tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.631.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6080 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego z 12 listopada
2024 r. w sprawie deinstytucjonalizacji usług społecznych na terenie województwa
wielkopolskiego, proszę przyjąć poniższe informacje.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje narzędziami do
zbierania danych statystycznych dotyczących liczby gmin, które realizują programy
deinstytucjonalizacji usług, nie posiada więc danych, o które pyta Pan Poseł. Poniżej
przedstawiam dane na temat działań, za pośrednictwem których Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej wspiera rozwój usług zgodny z założeniami deinstytucjonalizacji.
Istotną rolę w zapewnieniu mieszkańcom odpowiednich usług odgrywają jednostki samorządu
terytorialnego - gdyż większość świadczeń kierowanych do osób potrzebujących realizowana
jest w ramach zadań własnych samorządów gminnych lub powiatowych. Na poziomie
regionalnym działania pomocowe koordynuje samorząd województwa za pomocą
Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, opracowujących regionalne plany rozwoju usług
społecznych i deinstytucjonalizacji. W województwie wielkopolskim obowiązuje Wielkopolski
Plan Deinstytucjonalizacji i Rozwoju Usług Społecznych na lata 2023–2026 przyjęty 15
czerwca 2023 r.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej inicjuje i wspiera działania w zakresie rozwoju
usług społecznych świadczonych w środowisku lokalnym, które są nieodzownym elementem
procesu deinstytucjonalizacji. Wsparcie to wynika zarówno z kierunków przyjętych
w krajowych ramach strategicznych z zakresu rozwoju usług społecznych, jak i z dokumentów
programowych dotyczących wykorzystania funduszy UE.
Obecnie, w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego; typ projektu: Stworzenie
platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań dla instytucji regionalnych
zaangażowanych w planowanie i realizację polityki, w zakresie usług społecznych na poziomie
regionalnym, Kierownictwo MRPiPS planuje wdrożenie projektu pn. Wsparcie instytucji
regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych z terminem realizacji od I
kwartału 2025 r. do IV kwartału 2027 r. Wartość projektu to 15 000 000 zł. Projekt będzie
realizowany w partnerstwie z konsorcjum organizacji pozarządowych oraz Wydziałami
Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich (WPS). Zakłada on:
 podniesienie kompetencji kadr instytucji regionalnych i wojewódzkich, zaangażowanych
w planowanie i realizację polityki społecznej ukierunkowanej na rozwój usług społecznych
na poziomie regionalnym i wojewódzkim, w zakresie wdrażania procesu
deinstytucjonalizacji,
 uruchomienie platformy wymiany doświadczeń,
 działania badawcze oraz wsparcie merytoryczne i eksperckie dla instytucji regionalnych,
 wypracowanie zaleceń dla programów regionalnych dotyczących realizacji wsparcia
z EFS+ w zakresie deinstytucjonalizacji i poprawy dostępu do usług.

-- 1 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Projekt przewiduje też audyt świadczenia usług we wszystkich regionach - badanie, przegląd i
ocenę domów pomocy społecznej i innych placówek opieki długoterminowej w tym: schronisk
dla osób bezdomnych i schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi (z naciskiem
na proces umożliwiania ich mieszkańcom prowadzenia niezależnego funkcjonowania w
społeczności lokalnej). Analiza uwzględni m.in. strukturę mieszkańców oraz powody, które
przyczyniły się do ich skierowania i pobytu w placówkach.
Ponadto, w ramach Programu „Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego”, realizowane są projekty pt.
Koordynacja działań w zakresie polityki społecznej – projekty ROPS. W ich ramach
ROPS-y będą podejmować działania w zakresie usług społecznych, pomocy społecznej,
ekonomii społecznej i aktywnej integracji, służące uspójnieniu, skoordynowaniu i poprawie
efektywności działań w zakresie włączenia społecznego na terenie każdego z 16 województw.
Będą także gromadzić dane na temat liczby gmin realizujących programy deinstytucjonalizacji
usług. Rezultatem projektu będzie poprawa jakości oraz dostępności usług społecznych wraz
ze zwiększonym udziałem ekonomii społecznej w ich świadczeniu poprzez wzmocnienie
instytucji lokalnych i regionalnych na poziomie wojewódzkim oraz wsparcie gmin w tworzeniu
Lokalnych Planów Rozwoju Usług Społecznych (LPDI).
Niezależnie od projektów współfinansowanych ze środków UE, wspomnieć należy
o działaniach finansowanych z budżetu państwa, takich jak:
 tworzenie środowiskowych domów samopomocy (jako zadanie zlecone z zakresu
administracji rządowej). W 2024 r. na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację działania 3.2 Programu kompleksowego
wsparcia dla rodzin „Za życiem" tj. na rozwój sieci środowiskowych domów samopomocy
dokonano podziału środków rezerwy celowej w kwocie ponad 28 mln zł.
 Program „Opieka 75+”. kierowany do gmin miejskich, wiejskich oraz miejsko-wiejskich,
liczących do 60 tys. mieszkańców. Gminy mogą uzyskać wsparcie finansowe na realizację
zadania własnego o charakterze obowiązkowym - świadczenia usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Celem
programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są osobami samotnymi,
samotnie gospodarującymi, a także pozostają w rodzinie. W roku 2024 na realizację
programu przeznaczono 55 mln zł. Sprawozdanie z jego realizacji zostanie opracowane w
drugim kwartale 2025 r. Z analizy przekazanych przez wojewodów zapotrzebowań
wynika, że deklarację o przystąpieniu do ostatniej edycji programu złożyło 719 gmin
( w tym jedna gmina tylko na specjalistyczne usługi opiekuńcze), które zaplanowały
objęcie w jego ramach wsparciem 13 367 osób. Zgodnie z danymi z przekazanych
zapotrzebowań, w ramach programu "Opieka 75+" na rok 2024 w województwie
wielkopolskim zapotrzebowanie na realizację usług opiekuńczych złożyły 72 gminy,
a zapotrzebowanie na realizację specjalistycznych usług opiekuńczych złożyły 2 gminy,
które zaplanowały objęcie wsparciem w postaci usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych - 1395 osób. Na realizację tych zadań przyznano
limit środków w wysokości 8 569 210 zł.
 Program „Korpus Wsparcia Seniorów”, wspierający finansowanie gmin w zakresie
organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz
poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”. Bezpośrednimi adresatami programu są
wszystkie gminy w Polsce, natomiast adresatami pośrednimi osoby w wieku 60 lat
i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia,
prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi,
które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia. Dzieli się na dwa Moduły:

-- 2 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
MODUŁ I - wspierający gminy w zakresie rozwoju działań samopomocowych poprzez
uruchomienie i utrzymanie usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich;
MODUŁ II - wspierający gminy w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw.
„opieki na odległość” mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz możliwości
samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja
Modułu II ma na celu wsparcie gmin w świadczeniu usług opiekuńczych poprzez udzielenie
dofinansowania do zakupu oraz częściowego pokrycia kosztów użytkowania „opasek
i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
W roku 2024 na realizację programu zaplanowano kwotę w wysokości 50 mln zł (na
realizację Modułu I – 29 840 000 zł, zaś na realizację Modułu II – 20 160 000 zł).
Sprawozdanie z realizacji programu w roku 2024 zostanie opracowane w drugim kwartale
2025 r. Deklarację o przystąpieniu do zeszłorocznej edycji programu złożyło 1238 gmin
(w tym 465 gmin tylko na Moduł II), które zaplanowały objęcie wsparciem
46 424 osób. W ramach zeszłorocznej edycji programu "Korpus Wsparcia Seniorów"
(ogółem MI + MII) w województwie wielkopolskim zapotrzebowanie na realizację
programu złożyło 155 gmin, które zaplanowały objęcie wsparciem 3784 osób. Na
realizację Programu przyznano limit środków w wysokości 3 834 461 zł.
Przystąpienie gmin do realizacji ww. programów przyczynia się do zapewnienia oraz
rozszerzenia zakresu świadczenia usług opiekuńczych dla większej liczby osób starszych
i niesamodzielnych w ich miejscu zamieszkania, zapewniając osobom starszym możliwość
pozostania w swoim dotychczasowym środowisku, bez konieczności korzystania z usług
placówek zapewniających całodobową opiekę.
1 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, umożliwiające świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego przez domy
pomocy społecznej (tak w formie pobytu całodobowego, jak i dziennego). Wprowadzono także
możliwość świadczenia usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich, oraz regulacje
dotyczące mieszkalnictwa (treningowego i wspomaganego). Usługi sąsiedzkie obejmują
pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej
wiedzy i kompetencji, oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Co istotne, osoba wspierana
ma wpływ na wybór osoby świadczącej usługi sąsiedzkie.
Deinstytucjonalizacja jest także przyjętym kierunkiem działań w obszarze wsparcia osób
z niepełnosprawnościami. W ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-
2030, przyjętej Uchwałą nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia
dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M. P.
z 2021 r. poz. 218), zaplanowano działania, których nadrzędnym celem jest zagwarantowanie
osobom z niepełnosprawnościami praw określonych w Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych (KPON), w szczególności wynikających z art. 19. Osoby z
niepełnosprawnościami mają prawo do dokonywania wyborów na równi z innymi, również
odnośnie miejsca zamieszkania oraz dostępu do szerokiego zakresu usług wspierających,
świadczonych w domu lub placówkach zapewniających zakwaterowanie, jak również do
innych usług wspierających w społeczności lokalnej. W ramach działania I.3.
„Przeprowadzenie procesu deinstytucjonalizacji oraz wprowadzenie systemowych rozwiązań
w zakresie usług społecznych wspierających niezależne życie”, przewidziano działania:
 I.3.1. Realizacja procesu deinstytucjonalizacji zgodnie z Ogólnoeuropejskimi Wytycznymi
ds. przejścia od opieki instytucjonalnej do wsparcia świadczonego na poziomie lokalnych
społeczności, w pierwszej kolejności określono rozwój w obrębie społeczności lokalnych
zindywidualizowanych i wysokiej jakości usług zapobiegających umieszczaniu dzieci i
osób dorosłych w instytucjach oraz przeniesienie zasobów ze stacjonarnych zakładów

-- 3 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
opieki długoterminowej do miejsc działających zgodnie
z zasadami niezależnego życia.
 których celem jest wprowadzenie systemowej usługi asystencji osobistej dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami oraz zapewnienie systemowej usługi opieki
wytchnieniowej (działanie I.3.2 i działanie I.3.3). Asystencja osobista jest kluczową usługą
kierowaną do osób z niepełnosprawnościami, do której odnosi się art. 19. lit. b. Konwencji
o prawach osób niepełnosprawnych, dlatego też działanie zaprojektowane w tym
zakresie w ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami przewiduje jej
systemowe uregulowanie i upowszechnienie. Zakres usług asystencji osobistej będzie
ściśle dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, a sama usługa przez nią
kierowana. Asystent osobisty będzie mógł wspierać osobę
z niepełnosprawnością we wszystkich sferach życia.
 I.3.4 Wdrożenie systemowej usługi mieszkalnictwa wspomaganego, w tym dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami, zakładające uregulowanie usługi mieszkalnictwa
wspomaganego na poziomie ustawowym. Usługa ma być realizowana w sposób
komplementarny z systemową usługą asystencji osobistej.
 I.3.5. Centra Opiekuńczo-Mieszkalne – Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe
(WSM), mające rozwijać obecnie istniejącą formę Centrów Opiekuńczo Mieszkalnych
zgodnie z realizacją postanowień KPON dotyczących upodmiotowienia osób
z niepełnosprawnościami oraz zmniejszenia liczby mieszkańców, łącznie
z wprowadzeniem bardziej adekwatnej nazwy - Wspomagane Społeczności
Mieszkaniowe. Gminy i powiaty zorganizują usługi zamieszkiwania w formie pobytu
dziennego lub całodobowego w Społecznościach. Wspólnoty przeznaczone będą dla osób
ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagających intensywnego wsparcia.
Uchwałą nr 6/2022 Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych z dnia 27 kwietnia 2022 wprowadzono program „Samodzielność –
Aktywność – Mobilność!” Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe (aktualny program
w zał. do uchwały nr 27/2023 Rady Nadzorczej PFRON z dnia 8 grudnia 2023 r.). Celem
programu jest stworzenie infrastruktury Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych
(WSM), które mają służyć zapewnieniu niezależności osobom z niepełnosprawnościami
w zakresie stylu życia i codziennych czynności. WSM mają jednocześnie umożliwiać
świadczenie całodobowych usług wspomagających, dostosowanych do indywidualnych
potrzeb mieszkańców. Zespół mieszkalny składa się z od dwóch do sześciu mieszkań, przy
czym łączna liczba mieszkań w WSM nie może przekroczyć 12, a każdy mieszkaniec ma prawo
do osobnego mieszkania z łazienką i aneksem kuchennym.
Uchwałą nr 24/2023 z dnia 30 listopada 2023 r. Rady Nadzorczej PFRON wprowadzono
program „Finansowanie funkcjonowania Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych”,
którego celem jest dofinansowanie świadczenia mieszkańcom WSM wysokiej jakości usług
wspomagających dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb.
Zaprojektowane zostały również nowe rozwiązania wdrażające ideę deinstytucjonalizacji
w ramach projektów w nowej perspektywie finansowej UE (FERS - Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego 2021-2027), wpisujące się w działania wskazane
w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami, m.in. w zakresie opracowania
i przetestowania narzędzi wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami - kręgów wsparcia oraz
modelu wspieranego podejmowania decyzji, w tym asystenta prawnego.
20 listopada 2023 r. ogłoszono Roczny Plan Działania na Rzecz Wsparcia Osób
Niepełnosprawnych na 2024 rok. Zgodnie z tym dokumentem, w 2024 r. realizowano, na
podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, poniższe programy resortowe

-- 4 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mające na celu wsparcie społeczne lub
zawodowe osób niepełnosprawnych:
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2024: realizowany był przez 1 448 gmin/powiatów, a wysokość dotacji z Funduszu
Solidarnościowego przeznaczona na ten cel wyniosła 190 mln zł.
 W województwie wielkopolskim program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek
Samorządu Terytorialnego – edycja 2024. Program realizowany przez 9 gmin miejskich, 63
gminy miejsko-wiejskie, 50 gmin wiejskich, 4 miasta na prawach powiatu, 9 powiatów.
Planowana liczba rodziców/opiekunów osób niepełnosprawnych objętych opieką
wytchnieniową w formie pobytu dziennego to 1248 osób. Planowana liczba osób
niepełnosprawnych objętych opieką wytchnieniową w formie pobytu dziennego - 1254
osoby. Planowana liczba rodziców/opiekunów osób niepełnosprawnych, objętych opieką
wytchnieniową w formie pobytu całodobowego - 465 osób, zaś planowana liczba osób
niepełnosprawnych, objętych opieką wytchnieniową w formie pobytu całodobowego to
473 osoby. Całkowity koszt świadczenia usług opieki wytchnieniowej w formie pobytu
dziennego wynosi 14 306 755,71 zł, zaś całkowity koszt pobytu całodobowego osób
niepełnosprawnych 4 496192,84 zł. Całkowita wnioskowana kwot środków Funduszu
Solidarnościowego na realizację programu to 19 255 617,92 zł.
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024
realizowany był przez 137 organizacji pozarządowych, które otrzymały dofinansowanie z
Funduszu Solidarnościowego w łącznej kwocie 75 mln zł. W województwie wielkopolskim
program "Opieka wytchnieniowa dla członków rodzin lub opiekunów osób
z niepełnosprawnościami" dla organizacji pozarządowych w edycji na rok 2024 realizowało
w 6 miejscowościach 10 organizacji pozarządowych/spółdzielni socjalnych. Wartość
zawartych w jego ramach umów wyniosła 4 452 663,34 zł. Celem szczegółowym Programu
było objęcie wsparciem członków rodzin lub opiekunów sprawujących bezpośrednią
opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w łącznej liczbie nie mniejszej niż 14 tys.
osób. W ramach programów „Opieka wytchnieniowa dla JST edycja 2024” oraz „Opieka
wytchnieniowa dla Organizacji Pozarządowych edycja 2024”, w województwie
wielkopolskim świadczono usługi opieki wytchnieniowej w formie pobytu całodobowego
oraz dziennego. Realizacja programów będzie kontynuowana także w 2025 r. Zgodnie z
projektem budżetu, w 2025 r., na ich realizację przeznaczono 280 mln zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego – edycja 2024. W województwie wielkopolskim program realizowało 13
gmin miejskich, 58 gmin miejsko-wiejskich, 51 gmin wiejskich, 4 miasta na prawach powiatu
i 15 powiatów. Planowana liczba osób niepełnosprawnych (w tym dzieci do ukończenia 16
r. ż ) objętych usługami asystencji osobistej wynosiła 2 663 osoby, zaś koszty realizacji
usługi asystencji osobistej – 52 050 483,95 zł. Wnioskowana kwota środków Funduszu
Solidarnościowego na realizację Programu wynosiła 53 325 110,07 zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2024. W województwie wielkopolskim program „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024:
realizowało w 8 miejscowościach 15 organizacji pozarządowych. Wartość zawartych
umów wyniosła 13 878 239,14 zł. W województwie wielkopolskim zaplanowano również
usługi asystencji osobistej świadczone zgodnie z zasadami programów „Asystent osobisty
osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2024
i „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych –
edycja 2024. W 2025r. realizacja programów będzie kontynuowana. Zabezpieczony na ten
cel budżet wynosi 1,3 mld zł (1,05 mld zł dla JST oraz 310 mln zł dla organizacji
pozarządowych).

-- 5 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” I, II, III, IV edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty). W 2024 r. na terenie województwa wielkopolskiego program „Centra
opiekuńczo-mieszkalne” realizowany był w 2 gminach i 1 mieście. W ramach programu na
terenie województwa funkcjonują 3 COM. Program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” ma
na celu stworzenie odpowiednich warunków dla jednostek samorządu terytorialnego
szczebla gminnego/powiatowego, pozwalających na tworzenie i utrzymanie placówek
pobytu osób niepełnosprawnych. Centra opiekuńczo-mieszkalne przeznaczone są dla
dorosłych osób niepełnosprawnych z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu
niepełnosprawności oraz orzeczeniem traktowanym na równi z orzeczeniem
o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ich infrastruktura oraz
organizacja i rodzaj świadczonych usług w sposób szczególny ma odpowiadać potrzebom
mieszkańców wynikającym z różnego rodzaju niepełnosprawności, zapewniając im
warunki do niezależnego życia i utrzymania relacji społecznych, zarządzania czasem,
planowania aktywności itp. Program jest realizowany w dwóch modułach: moduł I dotyczy
fazy tworzenia centrum i zakłada 3-letni okres realizacji inwestycji, z kolei moduł II
obejmuje 5-letni okres funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego (dla edycji
2023 i 2024 jest to 10-letni okres funkcjonowania). Do 14 listopada 2024 r. zostało
utworzonych i oddanych do użytku i dofinansowanych w ramach modułu II 60 COM.
Do głównych kierunków przekształceń, mieszczących się w nurcie deinstytucjonalizacji
w obszarze wspierania rodziny i pieczy zastępczej należy intensywny rozwój usług dla rodzin
wychowujących dzieci – zadanie własne gminy zmierzające do zmniejszania liczby dzieci
umieszczanych w pieczy zastępczej, a także działania powiatu na rzecz rozwoju rodzinnych
form pieczy zastępczej i profesjonalizacji zawodu rodzica zastępczego. Niezwykle istotnym
elementem wdrażanych przemian w pieczy zastępczej jest intensyfikacja działań
zmierzających do jak najszybszego powrotu dziecka do rodziny biologicznej i skuteczne
programy usamodzielniania, które umożliwią wychowankom start w dorosłość.
W ustawie nowelizującej o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która weszła
w życie w dniu 1 lutego 2023 r., wprowadzono istotną zmianę, polegającą na ograniczeniu
w tworzeniu nowych placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego,
interwencyjnego oraz specjalistyczno-terapeutycznego i wprowadzeniu uznaniowości
wojewody (zamiast obligatoryjności przy spełnieniu przez wnioskodawcę warunków
formalnych) w zakresie wydawania zezwoleń na prowadzenie placówki opiekuńczo-
wychowawczej. Wojewoda, wydając zezwolenie, jest zobowiązany kierować się dobrem
dziecka oraz przesłankami wskazującymi na brak możliwości zapewnienia dzieciom rodzinnej
pieczy zastępczej, mimo podejmowanych działań na rzecz pozyskania kandydatów do
prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej. Rozwiązanie zapewnia wojewodzie kontrolę
nad procesem odchodzenia od instytucjonalnych form pieczy zastępczej.
W 2024 r. uruchomiono rządowy program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu
rodzinnych form pieczy zastępczej. Na realizację programu zabezpieczono 40 mln zł. Rada
Ministrów przyjęła też uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu
„Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne
domy dziecka na lata 2024-2027”. Na realizację programu w latach 2024-2027 rząd
przeznaczy ok. 157 mln zł.
Obecnie funkcjonujący system pieczy zastępczej wymaga zmian, dlatego też w resorcie
rodziny prowadzone są prace nad regulacjami umożliwiającymi wprowadzenie narzędzi,
mających wpływ na poprawę sytuacji, w szczególności w zakresie sprawnego umieszczania w
podmiotach pieczy zastępczej dzieci, w stosunku do których sądy wydały stosowne
postanowienia. Ponadto, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace
legislacyjne nad projektem kolejnej nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy

-- 6 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zastępczej, dotyczące przede wszystkim regulacji w zakresie pracy i zadań asystenta rodziny
oraz organizacji systemu wspierania rodziny.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --