokalnych oraz zapewnić spójność i przewidywalność w procesie planowania przestrzennego.
Z poważaniem
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14229 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DN-II.750.48.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6420 Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowego w sprawie
podziału nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (dalej „ugn”), przedstawiam następujące informacje.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie ma kompetencji do dokonywania wiążącej
wykładni przepisów prawa.
Stosowanie obowiązujących przepisów prawa, ich interpretacja (wykładnia) w odniesieniu
do konkretnej sprawy i stanu faktycznego, należy do organu administracji publicznej bądź
sądu właściwego w danej sprawie. Jedynie w toku właściwego dla danej sprawy
postępowania następuje faktyczna wykładnia stosownego przepisu i jedynie w trybie
właściwym dla tego postępowania może nastąpić weryfikacja interpretacji przyjętej przez
organ administracji publicznej stosujący dany przepis bądź sąd.
Niemniej, należy wskazać, że zgodnie z art. 96 ugn, podziału nieruchomości dokonuje się
na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Od
ww. decyzji przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, które
można wnieść za pośrednictwem organu wydającego decyzję w terminie 14 dni od dnia jej
doręczenia. Od rozstrzygnięcia samorządowego kolegium odwoławczego przysługuje
skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach, gdy do Ministerstwa
Rozwoju i Technologii wpływają zapytania interpretacyjne o charakterze abstrakcyjnym,
udzielana jest odpowiedź zawierająca argumentację prawną dotyczącą stosowania art. 95
ust. 7 ugn.
W art. 95 ugn wyczerpująco wskazano bowiem okoliczności, w których podział
nieruchomości może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku
braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zgodnie z art. 95 pkt 7 ugn, podział nieruchomości może nastąpić niezależnie od ustaleń
planistycznych, w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania
z budynku mieszkalnego.
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W art. 4 pkt 3a ugn zdefiniowano pojęcie „działki budowlanej” jako zabudowanej działki
gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie
w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie
z budynków i urządzeń położonych na tej działce. Norma zawarta w art. 95 pkt 7 ugn,
znajduje zatem zastosowanie w przypadku budynku już istniejącego, jeżeli zachodzi
potrzeba lub konieczność wydzielenia dla tego budynku takich działek gruntu z całej
nieruchomości, których parametry odpowiadałyby ustawowemu kryterium prawidłowości
i racjonalności korzystania z istniejących już na gruncie budynków i urządzeń.
Co do zasady oceny dopuszczalności zabudowy nieruchomości gruntowej np. budynkiem,
dokonuje w ramach postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, organ administracji
architektoniczno-budowlanej. Ocena ta odnosi się do wskazanego przez inwestora terenu
tj. nieruchomości lub części nieruchomości, jaką może być działka gruntu.
W powołanych wyżej przepisach ugn opisane zostały jednak przypadki, w których
nieruchomości zostały zabudowane i w takim stanie istnieje potrzeba dokonywania
podziału nieruchomości (wydzielenia zabudowanej części nieruchomości stanowiącej
działkę budowlaną).
Organ administracji (wójt, burmistrz albo prezydent miasta) ocenia, czy proponowany
podział spełnia cel określony przez ustawodawcę. Jeżeli celem tym jest potrzeba
wydzielenia działki budowlanej, wówczas organ będzie badał, czy proponowana do
wydzielenia zabudowana działka gruntu spełnia parametry działki budowlanej, w tym
w zakresie jej wielkości oraz cech geometrycznych, które to parametry wyczerpują
ustawowe kryterium prawidłowego i racjonalnego korzystania z istniejących już na gruncie
budynków i urządzeń.
Ocena spełnienia tej przesłanki należy do uznania organu właściwego w sprawach
podziału nieruchomości, jednakże ocena ta nie może być dowolna i powinna być
dokonywana na podstawie przepisów określających poszczególne parametry działki,
o których mowa w art. 4 pkt 3a ugn.
Należy zwrócić uwagę, że w treści art. 95 pkt 7 ugn, ustawodawca odwołał się do pojęcia
działki budowlanej (zabudowanej działki gruntu, której wielkość, cechy geometryczne,
dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej
umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej
działce), uzależniając dokonanie podziału w tym trybie od jej niezbędności dla korzystania
z budynku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że przez „niezbędność” na gruncie
tego przepisu należy rozumieć, że wydzielenie takiej działki musi być konieczne dla
prawidłowego korzystania z posadowionego na niej budynku mieszkalnego. Zastosowanie
trybu wynikającego z art. 95 pkt 7 ugn może mieć miejsce, o ile istnieje konieczność
wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego
z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania
terenu uniemożliwiał właścicielowi czy właścicielom budynku mieszkalnego korzystanie
z niego, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tym budynkiem
mieszkalnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18
stycznia 2022 r. – sygn. akt I SA/Wa 1303/21).
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości szczególny charakter
podziału nieruchomości dokonywanego na podstawie art. 95 ugn. Wojewódzki Sąd
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr
562/22 wskazał, że we wszystkich przypadkach określonych w art. 95 ugn podział może
nastąpić tylko, gdy zaistnieje któraś z sytuacji w nim przewidzianych, bowiem brak
związania ustaleniami planu przy podziale nieruchomości może mieć miejsce tylko
w celach w nim wskazanych. Art. 95 ugn zawiera zatem zamknięty katalog odstępstw od
generalnej zasady zgodności z planem i w związku z tym musi być interpretowany ściśle.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 20 czerwca 2017 r.,
sygn. akt II SA/Bd 1461/16, również wskazał, że interpretacja art. 95 ugn nie może
prowadzić tylko do obejścia zasady, że podział powinien być zgodny z miejscowym planem
zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 228/20 Naczelny Sąd
Administracyjny wskazał, że w przypadku gdy dotychczasowa, zabudowana już
nieruchomość ma być przedmiotem podziału w trybie art. 95 pkt 7 ugn, podział taki jest
możliwy, jeśli zmierza do wydzielenia tej części objętej podziałem nieruchomości, która -
tworząc działkę budowlaną w rozumieniu ugn - zapewni zgodne z celem i przeznaczeniem
korzystanie z posadowionych na niej budynków i znajdujących się na niej urządzeń.
Przy podziale nieruchomości zabudowanej chodzi więc o zapewnienie prawidłowego
i racjonalnego korzystania z budynków i urządzeń położonych na wydzielanej działce,
przez co należy rozumieć podział w oparciu o kryteria faktyczne (dotychczasowa legalna
zabudowa), który nie będzie sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem
prawa. W tego typu sprawie istotne jest to, czy wydzielana działka budowlana ma
odpowiednią wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie
w urządzenia infrastruktury technicznej, by następnie pod tym kątem stwierdzić, czy
projektowany podział umożliwi właścicielom prawidłowe i racjonalne korzystanie
z budynku mieszkalnego i urządzeń położonych na tej działce. Sąd wskazał także, że
zastosowanie art. 95 pkt 7 ugn może mieć miejsce, jeśli istnieje konieczność wydzielenia
działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której
dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania terenu uniemożliwiał
właścicielowi budynku mieszkalnego korzystanie z niego, w tym realizację uprawnień
budowlanych związanych z tym budynkiem mieszkalnym.
Minister Rozwoju i Technologii monitoruje orzecznictwo sądów administracyjnych oraz
sądów powszechnych w sprawach należących do jego właściwości. W kontekście
powoływania się na art. 95 pkt 7 ugn w sytuacjach, w celu uzasadnienia gęstej zabudowy
mieszkaniowej, która jest sprzeczna z miejscowym planowaniem przestrzennym, należy
ponownie wskazać, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy istnieje
konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego
z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania
terenu uniemożliwiał właścicielowi budynku mieszkalnego korzystanie z niego zgodnie
z jego celem i przeznaczeniem.
Do ministerstwa docierają zarówno postulaty rozszerzenia możliwości dokonywania
podziałów nieruchomości z pominięciem zapisów miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego, jak i postulaty przeciwne, zmierzające do ograniczenia możliwości
dokonywania podziałów nieruchomości w trybie art. 95 ugn. Natomiast w ocenie resortu
rozwoju i technologii aktualnie obowiązujące przepisy optymalnie regulują te zagadnienia.
Obowiązujące brzmienie przepisu art. 95 pkt 7 ugn, jak i utrwalony dorobek orzeczniczy
sądów administracyjnych, nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych przy stosowaniu
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
tej normy. Zdaniem resortu nie ma zatem potrzeby doprecyzowania omawianego przepisu.
Ministerstwo nie planuje również wydawania wytycznych w zakresie stosowania
omawianych przepisów.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest
dyrektor Departamentu Gospodarki Nieruchomościami.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w
związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. -
Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2024r., poz. 806) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 6 of 6 --