Interpelacja w sprawie rekompensaty strat ekonomicznych producentów warchlaków w związku z włączeniem decyzjami administracyjnymi do strefy czerwonej ASF
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6222
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie rekompensaty strat ekonomicznych producentów warchlaków w związku z włączeniem decyzjami administracyjnymi do strefy czerwonej ASF
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 14-11-2024
Gniezno, 14 listopada 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
na dyżurze poselskim przyjąłem przedstawiciela Fermy Antonin z Wielkopolski, który poinformował mnie o poniesionych stratach ekonomicznych producentów warchlaka w związku z włączeniem decyzjami administracyjnymi do strefy czerwonej ASF.
Ferma Antonin zajmuje się produkcją warchlaka od ponad 10 lat. Jest wzorcowym producentem pod względem bioasekuracji, nowatorskich rozwiązań technologicznych, jak i uzyskiwanych wyników produkcyjnych.
Od lipca 2023 r. sytuacja fermy zmieniła się diametralnie, gdyż w niedalekim sąsiedztwie pojawiły się ogniska ASF u trzody chlewnej. Ferma została włączona do strefy czerwonej, co spowodowało:
1) utratę wszystkich dotychczasowych klientów, którzy byli zlokalizowani w strefie białej. Administracyjny zakaz sprzedaży warchlaków do strefy białej zmusił fermę do szukania nowych klientów na całą swoją produkcję na terytorium całej Polski i tylko w strefie czerwonej i różowej. To, co firma budowała przez 8 lat, zostało zniszczone jedną decyzją administracyjną;
2) całkowity zakaz przemieszczania zwierząt przez okres minimum 30 dni skutkuje dużym zagęszczeniem w sektorze odchowalni. Technologicznie jest miejsce na 3 200 szt. warchlaków, a zakaz sprzedaży (przemieszczania) spowodował, że na tej samej powierzchni musiało przebywać prawie 5 000 warchlaków. Tygodniowo rodzi się około 500 warchlaków. Konsekwencja to duże upadki, wzrost zachorowań i brak możliwości zapewnienia dobrostanu zwierząt;
3) zakaz sprzedaży skutkuje brakiem środków na regulowanie wszystkich należności w tym podatków, wynagrodzeń czy też spłaty rat kredytów i odsetek;
4) ceny sprzedaży warchlaków ze strefy czerwonej są mocno zaniżane przez kupujących, pomimo dokładnych badań weterynaryjnych każdej sprzedawanej partii.
W okresie ostatnich 15 miesięcy ogniska ASF u trzody chlewnej pojawiały się kilkakrotnie:
• od 3.07.2023 r. do 3.08.2023 r. - zakaz handlu przez 31 dni,
• od 19.09.2023 r. do 26.10.2023 r. - zakaz handlu przez 37 dni,
• od 26.07. 2024 r. do 23.08.2024 r. - zakaz handlu przez 28 dni.
Ferma Antonin została włączona decyzjami administracyjnymi w czerwoną strefę ASF pomimo stosowania się do wszystkich zaleceń GIW-u, co jest potwierdzane kontrolami PIWet.
Z powodu włączenia w czerwoną strefę ponoszą bardzo duże straty ekonomiczne i dalszy rozwój, jak i funkcjonowanie są zagrożone.
Wobec powyższego proszę o odpowiedzi na pytania:
Czy rząd planuje uruchomienie programów pomocowych dla producentów warchlaków i tuczników jako rekompensaty za straty ekonomiczne wynikające z podjętych decyzji administracyjnych, tj. włączenia do strefy czerwonej ASF?
Jakie inne programy rządowe wspierają producentów trzody chlewnej włączonych do strefy czerwonej ASF jako częściowa rekompensata za straty ekonomiczne poniesione w związku z decyzjami administracyjnymi?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11524 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 04 grudnia 2024 r.
Znak sprawy: DBD.pp.058.33.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 6222
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 6222 Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
rekompensaty strat ekonomicznych producentów warchlaków w związku z włączeniem
decyzjami administracyjnymi do strefy czerwonej ASF, uprzejmie informuję co
następuje.
Działania w zakresie zwalczania afrykańskiego pomoru świń (ASF) na terytorium Polski
realizuje Inspekcja Weterynaryjna w oparciu o obowiązujące przepisy, w tym w
szczególności o:
• rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca
2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre
akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz. Urz. UE L 84 z
31.03.2016, str. 1, z późn. zm.),
• rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r.
uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w
odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom
umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z
późn. zm.),
-- 1 of 7 --
• rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiające środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do
afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającym rozporządzenie wykonawcze (UE)
2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.3.2023, str. 65 z późn. zm).
Ustanawianie obszarów objętych ograniczeniami w związku z występowaniem ASF w
państwach członkowskich Unii Europejskiej (UE) aktualnie wynika z przepisów
rozporządzenia 2023/594 i opiera się na tzw. regionalizacji. Akt ten zawiera wykaz
obszarów objętych ograniczeniami w państwach członkowskich, w których wystąpiły
ogniska ASF u świń lub u dzików lub narażonych na ryzyko z powodu bliskości takich
ognisk oraz przepisy szczególne dotyczące umieszczania w tym wykazie poszczególnych
obszarów objętych ograniczeniami.
Obszary objęte ograniczeniami wpisywane są przez KE do załącznika I ww.
rozporządzenia z uwzględnieniem ogólnej sytuacji epidemiologicznej w danym państwie
członkowskim, na terenie poszczególnych jednostek administracyjnych tego państwa
oraz poziomu ryzyka rozprzestrzeniania się ASF na sąsiednie obszary. Propozycję takich
obszarów przekazuje do KE Główny Lekarz Weterynarii uwzględniając przy ustalaniu ich
zasięgu i charakteru zasady i kryteria geograficznego określania regionalizacji ze
względu na ASF w UE określone w zawiadomieniu Komisji w sprawie wytycznych
dotyczących zapobiegania afrykańskiemu pomorowi świń oraz zwalczania i likwidacji tej
choroby w Unii (Dz. Urz. UE C 1504 z 18.12.2023).
Reasumując, ustanowienie obszaru objętego ograniczeniami III (tzw. czerwonej strefy)
jest ostatecznie efektem wpisania danego obszaru przez KE do załącznika I
rozporządzenia 2023/594 i nie wynika z decyzji administracyjnej wydawanej przez
organy administracji publicznej w danym państwie członkowskim.
Jednocześnie aktualnie producenci trzody chlewnej mogą zgodnie z przepisami
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego
zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.) ubiegać się o w wsparcie w postaci:
1) kredytu na utrzymanie płynności finansowej (linia UP)
-- 2 of 7 --
Pomoc polega na stosowaniu dopłat do oprocentowania kredytów bankowych
udzielonych producentowi rolnemu, w celu poprawy płynności finansowej w związku z
ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec
Ukrainy, nie później niż do dnia 31 grudnia 2024 r. Kredyt może zostać udzielony na
uregulowanie zobowiązań finansowych związanych z prowadzeniem działalności
rolniczej w gospodarstwie rolnym oraz ponoszenie przez producentów rolnych
bieżących nakładów przyczyniających się do poprawy płynności finansowej.
Kwota kredytów udzielonych producentowi rolnemu nie może przekroczyć kwoty:
• 100 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni nie większej niż 50 ha użytków rolnych;
• 200 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 50 ha i nie większej niż 100 ha
użytków rolnych;
• 400 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych.
Oprocentowanie należne bankowi płacone przez kredytobiorcę wynosi 2% ;
2) pomocy finansowej dla producentów świń, którzy zaprzestali produkcji świń w
związku z obowiązującym zakazem utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich
wprowadzenia do gospodarstwa, wydanym w związku z wystąpieniem
afrykańskiego pomoru świń.
Celem pomocy jest wsparcie producentów świń:
którzy utracili dochody w związku z zaprzestaniem produkcji świń pomoc jest
skierowana do producenta rolnego któremu został nadany numer
identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji
producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o
przyznanie płatności;
którzy w związku z obowiązującym zakazem utrzymywania w gospodarstwie
świń lub ich wprowadzenia do gospodarstwa, wydanym w związku z
wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 9, art.
-- 3 of 7 --
45 ust. 1 pkt 3a, art. 46 ust. 3 pkt 3a, art. 47 ust. 1 lub art. 48b ust. 1 pkt 2 lub
ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, zaprzestali produkcji świń.
Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej o zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem nr
C(2024) 1266 z dnia 26.02.2024 r., pomoc związana z obowiązującym zakazem
utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich wprowadzania do gospodarstwa, wydanym
w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń może być przyznawana i
wypłacana do dnia 15 stycznia 2025 r.
Kwota pomocy stanowi iloczyn średniej rocznej liczby świń utrzymywanych w
gospodarstwie w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym został
wprowadzony zakaz (jednak nie więcej niż 200 sztuk dla jednego producenta świń), i
kwoty 1 zł oraz liczby dni w danym roku kalendarzowym obowiązywania zakazu.
Średnią roczną liczbę świń ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze
zwierząt gospodarskich i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4
listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, jako iloraz sumy świń
utrzymywanych w gospodarstwie w ostatnim dniu każdego miesiąca z 12 miesięcy
poprzedzających miesiąc, w którym wprowadzono zakaz i liczby miesięcy, przez które
świnie były utrzymywane w gospodarstwie.
Pomoc, jest udzielana za okres obowiązywania zakazu i jest udzielana do wysokości
środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji na dany
rok kalendarzowy.
3) nieoprocentowanej pożyczki na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań
cywilnoprawnych dla producentów świń prowadzących działalność rolniczą na
obszarach występowania ASF
Pożyczka przeznaczona jest na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań
cywilnoprawnych, które zostały podjęte w związku z prowadzeniem przez
producenta świń działalności rolniczej na ww. obszarach. Do kwoty zobowiązań
cywilnoprawnych nie wlicza się odsetek. Ponadto, przeznaczenie pożyczki nie
obejmuje zobowiązań cywilnoprawnych na rzecz budżetu środków europejskich.
-- 4 of 7 --
Kwota udzielonych producentowi świń pożyczek nie może przekroczyć kwoty ww.
zobowiązań cywilnoprawnych i wynosić więcej niż:
- 50.000 zł na siedzibę stada, w której w 2020 r. było utrzymywanych
średniorocznie do 50 sztuk świń;
- 100.000 zł na siedzibę stada, w której w 2020 r. było utrzymywanych
średniorocznie powyżej 50 do 100 sztuk świń;
- 300.000 zł na siedzibę stada, w której w 2020 r. było utrzymywanych
średniorocznie powyżej 100 do 500 sztuk świń;
- 500.000 zł na siedzibę stada, w której w 2020 r. było utrzymywanych
średniorocznie powyżej 500 do 1000 sztuk świń;
- 1.000.000 zł na siedzibę stada, w której w 2020 r. było utrzymywanych
średniorocznie powyżej 1000 sztuk świń.
Pożyczka jest udzielana maksymalnie na 10 lat. Pomocą państwa są nieopłacane
przez pożyczkobiorców odsetki od udzielonej pożyczki.
Pomoc ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie.
Spłata pożyczki następuje w ratach miesięcznych albo kwartalnych w terminach i
kwotach określonych w harmonogramie spłaty pożyczki, stanowiącym załącznik do
zawieranej pomiędzy ARiMR a Pożyczkobiorcą umowy pożyczki.
4) pomocy dla producentów świń na refundację wydatków poniesionych na
działania związane z bioasekuracją
Pomoc była udzielana na:
• zakup mat dezynfekcyjnych;
• zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych;
• zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
• zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
• przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w
odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz
niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są
-- 5 of 7 --
utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym
utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń (dodany w 2022 r.).
Pomoc ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy do spraw
rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra
najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków. W roku
2024 wnioski można było składać w terminie od 3 do 26 lipca br.
Ze względu na wyczerpanie w sierpniu br. limitu krajowego de minimis w rolnictwie,
pomoc na podstawie wniosków zebranych w 2024 r., zostanie wypłacona w roku 2025
r.
Niezależnie od powyższego, na podstawie przepisów ww. rozporządzenia producenci
rolni mogą ubiegać się o:
5) preferencyjny kredyty na wznowienie produkcji i odtworzenie środków
trwałych.
Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane niekorzystnymi warunkami
atmosferycznymi może zostać udzielony w terminie do 12 miesięcy od daty
sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez wojewodę.
Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5% dla producenta rolnego, który w dniu
wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone 50% powierzchni upraw rolnych, z
wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, lub co najmniej 50% liczby zwierząt
gospodarskich, w przypadku pozostałych producentów rolnych oprocentowanie
obecnie wynosi 5,85%.
Szczegółowe informacje o warunkach i zasadach udzielania kredytów oraz w jakich
bankach można starać o ww. kredyty znajdują się na stronie Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa: https://www.gov.pl/web/arimr/1-kredyty-preferencyjne ;
-- 6 of 7 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --