+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.377.2024
Warszawa, 28 stycznia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 6125 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panie posłanki Iwonę Marię Kozłowską i Annę Wojciechowską w sprawie powołania
tłumaczy przysięgłych polskiego języka migowego.
Oczekiwanie, aby każda osoba głucha miała równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości
jest w pełni uzasadnione i nie powinno być przez nikogo podważane.
Z tego powodu w kodeksach postępowania w sprawach cywilnych i karnych przewidziano
prawo tych osób do skorzystania z pomocy tłumaczy języka migowego.
Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi
potrzeba przesłuchania głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim
za pomocą pisma (art. 204 § 1 pkt 1 k.p.k.). Analogicznie, w postępowaniu cywilnym,
do przesłuchania świadka niewładającego dostatecznie językiem polskim sąd może
przybrać tłumacza (art. 265 § 1 k.p.c.). Warto podkreślić, że ww. regulacje nie wymagają
udziału tłumaczy przysięgłych. Kodeks postępowania karnego w ogóle nie posługuje się
tym określeniem, natomiast Kodeks postępowania cywilnego wymienia go tylko raz w art.
256: „Sąd może zażądać, aby dokument w języku obcym był przełożony przez tłumacza
przysięgłego”.

-- 1 of 4 --

2
Zatem fakt, że tłumacze języka migowego obecnie nie posiadają statusu tłumaczy
przysięgłych w żaden sposób nie ogranicza praw osób głuchych występujących
w postępowaniach karnych i cywilnych, gdyż sąd może powołać do funkcji tłumacza każdą
osobę, o której wiadomo, że zna język migowy. Osoby, z których usług sąd korzysta często
mogą zostać ustanowione biegłymi sądowymi przez prezesów sądów okręgowych.
Obecnie na listach biegłych sądowych jest 25 tłumaczy języka migowego. Do pełnienia
funkcji biegłego tłumacza języka migowego sąd może powołać również osoby niewpisane
na listy, o ile posiadają niezbędną wiedzę i umiejętności w tej dziedzinie.
Odnosząc się do występowania osób głuchych przed urzędami należy przywołać ustawę
z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U.
z 2023 r. poz. 20). Ustawa określa zasady korzystania przez osoby uprawnione z pomocy
osoby przybranej w kontaktach z organami administracji publicznej, jednostkami systemu,
podmiotami leczniczymi, jednostkami Policji, Państwowej Straży Pożarnej i straży
gminnych oraz jednostkami ochotniczymi działającymi w tych obszarach.
Osoby uprawnione, czyli osoby doświadczające trwale lub okresowo trudności
w komunikowaniu się mogą korzystać z pomocy wybranej przez siebie osoby przybranej,
w celu ułatwienia porozumienia i uzyskana pomocy w załatwieniu spraw przed
podmiotami wymienionymi wyżej. Należy dodać, że ustawa o języku migowym i innych
środkach komunikowania się reguluje nie tylko komunikowanie się osób posługujących
się polskim językiem migowym, ale także systemem językowo-migowym oraz sposobami
komunikowania się osób głuchoniewidomych (SKOGN).
Na mocy przepisów ww. ustawy stworzono rejestr tłumaczy PJM, SJM i SKOGN
prowadzony przez wojewodów, z których mogą korzystać osoby uprawnione załatwiające
sprawy przed podmiotami wymienionymi powyżej. Co istotne, wynagrodzenie za usługę
tłumaczenia pokrywane jest przez organy administracji publicznej.
W kontekście pytań o ewentualną zmianę ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego
w kierunku uwzględnienia w niej tłumaczy języka migowego, w pierwszej kolejności

-- 2 of 4 --

3
wyjaśniam, że podjęłam decyzję o powołaniu roboczego zespołu składającego się
z przedstawicieli środowiska tłumaczy przysięgłych (związki i stowarzyszenia)
oraz pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości. Zadaniem zespołu jest analiza obecnie
obowiązujących przepisów oraz praktyki wymiaru sprawiedliwości w odniesieniu
do tłumaczy przysięgłych. Na jedno ze spotkań zespołu zostaną zaproszeni
przedstawiciele organizacji reprezentujących osoby głuche celem przedstawienia
argumentacji przemawiającej za włączeniem tłumaczy języka migowego w zakres ustawy
o zawodzie tłumacza przysięgłego.
Z pewnością podjęcie ewentualnej decyzji o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza
przysięgłego wymaga rozważenia kilku istotnych zagadnień. Przede wszystkim
uwzględnienie w ustawie tłumaczy języka migowego wymagałoby kompleksowej
modyfikacji regulacji prawnych dotyczących tłumaczy przysięgłych, a nie tylko uchylenia
art. 1 ust. 2 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego.
Tłumaczy języków migowych można ustanawiać tylko do tłumaczeń ustnych. Co prawda
trwają próby notacji języka migowego tzw. signwriting, jednakże są one jeszcze na zbyt
wczesnym etapie, aby można było oczekiwać powstania dokumentów urzędowych w tym
języku w możliwej do określenia przyszłości. Zatem istniałaby podstawowa różnica
w zakresie uprawnień tłumaczy przysięgłych języków fonicznych i tłumaczy języków
migowych, gdyż każdy tłumacz przysięgły ma obecnie prawo oraz obowiązek tłumaczenia
ustanego i pisemnego.
Z pewnością ewentualna nowelizacja ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego
nie powinna wprowadzać dodatkowych utrudnień osobom głuchym lub niedosłyszącym.
Projektowane zmiany nie powinny zmuszać ich do korzystania z usług tłumaczy
przysięgłych w sytuacjach, gdy dzisiaj wystarcza pomoc osoby przybranej, najczęściej
członka rodziny lub znajomego posługującego się językiem migowym, do którego
uprawniony ma zaufanie. Można sobie bowiem wyobrazić, że po wprowadzeniu zmian
ustawowych, dokonanie np.: czynności notarialnych będzie się wiązało z koniecznością
zatrudnienia tłumacza przysięgłego, a więc poniesienia kosztów, nie wspominając
o trudności z dostępem do takiego tłumacza.

-- 3 of 4 --

4
Ponadto wzrosłyby koszty uzyskania uprawnień. Obecnie otrzymanie statusu biegłego
sądowego – tłumacza języka migowego wymaga uiszczenia przez zainteresowanych
opłaty skarbowej w wysokości 10 zł. Natomiast opłata za egzamin na tłumacza
przysięgłego wynosi 800 zł, a same egzaminy organizowane są centralnie i odbywają się
wyłącznie w Warszawie. Dla kandydatów oznacza to konieczność poniesienia
dodatkowych kosztów związanych z koniecznością dojazdu na egzamin, a następnie
na ślubowanie składane wobec Ministra Sprawiedliwości.
Należy też wspomnieć, że egzamin na tłumacza przysięgłego jest sprawdzianem bardzo
trudnym o zdawalności ok. 30%, co może stanowić dodatkową barierę.
Nie bez znaczenia jest też fakt, że biegli sądowi, w tym biegli w zakresie języka migowego,
ustanawiani są przez prezesów sądów okręgowych dla obszaru właściwości danego sądu,
zatem wypełnianie obowiązków z reguły nie wiąże się z dalekimi podróżami (poza teren
okręgu). Natomiast w odniesieniu do tłumaczy przysięgłych prowadzona jest jedna lista
dla całego kraju, co oznacza konieczność stawienia się na wezwanie uprawnionych
podmiotów niezależnie od odległości miejsca tłumaczenia od miejsca zamieszkania
tłumacza.
Z pewnością powyższe okoliczności wymagają starannego rozważenia. Wspomniany
na wstępie zespół roboczy powołany w Ministerstwie Sprawiedliwości będzie analizował
zasadność zmiany ustawy.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 4 of 4 --