Interpelacja w sprawie wydatków na obronność i nieuwzględnienia wyłączenia ich z unijnej procedury nadmiernego deficytu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6194
do ministra finansów
w sprawie wydatków na obronność i nieuwzględnienia wyłączenia ich z unijnej procedury nadmiernego deficytu
Zgłaszający: Andrzej Śliwka
Data wpływu: 13-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w obliczu aktualnych wyzwań geopolitycznych Polski oraz konieczności wzmacniania bezpieczeństwa narodowego rząd Prawa i Sprawiedliwości sukcesywnie zwiększał wydatki na obronność. Celem takiego działania było zapewnienie Polsce odpowiedniego poziomu gotowości obronnej oraz przystosowanie potencjału wojskowego do obecnych zagrożeń i wyzwań. Dzięki ustawie o obronie Ojczyzny, która została wprowadzona przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, wprowadzono mechanizmy zabezpieczające stabilne wydatki na obronność.
Jednakże, jak wynika z informacji przekazanych przez Pana Ministra podczas wizyty w Waszyngtonie, Komisja Europejska, mimo wcześniejszych pozytywnych sygnałów składanych jeszcze za rządów Prawa i Sprawiedliwości 8 grudnia 2023 r. (konkluzje po ECOFIN), nie wyraziła zgody na wyłączenie wydatków na obronność z unijnej procedury nadmiernego deficytu.
W sytuacji, gdy Polska i inne kraje członkowskie Unii Europejskiej zwiększają swoje wydatki na obronność w odpowiedzi na wzmożone zagrożenia, jest bardzo istotne, aby Unia Europejska uwzględniła specyfikę wydatków obronnych jako elementu wpływającego na bezpieczeństwo całej Wspólnoty. Wobec tego dostosowanie polityki fiskalnej do wymogów bezpieczeństwa narodowego jest nie tylko priorytetem Polski, ale także coraz istotniejszym zagadnieniem wpływającym na stabilność całej Unii Europejskiej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy rząd planuje podejmować kolejne działania dyplomatyczne na forum Unii Europejskiej w celu wypracowania bardziej elastycznego podejścia do kwestii wydatków na obronność w odniesieniu do procedury nadmiernego deficytu? Jeżeli tak, to kiedy i jakie działania zostaną podjęte?
Jak Ministerstwo Finansów ocenia zmianę deklaracji ECOFIN i wydaną decyzję o braku zgody na wyłączenie wydatków na obronność z unijnej procedury nadmiernego deficytu?
Jakie kroki podjęło Ministerstwo Finansów, aby reprezentować polskie interesy oraz promować bezpieczeństwo kraju i całego bloku Europy Środkowo-Wschodniej w kontekście specyfiki wydatków obronnych?
Jakie są szacowane skutki nieuznania przez Unię Europejską wydatków obronnych za wyłączone z procedury nadmiernego deficytu na najbliższe 5 lat? Czy ministerstwo przewiduje konieczność modyfikacji innych wydatków budżetowych w związku z tą sytuacją?
Czy Ministerstwo Finansów zamierza zaproponować alternatywne rozwiązania legislacyjne lub finansowe, które umożliwiłyby zachowanie stabilności finansów publicznych przy równoczesnym utrzymaniu koniecznych wydatków na obronność?
Podsekretarz stanu Paweł Karbownik
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7184 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail:kancerlaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 29 listopada 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 6194
Znak sprawy: PM7.054.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 6194 Pana Posła Andrzeja
Śliwki
Ad.1
Polska cały czas aktywnie uczestniczy we wszystkich rozmowach z KE, aby
uzgodnić jak najbardziej korzystną dla nas interpretację nowych rozwiązań, w
tym w odniesieniu do wydatków obronnych1.
Ad.2
Nieprawdą jest, że Rada Ecofin podjęła decyzję o braku zgody na wyłączenie
wydatków na obronność z procedury nadmiernego deficytu. Zamiast tego Rada
UE w dniu 29 kwietnia 2024 r. przyjęła m.in. rozporządzenie 2024/1264
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia
procedury nadmiernego deficytu (https://eur-
lex.europa.eu/eli/reg/2024/1264/oj).
Przepisy ww. rozporządzenia zostały zastosowane przez Komisję Europejską
podczas inicjowania wobec Polski w czerwcu 2024 r. procedury nadmiernego
deficytu (excessive deficit procedure – EDP) wskutek przekroczenia przez deficyt
sektora instytucji rządowych i samorządowych 3% PKB w 2023 r., co jest
efektem polityki budżetowej prowadzonej przez rząd PiS. Przyjęcie przez Radę
1 Patrz – 1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1263 w sprawie
skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego
oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97, 2) rozporządzenie Rady UE 2024/1264 z
dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia
i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, 3) dyrektywa Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29
kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych
państw członkowskich.
-- 1 of 3 --
2/3
UE decyzji o otwarciu wobec Polski procedury nadmiernego deficytu nie jest
więc efektem nieuwzględnienia wydatków obronnych w ocenie sytuacji
budżetowej Polski. Jednak wysokość deficytu sektora w 2023 r. (5,1% PKB wg
danych dostępnych na etapie otwierania EDP) uniemożliwiła uzasadnienie
przekroczenia progu 3% PKB wyłącznie przez przyrost wydatków obronnych w
2023 r. (który Polska za rządów PiS szacowała na 0,7% PKB).
Ad.3
W ciągu ostatnich kilku miesięcy Ministerstwo Finansów, zarówno na poziomie
eksperckim jak i politycznym, prowadziło intensywny dialog z Komisją na temat
specyfiki wydatków obronnych.
Dodatkowo, w trakcie dialogu technicznego, który poprzedził przedłożenie
Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028,
uzasadnialiśmy planowaną niższą redukcję deficytu w 2025 r. niż
zaproponowała Komisja Europejska oczekiwanym wzrostem inwestycji
obronnych. Komisja przyjęła naszą argumentację, czego wyrazem jest kształt
projektu zaleceń Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu2. Ścieżka
wydatkowa zaproponowana w projekcie Komisji jest zgodna ze ścieżką
zaproponowaną w Planie i w 2025 r. jest nie tylko znacznie niższa od propozycji
KE z czerwca br., ale też od minimalnego wysiłku wskazanego w rozporządzeniu
dotyczącym procedury nadmiernego deficytu (0,5% PKB)3. Jest to efekt naszego
skutecznego dialogu z KE i wzięcia przez KE pod uwagę naszego wkładu
w obronność UE.
Ad.4
Procedurze nadmiernego deficytu podlegają wszystkie wydatki sektora
instytucji rządowych i samorządowych, bez żadnych wyłączeń (obliczane
zgodnie z unijną metodologią ESA 2010). Przyrost inwestycji obronnych stanowi
jednak dzięki tegorocznej reformie istotny czynnik wymagający obowiązkowego
uwzględnienia przez Komisję Europejską i Radę UE w kolejnych etapach
procedury nadmiernego deficytu, w tym w przygotowywaniu zaleceń
dotyczących tempa i terminu redukcji nadmiernego deficytu. Komisja
Europejska przyjęła naszą argumentację i opublikowany 26 listopada br. projekt
zaleceń Rady UE w ramach procedury nadmiernego deficytu zawiera ścieżkę
wydatków netto na lata 2025-28 identyczną ze ścieżką z polskiego
Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028.
Ad.5
Zgodnie ze Średniookresowym planem budżetowo-strukturalnym na lata 2025-
20284 priorytetem rządu jest sprowadzenie długu sektora na ścieżkę jego
redukcji poniżej 60% PKB, a także ograniczenie deficytu sektora poniżej 3% PKB
w 2028 r. W tym celu, zgodnie ze zreformowanymi ramami zarządzania
gospodarczego w UE w latach 2025-28 konieczne będzie przestrzeganie tzw.
2 Por. COM(2024) 956 – Zalecenie Rady mające na celu likwidację nadmiernego deficytu w Polsce
- https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-and-fiscal-governance/stability-and-
growth-pact/corrective-arm-excessive-deficit-procedure/excessive-deficit-procedures-
overview/poland_en
3 Por. rozporządzenie 2024/1264 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie
przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu
4 https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny,
przyjęty przez Rząd w dniu 8 października br.
-- 2 of 3 --
3/3
ścieżki wydatków netto. Ścieżka ta będzie wymuszać coroczny wysiłek fiskalny
na poziomie 0,82% PKB na wyniku strukturalnym pierwotnym5.
W Planie zawarto wstępną informację na temat działań przyczyniających się do
ograniczenia deficytu, wynikających z już uchwalonych lub procedowanych
zmian, jak np. wejście w życie minimalnego podatku dochodowego (CIT), którego
skutki ujawnią się w 2025 roku, objęcie Systemem Elektronicznego Nadzoru
Transportu (SENT) przewozu betonu gotowego do wylania (od 2025 r.),
indeksacja stawek akcyzy (aktualizacja Mapy drogowej akcyzy, lata 2025-28),
wprowadzenie obowiązku wystawiania e-faktur (system KSeF, 2026 r.) czy
wprowadzenie systemu globalnego podatku (GloBE, 2027 r.).
W przeciwieństwie do ustawy budżetowej Plan nie ma charakteru
jednorocznego, a wieloletni. Jego realizacja będzie mieć miejsce poprzez
wdrażanie odpowiednich działań w każdej kolejnej ustawie budżetowej, aż do
2028 roku. Dlatego dopiero ustawa budżetowa na 2026 r. (i lata kolejne), w
zależności od kształtowania się deficytu, wzrostu gospodarczego i faktycznych
skutków już zaplanowanych działań, będzie przedstawiać ewentualne
dodatkowe działania konsolidacyjne. Równocześnie, każdego roku w terminie
do 30 kwietnia publikowany będzie raport z wdrażania Planu. Przedstawi on
m.in. postęp we wdrażaniu ścieżki wydatków ustalonej przez Radę i aktualne
informacje o działaniach wspierających jej przestrzeganie, w szczególności
zawartych w ustawie budżetowej. Pierwszy raport zostanie przedstawiony do
przyjęcia przez Radę Ministrów w kwietniu 2025 roku i opublikowany najpóźniej
30 kwietnia. Dodatkowo, co 6 miesięcy, aż do zakończenia EDP, Ministerstwo
Finansów będzie raportować instytucjom unijnym na temat działań podjętych
dla zlikwidowania nadmiernego deficytu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Paweł Karbownik
Podsekretarz Stanu
5 Jest to wynik nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych skorygowany o
wpływ działań jednorazowych, cyklu koniunkturalnego i kosztów obsługi długu.
-- 3 of 3 --