+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.370.2024
Warszawa, 26 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6034 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Dariusza Mateckiego w sprawie kosztów oraz organizacji wysłuchania małoletniego
w sprawach rodzinnych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Wynagrodzenie biegłych w postępowaniach sądowych określa:
- rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia
stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania
wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 627);
- rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia
stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania
wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym (Dz.U. 2024 poz. 615).
Trzeba mieć na uwadze, że ostateczną decyzję w sprawie wynagrodzenia i zwrotu kosztów
podejmuje organ procesowy, na którym spoczywa obowiązek umiejętnej oceny, jakie
wynagrodzenie ostatecznie przyznać biegłemu. Ministerstwo Sprawiedliwości

-- 1 of 7 --

2
nie dysponuje danymi statystycznymi nt. wysokości wynagrodzeń dla biegłych
specjalistów.
Niezależnie od wynagrodzenia, biegłemu przysługuje zwrot wydatków niezbędnych
do wydania opinii.
W 2023 r. kwota wypłaconych przez sądy powszechne w ramach części 15 budżetu
państwa Sądy powszechne wynagrodzeń biegłych sądowych w sprawach rodzinnych
i nieletnich wyniosła 13 889 000 zł.
Wysokość kosztów opinii w sprawach rodzinnych wydawanych w opiniodawczych
zespołach sądowych specjalistów regulują przepisy rozporządzenia z dnia 15 grudnia 2015
r. w sprawie wysokości zryczałtowanych kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii
opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów (Dz. U. z 2015 r. poz. 2190).
Zgodnie z §2 ww. rozporządzenia zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu
z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów sporządzonej na podstawie badań
psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich przeprowadzonych przez nie więcej niż
dwóch specjalistów wynoszą za każdą opiniowaną osobę 15% kwoty bazowej
dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość określa ustawa budżetowa.
W przypadku, gdy w wydawaniu opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów
brało udział więcej niż dwóch specjalistów, zryczałtowane koszty przeprowadzenia
dowodu z opinii zwiększa się o 5 % kwoty bazowej. W przypadku, gdy w wydawaniu opinii
opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów brali udział specjaliści przeprowadzający
badania z co najmniej czterech różnych dziedzin wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia
5 sierpnia o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz. U. z 2018 r. poz. 708),
zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu zwiększa się o 10% kwoty bazowej.
Łączne zryczałtowane koszty przeprowadzania dowodu z opinii opiniodawczego zespołu
sądowych specjalistów w sprawach rodzinnych nie mogą przekraczać 60 % kwoty bazowej
- zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia.

-- 2 of 7 --

3
W 2024 r. ryczałt za jedną badaną osobą w ww. zespołach wyniósł 394, 28 zł, natomiast
ryczałt z uwzględnieniem maksymalnej liczby osób i maksymalnej liczby dziedzin
specjalistów wyniósł 1577,12 zł.
Zarówno Ministerstwo Sprawiedliwości, jak i sądy nie dysponują danymi na temat
rocznych wydatków ponoszonych z tego tytułu oraz danymi statystycznymi w tym
zakresie.
Dane dotyczące kosztów sporządzonych opinii znajdują się w posiadaniu organu
wydającego opinie, tj. w poszczególnych opiniodawczych zespołach sądowych
specjalistów.
Ad 2
Zgodnie ze sprawozdaniem z działalności opiniodawczych zespołów sądowych
specjalistów (OZSS) za I półrocze 2024 r. (wg stanu w ostatnim dniu okresu
sprawozdawczego) limit etatów w zakresie psychologów wyniósł 443,25 oraz 174,50
w zakresie pedagogów. Z kolei dane dotyczące zatrudnienia kształtowały się na poziomie
376,75 - w odniesieniu do psychologów oraz 164,50 - w odniesieniu do pedagogów.
Liczba specjalistów zatrudnionych w OZSS wg stanu na 30 czerwca 2024 r. wyniosła 571,
w tym psychologów 379, pedagogów – 168, psychiatrów 19, lekarzy innych specjalności
5 osób. Liczba wakatów wyniosła 122,63. W celu pozyskania specjalistów w zakresie m.in.
psychologii i pedagogiki rozpisywane są nabory w sądach okręgowych. Ocenę zasadności
zwiększenia liczby etatów w OZSS będzie można przeprowadzić dopiero po uzupełnieniu
wakatów.
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania zmierzające do reformy wymiaru
sprawiedliwości w sprawach rodzinnych, aby usprawnić i przyspieszyć procesy sądowe
dotyczące opieki nad dziećmi oraz innych kwestii rodzinnych. Kierunkowy kształt zmian
będzie wynikał z uzgodnień podejmowanych wspólnie z Komisją Kodyfikacyjną Prawa

-- 3 of 7 --

4
Rodzinnego – organem powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 marca
2024 r. w sprawie utworzenia, organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Rodzinnego (Dz. U. poz. 349), zwanej dalej: „Komisją”.
Przedmiot prac Komisji stanowi problematyka niezadawalającej efektywności działań
realizowanych przez opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów (w tym braki kadrowe,
opóźnienia w realizacji zleconych zadań), sporządzających na zlecenie sądu opinii
w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich, na podstawie
przeprowadzonych badań.
W grudniu 2024 r. Komisja przedstawiła „Założenia reformy dotyczącej funkcjonowania
opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów”. Celem reformy jest zmiana w zakresie
jakości i efektywności działania opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów, które
działają na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych
zespołach sądowych specjalistów (Dz. U. z 2018 r. poz. 708), a także w zakresie
podniesienia prestiżu zawodowego osób będących specjalistami w tych zespołach.
Proponowane są zmiany legislacyjne w zakresie wymienionej wyżej ustawy oraz
w aktach wykonawczych dotyczących sposobu sprawowania nadzoru nad
opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów, standardów metodologii opiniowania,
procedury konkursowej na stanowisko kierownika i specjalisty, sposobu naliczania
wynagradzania kierownika i specjalistów, kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii
opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. Ponadto propozycje Komisji dotyczą
rozwoju zawodowego i ścieżki awansu specjalistów ww. zespołów, ochrony prawnej
specjalistów, wprowadzenie motywacyjnego systemu wynagradzania uwzględniającego
wyniki pracy opiniodawczej.
Dokument „Założenia reformy dotyczącej funkcjonowania opiniodawczych zespołów
sądowych specjalistów” został zaakceptowany co do zasady przez Ministra
Sprawiedliwości. Dokonano także wstępnego szacowania skutków finansowych zmian
legislacyjnych zaproponowanych przez Komisję. Prace nad założeniami reformy pozostają

-- 4 of 7 --

5
w toku z naciskiem na spriorytetyzowanie w projekcie działań zmierzających
do przyspieszenia opiniowania przez opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów.
Mając na uwadze szczególną wagę omawianego zagadnienia, Minister Sprawiedliwości
powołał Pełnomocnika do spraw biegłych sądowych, do którego zadań należy m.in.
monitoring i analiza potrzeb i działań biegłych sądowych.
W kwietniu 2024 r. Minister Sprawiedliwości powołał Zespół roboczy do spraw
przygotowania założeń ustawy o biegłych (zarządzenie z 17 kwietnia 2024 r. Dz. Urz. MS
poz. 132). Zespół pod kierunkiem Pełnomocnika do spraw biegłych sądowych przygotował
projekt założeń do ustawy o biegłych sądowych.
Minister Sprawiedliwości wraz z Pełnomocnikiem 11 lipca 2024 r. przedstawili projekt
podczas konferencji prasowej:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/reforma-przepisow-o-bieglych-sadowych
Przygotowane założenia do ustawy stały się punktem wyjścia do prac nad projektem
nowej ustawy o biegłych sądowych. Prace, które obecnie prowadzi Ministerstwo
Sprawiedliwości są na ukończeniu. Priorytetem niezmiennie jest zapewnienie
kompleksowej regulacji dotyczącej biegłych sądowych, kwestia stawek wynagrodzeń
biegłych oraz powołanie zewnętrznego, niezależnego podmiotu prowadzącego procedurę
certyfikacji biegłych.
Ad 3 i 4
W opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów nie przeprowadza się wysłuchania
małoletnich. Zadaniem ww. zespołów jest sporządzanie na zlecenie sądu lub prokuratora
opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych praz w sprawach nieletnich, na podstawie
przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich.
Zgodnie z odpowiedzią na pkt 2 interpelacji, w zakresie prac nad rozwiązaniami
legislacyjnymi dotyczącymi OZSS, wskazać należy, że przygotowuje je Komisja

-- 5 of 7 --

6
Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego, w skład której wchodzą zarówno osoby z bogatym
doświadczeniem akademickim, jak i eksperci wyróżniający się wiedzą praktyczną z zakresu
prawa rodzinnego i opiekuńczego.
Dodatkowo, w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad kompleksowym
ustawowym uregulowaniem problematyki ustanawiania i wynagradzania biegłych
sądowych w sposób zapewniający dostęp do wysoko kwalifikowanego korpusu
ekspertów, co w konsekwencji winno przyczynić się do usprawnienia toku postępowań
sądowych i postępowań przygotowawczych oraz zwiększenia liczby biegłych sądowych,
zwłaszcza z zakresu deficytowych specjalności.
W kontekście pytania dotyczącego funkcjonujących rozwiązań, podkreślenia wymaga,
że w procedurze cywilnej istnieją uregulowania prawne, które mają służyć ochronie
małoletniego dziecka, aby jego osobisty udział w postępowaniu nie miał dla niego
ujemnych następstw i aby jego rozsądne życzenie było wzięte pod uwagę przy
rozpoznawaniu sprawy dotyczącej jego osoby.
Szczegółowe regulacje dotyczące przeprowadzenia czynności wysłuchania znajdują się
w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 października 2024 r. w sprawie
sposobu przygotowania i przeprowadzenia wysłuchania dziecka oraz warunków, jakim
mają odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzenia takich wysłuchań
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1579).
Jednocześnie w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są obecnie prace nad zmianą
treści art. 3271 k.p.c. poprzez dodanie w nim § 11 w brzmieniu: „W sprawach dotyczących
osoby lub majątku dziecka, w których sąd odstąpił od wysłuchania dziecka, sąd dodatkowo
wskazuje przyczyny odstąpienia od wysłuchania oraz nieuwzględnienia życzenia dziecka”.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości brak umożliwienia dziecku przedstawiania swoich
poglądów w toczącym się postępowaniu, w którym zapada rozstrzygnięcie bezpośrednio
go dotyczące, zwłaszcza w tak istotnych sprawach, jak ustalenie miejsce jego pobytu,
ustalenie jego kontaktów z rodzicami i osobami dla niego bliskimi, o których mowa w art.

-- 6 of 7 --

7
1136 k.r.o., jest pozbawieniem dziecka w tych postępowaniach konstytucyjnie
gwarantowanej podmiotowości.
Projektowany przepis obliguje sąd do zawarcia w uzasadnieniu orzeczenia informacji
o przyczynach odstąpienia od wysłuchania dziecka i ewentualnych przyczynach
nieuwzględnienia życzenia dziecka. Dotychczas obserwuje się praktykę sądową
polegającą na odstępowaniu od wysłuchania bez wyraźnej podstawy lub uznawanie, że
dziecko zostało wysłuchane w czasie badań w OZSS – przy czym instytucja wysłuchania
zakłada jednak osobiste wysłuchanie dziecka przez sędziego, który powinien poznać
zdanie dziecka i w miarę możliwości je uwzględnić.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 7 of 7 --