Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.315.2024
IK: 1038168
Warszawa, 05 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie informacji pozyskanych od Zarządu Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A.,
poniżej udzielam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji nr K10INT6147, Pani
Aleksandry Kot, Posłanki na Sejm RP z dnia 15.11.2024 r.
Deformacje nieciągłe tj. zapadliska zachodzące w obszarze płytkiej eksploatacji górniczej
w centralnej części byłego obszaru górniczego „Siersza I” w Trzebini powstają głównie
w wyniku dokonanej płytkiej eksploatacji górniczej pokładów węgla kamiennego,
prowadzonej głównie systemem z zawałem stropu przez dawne prywatne kopalnie
w okresie od początku XIX wieku do 1945 r.
Ostatnim przedsiębiorstwem prowadzącym działalność górniczą w Trzebini na byłym
obszarze górniczym „Siersza I” była Kopalnia Węgla Kamiennego „Siersza”, która została
utworzona w 1951 roku Zarządzeniem Ministra Górnictwa. Zakończenie eksploatacji
górniczej byłej KWK „Siersza” należącej do Nadwiślańskiej Spółki Węglowej S.A. nastąpiło
w dniu 31.10.1999 r. Likwidacja kopalni KWK „Siersza” prowadzona była do końca 2001
roku. W ramach likwidacji w dniu 01.12.2000 r. wyłączono pompy odwadniające Kopalnię
„Siersza” i od tego czasu trwa zatapianie wyrobisk pogórniczych i górotworu.
W dniu 01.06.2001 r. Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. (dalej: SRK S.A.) nabyła aktem
notarialnym KWK „Siersza” od Nadwiślańskiej Spółki Węglowej S.A. i kontynuowała prace
likwidacyjne Kopalni, zakończone Decyzją Ministra Środowiska z dnia 09.09.2004 r.
stwierdzającą wygaśnięcie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża „Siersza”.
Należy podkreślić, że decyzja o sposobie likwidacji Kopalni „Siersza” głównie poprzez jej
zatopienie i braku pompowania wód z odwodnienia wyrobisk została podjęta dwa lata przed
nabyciem tej kopalni przez SRK S.A. W końcowym okresie zatapiania górotworu, wyrobisk
i zrobów ogólna liczba powstałych zapadlisk w okresie ostatnich 3 lat wzrastała, w tym:
w 2021 r. – 3 szt., w 2022 r. – 14 szt., w 2023 r. – 31 szt., w 2024 r. 3 szt. – a ich łączna
ilość wyniosła 51 szt.
Wszystkie powstałe zapadliska zostały zlikwidowane. Do likwidacji zapadlisk zużyto
ok. 8,5 tys. m3 materiałów zasypowych, głównie w postaci kwalifikowanych kruszyw
z dodatkiem cementu. Zapadliska występowały na terenach dawnej płytkiej eksploatacji
górniczej prowadzonej na głębokości do 100 m. p.p.t.
Wyznaczone na zlecenie SRK S.A. obszary płytkiego kopalnictwa, zagrażające powierzchni
terenu, a występujące do głębokości 100 m p.p.t. na obszarze byłej KWK „Siersza” zajmują
łącznie ~328,1 ha terenu, w tym:
 ok. 279,2 ha to tereny realnie zagrożone powstaniem deformacji nieciągłych,
 ok. 28,7 ha to tereny potencjalnie zagrożone powstaniem deformacji nieciągłych,
 ok. 20,2 ha to tereny niezagrożone powstaniem deformacji nieciągłych.
Główną przyczyną powstawania zapadlisk są zjawiska geodynamiczne zachodzące przede
wszystkim w starorzeczu cieku Kozi Bród. Ich powstawanie związane jest z występowaniem
pustek w historycznych, płytkich (do 100 m p.p.t.) wyrobiskach pogórniczych. Teren byłego
obszaru górniczego Siersza jest historycznie naruszony trwającą od dziesięcioleci
eksploatacją kopalin oraz przez występujące licznie tzw. „biedaszyby”. W tym obszarze
nakładają się wpływy kopalń, które już na początku XIX wieku prowadziły płytką

-- 1 of 3 --

eksploatację, takich jak "Albrecht", "Izabella", "Zofia" i "Elżbieta" – za którą Spółka nie ponosi
odpowiedzialności. Lokalizacja płytkiej eksploatacji nie została dokładnie
zewidencjonowana, dlatego tak trudno obecnie przewidzieć możliwość powstawania
zapadlisk.
Kolejnymi przyczynami występowania zapadlisk jest litologia utworów budujących nadkład
złoża (czwartorzęd) w postaci luźnych, słabo zagęszczonych piasków, żwirów i lokalnie glin,
a także infiltracja opadów atmosferycznych migrujących w głąb górotworu oraz trwającym
procesem samozatapiania górotworu. Powyższe zdarzenia skutkują pogorszeniem się
parametrów geomechanicznych górotworu, które z kolei sprzyjają powstawaniu zjawiska
sufozji, czyli wymywania luźnych ziaren gruntu do głębiej występujących pustek
poeksploatacyjnych.
Aktualnie deformacje nieciągłe powstają głównie w obszarze pradoliny cieku Kozi Bród,
tj. wzdłuż ul. Jana Pawła II, gdzie zlokalizowany jest Cmentarz parafialny, PZD Rodzinne
Ogrody Działkowe Gaj, w rejonie zabudowanym przy ul. Górniczej, byłego boiska
sportowego przy ul. Grunwaldzkiej (teren SRK S.A.), a także w rejonie toru kolejowego do
Elektrowni Siersza (na odcinku ok. 1 km w rejonie Cmentarza parafialnego).
W maju 2023 r. SRK S.A. wybudowała i uruchomiła pompownię wód odwadniającą płytkie
wyrobiska górnicze w centralnej części byłego obszaru górniczego „Siersza I”
co spowodowało stabilizację poziomu wód gruntowych, a w efekcie znaczący spadek
powstających zapadlisk. W II, III, IV kwartale 2024 r. nie zgłoszono powstania nowych
zapadlisk.
Obecnie realizowane działania SRK S.A., zapobiegające powstawaniu deformacji nieciągłych
koncentrują się na:
1. Pompowaniu w trybie ciągłym wód z płytkich wyrobisk karbońskich poprzez
pompownię SRK S.A. odwadniającą tereny zagrożone powstawaniem deformacji
nieciągłych (tj. zapadlisk) w rejonie dzielnicy Siersza w Trzebini. Celem pompowania
wód jest utrzymanie poziomu zwierciadła wód gruntowych i karbońskich na
bezpiecznym poziomie.
2. Monitorowaniu poziomu zwierciadła wód podziemnych w rejonie występowania
płytkich wyrobisk pogórniczych, dokumentowanie tempa zatapiania górotworu oraz
monitoringu wpływu pompowania wód z pompowni SRK S.A.
3. Monitorowaniu osiadania powierzchni terenów w obszarze płytkiej eksploatacji
pogórniczej.
4. Identyfikacji terenów zagrożonych powstawaniem zapadlisk.
Zakres wykonanych dotychczas prac badawczych rozpoznawczych w Trzebini
obejmował: badania geofizyczne metodami pomiarów georadarowych i
mikrograwimetrycznych, sondowania dynamiczne gruntów oraz wiercenia otworów
kontrolnych. Planuje się dalsze badania mikrograwimetryczne w rejonie płytkiej
eksploatacji górniczej byłej KWK "Siersza" w Trzebini. Badanie będą prowadzone na
obszarach dotychczas nierozpoznawanych w obszarach płytkiego kopalnictwa i ich
celem będzie wskazanie obszarów, wymagających wykonania wierceń otworów
kontrolno-podsadzkowych celem likwidacji pustek i rozluźnień w podłożu terenu
poprzez wykonania prac podsadzkowych. Badania mikrograwimetryczne kontrolne
będą prowadzone również na obszarach, gdzie realizowane były prace podsadzkowe,
a ich celem będzie kontrola skuteczności wykonanych prac zabezpieczających.
Zaplanowano również prowadzenie dodatkowych badań geofizycznych metodą
pomiarów ERT (elektrooporowych), jako metodą kontrolną i uzupełniającą dla badań
mikrograwimetrycznych..
5. Wykonywaniu robót wiertniczych i podsadzkowych, uzdatniających
i zabezpieczających podłoże terenu przed powstawaniem zapadlisk.
Aktualnie w Trzebini wykonywane są roboty uzdatniające i zabezpieczające podłoże
w rejonie zabudowy mieszkaniowej Osiedla Trętowiec – ul. Grunwaldzka i ul.
Sportowa. Realizowane przez SRK S.A. roboty wiertnicze i podsadzkowe uzdatniające
i wzmacniające podłoże terenów płytkiego kopalnictwa zagrożonego powstawaniem
deformacji nieciągłych będą kontynuowane w najbliższych latach. Kolejne tereny do
wykonania robót uzdatniających będą wskazywane po wykonywaniu badań
geofizycznych.

-- 2 of 3 --

Podsumowując opisane powyżej działa SRK S.A., obejmujące wykonywanie badań
geofizycznych podłoża terenu oraz wykonywanie robót uzdatniających i zabezpieczających
na podstawie specjalistycznych dokumentacji projektowych – prowadzą do uzdatnienia
terenów pogórniczych oraz ich zabezpieczenia przed powstawaniem deformacji
nieciągłych. Powyższe plany przeciwdziałania powstawaniu negatywnym skutkom
działalności górniczej w Trzebini będą sukcesywnie realizowane na kolejnych terenach
wymagających prac badawczych i robót uzdatniających.
Najbardziej prawdopodobną przyczyną tworzenia się zapadlisk w rejonie Bolesławia jest
dawna działalność kopalń ołowiu, srebra i cynku. Wydobycie z ostatniej, Kopalni Olkusz
Pomorzany, należącej do Zakładów Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. (Grupa Kapitałowa
Stalprodukt S.A.), zakończyło się pod koniec 2020 r. Po likwidacji części podziemnej na
początku 2021 roku wyłączone zostały pompy odwadniające wyrobiska byłej kopalni. ZGH
Bolesław S.A. powołała składający się z fachowców zespół ds. byłej eksploatacji zawałowej
oraz powstałych w wyniku tej eksploatacji zapadlisk po byłych Kopalniach: „Olkusz-
Pomorzany”, „Bolesław” i „Olkusz”. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej
Spółki https://zghboleslaw.pl/pl/aktualnosci/likwidacja-kopalni/informacje-o-zapadliskach
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1038168.3747323.3001473
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 3 of 3 --