tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.638.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6046 Pana Posła Jarosława Wałęsy w sprawie wymogów
lokalowych oraz zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego dla warsztatów
terapii zajęciowej (WTZ), proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, przygotowanych
w oparciu o informacje przekazane przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Odnosząc się do pierwszej grupy pytań informuję, że katalog podmiotów mogących tworzyć
i prowadzić warsztat terapii zajęciowej jest szeroki. Zgodnie z art. 10b ust. 1 ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.), warsztaty terapii zajęciowej mogą
być organizowane przez fundacje, stowarzyszenia lub przez inne podmioty. W skład ostatniej
kategorii uprawnionych wchodzą wszystkie podmioty posiadające zdolność do skutecznego
zawarcia umowy, z zastrzeżeniem powiatowych jednostek organizacyjnych
nieposiadających osobowości prawnej.
Należy ponadto wskazać, że § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki
Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.U. z 2021 r.
poz. 2284), zgodnie z którym jednostka zamierzająca utworzyć warsztat składa do
właściwego miejscowo, ze względu na siedzibę warsztatu, powiatowego centrum pomocy
rodzinie wniosek o dofinansowanie kosztów utworzenia i działalności warsztatu ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, do którego należy dołączyć
projekt utworzenia warsztatu, zawierający m.in.
 nazwę oraz określenie siedziby jednostki zamierzającej utworzyć warsztat;
 adres i dokument potwierdzający tytuł prawny do obiektu lub lokalu przeznaczonego na
warsztat na okres nie krótszy niż 10 lat;
 promesę zwolnienia z opłat za użytkowanie obiektu lub lokalu przeznaczonego na
warsztat przez okres nie krótszy niż 10 lat, w przypadku gdy ten obiekt lub lokal stanowi
własność jednostki samorządu terytorialnego.
Warsztaty terapii zajęciowej mogą być tworzone nie tylko przez podmioty publiczne, a tym
samym mogą mieć swoją siedzibę nie tylko w obiektach użyteczności publicznej.
Jednocześnie należy wskazać, że warsztaty terapii zajęciowej są placówkami dziennego
pobytu, które powinny spełniać wymogi przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo
budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225, z późn. zm.), odnośnie
budynków i pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
Przepisy rozporządzenia o warunkach technicznych nie ustalają wprost wymagań
w zakresie warunków lokalowych dla warsztatów terapii zajęciowej, regulują natomiast

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wymagania dla budynków, w tym budynków użyteczności publicznej, w zakresie np.: dostępu
na kondygnacje użytkowe osobom niepełnosprawnym, szerokości stopni schodów
zewnętrznych, wymagań dla pomieszczeń higieniczno-sanitarnych itp. Wstępnego ustalenia
warunków realizacji konkretnej inwestycji budowlanej wynikających z przepisów prawa
budowlanego dokonuje inwestor, korzystając w tym zakresie z pomocy projektanta jako
osoby posiadającej odpowiednie, do planowanego zakresu robót budowlanych, uprawnienia
budowlane.
Należy mieć również na uwadze, że warsztaty terapii zajęciowej realizują zadania w zakresie
rehabilitacji społecznej i zawodowej, w oparciu o umowę zawieraną przez samorząd
powiatowy z jednostką prowadzącą warsztat. Koszty utworzenia warsztatów i utrzymania
ich działalności współfinansowane są ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i ze środków samorządu terytorialnego oraz innych
źródeł. Maksymalne dofinansowanie ze środków PFRON na tworzenie warsztatów terapii
zajęciowej wynosi 70%, natomiast koszty działalności – również te wynikające ze
zwiększonej liczby uczestników warsztatu - pokrywane są do 90%. Art. 10b ust. 2a ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa
z kolei, że koszty działalności warsztatu są finansowane ze środków samorządu
powiatowego w wysokości co najmniej 10% tych kosztów.
Warsztaty, które są finansowane w większości ze środków publicznych uznaje się za
podmioty o charakterze publicznym, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1411).
Zgodnie z przepisami, podmioty tworzone z udziałem środków publicznych wynoszącym
ponad 50% lub nadzorowane przez organy publiczne, spełniają kryteria definicji ujętej w art.
3 pkt 3 ww. ustawy, w związku z czym posiadają charakter podmiotów publicznych w jej
rozumieniu. W konsekwencji, podmioty te powinny spełniać wymagania określone w art. 6
ww. ustawy, przewidziane dla podmiotów publicznych. Oznacza to m.in. konieczność
likwidacji barier architektonicznych, utworzenia dróg komunikacyjnych wolnych od barier,
konieczność zapewnienia dostępu do wszystkich pomieszczeń budynku itp., uwzględniając
przy tym zarówno możliwość zastosowania uniwersalnego projektowania, jak i tzw.
racjonalnych usprawnień, a w szczególnych, uzasadnionych przypadkach, dostępu
alternatywnego. Należy podkreślić, że zapewnienie dostępności i komunikacji alternatywnej
jest jednym z kluczowych elementów prawa uczestników WTZ do samostanowienia, co
podkreślono m.in. w Standardach funkcjonowania WTZ1, które opracowano w ramach
projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób
niepełnosprawnych”2. Zgodnie z tymi standardami, warsztaty mają obowiązek zapewnienia
dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie i na zasadach określonych
w umowie jaką organ tworzący warsztat zawiera z powiatem.
Odnosząc się do drugiego bloku pytań należy wskazać, że w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego ustala się, zgodnie z przepisami art. 4 ust. 1 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r.
1 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Opis
instrumentu dostępny jest m.in. na stronie: https://wlaczeniespoleczne.pl/idi-fgi-warsztaty/standardy-wtz.
2 Projekt realizowany był przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w partnerstwie z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych, Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną oraz Fundacją
im. Królowej Polski św. Jadwigi, w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
poz. 1130), przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz sposób
zagospodarowania i warunki zabudowy terenu. Plan miejscowy nie może formułować
zapisów dotyczących nakazu lub zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na danym
terenie lub odnosić się w jakikolwiek sposób do statusu prawnego podmiotów znajdujących
się na obszarze objętym planem.
Warsztaty terapii zajęciowej są placówkami prowadzącymi działalność z zakresu pomocy
społecznej. Obiekty pomocy społecznej i przynależne do nich tereny są w planie miejscowym
oznaczane jako tereny usługowe, w szczególności tereny usług zdrowia i pomocy społecznej.
Analizując możliwość lokalizacji takich obiektów na terenie objętym planem miejscowym,
należy zwrócić uwagę na zapisy w części tekstowej i graficznej planu miejscowego.
Przeznaczenie terenu na cele usługowe lub na cele usług zdrowia i pomocy społecznej może
być przeznaczeniem podstawowym lub przeznaczeniem uzupełniającym. Należy również
zwrócić uwagę na szczególne uwarunkowania lokalizacji tych obiektów, które odróżniają je
od innych obiektów usługowych i wynikają z przepisów odrębnych (np. wymagania
dotyczące ochrony przed hałasem określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia
14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku - Dz.
U. z 2014 r. poz.112 - które ustala dopuszczalny poziom hałasu m.in. dla domów opieki
społecznej).
Odnośnie trzeciego bloku pytań informuję, że – zgodnie z wyjaśnieniami udzielonymi
w imieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prawami związanymi z prowadzeniem
gospodarstwa rolnego (art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny,
Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm., zwanej dalej Kodeksem cywilnym) – za gospodarstwo
rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami,
urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość
gospodarczą.
Gospodarstwo rolne jest zatem zespołem składników materialnych i niematerialnych, które
umożliwiają prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie i pomiędzy którymi
występuje więź gospodarcza. Co ważne, ustawodawca nie uzależnił istnienia gospodarstwa
rolnego od ekonomicznej wielkości produkcji, zatem należy przyjąć, że jest to „swoista
jednostka wytwarzania, której istota nie wyraża się wyłącznie w kategoriach czysto
ekonomicznych. Prowadzona za jego pośrednictwem produkcja rolna ma bowiem służyć
również realizacji wartości ogólnospołecznych, które ze swej istoty nie znajdują odniesienia
w mechanizmie rynkowym” (za: P. Popardowski w: Kodeks cywilny. Komentarz,
red. K. Osajda, 2020, art. 553).
Przepisy Kodeksu cywilnego nie określają kto może prowadzić gospodarstwo rolne, jednak
powszechnie przyjmuje się, że jest to rolnik – osoba fizyczna lub prawna, bądź grupa osób
fizycznych lub prawnych, która lub które prowadzą działalność rolniczą, czyli polegającą na
produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
Z powyższego wynika, że obowiązujące przepisy nie uzależniają istnienia gospodarstwa
rolnego od tego, jaki konkretnie podmiot je prowadzi, nie nakazują też przyjęcia mu
określonej formy prawnej. Z tych względów należy stwierdzić, że warsztaty terapii
zajęciowej mogą mieć swoją siedzibę na terenie gospodarstwa rolnego.
Odpowiedź na pytanie dotyczące dodatkowych wymogów, które muszą spełniać WTZ, aby
mogły funkcjonować na terenie gospodarstwa rolnego przedstawiono w odniesieniu na
pierwszą grupę pytań.

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślić trzeba, że powyższe wyjaśnienia nie stanowią oficjalnej wykładni prawa i nie są
wiążące dla właściwych organów administracji publicznej orzekających w sprawach
indywidualnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --