telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.41.2024.WK
Warszawa, 03 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Zdrowia przekazuje poniżej odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji nr 6056
Pani Poseł Joanny Wichej oraz Pani Poseł Pauliny Matysiak w sprawie środków
odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów
zawierających te środki lub substancje.
1. Dlaczego podczas prac nad rozporządzeniem nie uwzględniono uwag wielu środowisk,
w tym medycznych, które wskazywały na błędy w założeniach i ryzyko szkodliwych
skutków wprowadzenia tych przepisów? W szczególności, obawiamy się, że ograniczy
to dostęp do leczenia dla wielu potrzebujących pacjentów.
Dnia 29 października 2024 roku Minister Zdrowia podpisała rozporządzenie zmieniające
rozporządzenie w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych,
prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje
(„Rozporządzenie”). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 7 listopada 2024 roku.
Podpisanie Rozporządzenia zostało poprzedzone konsultacjami publicznymi oraz
uzgodnieniami międzyresortowymi. Projekt Rozporządzenia został w dniu 12 sierpnia
2024 roku wysłany do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych. Minister
Zdrowia wyznaczył termin na zgłaszanie uwag w ciągu 14 dni od otrzymania projektu.
Terminem końcowym na zgłaszanie uwag był dzień 26 sierpnia 2024 roku. Podczas tego
etapu środowisko medyczne i farmaceutyczne zgłosiło swoje uwagi do projektu.
Szczegółowe uwagi wraz z informacją o uwzględnieniu bądź odrzuceniu danej uwagi
zostały opublikowane w Raporcie z konsultacji publicznych i opiniowania zamieszczonym
w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Rządowego Centrum Legislacji w serwisie
Rządowy Proces Legislacyjny (pod adresem https://legislacja.gov.pl/projekt/12388251).
Kluczową zmianą uwzględnioną w Rozporządzeniu było wprowadzenie wykazu środków
odurzających, substancji psychotropowych lub prekursorów kategorii 1, na które
wystawienie recepty będzie musiało zostać poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta
przez osobę wystawiającą tę receptę, z wyjątkiem przypadków, gdy dotyczy to kontynuacji
leczenia preparatem, a osobą wystawiającą receptę jest lekarz udzielający świadczeń opieki
zdrowotnej w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 146, 858 i 1222), z wyłączeniem umowy dotyczącej nocnej i świątecznej opieki
zdrowotnej.
Intencją wprowadzanej zmiany było uniknięcie możliwości leczenia silnymi środkami
odurzającymi, substancjami psychotropowymi lub prekursorami kategorii 1 bez osobistego
zbadania pacjenta. Tym niemniej w dokonanej przez Ministra Zdrowia analizie
zdecydowano, by przepis ten nie miał bezwzględnego charakteru, także ze względu
na konieczność uniknięcia nieproporcjonalnego do celu projektu ograniczenia dostępności
doświadczeń opieki. Zasadne zatem stało się wyłączenie przewidzianych ograniczeń wobec
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – tj. lekarza „rodzinnego”, będącego lekarzem
„pierwszego kontaktu”, do którego dostęp jest co do zasady powszechny, także w formie
teleporady. W ocenie Ministra Zdrowia powinno to przeciwdziałać ograniczeniu
dostępności do terapii również dla pacjentów z mniejszych miejscowości oraz z pacjentom
ze szczególnymi potrzebami.
Ponadto należy wskazać, że w ocenie Ministra Zdrowia cel inicjatywy dotyczący większej
kontroli nad preskrypcją substancji ujętych w załączniku do Rozporządzenia
nie zostałby osiągnięty w przypadku szerokiego wyłączenia spod regulacji wielu grup
lekarzy. Z uwagi na powyższe Minister Zdrowia zdecydowała o podpisaniu Rozporządzenia
w kształcie jak wskazano powyżej.
2. Dlaczego, walcząc ze „receptomatami”, zabrania się leczenia lekarzom, którzy
nie mają z nimi nic wspólnego, a teleporada była dla nich jedynym sposobem kontaktu z
pacjentami, zwłaszcza obłożnie chorymi?
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wprowadzane zmiany nie zabraniają
każdorazowo zakazu zdalnego wystawiania recept. Przedmiotowe Rozporządzenie dotyczy
sytuacji, gdy planowane jest wystawienie recepty na substancje wymienione w Załączniku
do Rozporządzenia, tj. na następujące środki odurzające, substancje psychotropowe,
prekursory kategorii 1 i preparaty zawierające te środki lub substancje:
1) fentanyl,
2) morfina,
3) oksykodon,
4) konopi ziele innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także
wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste,
5) żywica konopi.
Jednakże obowiązek osobistego (stacjonarnego) zbadania pacjenta w przypadku
wystawiania recepty na wskazane powyżej substancje nie jest absolutny. Wyjątkiem od tej
zasady jest sytuacja kontynuacji leczenia preparatem, a osobą wystawiającą receptę jest
tzw. lekarz rodzinny, czyli lekarz udzielający świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umowy
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej
w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, 858 i 1222),
z wyłączeniem umowy dotyczącej nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Lekarz
ten wystawiając pierwszą receptę, jest zobowiązany do osobistego zbadania pacjenta,
jednak każda kolejna recepta stanowiąca kontynuację leczenia może zostać wystawiona
już w sposób zdalny (nie ma konieczności osobistego zbadania pacjenta).
W tym miejscu należy wskazać również, że z uwagi na treść §12 ust. 4 Rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1194) lekarz
ubezpieczenia zdrowotnego leczący świadczeniobiorcę w poradni specjalistycznej
obowiązany jest pisemnie informować lekarza podstawowej opieki zdrowotnej

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, środkach spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobach medycznych, w tym okresie
ich stosowania i sposobie dawkowania, oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych, lekarz
podstawowej opieki zdrowotnej uprawniony jest na podstawie takich danych kontynuować
leczenie i wystawianie recepty w sposób zdalny. W związku z czym pacjenci objęci
specjalistyczną opieką mogą nadal kontynuować leczenie na podstawie wystawianych
w sposób zdalny recept przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
Z uwagi na powyższe należy wskazać, że przedmiotowa regulacja odnosi się do wąskiego
zakresu substancji. Nie jest ona również bezwzględna – istnieje od niej wyjątek dotyczący
kontynuacji leczenia. W związku z czym Rozporządzenie stanowi rozwiązanie stanowiące
odpowiedź na działalność tzw. „receptomatów”, ograniczając preskrypcję substancji
kontrolowanych, a tym samym występowanie negatywnych zjawisk społecznych
związanych z nadużywaniem tego rodzaju substancji, jednocześnie zabezpieczając ochronę
osób przewlekle chorujących, którzy mogą kontynuować swoje leczenie pod nadzorem
odpowiednich lekarzy.
3. Jakie działania zostaną podjęte, aby jednostki podstawowej opieki zdrowotnej mogły
zapewnić odpowiednią opiekę paliatywną, leczenie bólu czy wsparcie onkologiczne?
Potrzebne są szkolenia dla lekarzy w tych dziedzinach oraz zmiany organizacyjne w
systemie opieki zdrowotnej.
Minister Zdrowia w zakresie wskazanego Rozporządzenia nie przewiduje szkolenia
dla lekarzy sprawujących opiekę paliatywną, leczenie bólu czy wsparcie onkologiczne.
Wskazane grupy lekarzy dotknięte są wprowadzaną regulacją jedynie w takim zakresie,
w jakim wystawiają recepty na wskazane w Załączniku do Rozporządzenia substancje.
W tym zakresie lekarze mają za zadanie osobiste (stacjonarne) zbadanie pacjenta. W ocenie
Ministra Zdrowia nie wymaga to dodatkowych szkoleń dla lekarzy sprawujących opiekę
paliatywną, leczenie bólu czy wsparcie onkologiczne. Z racji wykształcenia tacy lekarze
posiadają wiedzę w zakresie badania pacjentów.
W przypadku innych niż wymienione substancje nadal obowiązują dotychczasowe przepisy
dotyczące badania oraz wystawiania recept.
W tym miejscu należy również podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust.1 i art. 4 ustawy
z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1287)
(„ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty”) wykonywanie zawodu lekarza polega
na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi
dokumentami, świadczeń zdrowotnych, w szczególności: badaniu stanu zdrowia,
rozpoznawaniu chorób i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad
lekarskich, a także wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. Lekarz ma obowiązek
wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi
mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie
z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Informacje na temat podstaw leczenia bólu oraz leczenia paliatywnego student kierunku
lekarskiego zdobywa w trakcie studiów. Wiedzę tę każdy lekarz poszerza podczas
odbywania stażu podyplomowego. Program stażu podyplomowego obejmuje odrębne
szkolenie z zakresu leczenia bólu, którego zakres dotyczy: definicji i patomechanizmu bólu
przewlekłego, klasyfikacji bólu, oceny klinicznej chorego z bólem, oceny nasilenia bólu
(ilościowej) – skal bólowych, charakterystyki bólu (oceny jakościowej) – kwestionariusze
i inne narzędzia oceny jakościowej, oceny skuteczności leczenia bólu przewlekłego, oceny
klinicznej chorego z bólem przewlekłym, farmakoterapii bólu. Niefarmakologicznych
metody kontroli bólu oraz skutków niewłaściwej kontroli bólu. Przedmiotem szkolenia

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
są także etyczne aspekty walki z bólem i leczenia paliatywnego oraz leczenie hospicyjne
z punktu widzenia etyki. Zatem młody lekarz wkraczający w samodzielne udzielanie
świadczeń zdrowotnych ma wiedzę na temat leczenia bólu w różnych chorobach,
w tym onkologicznych. Umiejętności praktyczne poszerza w drodze szkolenia
specjalizacyjnego. Program specjalizacji w dziedzinie medycyny rodzinnej obejmuje
zarówno tematykę opieki nad pacjentem na różnych etapach życia, jak i leczenie bólu
o różnym podłożu w tym z chorobą nowotworową. W trakcie szkolenia w dziedzinie
medycyny rodzinnej lekarz poszerza swoją wiedzę i poznaje metody wczesnego
wykrywania nowotworów, diagnostykę i leczenie najczęściej występujących chorób
nowotworowych, zakres opieki w POZ nad chorymi w czasie i po leczeniu onkologicznym,
odległe powikłania leczenia onkologicznego, zasady opieki nad chorym leżącym,
postępowanie w bólu przewlekłym, zasady współpracy i pomoc rodzinie, współpracę
z zespołem opieki paliatywnej, ocenę jakości życia chorych. Niezależnie od procesu
kształcenia specjalizacyjnego każdy lekarz ma obowiązek doskonalenia zawodowego
w tematyce dotyczącej zakresu udzielanych przez niego świadczeń zdrowotnych oraz ma
możliwość w ramach różnych form kształcenia uzupełniać swoją wiedzę i umiejętności
praktyczne.
W związku z powyższym w ocenie Ministra Zdrowia nie występuje potrzeba dodatkowego
kształcenia lekarzy w zakresie osobistego zbadania pacjenta.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --