tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.628.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6067 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego z 12 listopada
2024 r. w sprawie deinstytucjonalizacji usług społecznych na terenie województwa
dolnośląskiego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje narzędziami do
zbierania danych statystycznych dotyczących liczby gmin, które realizują programy
deinstytucjonalizacji usług, nie posiada więc danych, o które pyta Pan Poseł. Poniżej
przedstawiam dane na temat działań, za pośrednictwem których Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej wspiera rozwój usług zgodny z założeniami deinstytucjonalizacji.
Istotną rolę w zapewnieniu mieszkańcom odpowiednich usług odgrywają jednostki
samorządu terytorialnego - gdyż większość świadczeń kierowanych do osób potrzebujących
realizowana jest w ramach zadań własnych samorządów gminnych lub powiatowych. Na
poziomie regionalnym działania pomocowe koordynuje samorząd województwa za pomocą
Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, opracowujących regionalne plany rozwoju
usług społecznych i deinstytucjonalizacji. W województwie dolnośląskim obowiązuje
Regionalny Plan Rozwoju Usług Społecznych i Deinstytucjonalizacji dla Województwa
Dolnośląskiego na lata 2023–2024 przyjęty 26 czerwca 2023 r.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej inicjuje i wspiera działania w zakresie rozwoju
usług społecznych świadczonych w środowisku lokalnym, które są nieodzownym elementem
procesu deinstytucjonalizacji. Wsparcie to wynika zarówno z kierunków przyjętych
w krajowych ramach strategicznych z zakresu rozwoju usług społecznych, jak
i z dokumentów programowych dotyczących wykorzystania funduszy UE.
Obecnie, w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego; typ projektu: Stworzenie
platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań dla instytucji regionalnych
zaangażowanych w planowanie i realizację polityki, w zakresie usług społecznych na
poziomie regionalnym, Kierownictwo MRPiPS planuje wdrożenie projektu pn. Wsparcie
instytucji regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych z terminem
realizacji od I kwartału 2025 r. do IV kwartału 2027 r. Wartość projektu to 15 000 000 zł.
Projekt będzie realizowany w partnerstwie z konsorcjum organizacji pozarządowych oraz
Wydziałami Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich (WPS). Zakłada on:
 podniesienie kompetencji kadr instytucji regionalnych i wojewódzkich, zaangażowanych
w planowanie i realizację polityki społecznej ukierunkowanej na rozwój usług
społecznych na poziomie regionalnym i wojewódzkim, w zakresie wdrażania procesu
deinstytucjonalizacji,
 uruchomienie platformy wymiany doświadczeń,
 działania badawcze oraz wsparcie merytoryczne i eksperckie dla instytucji regionalnych,
 wypracowanie zaleceń dla programów regionalnych dotyczących realizacji wsparcia
z EFS+ w zakresie deinstytucjonalizacji i poprawy dostępu do usług.

-- 1 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Projekt przewiduje też audyt świadczenia usług we wszystkich regionach - badanie, przegląd
i ocenę domów pomocy społecznej i innych placówek opieki długoterminowej w tym:
schronisk dla osób bezdomnych i schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi
(z naciskiem na proces umożliwiania ich mieszkańcom prowadzenia niezależnego
funkcjonowania w społeczności lokalnej). Analiza uwzględni m.in. strukturę mieszkańców
oraz powody, które przyczyniły się do ich skierowania i pobytu w placówkach.
Ponadto, w ramach Programu „Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027,
Działanie 04.13 Wysokiej jakości system włączenia społecznego”, realizowane są projekty
pt. Koordynacja działań w zakresie polityki społecznej – projekty ROPS. W ich ramach
ROPS-y będą podejmować działania w zakresie usług społecznych, pomocy społecznej,
ekonomii społecznej i aktywnej integracji, służące uspójnieniu, skoordynowaniu i poprawie
efektywności działań w zakresie włączenia społecznego na terenie każdego z 16
województw. Będą także gromadzić dane na temat liczby gmin realizujących programy
deinstytucjonalizacji usług. Rezultatem projektu będzie poprawa jakości oraz dostępności
usług społecznych wraz ze zwiększonym udziałem ekonomii społecznej w ich świadczeniu
poprzez wzmocnienie instytucji lokalnych i regionalnych na poziomie wojewódzkim oraz
wsparcie gmin w tworzeniu Lokalnych Planów Rozwoju Usług Społecznych (LPDI).
Niezależnie od projektów współfinansowanych ze środków UE, wspomnieć należy
o działaniach finansowanych z budżetu państwa, takich jak:
 tworzenie środowiskowych domów samopomocy (jako zadanie zlecone z zakresu
administracji rządowej). W 2024 r. na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację działania 3.2 Programu
kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem" tj. na rozwój sieci środowiskowych
domów samopomocy dokonano podziału środków rezerwy celowej w kwocie ponad 28
mln zł.
 Program „Opieka 75+”. kierowany do gmin miejskich, wiejskich oraz miejsko-wiejskich,
liczących do 60 tys. mieszkańców. Gminy mogą uzyskać wsparcie finansowe na realizację
zadania własnego o charakterze obowiązkowym - świadczenia usług opiekuńczych,
w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Celem
programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są osobami samotnymi,
samotnie gospodarującymi, a także pozostają w rodzinie. W roku 2024 na realizację
programu przeznaczono 55 mln zł. Sprawozdanie z jego realizacji zostanie opracowane
w drugim kwartale 2025 r. Z analizy przekazanych przez wojewodów zapotrzebowań
wynika, że deklarację o przystąpieniu do ostatniej edycji programu złożyło 719 gmin
( w tym jedna gmina tylko na specjalistyczne usługi opiekuńcze), które zaplanowały
objęcie w jego ramach wsparciem 13 367 osób. Zgodnie z danymi na rok 2024
w województwie dolnośląskim zapotrzebowanie na realizację usług opiekuńczych
złożyło 58 gmin, a zapotrzebowanie na realizację specjalistycznych usług opiekuńczych
złożyło 6 gmin, które zaplanowały objęcie wsparciem w postaci usług opiekuńczych,
w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, 1234 osób. Na realizację tych zadań
przyznano limit środków w wysokości 4 812 750 zł.
 Program „Korpus Wsparcia Seniorów”, wspierający finansowanie gmin w zakresie
organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz
poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”. Bezpośrednimi adresatami programu są
wszystkie gminy w Polsce, natomiast adresatami pośrednimi osoby w wieku 60 lat
i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan
zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami

-- 2 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia. Dzieli się na dwa
Moduły:
MODUŁ I - wspierający gminy w zakresie rozwoju działań samopomocowych poprzez
uruchomienie i utrzymanie usług opiekuńczych świadczonych w formie usług
sąsiedzkich;
MODUŁ II - wspierający gminy w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw.
„opieki na odległość” mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz możliwości
samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja
Modułu II ma na celu wsparcie gmin w świadczeniu usług opiekuńczych poprzez
udzielenie dofinansowania do zakupu oraz częściowego pokrycia kosztów użytkowania
„opasek i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
W roku 2024 na realizację programu zaplanowano kwotę w wysokości 50 mln zł (na
realizację Modułu I – 29 840 000 zł, zaś na realizację Modułu II – 20 160 000 zł).
Sprawozdanie z realizacji programu w roku 2024 zostanie opracowane w drugim
kwartale 2025 r. Deklarację o przystąpieniu do zeszłorocznej edycji programu złożyło
1238 gmin (w tym 465 gmin tylko na Moduł II), które zaplanowały objęcie wsparciem
46 424 osób. Zgodnie z danymi z przekazanych zapotrzebowań, w ramach tegorocznej
edycji programu "Korpus Wsparcia Seniorów" (ogółem MI + MII) w województwie
dolnośląskim zapotrzebowanie na realizację programu złożyło 127 gmin, które
zaplanowały objęcie wsparciem 4886 osób. Na ten cel przyznano limit środków
w wysokości 4 745 095 zł.
Przystąpienie gmin do realizacji ww. programów przyczynia się do zapewnienia oraz
rozszerzenia zakresu świadczenia usług opiekuńczych dla większej liczby osób starszych
i niesamodzielnych w ich miejscu zamieszkania, zapewniając osobom starszym możliwość
pozostania w swoim dotychczasowym środowisku, bez konieczności korzystania z usług
placówek zapewniających całodobową opiekę.
Wdrażanie kierunków zawartych w Strategii rozwoju usług społecznych, polityka publiczna
do roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.) jest procesem wieloletnim, wymagającym także
wprowadzenia szeregu zmian legislacyjnych w kolejnych latach.
1 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, umożliwiające świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego przez domy
pomocy społecznej (tak w formie pobytu całodobowego, jak i dziennego). Wprowadzono
także możliwość świadczenia usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich, oraz regulacje
dotyczące mieszkalnictwa (treningowego i wspomaganego). Usługi sąsiedzkie obejmują
pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej
wiedzy i kompetencji, oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Co istotne, osoba
wspierana ma wpływ na wybór osoby świadczącej usługi sąsiedzkie.
29 lipca ubr. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 lipca 2024 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy (Dz. U. poz. 1129), zastępujące
dotychczasowe przepisy określające standardy funkcjonowania tego typu placówek.
Rodzinne domy pomocy mogą stanowić alternatywną dla domów pomocy społecznej formę
pomocy osobom starszym czy z niepełnosprawnościami. Jako kameralne placówki
przeznaczone dla nie więcej niż ośmiu osób realizują ideę deinstytucjonalizacji usług pomocy
społecznej. Wprowadzone zmiany ułatwiają prowadzenie rodzinnych domów pomocy przez
organizacje trzeciego sektora.
Deinstytucjonalizacja jest także przyjętym kierunkiem działań w obszarze wsparcia osób
z niepełnosprawnościami. W ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami

-- 3 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2021-2030, przyjętej Uchwałą nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie
przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M. P.
z 2021 r. poz. 218), zaplanowano działania, których nadrzędnym celem jest
zagwarantowanie osobom z niepełnosprawnościami praw określonych w Konwencji
o prawach osób niepełnosprawnych (KPON), w szczególności wynikających z art. 19. Osoby
z niepełnosprawnościami mają prawo do dokonywania wyborów na równi z innymi, również
odnośnie miejsca zamieszkania oraz dostępu do szerokiego zakresu usług wspierających,
świadczonych w domu lub placówkach zapewniających zakwaterowanie, jak również do
innych usług wspierających w społeczności lokalnej. W ramach działania I.3.
„Przeprowadzenie procesu deinstytucjonalizacji oraz wprowadzenie systemowych
rozwiązań w zakresie usług społecznych wspierających niezależne życie”, przewidziano
działania:
 I.3.1. Realizacja procesu deinstytucjonalizacji zgodnie z Ogólnoeuropejskimi
Wytycznymi ds. przejścia od opieki instytucjonalnej do wsparcia świadczonego na
poziomie lokalnych społeczności, w pierwszej kolejności określono rozwój w obrębie
społeczności lokalnych zindywidualizowanych i wysokiej jakości usług zapobiegających
umieszczaniu dzieci i osób dorosłych w instytucjach oraz przeniesienie zasobów ze
stacjonarnych zakładów opieki długoterminowej do miejsc działających zgodnie
z zasadami niezależnego życia.
 których celem jest wprowadzenie systemowej usługi asystencji osobistej dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami oraz zapewnienie systemowej usługi opieki
wytchnieniowej (działanie I.3.2 i działanie I.3.3). Asystencja osobista jest kluczową
usługą kierowaną do osób z niepełnosprawnościami, do której odnosi się art. 19. lit. b.
Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, dlatego też działanie zaprojektowane
w tym zakresie w ramach Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami przewiduje
jej systemowe uregulowanie i upowszechnienie. Zakres usług asystencji osobistej
będzie ściśle dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, a sama usługa
przez nią kierowana. Asystent osobisty będzie mógł wspierać osobę
z niepełnosprawnością we wszystkich sferach życia.
 I.3.4 Wdrożenie systemowej usługi mieszkalnictwa wspomaganego, w tym dla osób
z różnymi niepełnosprawnościami, zakładające uregulowanie usługi mieszkalnictwa
wspomaganego na poziomie ustawowym. Usługa ma być realizowana w sposób
komplementarny z systemową usługą asystencji osobistej.
 I.3.5. Centra Opiekuńczo-Mieszkalne – Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe
(WSM), mające rozwijać obecnie istniejącą formę Centrów Opiekuńczo Mieszkalnych
zgodnie z realizacją postanowień KPON dotyczących upodmiotowienia osób
z niepełnosprawnościami oraz zmniejszenia liczby mieszkańców, łącznie
z wprowadzeniem bardziej adekwatnej nazwy - Wspomagane Społeczności
Mieszkaniowe. Gminy i powiaty zorganizują usługi zamieszkiwania w formie pobytu
dziennego lub całodobowego w Społecznościach. Wspólnoty przeznaczone będą dla
osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagających intensywnego
wsparcia.
Uchwałą nr 6/2022 Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych z dnia 27 kwietnia 2022 wprowadzono program „Samodzielność –
Aktywność – Mobilność!” Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe (aktualny program
w zał. do uchwały nr 27/2023 Rady Nadzorczej PFRON z dnia 8 grudnia 2023 r.). Celem
programu jest stworzenie infrastruktury Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych
(WSM), które mają służyć zapewnieniu niezależności osobom z niepełnosprawnościami
w zakresie stylu życia i codziennych czynności. WSM mają jednocześnie umożliwiać
świadczenie całodobowych usług wspomagających, dostosowanych do indywidualnych

-- 4 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
potrzeb mieszkańców. Zespół mieszkalny składa się z od dwóch do sześciu mieszkań, przy
czym łączna liczba mieszkań w WSM nie może przekroczyć 12, a każdy mieszkaniec ma
prawo do osobnego mieszkania z łazienką i aneksem kuchennym.
Uchwałą nr 24/2023 z dnia 30 listopada 2023 r. Rady Nadzorczej PFRON wprowadzono
program „Finansowanie funkcjonowania Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych”,
którego celem jest dofinansowanie świadczenia mieszkańcom WSM wysokiej jakości usług
wspomagających dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb.
Zaprojektowane zostały również nowe rozwiązania wdrażające ideę deinstytucjonalizacji
w ramach projektów w nowej perspektywie finansowej UE (FERS - Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego 2021-2027), wpisujące się w działania wskazane
w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami, m.in. w zakresie opracowania
i przetestowania narzędzi wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami - kręgów wsparcia
oraz modelu wspieranego podejmowania decyzji, w tym asystenta prawnego.
20 listopada 2023 r. ogłoszono Roczny Plan Działania na Rzecz Wsparcia Osób
Niepełnosprawnych na 2024 rok. Zgodnie z tym dokumentem, w 2024 r. realizowano, na
podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, poniższe programy resortowe
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mające na celu wsparcie społeczne lub
zawodowe osób niepełnosprawnych:
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja
2024: realizowany był przez 1 448 gmin/powiatów, a wysokość dotacji z Funduszu
Solidarnościowego przeznaczona na ten cel wyniosła 190 mln zł. W województwie
dolnośląskim program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego
– edycja 2024 realizowało16 gmin miejskich, 28 gmin miejsko-wiejskich, 33 gminy
wiejskie, 4 miasta na prawach powiatu oraz 10 powiatów. Planowana liczba
rodziców/opiekunów osób niepełnosprawnych, którym będą świadczone usługi opieki
wytchnieniowej w formie pobytu dziennego to 1204 osoby. Planowana liczba osób
niepełnosprawnych, którym będą świadczone usługi opieki wytchnieniowej w formie
pobytu dziennego to 1213 osób. Planowana liczba rodziców/opiekunów osób
niepełnosprawnych, którym będą świadczone usługi opieki wytchnieniowej w formie
pobytu całodobowego to 203 osoby. Planowana liczba osób niepełnosprawnych, którym
będą świadczone usługi opieki wytchnieniowej w formie pobytu całodobowego to 204
osoby. Planowany całkowity koszt świadczenia usług opieki wytchnieniowej w formie
pobytu dziennego 11 274 665,96 zł. Planowany całkowity koszt pobytu całodobowego
osób niepełnosprawnych 1 720 526,03 zł. Całkowita wnioskowana kwota środków
Funduszu Solidarnościowego na realizację programu to 13 320 071,79 zł.
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024
realizowany był przez 137 organizacji pozarządowych, które otrzymały dofinansowanie
z Funduszu Solidarnościowego w łącznej kwocie 75 mln zł. W województwie
dolnośląskim program "Opieka wytchnieniowa dla członków rodzin lub opiekunów osób
z niepełnosprawnościami" dla organizacji pozarządowych edycja 2024 realizowało
w 7 miejscowościach 15 organizacji pozarządowych/stowarzyszeń/ spółdzielni
socjalnych. Wartość zawartych w jego ramach umów wyniosła 6 648 794,68 zł. Celem
szczegółowym Programu było objęcie wsparciem członków rodzin lub opiekunów
sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w łącznej
liczbie nie mniejszej niż 14 tys. osób. W ramach programów „Opieka wytchnieniowa dla
JST edycja 2024” oraz „Opieka wytchnieniowa dla Organizacji Pozarządowych edycja
2024”, w województwie dolnośląskim świadczone są usługi opieki wytchnieniowej
w formie pobytu całodobowego oraz dziennego. Realizacja ww. programów będzie

-- 5 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kontynuowana także w 2025 r. Zgodnie z projektem budżetu, w 2025 r. na ich realizację
przeznaczono 280 mln zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego – edycja 2024., realizowany przez 1 717 gmin/powiatów, a wysokość
dotacji z Funduszu Solidarnościowego przeznaczona na ten cel wyniosła 779 mln zł
(wraz z kosztami obsługi). W województwie dolnośląskim program „Asystent osobisty
osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2024:
realizowany jest przez 18 gmin miejskich, 41 gmin miejsko-wiejskich, 45 gmin wiejskich,
4 miasta na prawach powiatu, 11 powiatów. Planowana liczba osób niepełnosprawnych
(w tym dzieci do ukończenia 16 r. ż ), którym zostaną przyznane usługi asystencji
osobistej to 2 548 osób. Koszty realizacji usługi asystencji osobistej – 56 603 078,54 zł.
Wnioskowana kwota środków Funduszu Solidarnościowego na realizację Programu
wynosi 58 018 155,50 zł.
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2024, realizowany przez 205 organizacji pozarządowych, które
otrzymały dofinansowanie z Funduszu Solidarnościowego w łącznej kwocie wynoszącej
225 mln zł. W województwie dolnośląskim program „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024: realizowany jest
w 15 miejscowościach przez 26 organizacji pozarządowych, wartość przedmiotu umów
wynosi 24 484 870,75 zł. W ramach programów „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2024
i „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych –
edycja 2024 w województwie dolnośląskim zaplanowano usługi asystencji osobistej
świadczone zgodnie z zasadami programów. W 2025r. realizacja ww. programów będzie
kontynuowana, a zabezpieczony na ten cel budżet wynosi 1,3 mld zł (1,05 mld zł dla JST
oraz 310 mln zł dla organizacji pozarządowych).
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” I, II, III, IV edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty). Celem Programu jest stworzenie odpowiednich warunków dla
jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego/powiatowego, pozwalających
na tworzenie i utrzymanie placówek pobytu osób niepełnosprawnych. Centra
opiekuńczo-mieszkalne przeznaczone są dla dorosłych osób niepełnosprawnych
z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o których
mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.) oraz
orzeczeniem traktowanym na równi z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym
stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ww. ustawy. Centra stanowią formę ośrodka
wsparcia zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Infrastruktura Centrum oraz organizacja i rodzaj świadczonych usług w sposób
szczególny ma odpowiadać potrzebom mieszkańców wynikającym z różnego rodzaju
niepełnosprawności, zapewnić warunki do niezależnego życia, w tym w szczególności do
utrzymywania relacji społecznych, zarządzania czasem, planowania aktywności itp.
Program jest realizowany w dwóch modułach: moduł I dotyczy fazy tworzenia centrum
i zakłada 3-letni okres realizacji inwestycji, z kolei moduł II obejmuje 5-letni okres
funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego (dla edycji 2023 i 2024 jest to 10-
letni okres funkcjonowania). Do 14 listopada 2024 r. zostało utworzonych i oddanych do
użytku i dofinansowanych w ramach modułu II 60 COM.
Do głównych kierunków przekształceń, mieszczących się w nurcie deinstytucjonalizacji
w obszarze wspierania rodziny i pieczy zastępczej należy intensywny rozwój usług dla rodzin
wychowujących dzieci – zadanie własne gminy zmierzające do zmniejszania liczby dzieci
umieszczanych w pieczy zastępczej, a także działania powiatu na rzecz rozwoju rodzinnych

-- 6 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
form pieczy zastępczej i profesjonalizacji zawodu rodzica zastępczego. Niezwykle istotnym
elementem wdrażanych przemian w pieczy zastępczej jest intensyfikacja działań
zmierzających do jak najszybszego powrotu dziecka do rodziny biologicznej i skuteczne
programy usamodzielniania, które umożliwią wychowankom start w dorosłość.
W ustawie nowelizującej o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która weszła
w życie w dniu 1 lutego 2023 r., wprowadzono istotną zmianę, polegającą na ograniczeniu
w tworzeniu nowych placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego,
interwencyjnego oraz specjalistyczno-terapeutycznego i wprowadzeniu uznaniowości
wojewody (zamiast obligatoryjności przy spełnieniu przez wnioskodawcę warunków
formalnych) w zakresie wydawania zezwoleń na prowadzenie placówki opiekuńczo-
wychowawczej. Wojewoda, wydając zezwolenie, jest zobowiązany kierować się dobrem
dziecka oraz przesłankami wskazującymi na brak możliwości zapewnienia dzieciom
rodzinnej pieczy zastępczej, mimo podejmowanych działań na rzecz pozyskania kandydatów
do prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej. Rozwiązanie zapewnia wojewodzie
kontrolę nad procesem odchodzenia od instytucjonalnych form pieczy zastępczej.
Resort rodziny prowadzi szereg systemowych działań, których celem jest wsparcie procesu
deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej w powiatach poprzez dofinansowanie zatrudnienia
i dodatków dla asystentów rodziny oraz wsparcie tworzenia nowych form rodzinnej pieczy
zastępczej. Tempo deinstytucjonalizacji prowadzonej w powiatach jest cyklicznie badane
w oparciu o statystykę okresową i jednorazową. Poniżej przedstawiam dane statystyczne na
koniec 2023 roku dla województwa dolnośląskiego:
 liczba rodzin zastępczych oraz rodzinnych domów dziecka – 4013,
 liczba placówek opiekuńczo-wychowawczych – 162,
 liczba dzieci w rodzinnej pieczy zastępczej – 6077,
 liczba dzieci w instytucjonalnej pieczy zastępczej – 2154,
 wskaźnik deinstytucjonalizacji – 74%.
W 2024 r. uruchomiono rządowy program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu
rodzinnych form pieczy zastępczej. Na realizację programu zabezpieczono 40 mln zł. Rada
Ministrów przyjęła też uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu
„Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne
domy dziecka na lata 2024-2027”. Na realizację programu w latach 2024-2027 rząd
przeznaczy ok. 157 mln zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --