tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.631.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6079 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego z 12 listopada
2024 r. w sprawie deinstytucjonalizacji usług społecznych na terenie województwa
warmińsko-mazurskiego, proszę przyjąć poniższe informacje.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje narzędziami do
zbierania danych statystycznych dotyczących liczby gmin, które realizują programy
deinstytucjonalizacji usług, nie posiada więc danych, o które pyta Pan Poseł. Poniżej
przedstawiam dane na temat działań, za pośrednictwem których Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej wspiera rozwój usług zgodny z założeniami deinstytucjonalizacji.
Istotną rolę w zapewnieniu mieszkańcom odpowiednich usług odgrywają jednostki samorządu
terytorialnego - gdyż większość świadczeń kierowanych do osób potrzebujących realizowana
jest w ramach zadań własnych samorządów gminnych lub powiatowych. Na poziomie
regionalnym działania pomocowe koordynuje samorząd województwa za pomocą
Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, opracowujących regionalne plany rozwoju usług
społecznych i deinstytucjonalizacji. W województwie warmińsko-mazurskim obowiązuje
Warmińsko-Mazurski Plan Rozwoju Usług Społecznych i Deinstytucjonalizacji na lata 2023-
2025 przyjęty 3 lipca 2023 r.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej inicjuje i wspiera działania w zakresie rozwoju
usług społecznych świadczonych w środowisku lokalnym, które są nieodzownym elementem
procesu deinstytucjonalizacji. Wsparcie to wynika zarówno z kierunków przyjętych
w krajowych ramach strategicznych z zakresu rozwoju usług społecznych, jak i z dokumentów
programowych dotyczących wykorzystania funduszy UE.
Obecnie, w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego; typ projektu: Stworzenie
platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań dla instytucji regionalnych
zaangażowanych w planowanie i realizację polityki, w zakresie usług społecznych na poziomie
regionalnym, Kierownictwo MRPiPS planuje wdrożenie projektu pn. Wsparcie instytucji
regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych z terminem realizacji od I
kwartału 2025 r. do IV kwartału 2027 r. Wartość projektu to 15 000 000 zł. Projekt będzie
realizowany w partnerstwie z konsorcjum organizacji pozarządowych oraz Wydziałami
Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich (WPS). Zakłada on:
 podniesienie kompetencji kadr instytucji regionalnych i wojewódzkich, zaangażowanych
w planowanie i realizację polityki społecznej ukierunkowanej na rozwój usług społecznych
na poziomie regionalnym i wojewódzkim, w zakresie wdrażania procesu
deinstytucjonalizacji,
 uruchomienie platformy wymiany doświadczeń,
 działania badawcze oraz wsparcie merytoryczne i eksperckie dla instytucji regionalnych,
 wypracowanie zaleceń dla programów regionalnych dotyczących realizacji wsparcia
z EFS+ w zakresie deinstytucjonalizacji i poprawy dostępu do usług.

-- 1 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Projekt przewiduje też audyt świadczenia usług we wszystkich regionach - badanie, przegląd i
ocenę domów pomocy społecznej i innych placówek opieki długoterminowej w tym: schronisk
dla osób bezdomnych i schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi (z naciskiem
na proces umożliwiania ich mieszkańcom prowadzenia niezależnego funkcjonowania w
społeczności lokalnej). Analiza uwzględni m.in. strukturę mieszkańców oraz powody, które
przyczyniły się do ich skierowania i pobytu w placówkach.
Ponadto, w ramach Programu „Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego”, realizowane są projekty pt.
Koordynacja działań w zakresie polityki społecznej – projekty ROPS. W ich ramach
ROPS-y będą podejmować działania w zakresie usług społecznych, pomocy społecznej,
ekonomii społecznej i aktywnej integracji, służące uspójnieniu, skoordynowaniu i poprawie
efektywności działań w zakresie włączenia społecznego na terenie każdego z 16 województw.
Będą także gromadzić dane na temat liczby gmin realizujących programy deinstytucjonalizacji
usług. Rezultatem projektu będzie poprawa jakości oraz dostępności usług społecznych wraz
ze zwiększonym udziałem ekonomii społecznej w ich świadczeniu poprzez wzmocnienie
instytucji lokalnych i regionalnych na poziomie wojewódzkim oraz wsparcie gmin w tworzeniu
Lokalnych Planów Rozwoju Usług Społecznych (LPDI).
Niezależnie od projektów współfinansowanych ze środków UE, wspomnieć należy
o działaniach finansowanych z budżetu państwa, takich jak:
 tworzenie środowiskowych domów samopomocy (jako zadanie zlecone z zakresu
administracji rządowej). W 2024 r. na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację działania 3.2 Programu kompleksowego
wsparcia dla rodzin „Za życiem" tj. na rozwój sieci środowiskowych domów samopomocy
dokonano podziału środków rezerwy celowej w kwocie ponad 28 mln zł.
 Program „Opieka 75+”. kierowany do gmin miejskich, wiejskich oraz miejsko-wiejskich,
liczących do 60 tys. mieszkańców. Gminy mogą uzyskać wsparcie finansowe na realizację
zadania własnego o charakterze obowiązkowym - świadczenia usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Celem
programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są osobami samotnymi,
samotnie gospodarującymi, a także pozostają w rodzinie. W roku 2024 na realizację
programu przeznaczono 55 mln zł. Sprawozdanie z jego realizacji zostanie opracowane w
drugim kwartale 2025 r. Z analizy przekazanych przez wojewodów zapotrzebowań
wynika, że deklarację o przystąpieniu do ostatniej edycji programu złożyło 719 gmin
( w tym jedna gmina tylko na specjalistyczne usługi opiekuńcze), które zaplanowały
objęcie w jego ramach wsparciem 13 367 osób. Zgodnie z danymi z przekazanych
zapotrzebowań, w ramach programu "Opieka 75+" na rok 2024 w województwie
warmińsko-mazurskim zapotrzebowanie na realizację usług opiekuńczych złożyło 48
gmin, a zapotrzebowanie na realizację specjalistycznych usług opiekuńczych złożyły
2 gminy, które zaplanowały objęcie wsparciem w postaci usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych - 953 osoby. Na realizację tych zadań przyznano
limit środków w wysokości 4 857 272 zł.
 Program „Korpus Wsparcia Seniorów”, wspierający finansowanie gmin w zakresie
organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz
poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”. Bezpośrednimi adresatami programu są
wszystkie gminy w Polsce, natomiast adresatami pośrednimi osoby w wieku 60 lat
i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia,

-- 2 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi,
które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia. Dzieli się na dwa Moduły:
MODUŁ I - wspierający gminy w zakresie rozwoju działań samopomocowych poprzez
uruchomienie i utrzymanie usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich;
MODUŁ II - wspierający gminy w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw.
„opieki na odległość” mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz możliwości
samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja
Modułu II ma na celu wsparcie gmin w świadczeniu usług opiekuńczych poprzez udzielenie
dofinansowania do zakupu oraz częściowego pokrycia kosztów użytkowania „opasek
i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
W roku 2024 na realizację programu zaplanowano kwotę w wysokości 50 mln zł (na
realizację Modułu I – 29 840 000 zł, zaś na realizację Modułu II – 20 160 000 zł).
Sprawozdanie z realizacji programu w roku 2024 zostanie opracowane w drugim kwartale
2025 r. Deklarację o przystąpieniu do zeszłorocznej edycji programu złożyło 1238 gmin
(w tym 465 gmin tylko na Moduł II), które zaplanowały objęcie wsparciem
46 424 osób. Zgodnie z danymi z przekazanych zapotrzebowań, w ramach tegorocznej
edycji programu "Korpus Wsparcia Seniorów" (ogółem MI + MII) w województwie
warmińsko-mazurskim zapotrzebowanie na realizację programu złożyło 87 gmin, które
zaplanowały objęcie wsparciem 2331 osób. Na ten cel przyznano limit środków
w wysokości 2 504 421 zł.
Przystąpienie gmin do realizacji ww. programów przyczynia się do zapewnienia oraz
rozszerzenia zakresu świadczenia usług opiekuńczych dla większej liczby osób starszych
i niesamodzielnych w ich miejscu zamieszkania, zapewniając osobom starszym możliwość
pozostania w swoim dotychczasowym środowisku, bez konieczności korzystania z usług
placówek zapewniających całodobową opiekę.
Wdrażanie kierunków zawartych w Strategii rozwoju usług społecznych, polityka publiczna do
roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.) jest procesem wieloletnim, wymagającym także
wprowadzenia szeregu zmian legislacyjnych w kolejnych latach.
1 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, umożliwiające świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego przez domy
pomocy społecznej (tak w formie pobytu całodobowego, jak i dziennego). Wprowadzono także
możliwość świadczenia usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich, oraz regulacje
dotyczące mieszkalnictwa (treningowego i wspomaganego). Usługi sąsiedzkie obejmują
pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej
wiedzy i kompetencji, oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Co istotne, osoba wspierana
ma wpływ na wybór osoby świadczącej usługi sąsiedzkie.
29 lipca ubr. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 lipca 2024 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy (Dz. U. poz. 1129), zastępujące
dotychczasowe przepisy określające standardy funkcjonowania tego typu placówek. Rodzinne
domy pomocy mogą stanowić alternatywną dla domów pomocy społecznej formę pomocy
osobom starszym czy z niepełnosprawnościami. Jako kameralne placówki przeznaczone dla
nie więcej niż ośmiu osób realizują ideę deinstytucjonalizacji usług pomocy społecznej.
Wprowadzone zmiany ułatwiają prowadzenie rodzinnych domów pomocy przez organizacje
trzeciego sektora.
Ponadto w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołany został Zespół do
spraw reformy systemu pomocy społecznej, złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze
świata nauki. Członkowie zespołu przejrzą funkcjonujące rozwiązania prawne i organizacyjne

-- 3 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w obszarze pomocy społecznej, aby poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian
wypracować rozwiązania system ten reformujące. Do zadań Zespołu należy m.in. dokonanie
analizy i oceny skuteczności i adekwatności istniejących rozwiązań w ramach systemu pomocy
społecznej w Polsce, w tym w zakresie wdrażania deinstytucjonalizacji.
Deinstytucjonalizacja jest także przyjętym kierunkiem działań w obszarze wsparcia osób
z niepełnosprawnościami. W ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-
2030, przyjętej Uchwałą nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia
dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M. P.
z 2021 r. poz. 218), zaplanowano działania, których nadrzędnym celem jest zagwarantowanie
osobom z niepełnosprawnościami praw określonych w Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych (KPON), w szczególności wynikających z art. 19. Osoby z
niepełnosprawnościami mają prawo do dokonywania wyborów na równi z innymi, również
odnośnie miejsca zamieszkania oraz dostępu do szerokiego zakresu usług wspierających,
świadczonych w domu lub placówkach zapewniających zakwaterowanie, jak również do
innych usług wspierających w społeczności lokalnej. W ramach działania I.3.
„Przeprowadzenie procesu deinstytucjonalizacji oraz wprowadzenie systemowych rozwiązań
w zakresie usług społecznych wspierających niezależne życie”, przewidziano działania:
 I.3.1. Realizacja procesu deinstytucjonalizacji zgodnie z Ogólnoeuropejskimi Wytycznymi
ds. przejścia od opieki instytucjonalnej do wsparcia świadczonego na poziomie lokalnych
społeczności, w pierwszej kolejności określono rozwój w obrębie społeczności lokalnych
zindywidualizowanych i wysokiej jakości usług zapobiegających umieszczaniu dzieci i
osób dorosłych w instytucjach oraz przeniesienie zasobów ze stacjonarnych zakładów
opieki długoterminowej do miejsc działających zgodnie
z zasadami niezależnego życia.
 których celem jest wprowadzenie systemowej usługi asystencji osobistej dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami oraz zapewnienie systemowej usługi opieki
wytchnieniowej (działanie I.3.2 i działanie I.3.3). Asystencja osobista jest kluczową usługą
kierowaną do osób z niepełnosprawnościami, do której odnosi się art. 19. lit. b. Konwencji
o prawach osób niepełnosprawnych, dlatego też działanie zaprojektowane w tym
zakresie w ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami przewiduje jej
systemowe uregulowanie i upowszechnienie. Zakres usług asystencji osobistej będzie
ściśle dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, a sama usługa przez nią
kierowana. Asystent osobisty będzie mógł wspierać osobę
z niepełnosprawnością we wszystkich sferach życia.
 I.3.4 Wdrożenie systemowej usługi mieszkalnictwa wspomaganego, w tym dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami, zakładające uregulowanie usługi mieszkalnictwa
wspomaganego na poziomie ustawowym. Usługa ma być realizowana w sposób
komplementarny z systemową usługą asystencji osobistej.
 I.3.5. Centra Opiekuńczo-Mieszkalne – Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe
(WSM), mające rozwijać obecnie istniejącą formę Centrów Opiekuńczo Mieszkalnych
zgodnie z realizacją postanowień KPON dotyczących upodmiotowienia osób
z niepełnosprawnościami oraz zmniejszenia liczby mieszkańców, łącznie
z wprowadzeniem bardziej adekwatnej nazwy - Wspomagane Społeczności
Mieszkaniowe. Gminy i powiaty zorganizują usługi zamieszkiwania w formie pobytu
dziennego lub całodobowego w Społecznościach. Wspólnoty przeznaczone będą dla osób
ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagających intensywnego wsparcia.
Uchwałą nr 6/2022 Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych z dnia 27 kwietnia 2022 wprowadzono program „Samodzielność –
Aktywność – Mobilność!” Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe (aktualny program

-- 4 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w zał. do uchwały nr 27/2023 Rady Nadzorczej PFRON z dnia 8 grudnia 2023 r.). Celem
programu jest stworzenie infrastruktury Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych
(WSM), które mają służyć zapewnieniu niezależności osobom z niepełnosprawnościami
w zakresie stylu życia i codziennych czynności. WSM mają jednocześnie umożliwiać
świadczenie całodobowych usług wspomagających, dostosowanych do indywidualnych
potrzeb mieszkańców. Zespół mieszkalny składa się z od dwóch do sześciu mieszkań, przy
czym łączna liczba mieszkań w WSM nie może przekroczyć 12, a każdy mieszkaniec ma prawo
do osobnego mieszkania z łazienką i aneksem kuchennym.
Uchwałą nr 24/2023 z dnia 30 listopada 2023 r. Rady Nadzorczej PFRON wprowadzono
program „Finansowanie funkcjonowania Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych”,
którego celem jest dofinansowanie świadczenia mieszkańcom WSM wysokiej jakości usług
wspomagających dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb.
Zaprojektowane zostały również nowe rozwiązania wdrażające ideę deinstytucjonalizacji
w ramach projektów w nowej perspektywie finansowej UE (FERS - Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego 2021-2027), wpisujące się w działania wskazane
w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami, m.in. w zakresie opracowania
i przetestowania narzędzi wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami - kręgów wsparcia oraz
modelu wspieranego podejmowania decyzji, w tym asystenta prawnego.
20 listopada 2023 r. ogłoszono Roczny Plan Działania na Rzecz Wsparcia Osób
Niepełnosprawnych na 2024 rok. Zgodnie z tym dokumentem, w 2024 r. realizowano, na
podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, poniższe programy resortowe
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mające na celu wsparcie społeczne lub
zawodowe osób niepełnosprawnych:
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2024: realizowany był przez 1 448 gmin/powiatów, a wysokość dotacji z Funduszu
Solidarnościowego przeznaczona na ten cel wyniosła 190 mln zł.
 W województwie warmińsko-mazurskim program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek
Samorządu Terytorialnego – edycja 2024. Program realizowany przez 11 gmin miejskich,
13 gmin miejsko-wiejskich, 18 gmin wiejskich, 2 miasta na prawach powiatu, 3 powiaty.
Planowana liczba rodziców/opiekunów osób niepełnosprawnych objętych opieką
wytchnieniową w formie pobytu dziennego to 327 osób. Planowana liczba osób
niepełnosprawnych objętych opieką wytchnieniową w formie pobytu dziennego to 328
osoby. Planowana liczba rodziców/opiekunów osób niepełnosprawnych, objętych opieką
wytchnieniową w formie pobytu całodobowego - 89 osób, a planowana liczba osób
niepełnosprawnych, objętych opieką wytchnieniową w formie pobytu całodobowego to
również 89 osób. Całkowity koszt świadczenia usług opieki wytchnieniowej w formie
pobytu dziennego wynosi 4 064 501,60 zł, zaś całkowity koszt pobytu całodobowego osób
niepełnosprawnych 921 862 zł. Całkowita wnioskowana kwot środków Funduszu
Solidarnościowego na realizację programu to 5 111 022,66 zł.
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024
realizowany był przez 137 organizacji pozarządowych, które otrzymały dofinansowanie z
Funduszu Solidarnościowego w łącznej kwocie 75 mln zł. W województwie warmińsko-
mazurskim program "Opieka wytchnieniowa dla członków rodzin lub opiekunów osób
z niepełnosprawnościami" dla organizacji pozarządowych w edycji na rok 2024 realizowało
w 5 miejscowościach 6 organizacji pozarządowych/spółdzielni socjalnych. Wartość
zawartych w jego ramach umów wyniosła 3 483 292,49 zł. Celem szczegółowym Programu
było objęcie wsparciem członków rodzin lub opiekunów sprawujących bezpośrednią
opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w łącznej liczbie nie mniejszej niż 14 tys.

-- 5 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osób. W ramach programów „Opieka wytchnieniowa dla JST edycja 2024” oraz „Opieka
wytchnieniowa dla Organizacji Pozarządowych edycja 2024”, w województwie
warmińsko-mazurskim świadczono usługi opieki wytchnieniowej w formie pobytu
całodobowego oraz dziennego. Realizacja programów będzie kontynuowana także w 2025
r. Zgodnie z projektem budżetu, w 2025 r., na ich realizację przeznaczono 280 mln zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego – edycja 2024. W województwie warmińsko-mazurskim program
realizowało 13 gmin miejskich, 24 gmin miejsko-wiejskich, 39 gminy wiejskie, 2 miasta na
prawach powiatu i 7 powiatów. Planowana liczba osób niepełnosprawnych (w tym dzieci
do ukończenia 16 r. ż ) objętych usługami asystencji osobistej wynosiła 1 524 osoby, zaś
koszty realizacji usługi asystencji osobistej – 33 819 261,28 zł. Wnioskowana kwota
środków Funduszu Solidarnościowego na realizację Programu wynosiła 34 653 185,23 zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2024. W województwie warmińsko-mazurskim program
„Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych – edycja
2024: realizowało w 4 miejscowościach 5 organizacji pozarządowych. Wartość zawartych
umów wyniosła 5 169 955,45 zł. W województwie warmińsko-mazurskim zaplanowano
również usługi asystencji osobistej świadczone zgodnie z zasadami programów „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2024 i „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych –
edycja 2024. W 2025r. realizacja programów będzie kontynuowana. Zabezpieczony na ten
cel budżet wynosi 1,3 mld zł (1,05 mld zł dla JST oraz 310 mln zł dla organizacji
pozarządowych).
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” I, II, III, IV edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty). W 2024 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego program
„Centra opiekuńczo-mieszkalne” realizowany był w 2 powiatach i 2 gminach. W ramach
programu na terenie województwa funkcjonują 4 COM. Program „Centra opiekuńczo-
mieszkalne” ma na celu stworzenie odpowiednich warunków dla jednostek samorządu
terytorialnego szczebla gminnego/powiatowego, pozwalających na tworzenie i utrzymanie
placówek pobytu osób niepełnosprawnych. Centra opiekuńczo-mieszkalne przeznaczone
są dla dorosłych osób niepełnosprawnych z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym
stopniu niepełnosprawności oraz orzeczeniem traktowanym na równi z orzeczeniem o
znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ich infrastruktura oraz
organizacja i rodzaj świadczonych usług w sposób szczególny ma odpowiadać potrzebom
mieszkańców wynikającym z różnego rodzaju niepełnosprawności, zapewniając im
warunki do niezależnego życia i utrzymania relacji społecznych, zarządzania czasem,
planowania aktywności itp. Program jest realizowany w dwóch modułach: moduł I dotyczy
fazy tworzenia centrum i zakłada 3-letni okres realizacji inwestycji, z kolei moduł II
obejmuje 5-letni okres funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego (dla edycji
2023 i 2024 jest to 10-letni okres funkcjonowania). Do 14 listopada 2024 r. zostało
utworzonych i oddanych do użytku i dofinansowanych w ramach modułu II 60 COM.
Do głównych kierunków przekształceń, mieszczących się w nurcie deinstytucjonalizacji
w obszarze wspierania rodziny i pieczy zastępczej należy intensywny rozwój usług dla rodzin
wychowujących dzieci – zadanie własne gminy zmierzające do zmniejszania liczby dzieci
umieszczanych w pieczy zastępczej, a także działania powiatu na rzecz rozwoju rodzinnych
form pieczy zastępczej i profesjonalizacji zawodu rodzica zastępczego. Niezwykle istotnym
elementem wdrażanych przemian w pieczy zastępczej jest intensyfikacja działań
zmierzających do jak najszybszego powrotu dziecka do rodziny biologicznej i skuteczne
programy usamodzielniania, które umożliwią wychowankom start w dorosłość.

-- 6 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W ustawie nowelizującej o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która weszła
w życie w dniu 1 lutego 2023 r., wprowadzono istotną zmianę, polegającą na ograniczeniu
w tworzeniu nowych placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego,
interwencyjnego oraz specjalistyczno-terapeutycznego i wprowadzeniu uznaniowości
wojewody (zamiast obligatoryjności przy spełnieniu przez wnioskodawcę warunków
formalnych) w zakresie wydawania zezwoleń na prowadzenie placówki opiekuńczo-
wychowawczej. Wojewoda, wydając zezwolenie, jest zobowiązany kierować się dobrem
dziecka oraz przesłankami wskazującymi na brak możliwości zapewnienia dzieciom rodzinnej
pieczy zastępczej, mimo podejmowanych działań na rzecz pozyskania kandydatów do
prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej. Rozwiązanie zapewnia wojewodzie kontrolę
nad procesem odchodzenia od instytucjonalnych form pieczy zastępczej.
Resort rodziny prowadzi szereg systemowych działań, których celem jest wsparcie procesu
deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej w powiatach poprzez dofinansowanie zatrudnienia
i dodatków dla asystentów rodziny oraz wsparcie tworzenia nowych form rodzinnej pieczy
zastępczej. Tempo deinstytucjonalizacji prowadzonej w powiatach jest cyklicznie badane
w oparciu o statystykę okresową i jednorazową. Poniżej przedstawiam dane statystyczne na
koniec 2023 roku dla województwa warmińsko-mazurskiego:
 liczba rodzin zastępczych oraz rodzinnych domów dziecka – 1739,
 liczba placówek opiekuńczo-wychowawczych – 67,
 liczba dzieci w rodzinnej pieczy zastępczej – 2838,
 liczba dzieci w instytucjonalnej pieczy zastępczej – 931,
 wskaźnik deinstytucjonalizacji – 75%.
W 2024 r. uruchomiono rządowy program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu
rodzinnych form pieczy zastępczej. Na realizację programu zabezpieczono 40 mln zł. Rada
Ministrów przyjęła też uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu
„Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne
domy dziecka na lata 2024-2027”. Na realizację programu w latach 2024-2027 rząd
przeznaczy ok. 157 mln zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --