Interpelacja nr 6092
Interpelacja w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Interpelacja nr 6092
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 07-11-2024
Szanowna Pani Minister!
Czy możliwa jest zmiana ustawy z dnia 15 marca 2015 roku o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?
Ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. Sejm uchwalił zmianę ustawy z dnia 15 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, dotyczącą podniesienia wysokości comiesięcznego świadczenia pieniężnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury, która obecnie wynosi 1588,44 zł. Aktualnie łączna kwota pieniężna dla kombatantów, w tym zesłańców Sybiru (dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny, dodatek energetyczny), jako osób represjonowanych, jest wypłacana w kwocie 593,72 zł miesięcznie. Zmiana wysokości świadczenia dla działaczy opozycji antykomunistycznej nastąpiła na podstawie nowelizacji ustawy o finansach publicznych, która została przyjęta przez Sejm 13 lipca 2023 r. Senat nie wniósł do niej poprawek, a 14 sierpnia 2023 r. nowelizację ustawy podpisał prezydent RP. Ustawa zaczęła obowiązywać od 1 września 2023 r.
Zarząd Główny Związku Sybiraków zajął stanowisko w powyższej sprawie, jeśli chodzi o dokonanie zmiany w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym polskim obywatelom zesłanym lub deportowanym do ZSRR w latach 1939-1956, ponieważ byli Polakami uznanymi za wrogów socjalizmu. Zmiana polegałaby na podwyższeniu do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury, która obecnie wynosi 1588,44 zł. Kwota ta podlegałaby waloryzacji. Zaproponowana zmiana ma na celu pomóc sybirakom, którzy zostali pominięci i nierówno potraktowani przy rozdzielaniu państwowej pomocy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniem:
Czy możliwe jest podwyższenie comiesięcznego świadczenia pieniężnego (łącznego dodatku) dla sybiraków, tak jak zrobiono to dla działaczy opozycji antykomunistycznej, do wysokości najniższej emerytury w kwocie 1588,44 zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji?
Interpelacja nr 6092
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 07-11-2024
Szanowna Pani Minister!
Czy możliwa jest zmiana ustawy z dnia 15 marca 2015 roku o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?
Ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. Sejm uchwalił zmianę ustawy z dnia 15 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, dotyczącą podniesienia wysokości comiesięcznego świadczenia pieniężnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury, która obecnie wynosi 1588,44 zł. Aktualnie łączna kwota pieniężna dla kombatantów, w tym zesłańców Sybiru (dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny, dodatek energetyczny), jako osób represjonowanych, jest wypłacana w kwocie 593,72 zł miesięcznie. Zmiana wysokości świadczenia dla działaczy opozycji antykomunistycznej nastąpiła na podstawie nowelizacji ustawy o finansach publicznych, która została przyjęta przez Sejm 13 lipca 2023 r. Senat nie wniósł do niej poprawek, a 14 sierpnia 2023 r. nowelizację ustawy podpisał prezydent RP. Ustawa zaczęła obowiązywać od 1 września 2023 r.
Zarząd Główny Związku Sybiraków zajął stanowisko w powyższej sprawie, jeśli chodzi o dokonanie zmiany w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym polskim obywatelom zesłanym lub deportowanym do ZSRR w latach 1939-1956, ponieważ byli Polakami uznanymi za wrogów socjalizmu. Zmiana polegałaby na podwyższeniu do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury, która obecnie wynosi 1588,44 zł. Kwota ta podlegałaby waloryzacji. Zaproponowana zmiana ma na celu pomóc sybirakom, którzy zostali pominięci i nierówno potraktowani przy rozdzielaniu państwowej pomocy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniem:
Czy możliwe jest podwyższenie comiesięcznego świadczenia pieniężnego (łącznego dodatku) dla sybiraków, tak jak zrobiono to dla działaczy opozycji antykomunistycznej, do wysokości najniższej emerytury w kwocie 1588,44 zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7310 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.653.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6092 Pani Posłanki Elżbiety Polak w sprawie możliwości
nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach
represjonowanych z powodów politycznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na podstawie art. 19 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.1
Rzeczpospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza
inwalidów wojennych.
Na podstawie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa
równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
W literaturze przedmiotu przedstawiono, że „w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
wskazano, że przyjęta zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa
(adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym
stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań
zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok TK z: 6.5.1998 r., K 37/97).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwrócono także uwagę na fakt, że równość
oznacza także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów (adresatów
norm prawnych), bo równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnym
względem oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innym względem
(orzeczenie TK z 9.3.1988 r., U 7/87)"2.
W obowiązującym stanie prawnym, odrębnymi ustawami uregulowane są uprawnienia
przysługujące zdefiniowanym ustawowo grupom społecznym legitymującym się działaniem
na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie lub podlegającym
zróżnicowanym formom represji w związku z działaniem systemów totalitarnych III Rzeszy
i ZSRR w okresie II Wojny Światowej oraz aparatu państwa w okresie powojennym.
Uprawnienia kombatantów oraz osób, które przebywały w określonych miejscach represji -
przykładowo zesłanych i deportowanych do ZSRR - regulują przepisy ustawy z dnia
24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji
wojennych i okresu powojennego3. Uprawnionym przysługuje obecnie prawo do dodatku
kombatanckiego w wysokości 330,07 zł, ryczałtu energetycznego w wysokości 299,82 zł
i dodatku kompensacyjnego w kwocie 49,51 zł. Łączna suma tych świadczeń to 679,40 zł. Ich
wysokość podwyższana jest w ramach waloryzacji.
1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483)
2 Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, red. Prof. dr hab. Marek Safjan, dr hab. Leszek Bosek, Art. 32
3 Dz. U. z 2022 r. poz. 2039
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy
przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych
Republik Radzieckich4 uregulowano sprawę uprawnień przysługujących osobom, które
podlegały represjom określonym w ustawie. Represją jest, w myśl przepisów tego aktu,
między innymi deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej
6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego
terytorium na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez
ZSRR okupowanych w okresie od 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie
do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Osobom
uprawnionym przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego za każdy pełny miesiąc pracy
przymusowej, nie więcej jednak niż łącznie za 20 miesięcy - obecnie jest to kwota od 16,55
zł, maksymalnie do 330,07 zł. Podwyższenie tego świadczenia następuje
w ramach waloryzacji.
Dodatkowo, osoby zesłane lub deportowane przez władze Związku Socjalistycznych
Republik Radzieckich mogą korzystać ze świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 14
sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub
deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich5.
Natomiast przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji
antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych6
uregulowano kwestię uprawnień przysługujących działaczom opozycji antykomunistycznej
lub osobom represjonowanym z powodów politycznych. W tym wypadku, uprawnionym
przysługuje świadczenie pieniężne wynoszące 1780,96 zł. Świadczenie to również
podwyższane jest w ramach waloryzacji.
Obok wymienionych uprawnień, wskazanym grupom społecznym przysługują również
zróżnicowane uprawnienia o charakterze niepieniężnym, rzeczowym.
Zdefiniowane w wymienionych ustawach grupy legitymują się różnymi działaniami na rzecz
odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie lub podleganiem
zróżnicowanym formom represji w związku z działaniem systemów totalitarnych III Rzeszy i
ZSRR w okresie II Wojny Światowej oraz aparatu państwa w okresie powojennym.
Zakotwiczone w dwudziestowiecznej historii Polski przyczyny przyznania tym grupom
określonych świadczeń finansowanych z budżetu państwa mają różne przyczyny, a
świadczenia te – zróżnicowane funkcje, które w poszczególnych przypadkach pozostają w
różnych proporcjach wobec siebie (np. funkcja kompensacyjna sprowadzająca się do
pieniężnego zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy funkcja honorowa polegająca na
szczególnym uznaniu zasług tych osób dla Polski). Z tego powodu nie można przyjąć, by
wszystkie te grupy łączyły wspólne cechy relewantne, a w konsekwencji – by różne
ukształtowanie przysługujących im uprawnień z tytułu posiadania szczególnego statusu
wyznaczonego braniem udziału w pewnych zdarzeniach z dwudziestowiecznej historii Polski
naruszało konstytucyjną zasadę równości. W rezultacie dokonanie korzystnych zmian w
zakresie lub wysokości świadczeń przysługujących jednej z tych grup nie musi automatycznie
przekładać się na takie zmiany w stosunku do innych. Wymaga to w każdym przypadku
rozważenia ich podobieństwa oraz funkcji przysługujących im świadczeń na tle wszystkich
4 Dz. U. z 2021 r. poz. 1818.
5 Dz. U. z 2021 r. poz. 2029.
6 Dz. U z 2024 r. poz. 906.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przysługujących przedstawicielom tych grup uprawnień. Obywatele polscy zesłani lub
deportowani do ZSRR w latach 1939-1956 oraz działacze opozycji antykomunistycznej są
odmiennymi grupami, świadczenia, z których korzystają pełnią różne funkcje, a zakres
świadczeń, z których korzystają te grupy – także jest inny. W rezultacie nie można budować
automatycznych porównań między przedstawicielami obu grup, także w odniesieniu do
zakresu i wysokości świadczeń, które im przysługują.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie prowadzone prace nad
zmianą przepisów wymienionych ustaw.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.653.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6092 Pani Posłanki Elżbiety Polak w sprawie możliwości
nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach
represjonowanych z powodów politycznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na podstawie art. 19 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.1
Rzeczpospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza
inwalidów wojennych.
Na podstawie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa
równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
W literaturze przedmiotu przedstawiono, że „w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
wskazano, że przyjęta zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa
(adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym
stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań
zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok TK z: 6.5.1998 r., K 37/97).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwrócono także uwagę na fakt, że równość
oznacza także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów (adresatów
norm prawnych), bo równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnym
względem oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innym względem
(orzeczenie TK z 9.3.1988 r., U 7/87)"2.
W obowiązującym stanie prawnym, odrębnymi ustawami uregulowane są uprawnienia
przysługujące zdefiniowanym ustawowo grupom społecznym legitymującym się działaniem
na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie lub podlegającym
zróżnicowanym formom represji w związku z działaniem systemów totalitarnych III Rzeszy
i ZSRR w okresie II Wojny Światowej oraz aparatu państwa w okresie powojennym.
Uprawnienia kombatantów oraz osób, które przebywały w określonych miejscach represji -
przykładowo zesłanych i deportowanych do ZSRR - regulują przepisy ustawy z dnia
24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji
wojennych i okresu powojennego3. Uprawnionym przysługuje obecnie prawo do dodatku
kombatanckiego w wysokości 330,07 zł, ryczałtu energetycznego w wysokości 299,82 zł
i dodatku kompensacyjnego w kwocie 49,51 zł. Łączna suma tych świadczeń to 679,40 zł. Ich
wysokość podwyższana jest w ramach waloryzacji.
1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483)
2 Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, red. Prof. dr hab. Marek Safjan, dr hab. Leszek Bosek, Art. 32
3 Dz. U. z 2022 r. poz. 2039
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy
przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych
Republik Radzieckich4 uregulowano sprawę uprawnień przysługujących osobom, które
podlegały represjom określonym w ustawie. Represją jest, w myśl przepisów tego aktu,
między innymi deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej
6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego
terytorium na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez
ZSRR okupowanych w okresie od 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie
do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Osobom
uprawnionym przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego za każdy pełny miesiąc pracy
przymusowej, nie więcej jednak niż łącznie za 20 miesięcy - obecnie jest to kwota od 16,55
zł, maksymalnie do 330,07 zł. Podwyższenie tego świadczenia następuje
w ramach waloryzacji.
Dodatkowo, osoby zesłane lub deportowane przez władze Związku Socjalistycznych
Republik Radzieckich mogą korzystać ze świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 14
sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub
deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich5.
Natomiast przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji
antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych6
uregulowano kwestię uprawnień przysługujących działaczom opozycji antykomunistycznej
lub osobom represjonowanym z powodów politycznych. W tym wypadku, uprawnionym
przysługuje świadczenie pieniężne wynoszące 1780,96 zł. Świadczenie to również
podwyższane jest w ramach waloryzacji.
Obok wymienionych uprawnień, wskazanym grupom społecznym przysługują również
zróżnicowane uprawnienia o charakterze niepieniężnym, rzeczowym.
Zdefiniowane w wymienionych ustawach grupy legitymują się różnymi działaniami na rzecz
odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie lub podleganiem
zróżnicowanym formom represji w związku z działaniem systemów totalitarnych III Rzeszy i
ZSRR w okresie II Wojny Światowej oraz aparatu państwa w okresie powojennym.
Zakotwiczone w dwudziestowiecznej historii Polski przyczyny przyznania tym grupom
określonych świadczeń finansowanych z budżetu państwa mają różne przyczyny, a
świadczenia te – zróżnicowane funkcje, które w poszczególnych przypadkach pozostają w
różnych proporcjach wobec siebie (np. funkcja kompensacyjna sprowadzająca się do
pieniężnego zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy funkcja honorowa polegająca na
szczególnym uznaniu zasług tych osób dla Polski). Z tego powodu nie można przyjąć, by
wszystkie te grupy łączyły wspólne cechy relewantne, a w konsekwencji – by różne
ukształtowanie przysługujących im uprawnień z tytułu posiadania szczególnego statusu
wyznaczonego braniem udziału w pewnych zdarzeniach z dwudziestowiecznej historii Polski
naruszało konstytucyjną zasadę równości. W rezultacie dokonanie korzystnych zmian w
zakresie lub wysokości świadczeń przysługujących jednej z tych grup nie musi automatycznie
przekładać się na takie zmiany w stosunku do innych. Wymaga to w każdym przypadku
rozważenia ich podobieństwa oraz funkcji przysługujących im świadczeń na tle wszystkich
4 Dz. U. z 2021 r. poz. 1818.
5 Dz. U. z 2021 r. poz. 2029.
6 Dz. U z 2024 r. poz. 906.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przysługujących przedstawicielom tych grup uprawnień. Obywatele polscy zesłani lub
deportowani do ZSRR w latach 1939-1956 oraz działacze opozycji antykomunistycznej są
odmiennymi grupami, świadczenia, z których korzystają pełnią różne funkcje, a zakres
świadczeń, z których korzystają te grupy – także jest inny. W rezultacie nie można budować
automatycznych porównań między przedstawicielami obu grup, także w odniesieniu do
zakresu i wysokości świadczeń, które im przysługują.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie prowadzone prace nad
zmianą przepisów wymienionych ustaw.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --