Interpelacja nr 6287
Interpelacja w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych
Interpelacja nr 6287
do ministra sprawiedliwości
w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 15-11-2024
Zwracam się z prośbą o wyjaśnienia oraz przedstawienie stanowiska resortu w sprawie konieczności nowelizacji przepisów dotyczących zniesławienia, w szczególności art. 212 Kodeksu karnego, w kontekście postępu technologicznego i rosnącego znaczenia dowodów cyfrowych.
Obecnie, w związku z dynamicznym rozwojem technologii cyfrowych oraz łatwością manipulacji materiałami w postaci obrazów, dźwięków czy wideo (np. poprzez technologię deep fake), przepisy prawa karnego stają przed nowymi wyzwaniami. Przestępstwo zniesławienia z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej niesie za sobą szczególne zagrożenia zarówno dla poszczególnych osób, jak i całych instytucji. Pojawia się również problem braku odpowiednich procedur dotyczących weryfikacji dowodów cyfrowych, co komplikuje prowadzenie postępowań.
W związku z powyższym kieruję następujące pytania:
Status prac
Jakie są aktualne działania w zakresie oceny i ewentualnej nowelizacji art. 212 Kodeksu karnego?
Czy planowane zmiany uwzględniają specyfikę nowych technologii?
Dowody cyfrowe i ich weryfikacja
Czy ministerstwo pracuje nad wprowadzeniem szczegółowych procedur weryfikacji dowodów cyfrowych, w tym metod umożliwiających skuteczne rozpoznawanie zmanipulowanych materiałów takich jak deep fake?
Czy istnieją plany stworzenia szybszych mechanizmów dostępu do opinii biegłych w sprawach wymagających analizy cyfrowej?
Odpowiedzialność za zniesławienie
Czy ministerstwo rozważa zmniejszenie zakresu odpowiedzialności karnej za zniesławienie, szczególnie poprzez rezygnację z kar pozbawienia wolności, które w obecnych realiach mogą być postrzegane jako nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu?
Zmieniające się realia społeczne i technologiczne
Jak ministerstwo planuje uwzględnić w swoich działaniach rosnące znaczenie mediów społecznościowych oraz internetowych platform komunikacyjnych, które są najczęstszym miejscem występowania potencjalnych pomówień?
Czy planowane są dodatkowe środki edukacyjne lub regulacyjne, które mogą pomóc w ograniczeniu skali takich zjawisk?
Proszę o przedstawienie działań ministerstwa mających na celu dostosowanie obowiązujących przepisów do współczesnych realiów technologicznych i społecznych, aby skuteczniej chronić obywateli i instytucje przed zagrożeniami wynikającymi z manipulacji cyfrowych oraz jednocześnie zapewnić przestrzeganie podstawowych praw obywatelskich.
Interpelacja nr 6287
do ministra sprawiedliwości
w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 15-11-2024
Zwracam się z prośbą o wyjaśnienia oraz przedstawienie stanowiska resortu w sprawie konieczności nowelizacji przepisów dotyczących zniesławienia, w szczególności art. 212 Kodeksu karnego, w kontekście postępu technologicznego i rosnącego znaczenia dowodów cyfrowych.
Obecnie, w związku z dynamicznym rozwojem technologii cyfrowych oraz łatwością manipulacji materiałami w postaci obrazów, dźwięków czy wideo (np. poprzez technologię deep fake), przepisy prawa karnego stają przed nowymi wyzwaniami. Przestępstwo zniesławienia z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej niesie za sobą szczególne zagrożenia zarówno dla poszczególnych osób, jak i całych instytucji. Pojawia się również problem braku odpowiednich procedur dotyczących weryfikacji dowodów cyfrowych, co komplikuje prowadzenie postępowań.
W związku z powyższym kieruję następujące pytania:
Status prac
Jakie są aktualne działania w zakresie oceny i ewentualnej nowelizacji art. 212 Kodeksu karnego?
Czy planowane zmiany uwzględniają specyfikę nowych technologii?
Dowody cyfrowe i ich weryfikacja
Czy ministerstwo pracuje nad wprowadzeniem szczegółowych procedur weryfikacji dowodów cyfrowych, w tym metod umożliwiających skuteczne rozpoznawanie zmanipulowanych materiałów takich jak deep fake?
Czy istnieją plany stworzenia szybszych mechanizmów dostępu do opinii biegłych w sprawach wymagających analizy cyfrowej?
Odpowiedzialność za zniesławienie
Czy ministerstwo rozważa zmniejszenie zakresu odpowiedzialności karnej za zniesławienie, szczególnie poprzez rezygnację z kar pozbawienia wolności, które w obecnych realiach mogą być postrzegane jako nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu?
Zmieniające się realia społeczne i technologiczne
Jak ministerstwo planuje uwzględnić w swoich działaniach rosnące znaczenie mediów społecznościowych oraz internetowych platform komunikacyjnych, które są najczęstszym miejscem występowania potencjalnych pomówień?
Czy planowane są dodatkowe środki edukacyjne lub regulacyjne, które mogą pomóc w ograniczeniu skali takich zjawisk?
Proszę o przedstawienie działań ministerstwa mających na celu dostosowanie obowiązujących przepisów do współczesnych realiów technologicznych i społecznych, aby skuteczniej chronić obywateli i instytucje przed zagrożeniami wynikającymi z manipulacji cyfrowych oraz jednocześnie zapewnić przestrzeganie podstawowych praw obywatelskich.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3770 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.391.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 6287 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących
zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych.
Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego (w dalszej treści: Komisja),
działającej przy Ministrze Sprawiedliwości, Pan prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel powołał
zespół problemowy do spraw art. 212 k.k. i art. 216 k.k., obejmujących odpowiednio
przestępstwo zniesławienia i znieważenia.
Zespół problemowy przygotował założenia legislacyjne, które następnie zostały
skierowane pod obrady Komisji. Podczas posiedzenia 22 października 2024 r. Komisja
większością głosów uznała za pożądane następujące kierunki zmian w obszarze
przestępstwa zniesławienia:
- zdepenalizowanie pomawiania osób pełniących funkcje publiczne w związku
z pełnieniem tej funkcji – za pomocą zarzutów nieprawdziwych,
- zdepenalizowanie pomawiania innych osób, niż osoby fizyczne,
- ograniczenie penalizacji pomawiania do przypadków, gdy sprawca działa w celu
poniżenia pomawianego w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania potrzebnego
-- 1 of 3 --
2
dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (depenalizacja pomówienia
z zamiarem ewentualnym),
- całkowitą depenalizację podnoszenia i rozgłaszania zarzutów prawdziwych,
- całkowitą depenalizację pomawiania osób pełniących funkcję publiczną w związku
z pełnieniem tej funkcji.
Należy zastrzec, że Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego nie zakończyła prac
nad zagadnieniem zakresu kryminalizacji art. 212 k.k. Przedmiotem dyskusji w Komisji
będzie w szczególności zakres penalizacji pomówienia w przypadku, gdy sprawca działa
publicznie oraz za pomocą środków masowego komunikowania się.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego nie podjęła również decyzji kierunkowej co do
wysokości i rodzaju zagrożenia karą za przestępstwo zniesławienia. Komisja na obecnym
etapie prac nie przedstawiła również projektu zmian stosownych przepisów. Zakończenie
prac jest przewidziane podczas posiedzenia Komisji w dniach 3 - 5 grudnia 2024 r.
W świetle przedmiotowej interpelacji zasadnym jest również wskazanie, że w ramach
Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego powołano zespół problemowy do spraw
informatyzacji procesu karnego. Jednym z celów zespołu, zgodnie z opracowanymi
założeniami, jest uregulowanie kwestii dowodów elektronicznych w postępowaniu
karnym.
Należy zauważyć, że z perspektywy postępowania karnego rodzaj i charakter dowodów
(dowody cyfrowe, pisma dowody rzeczowe lub inne) pozostaje bez znaczenia
w kontekście znamion czynów zabronionych, określonych w prawie karnym materialnym.
Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie karne na każdym z jego etapów jest
sprawdzenie legalności i wiarygodności dowodów oraz obiektywizm w ich ocenie przy
wydawaniu decyzji kończących postępowanie karne.
Podkreślenia wymaga także, że organy prowadzące postępowanie są zobligowane
do powołania biegłego lub instytucji naukowej lub specjalistycznej w tych przypadkach,
-- 2 of 3 --
3
w których stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia
sprawy wymaga wiadomości specjalnych (art. 193 § 1 k.p.k.). Zatem, w razie wątpliwości
co do autentyczności dowodów cyfrowych, najczęściej będzie zachodziła potrzeba
skorzystania z opinii biegłych w sprawie, bez względu na rodzaj przestępstwa, którego
dotyczy postępowanie.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.391.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 6287 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie potrzeby zmiany przepisów dotyczących
zniesławienia w kontekście rozwoju technologii cyfrowych.
Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego (w dalszej treści: Komisja),
działającej przy Ministrze Sprawiedliwości, Pan prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel powołał
zespół problemowy do spraw art. 212 k.k. i art. 216 k.k., obejmujących odpowiednio
przestępstwo zniesławienia i znieważenia.
Zespół problemowy przygotował założenia legislacyjne, które następnie zostały
skierowane pod obrady Komisji. Podczas posiedzenia 22 października 2024 r. Komisja
większością głosów uznała za pożądane następujące kierunki zmian w obszarze
przestępstwa zniesławienia:
- zdepenalizowanie pomawiania osób pełniących funkcje publiczne w związku
z pełnieniem tej funkcji – za pomocą zarzutów nieprawdziwych,
- zdepenalizowanie pomawiania innych osób, niż osoby fizyczne,
- ograniczenie penalizacji pomawiania do przypadków, gdy sprawca działa w celu
poniżenia pomawianego w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania potrzebnego
-- 1 of 3 --
2
dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (depenalizacja pomówienia
z zamiarem ewentualnym),
- całkowitą depenalizację podnoszenia i rozgłaszania zarzutów prawdziwych,
- całkowitą depenalizację pomawiania osób pełniących funkcję publiczną w związku
z pełnieniem tej funkcji.
Należy zastrzec, że Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego nie zakończyła prac
nad zagadnieniem zakresu kryminalizacji art. 212 k.k. Przedmiotem dyskusji w Komisji
będzie w szczególności zakres penalizacji pomówienia w przypadku, gdy sprawca działa
publicznie oraz za pomocą środków masowego komunikowania się.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego nie podjęła również decyzji kierunkowej co do
wysokości i rodzaju zagrożenia karą za przestępstwo zniesławienia. Komisja na obecnym
etapie prac nie przedstawiła również projektu zmian stosownych przepisów. Zakończenie
prac jest przewidziane podczas posiedzenia Komisji w dniach 3 - 5 grudnia 2024 r.
W świetle przedmiotowej interpelacji zasadnym jest również wskazanie, że w ramach
Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego powołano zespół problemowy do spraw
informatyzacji procesu karnego. Jednym z celów zespołu, zgodnie z opracowanymi
założeniami, jest uregulowanie kwestii dowodów elektronicznych w postępowaniu
karnym.
Należy zauważyć, że z perspektywy postępowania karnego rodzaj i charakter dowodów
(dowody cyfrowe, pisma dowody rzeczowe lub inne) pozostaje bez znaczenia
w kontekście znamion czynów zabronionych, określonych w prawie karnym materialnym.
Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie karne na każdym z jego etapów jest
sprawdzenie legalności i wiarygodności dowodów oraz obiektywizm w ich ocenie przy
wydawaniu decyzji kończących postępowanie karne.
Podkreślenia wymaga także, że organy prowadzące postępowanie są zobligowane
do powołania biegłego lub instytucji naukowej lub specjalistycznej w tych przypadkach,
-- 2 of 3 --
3
w których stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia
sprawy wymaga wiadomości specjalnych (art. 193 § 1 k.p.k.). Zatem, w razie wątpliwości
co do autentyczności dowodów cyfrowych, najczęściej będzie zachodziła potrzeba
skorzystania z opinii biegłych w sprawie, bez względu na rodzaj przestępstwa, którego
dotyczy postępowanie.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --