Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji w spółce PKP Cargo SA
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6392
do ministra infrastruktury
w sprawie dramatycznej sytuacji w spółce PKP Cargo SA
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak, Michał Woś, Dariusz Matecki
Data wpływu: 18-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z prośbą o podjęcie pilnych działań w sprawie dramatycznej sytuacji w spółce PKP Cargo SA, która, jak donoszą pracownicy oraz ich przedstawiciele, jest poddawana restrukturyzacji w sposób głęboko krzywdzący zatrudnionych. Wprowadzane zmiany nie tylko destabilizują warunki pracy, ale także godzą w podstawowe zasady poszanowania praw pracowniczych i społecznych.
W ostatnich miesiącach dochodzi do licznych zwolnień, które obejmują osoby będące jedynymi żywicielami rodzin, pracowników przebywających na urlopach macierzyńskich, a także osoby niepełnosprawne czy wychowujące dzieci samotnie. Działania te budzą ogromne oburzenie, gdyż łamią zasady wspierania rodzin i osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, co przeczy idei solidarności międzyludzkiej i innym wartościom przyświecającym społecznej odpowiedzialności pracodawcy.
Zgodnie z konwencją nr 98 Międzynarodowej Organizacji Pracy, której Polska jest sygnatariuszem, każdemu pracownikowi przysługuje prawo do zrzeszania się oraz rokowań zbiorowych. Niestety, jak donoszą przedstawiciele pracowników, działania obecnego zarządu PKP Cargo SA naruszają te podstawowe prawa, a pracownicy są zwalniani m.in. ze względu na swoją przynależność związkową, co godzi w podstawowe zasady dialogu społecznego i wzajemnego szacunku między pracodawcą a pracownikiem.
W obliczu wyzwań, jakie stawia aktualna sytuacja ekonomiczna, niezbędne jest zapewnienie pracownikom PKP Cargo stabilnych i godnych warunków pracy, a także umożliwienie im działania w ramach organizacji związkowych, które stoją na straży ich interesów.
Zwracam się więc do Pana Ministra z prośbą o podjęcie odpowiednich kroków, aby:
1. Zlecić analizę sytuacji w PKP Cargo SA oraz ocenić, czy wprowadzone zmiany restrukturyzacyjne są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa pracy oraz standardami międzynarodowymi?
2. Wspomóc dialog między pracownikami a zarządem PKP Cargo, aby zapewnić przestrzeganie praw pracowniczych oraz związkowych, a także wypracować rozwiązania sprzyjające stabilności zatrudnienia w spółce.
3. Przeanalizować możliwość zapewnienia dodatkowej ochrony osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej, takiej jak samotni rodzice czy osoby niepełnosprawne, aby uniknąć ich nieuzasadnionych zwolnień.
Wierzę, że podjęcie szybkich działań pozwoli nie tylko ochronić prawa pracowników, ale również przyczyni się do poprawy sytuacji w PKP Cargo SA, co jest niezbędne dla zapewnienia efektywnego funkcjonowania tej strategicznej spółki dla polskiej gospodarki i rynku transportowego.
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8202 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.54.2024
Warszawa, 12 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6392 posłów na Sejm RP Panów Tadeusza Woźniaka,
Michała Wosia oraz Dariusza Mateckiego w sprawie dramatycznej sytuacji w spółce PKP
CARGO SA, na wstępie pragnę poinformować, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem
PKP CARGO SA w restrukturyzacji (dalej: PKP CARGO) i nie wykonuje uprawnień z tytułu
posiadania jej akcji, jak również z akcji/udziałów spółek wchodzących w skład Grupy
Kapitałowej PKP CARGO SA.
Pakiet akcji, stanowiący 33,01% udział w kapitale zakładowym Spółki posiadają Polskie
Koleje Państwowe S.A. Zgodnie z regulacjami Kodeksu spółek handlowych organy spółki
działają w zakresie posiadanych kompetencji, a kompetencje w zakresie bieżącego
prowadzenia spraw Spółki posiada Zarząd Spółki.
Mając na względzie przedstawioną powyżej zależność właścicielską pozwalam sobie
odnieść się do kwestii wskazanych w wystąpieniu.
Należy zauważyć, że sytuacja w jakiej znalazło się PKP CARGO i podjęte działania
restrukturyzacyjne są następstwem szeregu błędnych decyzji biznesowych
i nieefektywnego zarządzania Spółką na przestrzeni ostatnich lat, jak również tzw. „decyzji
węglowej” byłego Premiera i sposób jej realizacji przez ówczesny Zarząd Spółki.
Wyniki za trzy kwartały 2024 r. to w dużej mierze także konsekwencja przegranych
przetargów w 2023 roku. W branży towarowych przewozów kolejowych, a szczególnie
w przypadku tak dużych podmiotów jak PKP CARGO, większość kontraktów zawiera się
w wyniku otwartych postępowań. Pod koniec zeszłego roku, PKP CARGO przegrała
większość przetargów, a tym samym straciła możliwość zarówno pracy operacyjnej jak
i finansowania na ten rok. Pomimo starań pracowników Spółki przewozy, masa towarowa
i zamówienia, które można pozyskać z rynku z wolnej ręki, o dużo krótszych terminach
realizacji, nie są w stanie zastąpić największych przetargowych zamówień. Efekty
wygrywanych przez Spółkę na przestrzeni od maja br. do chwili obecnej przetargów będą
widoczne dopiero w kolejnych miesiącach.
Dramatyczną sytuację odzwierciedlają konkretne liczby: udział PKP CARGO S.A. w rynku
mierzony pracą przewozową zmalał z niemal 60% w 2013 roku do mniej niż 29% w III
kwartale 2024 roku. Wartość giełdowa spadła o 90% z ponad 4 miliardów złotych w 2014
roku do niespełna 600 milionów złotych w 2024 roku, przyczyniając się tym samym do
utraty zaufania inwestorów do zdolności spółki do odzyskania stabilności finansowej.
-- 1 of 3 --
2
Na wyniki związane z podstawową działalnością operacyjną mają również wpływ zmiany
rynkowe w grupach towarowych przewozu koleją, co wpływa na wielkość przewiezionych
towarów także w PKP CARGO.
Ad 1. Zlecenie analizy sytuacji w PKP Cargo S.A. oraz ocena, czy wprowadzone zmiany
restrukturyzacyjne są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa pracy oraz
standardami międzynarodowymi?
Kwestia oceny prowadzonych działań restrukturyzacyjnych i tworzonego w PKP CARGO
planu restrukturyzacji podlega ocenie zarządcy sanacyjnego oraz sądu, któremu taki plan
będzie przedłożony.
Odnośnie przestrzegania prawa pracy przez Zarząd spółki PKP CARGO SA, uprzejmie
informuję, że organem uprawnionym do kontroli przestrzegania prawa pracy
i podejmowania interwencji w przypadku jego naruszeń jest Państwowa Inspekcja Pracy,
która podlega Sejmowi RP a nadzór nad nią, w zakresie ustalonym ustawą, sprawuje Rada
Ochrony Pracy - zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Minister Infrastruktury nie ma kompetencji ustawowych oraz instrumentów prawnych do
przeprowadzenia kontroli w tym zakresie.
Zgodnie z zapewnieniami Zarządu PKP CARGO SA wszystkie podejmowane działania są
zgodnie z powszechnie i wewnętrznie obowiązującymi przepisami prawa.
Ad 2. Wspomożenie dialogu pomiędzy pracownikami a zarządem PKP Cargo, aby
zapewnić przestrzeganie praw pracowniczych oraz związkowych, a także wypracowanie
rozwiązania sprzyjające stabilności zatrudnienia w spółce.
Minister Infrastruktury, działając w imieniu Skarbu Państwa jako akcjonariusza PKP SA
oczekuje, że wszystkie podjęte przez organy zarządzające działania będą prowadzone w
dialogu ze stroną społeczną, i w konsekwencji pozwolą Spółce PKP CARGO na odbudowę
pozycji na rynku, co pozytywnie wpłynie także na sytuację spółek z jej grupy kapitałowej.
Wyrazem tego były spotkania z przedstawicielami strony społecznej oraz władz PKP
CARGO. W dniu 18 listopada 2024 r. odbyło się spotkanie Współprzewodniczących
Zespołu Trójstronnego do spraw Kolejnictwa, reprezentujących wszystkie strony tego
Zespołu, tj. stronę rządową, stronę pracodawców kolejowych oraz stronę społeczną, na
którym omawiano, przede wszystkim, kwestie związane z bezpieczeństwem w transporcie
kolejowym. W trakcie tego spotkania strona związkowa przyjęła propozycję kolejnego
posiedzenia Zespołu po wyłonieniu nowego Zarządu Spółki PKP CARGO.
Ad 3. Przeanalizowanie możliwości zapewnienia dodatkowej ochrony osobom będącym
w trudnej sytuacji życiowej, takiej jak samotni rodzice czy osoby niepełnosprawne, aby
uniknąć ich nieuzasadnionych zwolnień.
Z oficjalnych komunikatów PKP CARGO wynika, że otwarcie postępowania sanacyjnego
pozwoliło na uratowanie płynności finansowej oraz dało szansę na dalszą działalność na
konkurencyjnym i wymagającym rynku kolejowych przewozów towarowych. W zakresie
natomiast stosunków pracy, otwarcie sanacji, które z punktu widzenia przepisów jest
równoznaczne co do skutków ogłoszeniu upadłości, zniosło wszelką ochronę trwałości
stosunków pracy, w tym między innymi takich grup jak działaczy związkowych,
-- 2 of 3 --
3
społecznych inspektorów pracy lub innych osób posiadających ochronę pracowniczą.
W celu utrzymania działalności podjęto wiele inicjatyw zmierzających do obniżenia
kosztów stałych, zarówno w obszarze działalności operacyjnej jak i kadrowej (proces
zwolnień grupowych). Wszystkie powyższe działania poprzedzono wnikliwymi analizami
oraz przygotowaniami zapewniającymi utrzymanie pełnej zdolności przewozowej. Jak
wielokrotnie było podkreślane przez Zarząd PKP CARGO, wszystkie podejmowane decyzje
były i są wdrażane zgodnie z przepisami prawa powszechnego, jak też zakładowego w tym
w pełnym poszanowaniu uprawnień pracowniczych oraz wolności związkowych.
Wszystkie aktywności w ramach postępowania sanacyjnego podejmowane są przez
zarządcę oraz zarząd spółki pod ścisłym nadzorem sędziego komisarza, który między
innymi wyraził zgodę na przeprowadzenie niezbędnych zwolnień grupowych w oparciu
o regulaminy zawierające precyzyjne kryteria doboru pracowników do zwolnień.
W upublicznionym przez Zarząd PKP CARGO wystąpieniu do parlamentarzystów zostało
podkreślone, że w ramach zwolnień grupowych nie było przypadku zwolnienia żadnej
kobiety w ciąży, mimo że obowiązujące przepisy dają taką możliwość, gdy firma znajduje
się w postępowaniu sanacyjnym. Natomiast celem ratowania ponad 10 000 potrzebnych
miejsc pracy Spółka wypowiedziała stosunek pracy osobom posiadającym uprawnienia do
świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych, jak też z kilkudziesięciu zwolnionym
z obowiązku świadczenia pracy, działaczom związkowym.
Z komunikatów PKP CARGO wynika, że proces zwolnień grupowych został zamknięty,
a informacja w tej sprawie przekazana stronie społecznej. Finalnie od lipca do
października 2024 roku zatrudnienie w Spółce zakończyło 3665 osób, z czego 1150 osób
z tzw. przyczyn naturalnych (np. przejście na emeryturę czy wypowiedzenie umowy przez
pracownika), a pozostałe w ramach zwolnień grupowych. Jak zostało wskazane
w komunikacie, Zarząd PKP CARGO SA nie przewiduje dalszych zwolnień.
Minister Infrastruktury oczekuje, że wszystkie działania jakie Zarząd PKP CARGO podjął
w ramach postępowania sanacyjnego, pozwolą na uzdrowienie sytuacji Spółki,
przywrócenie jej pozycji w przewozach towarowych koleją i zapewnienie stabilnych miejsc
pracy dla jej pracowników.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --