tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.656.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6096, Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj w sprawie wdrażania
Strategii Demograficznej do 2040 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Strategia Demograficzna 2040, która została przyjęta 15 października 2022 r. uchwałą nr
224 Rady Ministrów w sprawie ustanowienia polityki publicznej pt. "Strategia
Demograficzna 2040" jest obecnie analizowana przez grono ekspertów. W niedługim czasie
zostanie podjęta decyzja, co do jej zakresu, kształtu i realizacji.
21 kwietnia 2024 r. została powołana Rada do spraw Polityki Rodzinnej i Demograficznej
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, do której zadań należy opracowywanie
kierunków działań, których celem jest poprawa sytuacji demograficznej i przedstawianie
Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie polityki demograficznej w Polsce.
Obecnie trwają prace nad nowelizacją Zarządzenia Nr 425 Prezesa Rady Ministrów
z 2 października 2023 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania
Negatywnym Zjawiskom Demograficznym. W skład Zespołu wchodzić będą przedstawiciele
ministrów, w których właściwości znajdują się działy administracji publicznej, których
przedmiot oddziałuje na zjawiska demograficzne w zakresie urodzeń i dzietności.
Powołano także w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 12 lutego
2024 r. Radę do spraw Kobiet na Rynku Pracy. Do zadań Rady należy w szczególności:
 inicjowanie i wspieranie działań na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz
zapewnienie równości kobiet i mężczyzn w sferze publicznej, zawodowej
i prywatnej;
 opracowanie kierunków działań, których celem będzie zapewnienie równości kobiet
i mężczyzn na rynku pracy;
 przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie poprawy sytuacji kobiet na
rynku pracy oraz zapewnienia równości mężczyzn i kobiet w sferze publicznej,
zawodowej i prywatnej;
 opiniowanie działań podejmowanych w zakresie aktywizacji zawodowej kobiet
i ich powrotu na rynek pracy;
 inicjowanie debat i kampanii społecznych przeciwdziałających stereotypowemu
postrzeganiu ról społecznych kobiet i mężczyzn;
 inicjowanie działań promujących równowagę między życiem rodzinnym
i zawodowym, w tym zachęcanie ojców do korzystania z uprawnień pracowniczych
związanych z rodzicielstwem.
W ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027
realizowany jest w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt
niekonkurencyjny pt. „Wypracowanie rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób
młodych z terenów dotkniętych depopulacją”. W ramach projektu zaplanowano
przeprowadzenie badań służących zdiagnozowaniu przyczyn migracji osób młodych z miast

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i wsi dotkniętych depopulacją. Wnioski z badań pozwolą wypracować rozwiązania
programowe i prawne, dotyczące również instrumentów rynku pracy, pozwalające zachęcać
osoby młode do pozostawania i powrotów na te tereny. Projekt zakłada także
przeprowadzenie działań informacyjno-promocyjnych, skierowanych do osób młodych
i zidentyfikowanych w badaniu grup mających wpływ na decyzje dotyczące migracji
z terenów dotkniętych depopulacją. Projekt będzie realizowany do końca 2027 r.
Działania prowadzone w zakresie polityki rodzinnej mają na celu zwiększenie wsparcia rodzin
wychowujących dzieci, co również jest działaniem prodemograficznym.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapewnia szeroką ofertę instrumentów wsparcia
rodzin i instytucji je wspomagających, dedykowanych opiece i wychowaniu dzieci. Rodzice
z dziećmi na utrzymaniu mogą korzystać ze wsparcia umocowanego w powszechnych i stale
rozszerzanych programach kierowanych do rodzin z dziećmi.
Mając na uwadze potrzebę stworzenia kompleksowego systemu wsparcia, umożliwiającego
rodzicom efektywne godzenie ról rodzinnych i zawodowych, w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej została przygotowana ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności
zawodowej oraz w wychowaniu dziecka „Aktywny rodzic”, której rozwiązania weszły w życie
1 października 2024 r. Ustawa stanowi odpowiedź na dynamiczne zmiany demograficzne,
społeczne oraz ekonomiczne związane ze spadającą dzietnością. Jej celem jest zachęcenie
do aktywności zawodowej rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Ustawa
stanowi wyraz kompleksowego podejścia do wspierania rodziców dzieci w tzw. wieku
żłobkowym, zapewniając im różnorodne formy wsparcia w zależności od ich potrzeb
i sytuacji życiowej.
Ustawa „Aktywny rodzic” wprowadza do systemu prawnego trzy nowe świadczenia „aktywny
rodzic” wspierające rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka, tj.:
 świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
 świadczenie „aktywnie w żłobku”,
 świadczenie „aktywnie w domu”.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” – tzw. „babciowe”, kierowane jest do rodziców, którzy
są aktywni zawodowo i z tytułu tej aktywności podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym. Świadczenie przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24
miesięcy od 12. do 35. miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się
orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub
długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna
dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, powyższe świadczenie będzie
przysługiwało w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” – kierowane do rodziców dzieci, które uczęszczają do
żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna i przysługuje w wysokości do 1 500 zł
miesięcznie na dziecko lub do 1 900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnościami, nie
przekraczającej jednak wysokości opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji
opieki. Świadczenie to zastąpiło dotychczas funkcjonujące i mniej korzystne dofinansowanie
obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna,
przysługujące do wysokości 400 zł miesięcznie.
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje z kolei na każde dziecko w rodzinie w wieku od
12. do 35. miesiąca życia w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie
kierowane do tych rodziców małych dzieci, którzy nie są uprawnieni lub z własnej woli nie

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zdecydują się na skorzystanie z świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub „aktywnie
w żłobku”, gdyż w szczególności pozostaną nieaktywni zawodowo lub ich dziecko nie
uczęszcza do instytucji opieki. Świadczenie to zastąpiło dotychczas funkcjonujący i mniej
korzystny, gdyż nie przysługujący na pierwsze dziecko, rodzinny kapitał opiekuńczy.
Osoby otrzymujące dotychczasowe świadczenia tj. rodzinny kapitał opiekuńczy albo
dofinansowanie żłobkowe w wysokości do 400 zł, mogą pozostać na tych świadczeniach na
warunkach dotychczasowych, korzystając z ochrony praw nabytych, lub przejść na nowe
świadczenia z program „aktywny rodzic”, jeżeli są dla nich korzystniejsze.
Wprowadzone ustawą „Aktywny rodzic” rozwiązania mają również na celu zwiększenie
dostępności i przystępności finansowej opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz jakości
świadczonych w instytucjach opieki usług. Wpisują się one się w przyjętą przez Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej politykę likwidacji obszarów, w których dostęp do
instytucji opieki nad małymi dziećmi jest niedostateczny.
Wsparcie w zakresie utworzenia 102 tys. nowych miejsc opieki zapewnia też realizowany
w Ministerstwie Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny
Maluch 2022-2029, którego budżet wynosi 6,5 mld zł. Wysokość dofinansowania na
tworzenie miejsc opieki wynosi, na jedno miejsce opieki, do 57 528 zł bez VAT dla jednostek
samorządu terytorialnego, zaś dla pozostałych podmiotów 12 410 zł z VAT. W ramach
Programu, każdy podmiot tworzący miejsca opieki będzie przez 36 miesięcy otrzymywał
środki na utrzymanie w kwocie 836 zł miesięcznie na 1 miejsce, celem zmniejszenia opłat
ponoszonych przez rodziców. Pierwszeństwo w uzyskaniu środków Programu mają gminy.
15 lipca 2024 r. ogłoszony został resortowy program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi
w wieku do lat 3 „Aktywny Maluch – Pierwszy dzienny opiekun w gminie 2024”. Na Program
przeznaczono w 2024 r. kwotę do 60 mln zł. O dofinansowywanie w formie dotacji celowej
z budżetu państw, mogły ubiegać się gminy, na terenie których nie funkcjonuje żadna
instytucja opieki nad małymi dziećmi, ani nie planuje się jej utworzenia w ramach umów
o dofinansowanie do Programu Aktywny Maluch 2022-2029. W ramach tego Program
dofinansowywane jest tworzenie miejsc opieki w ramach maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie. Łączna kwota dofinansowania utworzenia miejsc w formie
dziennego opiekuna nie może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych
instytucji opieki, zaś kwota dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna
nie może przekroczyć 8 000 zł brutto miesięcznie. W trakcie naboru trwającego do 31 sierpnia
2024 r. łącznie zakwalifikowano 44 wnioski na utworzenie 57 gminnych dziennych opiekunów
na terenie gmin, gdzie nie funkcjonuje żadna instytucja opieki, na utworzenie łącznie 309
miejsc opieki nad dziećmi. Na ten cel przyznano dofinansowanie w kwocie 13 314 700 zł.
Jednym z działań służących podnoszeniu jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz
rozwojowi i promocji instytucjonalnych form tej opieki jest zainicjowanie Akademii Wsparcia
– krajowego systemu wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce na lata 2024-
2026. Jej celem jest rozwój instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, poprzez wyłonienie
instytucji, których zadaniem będzie wsparcie instytucji opieki we wdrażaniu i podnoszeniu
standardów jakości świadczonych przez nie usług.
Poza ww. nowymi rozwiązaniami, mającymi na celu wspieranie rodziców dzieci w tzw. wieku
żłobkowym, w ramach funkcjonujących systemów wsparcia kontynuowane są:
 program „Rodzina 800+”, będący podstawową formą wsparcia rodzin, przyznawaną
w postaci świadczenia wychowawczego w wysokości 800 zł miesięcznie na dziecko
w wieku do 18. roku życia. Świadczenie przysługuje niezależnie od dochodu rodziny;

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 program „Dobry start”, realizowany w formie jednorazowego świadczenia
w wysokości 300 zł na uczące się w szkole dziecko. Świadczenie przysługuje niezależnie
od dochodu rodziny, na rozpoczynające rok szkolny dzieci w wieku do 20. roku życia,
a w przypadku dzieci niepełnosprawnych, uczących się w szkole - do ukończenia przez nie
24 roku życia;
 świadczenia rodzinne, do których prawo warunkowane jest m. in. kryterium
dochodowym. W ramach systemu świadczeń rodzinnych funkcjonują:
▪ zasiłek rodzinny na dziecko. W zależności od wieku dziecka przysługuje w kwocie od
95 zł do 135 zł miesięcznie na dziecko. Ponadto kilka rodzajów dodatków do zasiłku
rodzinnego, przysługujących po spełnieniu określonych warunków, w tym kryterium
dochodowego 674 zł miesięcznie na osobę w rodzinie lub 764 zł – w przypadku
rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym;
▪ jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, tzw. becikowe (jednorazowo
1000 zł na nowo narodzone dziecko po spełnieniu kryterium dochodowego,
wynoszącego 1922 zł miesięcznie na osobę w rodzinie),
▪ świadczenie rodzicielskie (1000 zł miesięczne niezależnie od dochodu przez okres
52 tygodni od porodu. Świadczenie przysługuje matkom, które urodziły dziecko
(w wyjątkowych sytuacjach ojcom), a które nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego
lub uposażenia macierzyńskiego;
▪ świadczenia opiekuńcze, tj. zasiłek pielęgnacyjny, kierowany do osób
niepełnosprawnych, w wysokości 215,84 zł miesięcznie oraz świadczenie
pielęgnacyjne przeznaczone dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami w
wysokości 2988 zł miesięcznie. Świadczenie jest niezależne od kryterium
dochodowego.
12 grudnia br. weszła w życie ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy
osobom uprawnionym do alimentów, której projekt przygotowano w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej. Nowe przepisy zakładają podwyższenie maksymalnej wysokości
świadczeń z funduszu alimentacyjnego o 100% z 500 zł miesięcznie, do kwoty 1000 zł
miesięcznie.
W poprzednim stanie prawnym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwały
w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł miesięcznie.
Poprzednia ww. maksymalna wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozostawała
niezmieniona od początku obowiązywania ustawy o pomocy osobom uprawnionym
do alimentów, czyli od 2008 r. Zmiana wysokości świadczenia wychodzi naprzeciw
oczekiwaniom rodzin z dziećmi, w tym osób samotnie wychowujących dzieci, będących
w trudnej sytuacji finansowej w związku z nieskuteczną egzekucją zasądzonych od drugiego
rodzica alimentów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --