telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.16.2024.AS
Warszawa, 29 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6291 Pani Poseł Małgorzaty Gromadzkiej i Pana Posła
Piotra Kandyba, w sprawie wprowadzenia dodatku do emerytury dla osób posiadających
tytuł Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie
może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja
o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Zasłużonym
Honorowym Dawcom Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów
prawa, zarówno krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że
„
oddawanie krwi, osocza lub innych składników krwi jest uważane za dobrowolne
i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do
jakiejkolwiek zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci.
Wyłącza to również przyznanie wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza
czas odpowiednio konieczny do oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje
i zwrot kosztów podróży są zgodne z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania
krwi”.
Dodatkowo należy mieć również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu
Komitetu Sterującego ds. Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy1, podczas
którego dyskutowana była definicja „finansowej korzyści”. W kontekście Konwencji
o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii
i medycyny z dnia 19 listopada 1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata
lub korzyść jakiegokolwiek rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie
zmarłego dawcy. Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej
końcowym celem lub jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków
i rzeczywistych kosztów może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna
kompensacja utraconego zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie
powinien ani finansowo tracić, ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach,
można dopuścić wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na
zapłatę dawcom odszkodowania za szkodę związaną z donacją.
1 Posiedzenie odbyło się w dniach 3-4 listopada 2016 r.

-- 1 of 2 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Tym samym w promocji dawstwa nadrzędnie należy stosować środki ukierunkowane na
altruizm. Z uwagi na powyższe krwiodawcy, w systemie ochrony zdrowia, posiadają
określony katalog uprawnień, tj. zwolnienie od pracy, zwrot utraconego zarobku na
zasadach wynikających z przepisów prawa pracy, zwrot kosztów przejazdu do jednostki
organizacyjnej publicznej służby krwi, posiłek regeneracyjny, możliwość odliczenia od
podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty rekompensaty, bezpłatne
zaopatrzenie w leki objęte wykazami do wysokości limitu finansowania, uprawnienia do
korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym do leczenia
sanatoryjnego oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Uprawnienia te
należy rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących donację,
a zwrotu ponoszonych kosztów oraz dowodów uznania i wdzięczności za oddaną krew i jej
składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś
z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem, lecz darem dla drugiego człowieka.
Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwane w ramach
honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne bezpieczeństwo i ochronę
zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i jej biorców. Należy
bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby chore, dlatego niezwykle istotne jest, aby
pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały z potrzeby serca, były szlachetne oraz
świadome. Wprowadzenie finansowania dodatku do emerytury dla Honorowych Dawców
Krwi - Zasłużonych dla Zdrowia Narodu wykracza poza ideę honorowego, dobrowolnego
i nieodpłatnego dawstwa krwi, gdyż w sposób bezpośredni skutkuje przyznaniem
gratyfikacji finansowej.
Krwiodawstwo to misja i odpowiedzialność, a świadomość możliwości uratowania komuś
życia jest jedną z najistotniejszych wartości honorowego krwiodawstwa – krew jest
najcenniejszym darem jaki może podarować człowiek. Z uwagi na fakt, że krwi nie można
kupić ani wyprodukować, tak ważne jest jej honorowe oddawanie. Honorowy Dawca Krwi
oddając cząstkę siebie w bezinteresowny sposób niesie pomoc pacjentom wymagającym
leczenia krwią lub jej składnikami. Ofiarowana krew jest darem życia, który jest potrzebny
przy wykonywaniu skomplikowanych operacji, ratowaniu zdrowia, a także życia ciężko
chorych oraz przy udzielaniu pomocy ofiarom wypadków. Z uwagi na kluczową rolę
Honorowych Dawców Krwi w systemie lecznictwa obecnie realizowana jest kolejna edycja
programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej
Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”, w tym w zakresie celów szczegółowych
dotyczących utrzymania stałej liczby świadomych dawców krwi i jej składników,
zwiększenia świadomości społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa oraz
zwiększenia świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców, co stanowi
kontynuację zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach poprzednich edycji programu
realizowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020. Opracowany przez publiczną służbę
krwi program ma charakter długofalowy i w dużej mierze w dalszym ciągu realizuje cele
z lat poprzednich, przede wszystkim w odniesieniu do promocji i edukacji w zakresie
honorowego krwiodawstwa, tj. kontynuacji działań edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży,
kampanii skierowanej do pracodawców celem włączenia honorowego krwiodawstwa
w społeczną odpowiedzialność biznesu czy kampanii skierowanej do podmiotów
leczniczych i punktów pobrań krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 2 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.665.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6291 Pani Posłanki Małgorzaty Gromadzkiej oraz Pana
Posła Piotra Kandyby w sprawie wprowadzenia dodatku do emerytury dla osób
posiadających tytuł Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu, proszę przyjąć
poniższe informacje.
System ubezpieczeń społecznych, w tym przede wszystkim powszechny system emerytalny,
opiera się na zasadzie ekwiwalentności odprowadzonych składek i należnego świadczenia.
Emerytury wypłacane z systemu powszechnego mają charakter indywidualny, a ich
wysokość jest ustalana na podstawie wkładu wniesionego w postaci składek. Im bardziej
ubezpieczony partycypował w tworzeniu dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
w tym większym stopniu ma on prawo z nich korzystać pobierając emeryturę lub rentę.
Przyznanie dodatkowego świadczenia do emerytury, które nie wynika z wniesionego przez
ubezpieczonego wkładu w postaci opłacenia składki ubezpieczeniowej, nie znajduje
uzasadnienia w konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że funkcjonujące w przeszłości
w powszechnym systemie emerytalnym, a finansowane z budżetu państwa dodatki z tytułu
nadanych odznaczeń państwowych, w tym dodatek dla honorowych dawców krwi z tytułu
odznaczenia „Zasłużony dla Zdrowia Narodu”, podobnie jak tzw. dodatki branżowe,
przysługujące z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze, zostały zniesione na mocy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji
emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
(Dz. U. Nr 104, poz. 450, z późn. zm.). Zniesienie prawa do tych dodatków wiązało się ze
stopniowym przywracaniem systemowi emerytalnemu jego ubezpieczeniowego charakteru,
o którym ostatecznie przesądziła przeprowadzona w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń
społecznych.
W nowym systemie emerytalnym, określonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631),
źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek
pracowników i pracodawców. Z systemu tego usunięto większość elementów
nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia
z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego
aktywności zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz
dodatek dla sierot zupełnych. Oba dodatki są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Wypłata tych dodatków ma miejsce w
sytuacji spełnienia się wskazanych ryzyk oraz wiąże się z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej.

-- 1 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Krwiodawstwo nie mieści się w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych
kategoriach ryzyk ubezpieczeniowych, które obejmują przede wszystkim utratę możliwości
osiągania dochodów z pracy wskutek starości lub niezdolności do pracy spowodowanej
stanem zdrowia.
W systemie emerytalnym brak jest więc miejsca dla preferencji w wysokości świadczeń dla
wybranych grup ubezpieczonych. Przyznanie nowych dodatków do emerytury
doprowadziłoby przede wszystkim do naruszenia reguły nietworzenia nowych uprawnień
nieznajdujących pokrycia w składce na ubezpieczenie emerytalne.
Jednocześnie informuję, że często wskazywanego przez zainteresowanych świadczenia
pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie można traktować jako dodatku do
emerytury. Świadczenie to, obecnie wynoszące 336,26 zł miesięcznie, przyznawane jest na
wniosek osoby, która pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym. Świadczenie to nie jest świadczeniem z ubezpieczeń społecznych
i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podobnie świadczenie
ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczych strażach pożarnych nie wynika z rozwiązań
z systemu emerytalnego i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Świadczenie ratownicze, obecnie w wysokości 258 zł, z tytułu wysługi lat w OSP przysługuje
strażakowi ratownikowi OSP na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r.
o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233, z późn. zm.).
Ewentualne wypracowanie w ramach możliwości budżetu państwa rozwiązań
pozwalających na dodatkowe docenienie trudu osób podejmujących aktywność społecznie
użyteczną powinno znajdować odzwierciedlenie w przepisach regulujących tę aktywność,
a nie w rozwiązaniach z zakresu systemu emerytalnego.
Zważywszy, że uprawnienia honorowych dawców krwi określają przepisy ustawy z dnia 22
sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 281, z późn. zm.) ewentualne
rozszerzenie katalogu uprawnień i przywilejów, których część przysługuje za długotrwałe
i systematyczne oddawanie krwi, leży w gestii ministra właściwego do spraw zdrowia.
Niezależnie od powyższego, dziękuję za głos zabrany w tej sprawie. W imieniu Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pragnę podkreślić, że wszystkie przedstawiane mu w
związku z tą problematyką propozycje zmian przepisów są wnikliwie analizowane
i traktowane jako wyraz troski o kształt systemu ubezpieczeń społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --