Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKSN.050.9.2024.AR
3480984.13851152.11154508
Warszawa, 28-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odnosząc się do interpelacji Pana posła Krzysztofa Piątkowskiego z dnia 12 listopada
2024 r., sygn. K10INT6083, w sprawie zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony
środowiska i gospodarki wodnej, przedstawiam, co następuje.
1. Jakie konkretne korzyści Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega w centralizacji
zarządzania Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?
2. W jaki sposób Ministerstwo ocenia efektywność centralnego zarządzania
Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w porównaniu do
poprzedniego modelu, opartego na samorządowym nadzorze?
3. Czy Ministerstwo planuje przeprowadzenie oceny wpływu tej centralizacji na
realizację lokalnych projektów ochrony środowiska? Jeżeli tak, to czy dostępne są już
wyniki lub wstępne wnioski z takich badań?
Odnośnie ww. pytań 1 - 3 zawartych interpelacji.
Aktualną pozycję ustrojową wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej (dalej: „wfośigw” lub „wojewódzkie fundusze”) należy oceniać mając na względzie
całokształt regulacji ustawy – Prawo ochrony środowiska1 (dalej: „POŚ”) dotyczących tych
instytucji. W tym kontekście pozwolę sobie zwrócić uwagę, że:
 wfośigw pozostają osobami prawnymi z własnymi przychodami uzyskiwanymi
na podstawie POŚ, a tym samym zachowują odrębność instytucjonalną i
finansową,
 organy wojewódzkich funduszy, działając na podstawie i w granicach
wyznaczonych ustawą, autonomicznie decydują o kierunkach, priorytetach
i warunkach działalności tych instytucji,
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2021 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn.
zm.).

-- 1 of 4 --

 nadzór ministra właściwego do spraw klimatu nad działalnością wfośigw
(wykonywany przy udziale wojewody) jest co do zasady nadzorem opartym
o kryterium legalności,
 wfośigw nie są instytucjonalnie podporządkowane, czy poddane zwierzchnictwu
innych podmiotów, w tym Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).
Regulacje będące podstawą działalności wfośigw powinny umożliwiać elastyczne
funkcjonowanie tych instytucji dostosowywane do wyzwań identyfikowanych na różnych
poziomach zarządzania sprawami publicznym w obszarze ochrony środowiska. Oznacza to
określanie priorytetów działalności poszczególnych wojewódzkich funduszy adekwatnie
do dwóch wymiarów tego obszaru polityk publicznych, tj.:
 regionalnego – potrzeb regionów i społeczności lokalnych oraz
 ogólnokrajowego – w rozumieniu włączania wfośigw w realizację polityk
i programów o charakterze ogólnopolskim, służących osiąganiu celów
definiowanych na poziomie krajowym, w tym uwzględniających konieczność
faktycznego wdrożenia wymogów wynikających z prawa polskiego, jak i prawa
Unii Europejskiej, którego implementacja należy do państwa polskiego.
Obecne rozwiązania ustrojowe zawarte w POŚ umożliwiają należyte uwzględnienie
w działalności wfośigw dwóch ww. wymiarów. Sposób ustalania składu rad nadzorczych
wojewódzkich funduszy zapewnia reprezentację w nich najważniejszych interesariuszy,
w tym przedstawiciela samorządu województwa.
To zaś umożliwia taki sposób kierowania wfośigw, który pozwoli godzić priorytety
identyfikowane zarówno na poziomie regionalnym czy wojewódzkim, jak i krajowym.
Wfośigw należy postrzegać nie tylko w jednostkowej (indywidualnej dla każdego z nich),
ale także ogólniejszej perspektywie, tj. jako ważnej części składowej systemu finansowania
ze środków publicznych przedsięwzięć służących ochronie środowiska, którego istotnym
elementem jest również NFOŚiGW. W kontekście osiągania celów polityki środowiskowej
państwa coraz większego znaczenia nabiera współpraca wfośigw z NFOŚiGW.
Współpraca ta łączy w sobie m.in.:
 organizacyjny wkład wfośigw w realizację programów inicjowanych przez
NFOŚiGW,
 pozyskiwanie przez wfośigw środków NFOŚiGW na realizację określonych
programów lub przedsięwzięć.
Taka współpraca umożliwia uzyskanie efektu synergii działań NFOŚiGW oraz wfośigw,
co skutkuje dystrybuowaniem coraz większych środków przez wfośigw, z niewątpliwą
korzyścią dla skuteczności realizacji polityk publicznych w tym obszarze, a także z
korzyścią dla regionów.
W przypadku programów adresowanych do szerokiego kręgu odbiorców, w szczególności
gospodarstw domowych, współpraca NFOŚiGW z wfośigw jest niekiedy nieodzownym
warunkiem ich realizacji. Najbardziej ewidentnym przykładem konieczności zapewnienia
takiej współpracy jest program „Czyste Powietrze”. Dzięki zaangażowaniu wfośigw

-- 2 of 4 --

możliwa jest kontynuacja realizacji tego programu jako przedsięwzięcia
dofinansowywanego ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS). Udział wfośigw w realizacji programu „Czyste
Powietrze” umożliwia zatem nie tylko osiąganie określonych efektów rzeczowych
i ekologicznych, lecz także wykorzystanie przez Polskę bezzwrotnego finansowania
z budżetu Unii Europejskiej przynoszącego korzyści polskiej gospodarce.
Zwracam również uwagę, że w podobnym do programu „Czyste Powietrze” modelu,
opartym o współpracę NFOŚiGW z wfośigw, realizowane w latach 2021-2023 były
jeszcze inne programy, wśród których znalazły się m.in. adresowane do gospodarstw
domowych, rolników czy służb ratowniczych działających na rzecz lokalnych społeczności
programy:
 „Moja Woda”,
 „Ogólnopolski program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie”,
 „Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych”.
W ramach wspólnie realizowanych programów do końca 2023 r. wfośigw zawarły
ok. 784 tys. umów o dofinansowanie z beneficjentami końcowymi, a NFOŚiGW wypłacił
wfośigw 11 591 mln zł. Środki te za pośrednictwem wfośigw systematycznie trafiają
do beneficjentów.
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska bierze pod uwagę opinie i stanowiska
regionalnych samorządów dotyczące obecnego modelu zarządzania Wojewódzkimi
Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?
5. Czy Ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu zmianę obecnej sytuacji i
przywrócenie samorządom województw pełnej kontroli nad Wojewódzkimi Funduszami
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?
Odnośnie ww. pytań 4 - 5 zawartych interpelacji.
Mając na uwadze wskazany w odpowiedziach na pytania 1 – 3 interpelacji kontekst
faktyczny i prawny, oceniam obecny kształt przepisów, do których odnosi się interpelacja,
za odpowiedni. Ocena ta opiera się w szczególności na monitoringu działalności wfośigw i
jej efektów, w tym efektów osiąganych dzięki współpracy z NFOŚiGW. Obecne regulacje
instytucjonalne zawarte w ustawie - Prawo ochrony środowiska, odnoszące się do
wfośigw, ułatwiają angażowanie się wfośigw w podobne do wyżej wymienionych działań i
sprzyjają ich współpracy z NFOŚiGW, a tym samym umożliwiają lepsze wykorzystanie
potencjału zarówno NFOŚiGW, jak i wfośigw. Nie ulega przy tym mojej wątpliwości, że
działania wfośigw powinny być możliwie spójne z działaniami podejmowanymi przez
samorządy województw, jak również uwzględniać specyfikę i aktualne potrzeby regionów,
do czego w moim odbiorze przyczyniają się obecne przepisy ustawy – Prawo ochrony
środowiska.

-- 3 of 4 --

W konsekwencji nie ma w mojej opinii podstaw dla inicjowania działań legislacyjnych
zmierzających do przywrócenia poprzednich rozwiązań w omawianym obszarze,
w szczególności dokonania zmian w sferze sprawowania nadzoru nad wfośigw.
Z wyrazami szacunku
Z up.
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.

-- 4 of 4 --