Interpelacja w sprawie braku wystarczających mocy wytwórczych w energetyce już w 2026 roku
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6211
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku wystarczających mocy wytwórczych w energetyce już w 2026 roku
Zgłaszający: Maria Koc
Data wpływu: 14-11-2024
Szanowna Pani Minister!
Z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA wynika, że już w 2026 roku możemy stać przed widmem braku wystarczających mocy wytwórczych w energetyce. Niedobór wyniesie ponad 4 tysiące MW, czyli równowartość wszystkich bloków wielkiej elektrowni. Na początku przyszłej dekady, jeśli nic się nie zmieni w sferze inwestycyjnej, niedobór może wynieść już prawie 9500 MW! Tak duże niedobory energii elektrycznej będą skutkowały koniecznością wprowadzenia stopni zasilania oraz reglamentacją dostaw prądu. Spowodują także konieczność zakupu energii za granicą.
Wobec planów wygaszania elektrowni węglowych narasta obawa przed gwałtownym wzrostem tzw. luki mocowej. Proszę więc Panią Minister o udzielenie informacji:
1. Jakie elektrownie węglowe działają obecnie w Polsce i jakie są wobec nich plany rządu?
2. Które konkretnie elektrownie węglowe i w jakim czasie mają zostać wygaszone? I co w zamian?
3. Skąd będziemy czerpać energię elektryczną, skoro budowa elektrowni atomowej wydłużyła się o kolejnych kilka lat?
Z poważaniem Maria Koc
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8704 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WEK.050.1.2024.TP
3491399.13911887.11206595
Warszawa, 06-12-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 6211 posłanki Marii Koc w sprawie braku
wystarczających mocy wytwórczych w energetyce już w 2026 roku: K10INT6211
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji przekazuję poniżej odpowiedź na przekazane przez
posłankę pytania.
1. Jakie elektrownie węglowe działają obecnie w Polsce?
W Polsce działa obecnie 14 elektrowni na węgiel kamienny oraz 3 na węgiel brunatny,
będących jednostkami centralnie dysponowanymi (JWCD). Trzeba jednak zaznaczyć, że
Zespół Elektrowni PAK to w istocie 3 elektrownie: El. Pątnów, El. Adamów i El. Konin.
W poniższej tabeli podano listę działających elektrowni wraz z mocą zainstalowaną.
Wykaz aktualnie funkcjonujących elektrowni węglowych [MW]1
Elektrownia Moc zainstalowana MW
Elektrownie na węglu brunatnym:
El. Bełchatów 5102
El. Turów 2029
El. ZE PAK SA 1118
Elektrownie na węglu kamiennym:
El. Kozienice 4020
El. Opole 3342
El. Połaniec – WK 1674
El. Rybnik 1350
El. Jaworzno 3 1345
El. Nowe Jaworzno 910
El. Łaziska 905
1 Wg stanu na 31.12.2023 r., źródło: Statystyka elektroenergetyki polskiej
https://www.are.waw.pl/badania-statystyczne/wynikowe-informacje-
statystyczne#statystyka-elektroenergetyki-polskiej
-- 1 of 5 --
El. Dolna Odra 900
El. Ostrołęka B 690
El. Łagisza 460
El. Skawina 330
El. Siersza 306
El. Blachownia 166
El. Jaworzno 2 - WK 140
2. Działania w perspektywie krótkoterminowej
15 listopada 2024 r. spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. opublikowała na swojej
stronie internetowej ocenę wystarczalności zasobów wytwórczych na poziomie krajowym,
przygotowaną zgodnie z art. 15i ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne2
oraz art. 24 rozporządzenia rynkowego3.
Wyniki tej oceny wskazują na możliwość wystąpienia problemu z zapewnieniem
wystarczalności zasobów wytwórczych w Polsce w całym badanym okresie (2025-2040).
Najwyższy niedobór mocy prognozowany jest w latach 2026-2028, w których bez
funkcjonowania mechanizmu mocowego standard bezpieczeństwa jest istotnie
przekroczony. Obowiązujący standard bezpieczeństwa LOLE (loss of load expectation)
wynosi 3h/rok. Standard ten został obliczony zgodnie z metodą zatwierdzoną przez ACER.
W ramach analiz operatora systemu przesyłowego wykonano analizę ekonomiczną
wszystkich jednostek wytwórczych centralnie dysponowanych niezbędnych do osiągniecia
standardu bezpieczeństwa. Wyniki tej analizy wskazują, że w systemie, który będzie
zapewniał spełnienie standardu bezpieczeństwa, część jednostek wytwórczych będzie
nieopłacalna, tj. marża drugiego stopnia będzie ujemna.
W celu umożliwienia czasowego uczestnictwa istniejących jednostek wysokoemisyjnych
w rynku mocy, MKiŚ w ramach projektu ustawy o zmianie ustawy o rynku mocy (UC70)
przedstawiło propozycję wprowadzenia dodatkowego procesu aukcyjnego w rynku mocy,
tj. aukcji uzupełniającej. Taką możliwość – w ograniczonym czasie i pod rygorystycznymi
warunkami umożliwia rozporządzenie EMD4. W ramach aukcji uzupełniającej rozszerzony
zostanie zakres beneficjentów, którzy będą mogli konkurować o umowę mocową
o jednostki wytwórcze emitujące powyżej 550 kg CO2/MWh. Jednostki te w przyszłości
będą musiały zostać zastąpione nowymi dyspozycyjnymi zdolnościami wytwórczymi, w tym
m.in. jednostkami gazowymi.
Na wykresie poniżej przedstawiono wyniki wskaźnika LOLE, który pokazuje oczekiwany
sumaryczny czas trwania deficytów mocy w rozpatrywanym okresie, gdy zdolności
2 Dz.U. z 2024 poz. 266, 834 i 859.
3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019
r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L 158/54 z 14.06.2019
r.).
4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z dnia 13 czerwca 2024
r. zmieniające rozporządzenia (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 w odniesieniu do poprawy
struktury unijnego rynku energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L z dnia 26.6.2024 r.)
-- 2 of 5 --
wytwórcze nie zapewniają pokrycia zapotrzebowania i dlatego występuje dodatnia wartość
energii niedostarczonej. Wyniki są pokazane w dwóch scenariuszach – w scenariuszu
bazowym oraz scenariuszu uwzględniającym mechanizm zdolności wytwórczych.
Prognozowany okres niedostarczenia mocy - LoLE zgodnie z NRAA (w godz./rok).
Rok Scenariusz bazowy Scenariusz z mechanizmem
zdolności wytwórczych5
2025 7,6 2,9
2026 40,8 3
2027 50,2 3,9
2028 33,3 2,3
2029 20,5 3,1
2030 9,6 2,2
2031 6,6 2,5
2032 14,3 3,1
2033 15 2
2034 14,4 3,1
2035 10,9 2,7
2036 10,8 3,4
2037 12,5 4,4
2038 10,4 2,5
2039 5,8 4,1
2040 14,2 2,2
Źródło: Opracowanie własne na podstawie oceny wystarczalności zasobów na poziomie krajowym 2025 – 2040, listopad
20246
Dzięki wdrożeniu aukcji uzupełniających na rynku mocy zgodnie z projektem ustawy
o zmianie ustawy o rynku mocy zostaną nabyte moce dyspozycyjne, które będą wspierać
zapewnienie wystarczalności zasobów wytwórczych w Polsce w najbliższym okresie.
3. Które elektrownie węglowe i w jakim czasie mają zostać wygaszone?
Zagregowane dane w zakresie odstawień mocy wytwórczych, w tym opartych na węglu
kamiennym i brunatnym zostały przedstawione w projekcie aktualizacji Krajowego Planu na
rzecz Energii i Klimatu (aKPEiK) oraz w Załączniku 3 (pt. „Założenia prognostyczne i
5 W scenariuszu z mechanizmem zdolności wytwórczych należy uznać, że standard
bezpieczeństwa dostaw wynoszący 3h/rok będzie dotrzymany, a niewielkie różnice
wynikają z konieczności kwantyfikacji mocy.
6 https://www.pse.pl/-/publikacja-raportu-zgodnie-z-art-15-i-ustawy-
prawoenergetyczne?
safeargs=696e686572697452656469726563743d747275652672656469
726563743d253246686f6d65 [dostęp 02.12.2024 r.]
-- 3 of 5 --
metodyka prognozowania”) do tego dokumentu. Prace nad tym dokumentem są już na
zaawansowanym etapie, ale nie zostały jeszcze zakończone z uwagi na konieczność analizy
i implementacji wniosków z konsultacji publicznych – zarówno do części strategicznej, jak i
analitycznej.
Według projektu aKPEiK: „Tempo i kolejność odstawień [bloków węglowych] zależne będą
zarówno od wystarczalności mocy w systemie elektroenergetycznym jak i zapewnienia
stabilnych dostaw energii elektrycznej do obiorców końcowych. Uwzględniana powinna być
użyteczność poszczególnych elektrowni w danej lokalizacji (pod kątem bilansowania),
jak również ich stan techniczny i spełnianie norm emisyjności.”
Możliwą ścieżkę redukcji mocy węglowych przedstawia wyżej wspomniany Załącznik nr 3
do aKPEiK. Według niego, w scenariuszu ambitnej transformacji (WAM), wycofania mocy
w elektrowniach węglowych mogą przebiegać następująco:
Węgiel kamienny:
Lata 2022-2025: - 1 982 MW
Lata 2026-2030: - 6 150 MW
Lata 2031-2035: - 4 643 MW
Węgiel brunatny:
Lata 2022-2025: - 1 340 MW
Lata 2026-2030: - 0 MW (brak wycofań)
Lata 2031-2035: - 3 222 MW
Można jednak przyjąć, że ostateczne decyzje o wygaszaniu konkretnych elektrowni będą
zależeć tak od sytuacji poszczególnych jednostek, w tym stanu technicznego ich bloków,
jak i sytuacji w krajowym systemie elektroenergetycznym.
4. Jakie źródła energii elektrycznej zastąpią wygaszane moce węglowe?
Wykorzystanie węgla w generacji energii elektrycznej będzie sukcesywnie zastępowane
w najbliższych latach przez zdywersyfikowane źródła: OZE, elektrownie i elektrociepłownie
gazowe czy w przyszłości przez elektrownie jądrowe. Wykaz nowych źródeł, które mają
sukcesywnie pojawiać się w krajowym systemie elektroenergetycznym i które będą m. in.
zastępować wycofywane bloki węglowe, został przedstawiony na poniższym
rysunku/tabeli.
-- 4 of 5 --
Harmonogram uruchomień jednostek wytwórczych w scenariuszu WAM w latach 2022-2040
0
5,000
10,000
15,000
20,000
25,000
30,000
35,000
40,000
2022-2025 2026-2030 2031-2035 2036-2040
EL_Gaz 1,332 4,625 0 424
EC_Gaz 1,615 6,258 331 609
EL_Jądrowe 1,615 6,258 1,501 5,664
EL_Jądrowe_SMR 1,615 6,258 2,101 6,264
EC_Przemysłowe 1,945 6,320 2,171 6,389
EL_Wodne 1,962 6,430 2,201 6,419
EL_Pompowe 1,962 7,173 2,201 8,144
EL i EC_Biomasa 2,043 7,488 2,361 8,414
EL i EC_Biogaz/biometan 2,165 7,660 2,423 8,520
EL_Wiatr_Ląd 7,030 14,813 7,424 15,071
EL_Wiatr_Morze 7,030 20,740 13,730 20,721
Fotowoltaika 19,340 29,990 22,655 29,221
El_Wodór* 19,340 29,990 22,655 30,345
Magazyny en. 19,388 31,915 24,196 35,458
MW netto
* Turbiny szczytowe oraz jednostki gazowo-parowe spalające tylko wodór
Źródło: Projekt aktualizacji KPEiK
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --