Interpelacja nr 6086
Interpelacja w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP Cargo
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP Cargo
Interpelacja nr 6086
do ministra infrastruktury, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP Cargo
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Sebastian Kaleta, Piotr Uruski, Łukasz Kmita, Bartosz Józef Kownacki, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 07-11-2024
Zwracam się z interpelacją dotyczącą działań podjętych przez rząd Donalda Tuska (w tym nominatów obsadzonych w PKP CARGO) wobec pracowników PKP Cargo, a w szczególności niepokojących praktyk zarządu tej spółki podczas procesu restrukturyzacji, które dotykają nie tylko kondycji samej firmy, ale przede wszystkim pracowników i ich praw wynikających z członkostwa w związkach zawodowych.
Krajowa Sekcja Kolejarzy NSZZ „Solidarność” skierowała dramatyczny apel do parlamentarzystów, informując o bezprecedensowych działaniach zarządu PKP Cargo SA w restrukturyzacji. Zgodnie z treścią listu, zarząd spółki dopuszcza się łamania zasad funkcjonowania związków zawodowych, m.in. poprzez dyskryminację i wpisywanie na listy zwolnień grupowych przedstawicieli NSZZ „Solidarność”. Sytuacja ta budzi głębokie obawy o poszanowanie praw pracowniczych i standardów dialogu społecznego, których przestrzeganie jest fundamentem państwa prawa oraz zdrowego społeczeństwa obywatelskiego.
Według relacji związkowców, zarząd PKP Cargo zamiast koncentrować się na zawieraniu nowych kontraktów i ratowaniu sytuacji finansowej spółki, angażuje się w kampanię wymierzoną w związek zawodowy NSZZ „Solidarność”, co przywodzi na myśl nieodpowiedzialne podejście do zarządzania zasobami ludzkimi i dialogiem społecznym. Prześladowania z uwagi na przynależność związkową oraz zwolnienia osób będących jedynymi żywicielami rodzin, samotnie wychowującymi dzieci, a także osób w ochronie przedemerytalnej czy przebywających na urlopach macierzyńskich i rodzicielskich, urągają wszelkim standardom współżycia społecznego.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby przeciwdziałać praktykom łamiącym prawa związkowe i zasady dialogu społecznego w PKP Cargo SA?
Czy ministerstwo rozważa podjęcie kontroli lub audytu działań zarządu PKP Cargo w zakresie przestrzegania prawa pracy oraz ochrony praw związkowych?
Czy ministerstwo planuje wsparcie pracowników objętych zwolnieniami grupowymi, i który zostali zwolnieni w sposób naruszający ich prawa?
Czy w obliczu tak dramatycznej sytuacji rząd przewiduje wdrożenie rozwiązań prawnych chroniących przed dyskryminacją na tle przynależności związkowej oraz zapewniających pełną ochronę pracowników będących w szczególnie trudnej sytuacji życiowej?
Zwracam uwagę, że opisana sytuacja jest nie tylko godnym potępienia łamaniem praw pracowniczych, ale również dowodem na brak dbałości o stabilność społeczną i gospodarczą w spółkach mających kluczowe znaczenie dla państwa. Z góry dziękuję za pilne zajęcie się tą sprawą oraz za odpowiedź na moje pytania.
Interpelacja nr 6086
do ministra infrastruktury, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP Cargo
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Sebastian Kaleta, Piotr Uruski, Łukasz Kmita, Bartosz Józef Kownacki, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 07-11-2024
Zwracam się z interpelacją dotyczącą działań podjętych przez rząd Donalda Tuska (w tym nominatów obsadzonych w PKP CARGO) wobec pracowników PKP Cargo, a w szczególności niepokojących praktyk zarządu tej spółki podczas procesu restrukturyzacji, które dotykają nie tylko kondycji samej firmy, ale przede wszystkim pracowników i ich praw wynikających z członkostwa w związkach zawodowych.
Krajowa Sekcja Kolejarzy NSZZ „Solidarność” skierowała dramatyczny apel do parlamentarzystów, informując o bezprecedensowych działaniach zarządu PKP Cargo SA w restrukturyzacji. Zgodnie z treścią listu, zarząd spółki dopuszcza się łamania zasad funkcjonowania związków zawodowych, m.in. poprzez dyskryminację i wpisywanie na listy zwolnień grupowych przedstawicieli NSZZ „Solidarność”. Sytuacja ta budzi głębokie obawy o poszanowanie praw pracowniczych i standardów dialogu społecznego, których przestrzeganie jest fundamentem państwa prawa oraz zdrowego społeczeństwa obywatelskiego.
Według relacji związkowców, zarząd PKP Cargo zamiast koncentrować się na zawieraniu nowych kontraktów i ratowaniu sytuacji finansowej spółki, angażuje się w kampanię wymierzoną w związek zawodowy NSZZ „Solidarność”, co przywodzi na myśl nieodpowiedzialne podejście do zarządzania zasobami ludzkimi i dialogiem społecznym. Prześladowania z uwagi na przynależność związkową oraz zwolnienia osób będących jedynymi żywicielami rodzin, samotnie wychowującymi dzieci, a także osób w ochronie przedemerytalnej czy przebywających na urlopach macierzyńskich i rodzicielskich, urągają wszelkim standardom współżycia społecznego.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby przeciwdziałać praktykom łamiącym prawa związkowe i zasady dialogu społecznego w PKP Cargo SA?
Czy ministerstwo rozważa podjęcie kontroli lub audytu działań zarządu PKP Cargo w zakresie przestrzegania prawa pracy oraz ochrony praw związkowych?
Czy ministerstwo planuje wsparcie pracowników objętych zwolnieniami grupowymi, i który zostali zwolnieni w sposób naruszający ich prawa?
Czy w obliczu tak dramatycznej sytuacji rząd przewiduje wdrożenie rozwiązań prawnych chroniących przed dyskryminacją na tle przynależności związkowej oraz zapewniających pełną ochronę pracowników będących w szczególnie trudnej sytuacji życiowej?
Zwracam uwagę, że opisana sytuacja jest nie tylko godnym potępienia łamaniem praw pracowniczych, ale również dowodem na brak dbałości o stabilność społeczną i gospodarczą w spółkach mających kluczowe znaczenie dla państwa. Z góry dziękuję za pilne zajęcie się tą sprawą oraz za odpowiedź na moje pytania.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
16%
Konkretność
84%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15797 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.47.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6086 Posła na Sejm RP Dariusza Mateckiego wraz z grupą
posłów, w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP
Cargo, poniżej pozwalam sobie odnieść się do zawartych w wystąpieniu pytań, jak również
przekazać informacje pozyskane z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
w kwestiach w których ten resort jest właściwy.
Na wstępie pragnę poinformować, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem PKP CARGO
SA w restrukturyzacji (dalej: PKP CARGO) i nie wykonuje uprawnień z tytułu posiadania jej
akcji, jak również z akcji/udziałów spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej
PKP CARGO SA.
Pakiet akcji, stanowiący 33,01% udział w kapitale zakładowym Spółki posiadają Polskie
Koleje Państwowe S.A. Zgodnie z regulacjami Kodeksu spółek handlowych organy spółki
działają w zakresie posiadanych kompetencji. Kompetencje w zakresie bieżącego
prowadzenia spraw Spółki i jej reprezentowania posiada Zarząd Spółki.
Należy zauważyć, że sytuacja w jakiej znalazło się PKP CARGO i podjęte działania
restrukturyzacyjne są następstwem szeregu błędnych decyzji biznesowych
i nieefektywnego zarządzania Spółką na przestrzeni ostatnich lat, jak również tzw. „decyzji
węglowej” byłego Premiera i sposób jej realizacji przez ówczesny Zarząd Spółki.
Wyniki za trzy kwartały 2024 r. to w dużej mierze także konsekwencja przegranych
przetargów w 2023 roku. W branży towarowych przewozów kolejowych, a szczególnie
w przypadku tak dużych podmiotów jak PKP CARGO, większość kontraktów zawiera się
w wyniku otwartych postępowań. Pod koniec zeszłego roku PKP CARGO przegrała
większość przetargów, a tym samym straciła możliwość zarówno pracy operacyjnej jak
i finansowania na ten rok. Pomimo starań pracowników Spółki, przewozy, masa towarowa
i zamówienia, które można pozyskać z rynku z wolnej ręki, o dużo krótszych terminach
realizacji, nie są w stanie zastąpić największych, przetargowych zamówień. Efekty
wygrywanych przez Spółkę na przestrzeni od maja br. do chwili obecnej przetargów będą
widoczne dopiero w kolejnych miesiącach.
Dramatyczną sytuację odzwierciedlają konkretne liczby: udział PKP CARGO S.A. w rynku
mierzony pracą przewozową zmalał z niemal 60% w 2013 roku do mniej niż 29% w III
kwartale 2024 roku. Wartość giełdowa spadła o 90% z ponad 4 miliardów złotych w 2014
-- 1 of 5 --
2
roku do niespełna 600 milionów złotych w 2024 roku, przyczyniając się tym samym do
utraty zaufania inwestorów do zdolności spółki do odzyskania stabilności finansowej.
Na wyniki związane z podstawową działalnością operacyjną, mają również wpływ zmiany
rynkowe w grupach towarowych przewozu koleją, co wpływa na wielkość przewiezionych
towarów także w PKP CARGO.
Ad 1. Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby przeciwdziałać praktykom łamiącym
prawa związkowe i zasady dialogu społecznego w PKP Cargo S.A.?
Minister Infrastruktury, działając w imieniu Skarbu Państwa jako akcjonariusza PKP SA
oczekuje, że wszystkie podjęte przez organy zarządzające działania będą zgodne
z obowiązującymi przepisami prawa i będą prowadzone w dialogu ze stroną społeczną,
a w konsekwencji pozwolą Spółce PKP CARGO SA na odbudowę pozycji na rynku, co
pozytywnie wpłynie także na sytuację spółek z jej grupy kapitałowej. Wyrazem tego były
spotkania z przedstawicielami strony społecznej oraz władz PKP CARGO SA.
W dniu 18 listopada 2024 r. odbyło się spotkanie Współprzewodniczących Zespołu
Trójstronnego do spraw Kolejnictwa, reprezentujących wszystkie strony tego Zespołu, tj.
stronę rządową, stronę pracodawców kolejowych oraz stronę społeczną, na którym
omawiano, przede wszystkim, kwestie związane z bezpieczeństwem w transporcie
kolejowym. W trakcie tego spotkania strona związkowa zwróciła się z prośbą o zwołanie
posiedzenia Zespołu i przychyliła się do jego odbycia po wyłonieniu nowego Zarządu tej
Spółki.
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z opublikowanym na stronach PKP CARGO
SA pismem Zarządu do Parlamentarzystów, wszelkie działania związane z restrukturyzacją
zatrudnienia, wynikające z otwartego postępowania sanacyjnego, choć były trudne, nie
łamały żadnych obowiązujących przepisów czy zasad dotyczących zwolnień
pracowniczych. Wszystkie aktywności w ramach postępowania sanacyjnego
podejmowane są przez zarządcę oraz zarząd spółki pod ścisłym nadzorem sędziego
komisarza, który wyraził zgodę między innymi na przeprowadzenie niezbędnych zwolnień
grupowych w oparciu o regulaminy zawierające precyzyjne kryteria doboru pracowników
do zwolnień.
W aspekcie poruszanych w interpelacji kwestii dotyczących działaczy związkowych pragnę
wskazać, że priorytetem rządu jest zapewnienie realnej ochrony pracowników. Jak zostało
wskazane przez resort pracy, ochrona taka jest realizowana w drodze powództwa
indywidualnego, wnoszonego przez pracownika lub na rzecz pracownika, wnoszonego
przez organizacje pozarządowe działające w ramach swoich statutowych uprawnień
(w świetle art. 452 Kodeksu postępowania cywilnego – KPC – w sprawach z zakresu prawa
pracy i ubezpieczeń społecznych, najistotniejszym podmiotem zaliczanym do organizacji
pozarządowych, mających uprawnienia przewidziane do wniesienia powództwa na rzecz
pracownika są związki zawodowe). Jednocześnie poziom ochrony przedstawicieli
pracowników został znacząco podniesiony przez nowelizację Kodeksu postępowania
cywilnego w zakresie art. 4772 § 2 i art. 7555 § 1 (ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw), która weszła w życie
22 września 2023 r. W art. 4772 § 2 KPC zawarta została, adresowana do sądu, dyrektywa
co do konieczności nałożenia na pracodawcę w wyroku uznającym wypowiedzenie
umowy za pracę za bezskuteczne albo przywracającym pracownika do pracy, obowiązku
-- 2 of 5 --
3
dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Z kolei w art. 7555 § 1 KPC zawarta została regulacja, zgodnie z którą w sprawach z zakresu
prawa pracy, w których pracownik podlegający szczególnej ochronie przed rozwiązaniem
stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia dochodzi roszczenia
o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy,
sąd na wniosek uprawnionego na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia
przez nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego
zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie
uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia
wyłącznie w sytuacji, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
Ad 2. Czy ministerstwo rozważa podjęcie kontroli lub audytu działań zarządu PKP Cargo
w zakresie przestrzegania prawa pracy oraz ochrony praw związkowych?
Odnośnie przestrzegania prawa pracy przez Zarząd spółki PKP CARGO SA, uprzejmie
informuję, że organem uprawnionym do kontroli przestrzegania prawa pracy
i podejmowania interwencji w przypadku jego naruszeń jest Państwowa Inspekcja Pracy,
która podlega Sejmowi RP a nadzór nad nią, w zakresie ustalonym ustawą, sprawuje Rada
Ochrony Pracy - zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Minister Infrastruktury nie ma kompetencji ustawowych oraz instrumentów prawnych do
przeprowadzenia kontroli w tym zakresie.
Ad 3. Czy ministerstwo planuje wsparcie pracowników objętych zwolnieniami
grupowymi i zostali zwolnieni w sposób naruszający ich prawa?
Wszelkie zastrzeżenia i wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa pracy działań
podejmowanych przez pracodawcę mogą być przedmiotem oceny dokonanej przez
inspektora pracy podczas przeprowadzonej kontroli w tym zakresie. Ponadto, zgodnie
z art. 242 § 1 kodeksu pracy, pracownik może dochodzić swoich roszczeń ze stosunku
pracy na drodze sądowej. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS) wynika, że ten resort na bieżąco monitoruje sytuację
na rynku pracy i współpracuje w przypadku zwolnień z właściwymi urzędami pracy.
Wg stanu na 19 listopada 2024 r. do urzędów pracy wpłynęło 4 899 zgłoszeń zwolnień
(4 147 z PKP Cargo S.A., 752 z PKP Cargo Tabor S.A.), z czego dotychczas zrealizowano
1 414. Zgłoszenia pochodzą z kilku zakładów spółki ulokowanych w całej Polsce
(Centralnego, Dolnośląskiego, Wschodniego, Śląskiego, Południowego, Zachodniego)
i obejmują 28 powiatów i miast na prawach powiatu.
MRPiPS zabezpieczyło 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy dla powiatów, w których
planowane są zwolnienia.
W roku 2024 zostały ogłoszone cztery nabory wniosków o przyznanie środków z rezerwy
Funduszu Pracy na finansowanie realizowanych w wyniku diagnozy bieżących potrzeb
rynku pracy programów aktywizacji zawodowej dla zwalnianych pracowników, w tym
objętych zwolnieniami grupowymi:
1. w terminie od 23 kwietnia do 31 maja br., wpłynęły 22 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 1 390 osób,
2. w terminie od 19 czerwca do 31 lipca br., wpłynęło 17 wniosków
z przeznaczeniem na aktywizację zawodową dla 1 066 osób,
-- 3 of 5 --
4
3. w terminie od 7 sierpnia do 30 sierpnia br., wpłynęły 3 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 85 osób,
4. w terminie od 6 września do 30 września, wpłynęły 4 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 68 osób, wnioski te są w trakcie oceny.
W ramach trzech naborów do programu dla zwalnianych pracowników przyznano środki
w wysokości ok. 36 mln zł. Po przyznaniu środków w ramach ostatniego czwartego
naboru, w przypadku dostępnej alokacji środków, zostanie podjęta decyzja w zakresie
uruchomienia piątego naboru wniosków.
Niezależnie od powyższego, środki rezerwy Funduszu Pracy mogą być przeznaczone na
realizację działań aktywizacyjnych w formie programu aktywizacji zawodowej
bezrobotnych zwolnionych z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz
pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi. Środki rezerwy przeznaczone na
powyższy program są uruchamiane na bieżąco.
PKP Cargo przeprowadzając proces zwolnień grupowych jest zobowiązane do
przestrzegania przepisów gwarantujących szereg środków ochrony dla zwalnianych
pracowników, w tym m.in. przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych
zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych) a także ustawy o promocji
zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Powiatowe urzędy pracy w ramach swoich działań wspierają wszystkie osoby tracące
pracę w PKP CARGO SA. Przekazują im informacje o ofertach pracy oraz w trybie pilnym
podejmują inne niezbędne działania skutkujące jak najkrótszym pozostawaniem ww. osób
bez zatrudnienia.
Najczęściej stosowane formy pomocy w programach dla zwalnianych pracowników to:
1. pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe,
2. środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
3. szkolenia zawodowe,
4. zatrudnienie na miejscach pracy współfinansowanych ze środków Funduszu Pracy
(prace interwencyjne, roboty publiczne itd.),
5. zatrudnienie w ramach dofinansowania do wynagrodzenia za zatrudnienie,
skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia
6. bony na zasiedlenie,
7. bony zatrudnieniowe
Ad 4. Czy w obliczu tak dramatycznej sytuacji rząd przewiduje wdrożenie rozwiązań
prawnych chroniących przed dyskryminacją na tle przynależności związkowej oraz
zapewniających pełną ochronę pracowników będących w szczególnie trudnej sytuacji
życiowej?
Odnosząc się do podniesionej w interpelacji ochrony pracowników przed dyskryminacją
podkreślenia wymaga, iż przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu należy do
podstawowych obowiązków pracodawcy. Przepisem prawa pracy, który chroni
pracowników przed dyskryminacją jest art. 113 k.p., zgodnie z którym jakakolwiek
dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu
na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne,
-- 4 of 5 --
5
przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną,
zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym
wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna.
W świetle art. 183a § 1 k.p. pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie
nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz
dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez
względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania
polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację
seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w
niepełnym wymiarze czasu pracy.
Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób,
bezpośrednio lub pośrednio, z ww. przyczyn (art. 183a § 2 k.p.).
Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku ww.
przyczyn był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie
niż inni pracownicy. Z kolei dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek
pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania
występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna
sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia,
awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych
wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze
względu na jedną lub kilka ww. przyczyn, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie
jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być
osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne (art. 183a § 3-4
k.p.).
Należy też zauważyć, że na podstawie art. 183d k.p. osoba, wobec której pracodawca
naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania
w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie
odrębnych przepisów. Jeżeli w ocenie pracownika, pracodawca wobec niego naruszył
zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, to wszelkie spory na tym tle rozstrzyga sąd
pracy, który na podstawie obowiązujących przepisów ocenia słuszność zgłoszonych przez
pracownika roszczeń wynikających ze stosunku pracy.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.633.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 6086 z 12 listopada 2024 roku złożoną przez Pana Posła
Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów, w sprawie „skandalicznych działań rządu Donalda
Tuska wobec pracowników PKP Cargo”, skierowaną przez Kancelarię Sejmu zarówno do
Ministra Infrastruktury, jak i Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, uprzejmie
informuję, że stanowisko MRPiPS w ww. sprawie przekazane zostało do Ministerstwa
Infrastruktury w odpowiedzi na pismo znak: DNW-2.054.47.2024 z 15 listopada 2024 roku.
Wspomniane stanowisko MRPiPS uwzględnione zostało w odpowiedzi MI na ww. interpelację.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 1 of 1 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.47.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6086 Posła na Sejm RP Dariusza Mateckiego wraz z grupą
posłów, w sprawie skandalicznych działań rządu Donalda Tuska wobec pracowników PKP
Cargo, poniżej pozwalam sobie odnieść się do zawartych w wystąpieniu pytań, jak również
przekazać informacje pozyskane z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
w kwestiach w których ten resort jest właściwy.
Na wstępie pragnę poinformować, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem PKP CARGO
SA w restrukturyzacji (dalej: PKP CARGO) i nie wykonuje uprawnień z tytułu posiadania jej
akcji, jak również z akcji/udziałów spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej
PKP CARGO SA.
Pakiet akcji, stanowiący 33,01% udział w kapitale zakładowym Spółki posiadają Polskie
Koleje Państwowe S.A. Zgodnie z regulacjami Kodeksu spółek handlowych organy spółki
działają w zakresie posiadanych kompetencji. Kompetencje w zakresie bieżącego
prowadzenia spraw Spółki i jej reprezentowania posiada Zarząd Spółki.
Należy zauważyć, że sytuacja w jakiej znalazło się PKP CARGO i podjęte działania
restrukturyzacyjne są następstwem szeregu błędnych decyzji biznesowych
i nieefektywnego zarządzania Spółką na przestrzeni ostatnich lat, jak również tzw. „decyzji
węglowej” byłego Premiera i sposób jej realizacji przez ówczesny Zarząd Spółki.
Wyniki za trzy kwartały 2024 r. to w dużej mierze także konsekwencja przegranych
przetargów w 2023 roku. W branży towarowych przewozów kolejowych, a szczególnie
w przypadku tak dużych podmiotów jak PKP CARGO, większość kontraktów zawiera się
w wyniku otwartych postępowań. Pod koniec zeszłego roku PKP CARGO przegrała
większość przetargów, a tym samym straciła możliwość zarówno pracy operacyjnej jak
i finansowania na ten rok. Pomimo starań pracowników Spółki, przewozy, masa towarowa
i zamówienia, które można pozyskać z rynku z wolnej ręki, o dużo krótszych terminach
realizacji, nie są w stanie zastąpić największych, przetargowych zamówień. Efekty
wygrywanych przez Spółkę na przestrzeni od maja br. do chwili obecnej przetargów będą
widoczne dopiero w kolejnych miesiącach.
Dramatyczną sytuację odzwierciedlają konkretne liczby: udział PKP CARGO S.A. w rynku
mierzony pracą przewozową zmalał z niemal 60% w 2013 roku do mniej niż 29% w III
kwartale 2024 roku. Wartość giełdowa spadła o 90% z ponad 4 miliardów złotych w 2014
-- 1 of 5 --
2
roku do niespełna 600 milionów złotych w 2024 roku, przyczyniając się tym samym do
utraty zaufania inwestorów do zdolności spółki do odzyskania stabilności finansowej.
Na wyniki związane z podstawową działalnością operacyjną, mają również wpływ zmiany
rynkowe w grupach towarowych przewozu koleją, co wpływa na wielkość przewiezionych
towarów także w PKP CARGO.
Ad 1. Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby przeciwdziałać praktykom łamiącym
prawa związkowe i zasady dialogu społecznego w PKP Cargo S.A.?
Minister Infrastruktury, działając w imieniu Skarbu Państwa jako akcjonariusza PKP SA
oczekuje, że wszystkie podjęte przez organy zarządzające działania będą zgodne
z obowiązującymi przepisami prawa i będą prowadzone w dialogu ze stroną społeczną,
a w konsekwencji pozwolą Spółce PKP CARGO SA na odbudowę pozycji na rynku, co
pozytywnie wpłynie także na sytuację spółek z jej grupy kapitałowej. Wyrazem tego były
spotkania z przedstawicielami strony społecznej oraz władz PKP CARGO SA.
W dniu 18 listopada 2024 r. odbyło się spotkanie Współprzewodniczących Zespołu
Trójstronnego do spraw Kolejnictwa, reprezentujących wszystkie strony tego Zespołu, tj.
stronę rządową, stronę pracodawców kolejowych oraz stronę społeczną, na którym
omawiano, przede wszystkim, kwestie związane z bezpieczeństwem w transporcie
kolejowym. W trakcie tego spotkania strona związkowa zwróciła się z prośbą o zwołanie
posiedzenia Zespołu i przychyliła się do jego odbycia po wyłonieniu nowego Zarządu tej
Spółki.
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z opublikowanym na stronach PKP CARGO
SA pismem Zarządu do Parlamentarzystów, wszelkie działania związane z restrukturyzacją
zatrudnienia, wynikające z otwartego postępowania sanacyjnego, choć były trudne, nie
łamały żadnych obowiązujących przepisów czy zasad dotyczących zwolnień
pracowniczych. Wszystkie aktywności w ramach postępowania sanacyjnego
podejmowane są przez zarządcę oraz zarząd spółki pod ścisłym nadzorem sędziego
komisarza, który wyraził zgodę między innymi na przeprowadzenie niezbędnych zwolnień
grupowych w oparciu o regulaminy zawierające precyzyjne kryteria doboru pracowników
do zwolnień.
W aspekcie poruszanych w interpelacji kwestii dotyczących działaczy związkowych pragnę
wskazać, że priorytetem rządu jest zapewnienie realnej ochrony pracowników. Jak zostało
wskazane przez resort pracy, ochrona taka jest realizowana w drodze powództwa
indywidualnego, wnoszonego przez pracownika lub na rzecz pracownika, wnoszonego
przez organizacje pozarządowe działające w ramach swoich statutowych uprawnień
(w świetle art. 452 Kodeksu postępowania cywilnego – KPC – w sprawach z zakresu prawa
pracy i ubezpieczeń społecznych, najistotniejszym podmiotem zaliczanym do organizacji
pozarządowych, mających uprawnienia przewidziane do wniesienia powództwa na rzecz
pracownika są związki zawodowe). Jednocześnie poziom ochrony przedstawicieli
pracowników został znacząco podniesiony przez nowelizację Kodeksu postępowania
cywilnego w zakresie art. 4772 § 2 i art. 7555 § 1 (ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw), która weszła w życie
22 września 2023 r. W art. 4772 § 2 KPC zawarta została, adresowana do sądu, dyrektywa
co do konieczności nałożenia na pracodawcę w wyroku uznającym wypowiedzenie
umowy za pracę za bezskuteczne albo przywracającym pracownika do pracy, obowiązku
-- 2 of 5 --
3
dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Z kolei w art. 7555 § 1 KPC zawarta została regulacja, zgodnie z którą w sprawach z zakresu
prawa pracy, w których pracownik podlegający szczególnej ochronie przed rozwiązaniem
stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia dochodzi roszczenia
o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy,
sąd na wniosek uprawnionego na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia
przez nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego
zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie
uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia
wyłącznie w sytuacji, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
Ad 2. Czy ministerstwo rozważa podjęcie kontroli lub audytu działań zarządu PKP Cargo
w zakresie przestrzegania prawa pracy oraz ochrony praw związkowych?
Odnośnie przestrzegania prawa pracy przez Zarząd spółki PKP CARGO SA, uprzejmie
informuję, że organem uprawnionym do kontroli przestrzegania prawa pracy
i podejmowania interwencji w przypadku jego naruszeń jest Państwowa Inspekcja Pracy,
która podlega Sejmowi RP a nadzór nad nią, w zakresie ustalonym ustawą, sprawuje Rada
Ochrony Pracy - zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Minister Infrastruktury nie ma kompetencji ustawowych oraz instrumentów prawnych do
przeprowadzenia kontroli w tym zakresie.
Ad 3. Czy ministerstwo planuje wsparcie pracowników objętych zwolnieniami
grupowymi i zostali zwolnieni w sposób naruszający ich prawa?
Wszelkie zastrzeżenia i wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa pracy działań
podejmowanych przez pracodawcę mogą być przedmiotem oceny dokonanej przez
inspektora pracy podczas przeprowadzonej kontroli w tym zakresie. Ponadto, zgodnie
z art. 242 § 1 kodeksu pracy, pracownik może dochodzić swoich roszczeń ze stosunku
pracy na drodze sądowej. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS) wynika, że ten resort na bieżąco monitoruje sytuację
na rynku pracy i współpracuje w przypadku zwolnień z właściwymi urzędami pracy.
Wg stanu na 19 listopada 2024 r. do urzędów pracy wpłynęło 4 899 zgłoszeń zwolnień
(4 147 z PKP Cargo S.A., 752 z PKP Cargo Tabor S.A.), z czego dotychczas zrealizowano
1 414. Zgłoszenia pochodzą z kilku zakładów spółki ulokowanych w całej Polsce
(Centralnego, Dolnośląskiego, Wschodniego, Śląskiego, Południowego, Zachodniego)
i obejmują 28 powiatów i miast na prawach powiatu.
MRPiPS zabezpieczyło 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy dla powiatów, w których
planowane są zwolnienia.
W roku 2024 zostały ogłoszone cztery nabory wniosków o przyznanie środków z rezerwy
Funduszu Pracy na finansowanie realizowanych w wyniku diagnozy bieżących potrzeb
rynku pracy programów aktywizacji zawodowej dla zwalnianych pracowników, w tym
objętych zwolnieniami grupowymi:
1. w terminie od 23 kwietnia do 31 maja br., wpłynęły 22 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 1 390 osób,
2. w terminie od 19 czerwca do 31 lipca br., wpłynęło 17 wniosków
z przeznaczeniem na aktywizację zawodową dla 1 066 osób,
-- 3 of 5 --
4
3. w terminie od 7 sierpnia do 30 sierpnia br., wpłynęły 3 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 85 osób,
4. w terminie od 6 września do 30 września, wpłynęły 4 wnioski z przeznaczeniem
na aktywizację zawodową dla 68 osób, wnioski te są w trakcie oceny.
W ramach trzech naborów do programu dla zwalnianych pracowników przyznano środki
w wysokości ok. 36 mln zł. Po przyznaniu środków w ramach ostatniego czwartego
naboru, w przypadku dostępnej alokacji środków, zostanie podjęta decyzja w zakresie
uruchomienia piątego naboru wniosków.
Niezależnie od powyższego, środki rezerwy Funduszu Pracy mogą być przeznaczone na
realizację działań aktywizacyjnych w formie programu aktywizacji zawodowej
bezrobotnych zwolnionych z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz
pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi. Środki rezerwy przeznaczone na
powyższy program są uruchamiane na bieżąco.
PKP Cargo przeprowadzając proces zwolnień grupowych jest zobowiązane do
przestrzegania przepisów gwarantujących szereg środków ochrony dla zwalnianych
pracowników, w tym m.in. przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych
zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych) a także ustawy o promocji
zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Powiatowe urzędy pracy w ramach swoich działań wspierają wszystkie osoby tracące
pracę w PKP CARGO SA. Przekazują im informacje o ofertach pracy oraz w trybie pilnym
podejmują inne niezbędne działania skutkujące jak najkrótszym pozostawaniem ww. osób
bez zatrudnienia.
Najczęściej stosowane formy pomocy w programach dla zwalnianych pracowników to:
1. pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe,
2. środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
3. szkolenia zawodowe,
4. zatrudnienie na miejscach pracy współfinansowanych ze środków Funduszu Pracy
(prace interwencyjne, roboty publiczne itd.),
5. zatrudnienie w ramach dofinansowania do wynagrodzenia za zatrudnienie,
skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia
6. bony na zasiedlenie,
7. bony zatrudnieniowe
Ad 4. Czy w obliczu tak dramatycznej sytuacji rząd przewiduje wdrożenie rozwiązań
prawnych chroniących przed dyskryminacją na tle przynależności związkowej oraz
zapewniających pełną ochronę pracowników będących w szczególnie trudnej sytuacji
życiowej?
Odnosząc się do podniesionej w interpelacji ochrony pracowników przed dyskryminacją
podkreślenia wymaga, iż przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu należy do
podstawowych obowiązków pracodawcy. Przepisem prawa pracy, który chroni
pracowników przed dyskryminacją jest art. 113 k.p., zgodnie z którym jakakolwiek
dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu
na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne,
-- 4 of 5 --
5
przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną,
zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym
wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna.
W świetle art. 183a § 1 k.p. pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie
nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz
dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez
względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania
polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację
seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w
niepełnym wymiarze czasu pracy.
Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób,
bezpośrednio lub pośrednio, z ww. przyczyn (art. 183a § 2 k.p.).
Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku ww.
przyczyn był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie
niż inni pracownicy. Z kolei dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek
pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania
występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna
sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia,
awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych
wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze
względu na jedną lub kilka ww. przyczyn, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie
jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być
osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne (art. 183a § 3-4
k.p.).
Należy też zauważyć, że na podstawie art. 183d k.p. osoba, wobec której pracodawca
naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania
w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie
odrębnych przepisów. Jeżeli w ocenie pracownika, pracodawca wobec niego naruszył
zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, to wszelkie spory na tym tle rozstrzyga sąd
pracy, który na podstawie obowiązujących przepisów ocenia słuszność zgłoszonych przez
pracownika roszczeń wynikających ze stosunku pracy.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.633.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 6086 z 12 listopada 2024 roku złożoną przez Pana Posła
Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów, w sprawie „skandalicznych działań rządu Donalda
Tuska wobec pracowników PKP Cargo”, skierowaną przez Kancelarię Sejmu zarówno do
Ministra Infrastruktury, jak i Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, uprzejmie
informuję, że stanowisko MRPiPS w ww. sprawie przekazane zostało do Ministerstwa
Infrastruktury w odpowiedzi na pismo znak: DNW-2.054.47.2024 z 15 listopada 2024 roku.
Wspomniane stanowisko MRPiPS uwzględnione zostało w odpowiedzi MI na ww. interpelację.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 1 of 1 --