Interpelacja w sprawie programu "Opieka 75+"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6058
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie programu "Opieka 75+"
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 06-11-2024
Szanowna Pani Minister,
program "Opieka 75+", realizowany od 2018 roku przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, stanowi ważne wsparcie dla osób starszych w gminach liczących do 60 tysięcy mieszkańców. W pierwszym roku objęto nim 394 gminy i 2802 osoby, przeznaczając na ten cel 4 304 728 zł. Od tego czasu program systematycznie się rozwijał - zarówno liczba gmin i osób objętych wsparciem, jak i całkowity budżet rosły z roku na rok. Największe zainteresowanie odnotowano w 2024 roku, kiedy to zgłosiło się 719 gmin, program objął 13 367 osób, a budżet wzrósł do 55 milionów złotych.
Program ten odpowiada na ważne potrzeby seniorów w mniejszych gminach, ale coraz wyraźniej dostrzegalne jest, że osoby starsze zamieszkujące większe miejscowości również wymagają tego rodzaju wsparcia. Wydaje się, że wieloletnia realizacja programu może być podstawą do weryfikacji zasad jego dostępności i rozważenia objęcia nim także większych gmin. Zasadne wydaje się zatem uzyskanie informacji o przyszłości programu, jego budżecie oraz możliwościach rozszerzenia na większe jednostki samorządowe.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania.
1. Jakie środki finansowe Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje przeznaczyć na program "Opieka 75+" w 2025 roku? Jakie są przewidywane koszty jego realizacji zgodnie z założeniami budżetowymi na przyszły rok?
2. Ile gmin oraz ile osób ministerstwo planuje objąć programem "Opieka 75+" w 2025 roku?
3. Dlaczego program "Opieka 75+" jest skierowany wyłącznie do gmin liczących do 60 tysięcy mieszkańców? Czy na podstawie dotychczasowych doświadczeń uważa Pani Minister, że mieszkańcy większych gmin nie potrzebują podobnego wsparcia?
4. Czy ministerstwo rozważa rozszerzenie programu "Opieka 75+" na większe gminy, w tym miasta o populacji powyżej 60 tysięcy mieszkańców, z uwagi na rosnące potrzeby osób starszych niezależnie od wielkości gminy? Jeśli nie, jakie są przyczyny braku takiego rozwiązania?
5. Jakie są główne wyzwania związane z realizacją programu "Opieka 75+" oraz jakie działania planuje podjąć ministerstwo, aby program ten mógł lepiej odpowiadać na potrzeby seniorów?
6. Czy ministerstwo planuje modyfikacje w zasadach przyznawania środków lub warunkach objęcia programem, które mogą zwiększyć jego dostępność lub skuteczność w nadchodzących latach?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10022 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.637.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 6058 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie programu
„Opieka 75+” przesyłam poniższe wyjaśnienia.
Z uwagi na coraz bardziej zauważalne oraz postępujące procesy demograficzne prowadzące
do starzenia się społeczeństwa realizowany w resorcie rodziny program „Opieka 75+”
umożliwia gminom uzyskanie wsparcia finansowego w realizacji ich zadania własnego
o charakterze obowiązkowym, polegającego na świadczeniu usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych.
Usługi opiekuńcze są jedną z form wspierania osób starszych, określoną w przepisach ustawy
o pomocy społecznej (art. 17 ust. 1 pkt 11), a ich głównym celem jest pomoc
w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem
poprzez świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych,
w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
z zaburzeniami psychicznymi.
Z uwagi na fakt, że organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym usług
specjalistycznych jest zadaniem własnym gmin finansowanym z ich środków własnych,
zapewnienie tego rodzaju usług może być utrudnione w mniejszych gminach, ze względu na
osiąganie przez nie niższych dochodów w porównaniu do gmin dużych.
W nadchodzącym roku planowana jest kontynuacja realizacji programu „Opieka 75+” i jest
on obecnie na etapie opracowywania. Wysokość środków przeznaczona na realizację ww.
programu jest uzależniona od ostatecznej akceptacji jego założeń oraz od przyjęcia kwot
zawartych, m.in. na ten cel, w projekcie ustawy budżetowej.
Szczegółowe dane dotyczące liczby gmin deklarujących przystąpienie do realizacji
przedmiotowego programu, jak również planowanej do objęcia wsparciem w ramach
programu liczby osób będą znane po zebraniu zapotrzebowania na środki na jego realizację
od wszystkich województw.
Jednak należy zwrócić uwagę, że z roku na rok wzrasta liczba gmin zainteresowanych
przystąpieniem do realizacji ww. programu, co skutkuje także wzrostem liczby osób objętych
wsparciem w jego ramach.
Według danych GUS z 2023 r., na 2477 gmin w Polsce, 2 411 gmin to gminy do 60 tyś.
mieszkańców, co stanowi 97,3% wszystkich gmin w kraju. Wobec powyższego,
z przedmiotowego programu może skorzystać większość gmin w Polsce.
Należy mieć jednak na uwadze, że przystąpienie do jego realizacji nie jest obowiązkowe
i ostatecznie to władze lokalne decydują, czy dana gmina przystąpi do realizacji programu,
czy też nie. Jednocześnie informuję, że w opracowywanej przyszłorocznej edycji programu
nie jest planowana zmiana kryterium dotyczącego bezpośrednich adresatów programu, tj.
gmin do 60 tys. mieszkańców.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Program „Opieka 75+” stanowi informację zawierającą wskazówki dotyczące możliwości
uzyskania przez gminy wsparcia finansowego w zakresie realizacji zadania własnego
o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy
społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych,
w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
z zaburzeniami psychicznymi.
Celem programu jest zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i więcej, które są osobami
samotnymi, samotnie gospodarującymi, a także tych które pozostają w rodzinie.
Usługi opiekuńcze, w tym specjalistyczne usługi opiekuńcze są formą wspierania osób, które
z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób. Głównym
celem tych usług jest pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, świadczenie
opieki higienicznej lub pielęgnacji zaleconej przez lekarza oraz zapewnienie – w miarę
możliwości ośrodka pomocy społecznej/centrum usług społecznych – kontaktów
z otoczeniem.
Na przestrzeni lat 2018-2024 wprowadzano szereg zmian do zapisów programu
uwzględniając przy tym propozycje i uwagi zgłaszane zarówno przez jednostki samorządu
terytorialnego (JST), jak i wydziały polityki społecznej urzędów wojewódzkich (WPS).
W roku bieżącym, po raz kolejny resort zebrał od JST oraz WPS propozycje zmian do
przedmiotowego programu. Zgłoszone uwagi w znacznej większości miały charakter
doprecyzowujący część zapisów programu, które zostały uwzględnione w jego
projektowanej treści na nadchodzący rok. Obecnie, edycja programu na rok 2025 jest na
etapie akceptacji.
Poniżej przekazuję tabelaryczne zestawienie obrazujące realizację programu w podziale na
lata 2020-2024 oraz poszczególne województwa w oparciu o końcowe sprawozdania
z jego realizacji, przekazane przez wojewodów.
Liczba gmin, do 60 tys.
mieszkańców, które
realizowały program
Liczba osób, którym
przyzanao usługi
opiekuńcze, w tym
speckalistyczne usługi
opiekuńcze w ramach
programu
Wysokość środków
(wykonanie)
1 dolnośląskie 37 652 1 177 530,39
2 kujawsko-pomorskie 39 635 1 356 787,91
3 lubelskie 31 312 659 511,81
4 lubuskie 17 141 288 283,62
5 łódzkie 21 254 520 549,58
6 małopolskie 36 488 725 076,23
7 mazowieckie 62 814 1 593 517,61
8 opolskie 21 507 668 897,93
9 podkarpackie 41 364 786 494,99
10 podlaskie 13 161 357 235,29
11 pomorskie 21 258 1 126 709,59
12 śląskie 26 376 555 701,44
13 świętokrzyskie 29 303 889 201,61
14 warmińsko-mazurskie 32 567 1 258 240,21
15 wielkopolskie 44 727 2 015 291,08
16 zachodniopomorskie 39 784 1 208 173,16
509 7343 15 187 202,45 zł
l.p. Województwo
2020
RAZEM
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Liczba gmin, do 60 tys.
mieszkańców, które
realizowały program
Liczba osób, którym
przyzanao usługi
opiekuńcze, w tym
speckalistyczne
usługi opiekuńcze w
ramach programu
Wysokość środków
(wykonanie)
1 dolnośląskie 43 843 1 810 525,14 zł
2 kujawsko-pomorskie 41 793 1 709 897,65 zł
3 lubelskie 32 456 1 167 004,91 zł
4 lubuskie 19 178 398 144,85 zł
5 łódzkie 24 298 730 054,82 zł
6 małopolskie 42 735 1 430 096,99 zł
7 mazowieckie 78 1055 2 806 804,53 zł
8 opolskie 23 610 1 013 611,16 zł
9 podkarpackie 38 427 1 068 264,96 zł
10 podlaskie 12 164 436 700,38 zł
11 pomorskie 26 348 1 406 644,92 zł
12 śląskie 36 566 1 008 689,18 zł
13 świętokrzyskie 28 298 949 667,67 zł
14 warmińsko-mazurskie 36 788 2 263 027,58 zł
15 wielkopolskie 52 892 2 923 381,34 zł
16 zachodniopomorskie 40 929 1 466 561,51 zł
570 9380 22 589 077,59 zł
l.p. Województwo
2021
RAZEM
Liczba gmin, do 60
tys. mieszkańców,
które realizowały
program
Liczba osób, którym
przyzanao usługi
opiekuńcze, w tym
speckalistyczne usługi
opiekuńcze w ramach
programu
Wysokość środków
(wykonanie)
1 dolnośląskie 48 993 2 355 605,84 zł
2 kujawsko-pomorskie 42 900 2 417 791,60 zł
3 lubelskie 38 618 1 962 145,17 zł
4 lubuskie 22 253 491 579,09 zł
5 łódzkie 22 467 1 139 106,64 zł
6 małopolskie 45 844 1 847 672,95 zł
7 mazowieckie 79 1234 3 518 081,99 zł
8 opolskie 24 717 1 392 853,16 zł
9 podkarpackie 40 548 1 407 585,46 zł
10 podlaskie 13 182 528 762,41 zł
11 pomorskie 30 395 1 448 111,71 zł
12 śląskie 37 827 1 425 373,83 zł
13 świętokrzyskie 28 333 1 049 839,49 zł
14 warmińsko-mazurskie 37 892 2 805 059,32 zł
15 wielkopolskie 50 1045 3 909 514,30 zł
16 zachodniopomorskie 37 975 1 699 290,18 zł
592 11223 29 398 373,14 zł
2022
l.p. Województwo
RAZEM
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
Liczba gmin, do 60
tys. mieszkańców,
które realizowały
program
Liczba osób, którym
przyzanao usługi
opiekuńcze, w tym
speckalistyczne
usługi opiekuńcze w
ramach programu
Wysokość środków
(wykonanie)
1 dolnośląskie 51 1176 3 217 531,04 zł
2 kujawsko-pomorskie 42 1071 2 950 079,97 zł
3 lubelskie 37 581 1 838 107,82 zł
4 lubuskie 25 277 679 448,37 zł
5 łódzkie 21 501 1 576 463,82 zł
6 małopolskie 43 912 2 306 816,22 zł
7 mazowieckie 79 1280 4 163 064,80 zł
8 opolskie 26 786 1 864 575,15 zł
9 podkarpackie 40 528 1 694 949,74 zł
10 podlaskie 13 193 638 599,58 zł
11 pomorskie 34 466 1 848 548,95 zł
12 śląskie 37 928 2 103 776,26 zł
13 świętokrzyskie 31 468 1 544 977,35 zł
14 warmińsko-mazurskie 38 868 3 345 536,14 zł
15 wielkopolskie 55 1280 5 522 222,69 zł
16 zachodniopomorskie 40 1103 2 034 776,18 zł
612 12418 37 329 474,08 zł
2023
l.p. Województwo
RAZEM
Liczba gmin, do
60 tys.
mieszkańców,
które
zadeklarowały
przystąpienie do
realizacji
programu
Planowana liczba osób,
którym zostaną
przyzanane decyzją
usługi opiekuńcze, w
tym speckalistyczne
usługi opiekuńcze w
ramach programu
Przyznany limit środków
na realizację programu w
roku 2024
1 dolnośląskie 58 1234 4 812 750,00 zł
2 kujawsko-pomorskie 46 1114 4 050 681,00 zł
3 lubelskie 47 627 2 941 243,00 zł
4 lubuskie 27 262 940 655,00 zł
5 łódzkie 22 502 1 873 845,00 zł
6 małopolskie 54 948 3 549 986,00 zł
7 mazowieckie 84 1187 5 621 723,00 zł
8 opolskie 25 798 2 566 200,00 zł
9 podkarpackie 49 619 2 682 540,00 zł
10 podlaskie 15 210 945 665,00 zł
11 pomorskie 46 673 3 632 345,00 zł
12 śląskie 47 1053 2 885 257,00 zł
13 świętokrzyskie 33 507 2 172 826,00 zł
14 warmińsko-mazurskie 48 953 4 857 272,00 zł
15 wielkopolskie 72 1395 8 569 210,00 zł
16 zachodniopomorskie 46 1285 2 897 802,00 zł
719 13367 55 000 000,00 zł
2024
l.p. Województwo
RAZEM
-- 4 of 4 --