Interpelacja w sprawie podjęcia skoordynowanych działań systemowych w celu poprawy bezpieczeństwa na niestrzeżonych przejazdach kolejowo-drogowych w woj. warmińsko-mazurskim i w całej Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12923 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-4.054.10.2024
Warszawa, 12 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6059 Posłanki na Sejm RP Pani Urszuli Pasławskiej
w sprawie podjęcia skoordynowanych działań systemowych w celu poprawy
bezpieczeństwa na niestrzeżonych przejazdach kolejowo-drogowych w woj. warmińsko-
mazurskim i w całej Polsce, poniżej przedstawiam stosowne informacje w odniesieniu
do pytań.
Na wstępie należy zaznaczyć, że przytoczony w interpelacji wypadek, do którego doszło
w dniu 3 listopada 2024 r., miał miejsce na przejeździe kolejowo-drogowym kategorii
D usytułowanym w km 76,274 linii kolejowej nr 219. Na okoliczność zaistniałego zdarzenia
została powołana komisja kolejowa. Ze wstępnych ustaleń komisji wynika, że przyczyną
bezpośrednią wypadku było niezatrzymanie się samochodu osobowego przed znakiem
B-20 „Stop”, natomiast przyczyną pierwotną zdarzenia było niezachowanie należytej
ostrożności przez kierującego pojazdem drogowym podczas zbliżania do omawianego
skrzyżowania. Jak przekazała Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A (dalej „PKP PLK S.A”
lub „Spółka”) przejazd w km 76,274 linii kolejowej nr 219 jest oznakowany
i osygnalizowany prawidłowo, zgodnie z warunkami Rozporządzenia Ministra
Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych,
jakimi powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych
z drogami i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1744 z późn. zm.) (dalej
„Rozporządzenie”). Na przedmiotowym skrzyżowaniu (od strony drogi) ustawiono
następujące znaki drogowe: A-10 „przejazd kolejowy bez zapór” (ostrzegający
o przejeździe kolejowym niewyposażonym w zapory), słupki wskaźnikowe G-1a, G-1b,
G-4 (informujące kierujących pojazdami o zbliżającym się do przejazdu kolejowego), znak
G-3 „krzyż św. Andrzeja przed przejazdem kolejowym wielotorowym”, B-20 „Stop”.
Dodatkowo od 5 marca 2020 r. w celu zapewnienia wymaganej widoczności czoła pociągu
z drogi z odległości 5 m, zostały wprowadzone ograniczenia prędkości pociągów
do70 km/h dla kierunku nieparzystego w rejonie przedmiotowego skrzyżowania.
Należy podkreślić, że warunki użytkowania oraz sposób zabezpieczania przejazdów
kolejowo-drogowych regulują przepisy rozporządzenia. Stąd warunki techniczne
przejazdów kolejowo-drogowych pozostających w zarządzie PKP PLK S.A. oraz stosowane
na nich systemy i urządzenia zabezpieczenia ruchu odpowiadają wymaganiom
określonym w ww. rozporządzeniu.
-- 1 of 5 --
2
Ponadto, zgodnie z przepisami art. 28 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu
drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251) na kierujących pojazdami drogowymi przy zbliżaniu
się do przejazdu kolejowo-drogowego, nałożony jest obowiązek zachowania szczególnej
ostrożności oraz upewnienia się przed wjechaniem na tory, czy nie zbliża się pociąg.
Ponadto w myśl postanowień ww. ustawy kierujący pojazdami drogowymi obowiązani są
prowadzić pojazd z taką prędkością, aby mogli go zatrzymać w bezpiecznym miejscu, gdy
nadjeżdża pojazd szynowy lub gdy urządzenie zabezpieczające albo dawany sygnał
zabrania wjazdu na przejazd. Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić,
że odpowiedzialność za bezpieczeństwo na przejazdach kolejowo-drogowych spoczywa
w równym stopniu na użytkownikach tego typu skrzyżowań, a nie wyłącznie na zarządcy
kolei.
Ad 1. Czy Ministerstwo Infrastruktury przewiduje wprowadzenie zmian legislacyjnych
w kwestii zwiększenia bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych?
Podstawowym aktem prawnym określającym sposób wyposażenia przejazdów kolejowo-
drogowych jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic
kolejowych z drogami i ich usytuowanie.
Obecnie trwają prace nad zmianą ww. rozporządzenia. Przedmiotowy projekt
w przeważającej części zawiera regulacje zawarte w dotychczasowym rozporządzeniu
Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia z dnia 20 października 2015 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz
bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 poz. 1744, z późn. zm.).
Głównym zamysłem prawodawcy jest zwiększenie bezpieczeństwa na przejazdach
kolejowo-drogowych.
Procedowany obecnie projekt umożliwi zastosowanie w obrębie przejazdu kolejowo-
drogowego dodatkowych urządzeń wspomagających zapewnienie bezpieczeństwa na
przejazdach, w tym pętle indukcyjne, urządzenia oparte o system radarowy, obraz
termiczny w podczerwieni lub czujniki ultradźwiękowe.
Do projektu rozporządzenia wprowadzono także przepis, umożliwiający zarządcy drogi
dodatkowe oznakowanie przejazdów kolejowo-drogowych znakami aktywnymi, znakami
o zmiennej treści lub tablicami tekstowymi o zmiennej treści oraz przez zastosowanie
oznakowania poziomego za pomocą linii wibracyjnych, progów zwalniających
i dodatkowej kolorystyki nawierzchni drogowej.
Ad 2. Jakie obecnie stosowane są mechanizmy monitorowania bezpieczeństwa na
niestrzeżonych przejazdach kolejowo-drogowych i jakie usprawnienia zamierza
wprowadzić resort?
PKP PLK S.A. jako narodowy zarządca infrastruktury kolejowej podejmuje szereg inicjatyw
i działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego
na skrzyżowaniach linii kolejowych z drogami publicznymi, takich jak:
inwestycje w infrastrukturę i urządzenia przejazdowe, w ramach prowadzonych przez
Spółkę modernizacji oraz rewitalizacji linii kolejowych, przebudowywane są przejazdy
kolejowo-drogowe oraz przejścia przez tory. Proces ten obejmuje wyposażenie
-- 2 of 5 --
3
przejazdów i przejść w dodatkowe urządzenia zabezpieczenia i ostrzegania, a także
ich likwidację lub zastępowanie tunelami, wiaduktami lub kładkami;
poprawę stanu technicznego przejazdów kolejowo-drogowych, zarówno w zakresie
nawierzchni drogowej w granicach przejazdu, jak i urządzeń zabezpieczenia ruchu;
podnoszenie kategorii przejazdów kolejowo-drogowych;
modernizację przejazdów kolejowo-drogowych kat. A poprzez zabudowę powiązań
urządzeń przejazdowych ze stacyjnymi urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;
oznakowanie dojazdów do przejazdów kolejowo-drogowych poziomymi liniami
spowalniającymi jazdę;
podnoszenie kultury bezpieczeństwa i świadomości zagrożeń wśród użytkowników
przejazdów kolejowo-drogowych poprzez prowadzone akcje i kampanie społeczne,
takie jak np. „Bezpieczny Przejazd”; „Bezpieczny Piątek” czy też warsztaty dla
ośrodków szkolenia kierowców oraz Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego;
monitorowanie bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych na podstawie:
przeprowadzanych audytów Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem (SMS)
w zakresie zarządzania bezpieczeństwem na przejazdach kolejowo-drogowych
w wybranych Zakładach Linii Kolejowych (jednostkach organizacyjnych Spółki),
dodatkowe kontrole przejazdów kolejowo-drogowych i przejść przez tory
o znacznym obciążeniu ruchem oraz na których doszło do wypadków z udziałem
pojazdów kolejowych, oznakowanie przejazdów kolejowo-drogowych i przejść
w poziomie szyn, tzw. „Żółtymi naklejkami” (zawierającymi podstawowe informacje
o lokalizacji skrzyżowania oraz numerze alarmowym, pod którym należy dzwonić
w razie niebezpieczeństwa na przejeździe), zabudowę urządzeń ostrzegających
kierowców o zbliżaniu się do przejazdu kolejowo-drogowego, przekazywanie nagrań
z monitoringu na przejazdach kolejowo-drogowych do organów ścigania oraz
udostępnianie informacji dla monitorowania wykroczeń osób korzystających
z przejazdów kolejowo-drogowych.
Ad 3. Czy Ministerstwo Infrastruktury zintensyfikuje współpracę z PKP oraz innymi
instytucjami w zakresie poprawy bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych
w 2025 roku?
Zwiększenie bezpieczeństwa funkcjonowania transportu kolejowego jest jednym z celów
szczegółowych Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku
2032). Modernizacja infrastruktury kolejowej realizowana w ramach ww. programu
obejmie również skrzyżowania linii kolejowych i dróg (przejazdy kolejowo-drogowe).
Stanowią one miejsce drugiej najliczniejszej grupy wypadków kolejowych. Kolizje w takich
miejscach stanowią zagrożenie przede wszystkim dla uczestników ruchu drogowego,
są również niebezpieczne dla przewozów kolejowych oraz niejednokrotnie zagrażają
środowisku naturalnemu.
Najskuteczniejszym sposobem na eliminację zagrożenia zderzenia pojazdu drogowego
z pociągiem jest budowa skrzyżowania dwupoziomowego (wiaduktu kolejowego lub
wiaduktu drogowego). W ramach inwestycji planowanych do roku 2030 skrzyżowania
dwupoziomowe będą budowane m.in. w celu likwidacji przejazdów o największych
iloczynach ruchu w ramach przedsięwzięć liniowych oraz dedykowanego bezpieczeństwu
projektu multilokalizacyjnego.
-- 3 of 5 --
4
W dniu 5 sierpnia 2024 r. PKP PLK S.A. uruchomiła nabór do I etapu projektu pn. „Poprawa
bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych w tym ich przebudowa
na skrzyżowania dwupoziomowe”. Projekt jest skierowany do jednostek samorządu
terytorialnego i zarządców dróg, zainteresowanych współfinansowaniem z budżetu
państwa budowy skrzyżowania wielopoziomowego w zamian za likwidację przejazdu
kolejowo-drogowego w poziomie szyn.
Postanowienia regulaminu projektu wskazują na konieczność włączenia nowo
wybudowanego obiektu w lokalny układ komunikacyjny oraz przejęcia go w zarząd przez
zarządcę drogi. Oznacza to, iż zarządcy dróg muszą współuczestniczyć w zakresie realizacji
zadania.
Projekt ma charakter konkursowy, a selekcja zadań zostanie dokonana na podstawie
analizy wielokryterialnej. PKP PLK S.A. zastrzega, że wkład finansowy Spółki do zadania nie
może przekroczyć wartości 60 mln zł.
Wnioski wraz z niezbędnymi dokumentami można składać do dnia 5 lutego 2025 r.
po czym nastąpi ocena, klasyfikacja i akceptacja listy rankingowej. Podstawą do złożenia
przez podmioty samorządowe aplikacji konkursowej będzie dokumentacja projektowa lub
koncepcja programowo-przestrzenna opracowana przez wnioskodawcę.
Ogłoszenie wyników etapu I projektu i zawieranie porozumień z zakwalifikowanymi
wnioskodawcami planowane jest na koniec 2025 r. Nabór wniosków do etapu II
planowany jest od 5 sierpnia 2025 r. do 5 lutego 2026 r. Szczegółowe informacje dotyczące
udziału w projekcie znajdują się na stronie internetowej PKP PLK S.A. :
https://www.plk-sa.pl/nabor-do-projektu-pn-poprawa-bezpieczenstwa-na-
skrzyzowaniach-kolejowo-drogowych
Na pozostałych przejazdach kolejowo-drogowych, na liniach kolejowych objętych
projektami inwestycyjnymi, modernizowane lub zabudowywane będą nowoczesne
systemy przejazdowe, co również przyczyni się do ograniczenia wypadkowości.
Ponadto informuję, że w ramach projektu pn. „Poprawa bezpieczeństwa i likwidacja
zagrożeń eksploatacyjnych na sieci kolejowej – etap II” ujętego w Krajowym Programie
Kolejowym, ze środków budżetu państwa realizowane będzie zadanie obejmujące prace
inwestycyjne w zakresie przejazdów kolejowo-drogowych. Na obecnym etapie
zidentyfikowano 9 lokalizacji, gdzie zostaną zmodernizowane/zrewitalizowane istniejące
przejazdy kolejowo-drogowe. Szacunkowy koszt zadania wynosi obecnie ok. 28,5 mln zł,
jednakże w przypadku identyfikacji kolejnych zadań, zostanie adekwatnie zwiększony.
Jednocześnie należy podkreślić, że Ministerstwo Infrastruktury ściśle współpracuje z PKP
PLK S.A oraz Głównym Inspektoratem Transportu Drogowego w ramach Centrum
Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (dalej: „CANARD”). Celem działania
CANARD jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa na drogach. Jest to możliwe dzięki
prowadzeniu nadzoru nad ruchem drogowym i wykrywaniu naruszeń przepisów z nim
związanych, w szczególności dotyczących przekroczeń dozwolonej prędkości przez
kierowców. Przekroczenie dozwolonej prędkości na danym odcinku może zostać
zarejestrowane przez urządzenia takie jak:
fotoradary, czyli stacjonarne urządzenia rejestrujące prędkość;
mobilne urządzenia rejestrujące prędkość instalowane w pojazdach;
-- 4 of 5 --
5
urządzenia do odcinkowego pomiaru prędkości, rejestrujące pojazdy i ich średnią
prędkość, obliczoną na podstawie czasu potrzebnego na przejechanie
kontrolowanego odcinka drogi.
Ponadto, w ramach systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym, CANARD
sprawuje kontrolę nad przestrzeganiem innych przepisów ruchu drogowego, prowadząc
także monitoring przejazdu na czerwonym świetle. Celem działania monitoringu jest
poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na skrzyżowaniach dróg krajowych (w tym
także na skrzyżowaniach linii kolejowych z takimi drogami), na których kierowcy nie
stosują się do przepisów dotyczących sygnalizacji świetlnej.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --