Interpelacja w sprawie aktualizacji map prognozowych rozlewisk oraz zakazu budowy osiedli przez prywatnych deweloperów na terenach zalewowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6005
do ministra infrastruktury
w sprawie aktualizacji map prognozowych rozlewisk oraz zakazu budowy osiedli przez prywatnych deweloperów na terenach zalewowych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 04-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z prośbą o pilne podjęcie działań w sprawie aktualizacji map prognozowych rozlewisk rzek w Polsce oraz o wyjaśnienie kwestii odpowiedzialności za wydawanie zezwoleń na budowę na terenach zalewowych. Problem ten jest szczególnie istotny w kontekście rosnącego ryzyka powodziowego w Polsce.
Postępujące zmiany klimatu powodują w naszej części Europy nie tylko wzrost średniorocznych temperatur powietrza, ale także pogłębienie się niżów, powodujące coraz częstsze i intensywniejsze zjawiska pogodowe, które prowadzą do powodzi i podtopień w różnych regionach kraju. W związku z tym aktualizacja map prognozowych rozlewisk rzek staje się niezbędna dla skutecznego zarządzania ryzykiem powodziowym oraz ochrony mieszkańców przed skutkami tych zjawisk. Mapy takie są kluczowym narzędziem w planowaniu przestrzennym, a ich regularne i precyzyjne aktualizacje mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne.
Obowiązujące przepisy wskazują, że gmina przy sporządzaniu planów zagospodarowania, jest zobowiązana zwrócić się do Wód Polskich, w celu uzyskania informacji, czy dany teren jest narażony na zalanie. W przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego inwestor zobowiązany jest samodzielnie zwrócić się do Wód Polskich. Już obecnie budowa na terenach zagrożonych powodzią nie jest legalna. W związku z tym rodzą się pytania o skuteczność nadzoru oraz o to, czy stosowane szacunki ryzyka nie są zbyt optymistyczne, zwłaszcza w kontekście wpływu zmian klimatycznych na warunki pogodowe w Polsce.
Przykładem sytuacji, która budzi wątpliwości, jest osiedle Słoneczne Stabłowice we Wrocławiu, które zostało wybudowane tuż przed linią zagrożenia powodziowego i mogłoby zostać zalane, gdyby nie działania obronne mieszkańców. Deweloper spełnił formalne wymagania, jednak sytuacja pokazuje, że oceny ryzyka mogą być nieadekwatne do rzeczywistego zagrożenia, a dążenie do zysku przez deweloperów ważniejsze niż bezpieczeństwo mieszkańców.
W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami:
Jak często ministerstwo aktualizuje mapy obszarów narażonych na zalanie, szczególnie w kontekście szybko rosnących temperatur oraz zmieniających się warunków klimatycznych?
Czy stosowane szacunki ryzyka powodziowego są weryfikowane w kontekście nowych inwestycji, aby uniknąć zbyt optymistycznych ocen?
Jakie konsekwencje są stosowane wobec samorządów, które nie posłuchają negatywnej oceny Wód Polskich i wydadzą zezwolenie na budowę na obszarze odradzanym?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie dodatkowych regulacji, które wymagałyby od deweloperów przedstawienia szczegółowych ekspertyz technicznych dotyczących zabezpieczeń przeciwpowodziowych przed rozpoczęciem budowy na terenach zagrożonych zalaniem?
Jakie są plany ministerstwa dotyczące monitorowania i aktualizacji danych dotyczących zagrożeń powodziowych w Polsce, aby zapewnić ich aktualność i precyzję?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie programów wsparcia dla rodzin, które z powodu problemów w uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie mieszkań ponoszą dodatkowe koszty związane z wynajmem tymczasowych lokali, a w tym samym czasie i tak muszą spłacać kredyty hipoteczne?
Czy ministerstwo sprawdza, czy wydawane pozwolenia na budowę są zgodne z zaleceniami Wód Polskich?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14482 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-6.054.7.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
w odpowiedzi na interpelację nr 6005 z 7 listopada br. poseł na Sejm RP pani Marty Stożek
w sprawie aktualizacji map prognozowych rozlewisk oraz zakazu budowy osiedli przez
prywatnych deweloperów na terenach zalewowych, poniżej przedstawiam informację
w sprawie.
Zgodnie z art. 171 ust. 8-9 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz.
1087 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą – Prawo wodne mapy zagrożenia powodziowego
oraz mapy ryzyka powodziowego podlegają przeglądowi co 6 lat oraz w razie potrzeby
aktualizacji. Mapy zagrożenia powodziowego oraz mapy ryzyka powodziowego mogą
zostać poddane przeglądowi oraz w razie potrzeby aktualizacji częściej niż co 6 lat (…).
Za opracowanie projektów aktualizacji map zagrożenia powodziowego i map ryzyka
powodziowego zgodnie z art. 171 ust. 1-2 wyżej wymienionej ustawy odpowiada
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Projekty map zagrożenia
powodziowego oraz map ryzyka powodziowego od strony morza, w tym morskich wód
wewnętrznych, przygotowują dyrektorzy urzędów morskich.
W ramach przeglądu map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego
oceniana jest aktualność danych wejściowych, w tym danych hydrologicznych.
W przypadku podjęcia decyzji o aktualizacji map udostępniona jest metodyka ich
sporządzania na stronie https://powodz.gov.pl administrowanej przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Również w zaktualizowanych w 2022 r. mapach zagrożenia powodziowego i mapach
ryzyka powodziowego od strony morza, zgodnie z informacjami podanymi na stronie
https://powodz.gov.pl, poziomy wody o określonym prawdopodobieństwie
przewyższenia uwzględniały oddziaływanie morza (falowanie) i zmiany klimatyczne.
Oprócz opisanej powyżej aktualizacji map zagrożenia powodziowego i map ryzyka
powodziowego, również wstępna ocena ryzyka powodziowego podlega co 6 lat
przeglądowi oraz w razie potrzeby aktualizacji (art. 168 ust. 10 ustawy – Prawo wodne).
Zgodnie z art. 168 ust. 1 projekt wstępnej oceny ryzyka powodziowego przygotowują
Wody Polskie. W przeglądzie wstępnej oceny ryzyka powodziowego uwzględnia się
możliwy wpływ zmian klimatu na występowanie powodzi.
Głównym celem wstępnej oceny ryzyka powodziowego jest wyznaczenie obszarów
narażonych na niebezpieczeństwo powodzi (ONNP), tj. obszarów, na których istnieje
-- 1 of 5 --
2
znaczące ryzyko powodziowe lub na których wystąpienie znaczącego ryzyka jest
prawdopodobne.
Ponadto wstępna ocena ryzyka powodziowego obejmuje w szczególności: opis powodzi
historycznych, ocenę potencjalnych negatywnych skutków powodzi mogących wystąpić
w przyszłości, prognozę długofalowego rozwoju wydarzeń, w szczególności wpływu zmian
klimatu na występowanie powodzi.
Obszary wyznaczone we wstępnej ocenie ryzyka powodziowego nie stanowią podstawy
do planowania przestrzennego. Jest to wstępna identyfikacja obszarów, na których
występuje ryzyko powodziowe i dla których wykonywane są mapy zagrożenia
powodziowego i mapy ryzyka powodziowego. Dopiero na mapach, w kolejnym etapie
prac, są wyznaczane dokładne obszary zagrożenia powodziowego o określonym
prawdopodobieństwie wystąpienia, w tym obszary szczególnego zagrożenia powodzią.
Pierwsza wstępna ocena ryzyka powodziowego została sporządzona w 2011 r., natomiast
pierwszy przegląd i aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego w 2018 r. Aktualnie
są prowadzone prace w zakresie przeglądu i aktualizacji wstępnej oceny ryzyka
powodziowego w 3. cyklu planistycznym (okres realizacji projektu: 2023-2025).
Zgodnie z art. 166 ust. 2 pkt 7 oraz 8 ustawy - Prawo wodne, organy Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie są zobowiązane do uzgadniania projektów
w szczególności decyzji o warunkach zabudowy, lokalizacji inwestycji celu publicznego
w zakresie dotyczącym zabudowy i zagospodarowania terenu położonego na obszarach
szczególnego zagrożenia powodzią. Stosownie do art. 16 pkt 34 ww. ustawy obszary
szczególnego zagrożenia powodzią to:
1) obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi
1 %;
2) obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi
10 %;
3) obszary między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim
brzegiem, w który wbudowano wał przeciwpowodziowy, a także wyspy i przymuliska,
o których mowa w art. 224, stanowiące działki ewidencyjne;
4) pas techniczny.
W przypadku, gdy działania określone w projekcie dokumentu:
1) naruszają ustalenia planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,
2) naruszają ustalenia planu zarządzania ryzykiem powodziowym,
3) stanowią zagrożenie dla ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do
rejestru zabytków,
4) naruszają funkcjonowanie infrastruktury krytycznej w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym,
5) utrudniają zarządzanie ryzykiem powodziowym
-- 2 of 5 --
3
- właściwy organ Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie odmawia
uzgodnienia projektu w drodze decyzji (art. 166 ust. 10 i 11 ustawy - Prawo wodne,
z wyłączeniem sytuacji, o których mowa w ust. 12).
W sytuacji, gdy jest możliwe uzgodnienie projektu dokumentu właściwe organy wydają
decyzje uzgadniające, w których są określane wymagania lub warunki dla planowanej
zabudowy lub planowanego zagospodarowania terenów położonych na obszarze
szczególnego zagrożenia powodzią (art. 166 ust. 8 ustawy - Prawo wodne).
Ustawodawca wskazał także, że w przypadku realizacji inwestycji na obszarach
szczególnego zagrożenia powodzią może być wymagana zgoda wodnoprawna, wydawana
przez właściwy organ PGW Wody Polskie. Do takich zgód należą:
- decyzja zwalniająca od zakazów obowiązujących na ww. obszarach, które to
zakazy obejmują: gromadzenie ścieków, nawozów naturalnych, środków chemicznych,
a także innych substancji lub materiałów, które mogą zanieczyścić wody, oraz
prowadzenia przetwarzania odpadów, w szczególności ich składowania (art. 77 ust. 3
ustawy – Prawo wodne);
- pozwolenie wodnoprawne na lokalizowanie na ww. obszarach nowych
przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nowych obiektów
budowlanych, a także gromadzenia ścieków, środków chemicznych, a także innych
materiałów, które mogą zanieczyścić wody oraz prowadzenie na tych obszarach
przetwarzania odpadów, w szczególności ich składowania, jeżeli wydano decyzję, o której
mowa w art. 77 ust. 3 ustawy – Prawo wodne (art. 390 ust. 1 ww. ustawy).
W postępowaniach zwalniających od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego
zagrożenia powodzią, właściwe organy analizują zakres planowanych prac w kontekście
określonego zagrożenia powodziowego. W przypadku określenia, że planowane czynności
nie będą stanowiły zagrożenia dla jakości wód w przypadku powodzi, organy te zwalniają
wnioskodawcę od zakazów i określają warunki niezbędne dla ochrony jakości wód.
W sytuacji określenia istnienia zagrożenia dla jakości wód w przypadku powodzi, właściwe
organy są zobowiązane do odmowy udzielenia zwolnienia od zakazów.
Ponadto na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią obowiązuje zakaz lokalizowania
cmentarzy. Wyrażenie zgody na lokalizowanie na obszarach szczególnego zagrożenia
powodzią nowych cmentarzy następuje w drodze decyzji, o której mowa w art. 166 ust. 5
ustawy – Prawo wodne.
Gmina w ramach posiadanego władztwa planistycznego, realizuje zadania związane
z kształtowaniem zagospodarowania przestrzennego. Organy Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w postępowaniach uzgadniających pełnią rolę
organów wyspecjalizowanych z zakresu ochrony przed powodzią i nie stanowią organów
kontrolnych w stosunku do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, którzy są związani
decyzjami, uzgadniającymi lub odmawiającymi uzgodnienia projektów, na gruncie
obowiązujących przepisów prawa. Każdy organ administracji z urzędu jest zobowiązany,
zgodnie z jedną z podstawowych zasad prowadzenia postępowań administracyjnych,
do działania na podstawie przepisów prawa. Również Ministerstwo Infrastruktury nie
stanowi organów kontrolnych w stosunku do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast,
w zakresie wydawania pozwolenia na budowę, na gruncie obowiązujących przepisów
prawa.
-- 3 of 5 --
4
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w przypadku wydania decyzji o warunkach zabudowy
lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, bez wymaganej decyzji Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, to taka sytuacja stanowi przesłankę do
wznowienia postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji
o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Należy zaznaczyć, że każda jednostka działa w zakresie udzielonych ich kompetencji.
Ani Ministerstwo Infrastruktury ani jednostki Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie nie mają delegacji ustawowej do brania udziału w postępowaniach
dotyczących udzielenia pozwolenia na budowę jako organ współdziałający. To właściwy
organ architektoniczno-budowlany jest zobowiązany do analizy wniosku (w tym jego
kompletności i zgodności z prawem), w skład którego wchodzą:
1) przy zgłoszeniu budowy lub wykonywania innych robót budowlanych w szczególności
pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów
odrębnych ustaw (art. 30 ust. 2a pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane);
2) przy pozwoleniu na budowę w szczególności projekt zagospodarowania działki wraz
z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek
dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień,
pozwoleń i innych dokumentów (art. 33 ust. 2 ww. ustawy).
Ponadto organy właściwe w sprawach pozwoleń wodnoprawnych nie są uprawnione do
oceny i weryfikacji pozwoleń na budowę, które są wydawane przez organy administracji
architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 388 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, wydanie
pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 6-10 oraz art. 390 ust. 1 pkt
1 tej ustawy, następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji
o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót
budowlanych, wydawanych przez właściwe organy na podstawie przepisów ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Ponadto na mocy art. 388 ust. 5 ustawy - Prawo wodne,
załączenie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 6- 10 oraz art. 390
ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, stanowi wymóg formalny wniosku o udzielenie pozwolenia na
budowę.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że stwierdzenie zawarte w przedmiotowej interpelacji,
tj. „gmina przy sporządzaniu planów zagospodarowania, jest zobowiązana zwrócić się do
Wód Polskich, w celu uzyskania informacji, czy dany teren jest narażony na zalanie.
W przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego inwestor zobowiązany jest
samodzielnie zwrócić się do Wód Polskich” jest niezgodne z art. 166 ustawy - Prawo
wodne, ponieważ organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
uzgadniają projekty dokumentów, tj. w przypadku konieczności uzyskania przez inwestora
decyzji o warunkach zabudowy uzgodnieniu podlega projekt decyzji przygotowany przez
wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a sam inwestor nie zwraca się z wnioskiem do
organów Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Ponadto stwierdzenie, że: „obecnie budowa na terenach zagrożonych powodzią nie jest
legalna”, również nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wejście w życie
ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne wprowadziło rozwiązania polegające na
uzgadnianiu projektów dokumentów, o których mowa w art. 166 ust. 2 w drodze decyzji
-- 4 of 5 --
5
oraz obowiązku uzyskania pozwoleń wodnoprawnych w szczególności na lokalizowanie
nowej zabudowy na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią (zgodnie z art. 390 ust.
1).
Odnosząc się do przykładu sytuacji osiedla Słoneczne Stabłowice we Wrocławiu „które
zostało wybudowane tuż przed linią zagrożenia powodziowego i mogłoby zostać zalane,
gdyby nie działania obronne mieszkańców” należy zaznaczyć, że teren, na którym zostały
zlokalizowane budynki, zgodnie z uzyskanymi informacjami od Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, znajduje się na dzień udzielenia odpowiedzi poza
zasięgiem obszarów szczególnego zagrożenia powodzią.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie jest władne do wydawania decyzji,
o których mowa w art. 166 ust. 5 ustawy - Prawo wodne w odniesieniu do terenów, które
nie stanowią ww. obszarów. Zupełnie odrębną kwestią jest władztwo planistyczne gminy,
ponieważ to jednostka gminy jest odpowiedzialna za kształtowanie ładu przestrzennego.
Należy wskazać art. 163 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, który stanowi, że ochrona przed
powodzią nie jest tylko obowiązkiem organów Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie, ale także organów administracji rządowej i samorządowej. W celu
zapewnienia ochrony przed powodzią konieczne jest współdziałanie wszystkich
jednostek, ponieważ tylko w ten sposób można osiągnąć cel jakim jest ochrona ludzi
i mienia przed powodzią.
Odnośnie działań legislacyjnych w zakresie programów wsparcia dla rodzin, spłacających
kredyty mieszkaniowe, należy wskazać, iż zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady
Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Rozwoju i Technologii (Dz.U. poz. 2721), to właśnie ten resort kieruje działami
administracji rządowej jak budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
oraz mieszkalnictwo i działania powyższe nie wpisują się w kompetencje Ministerstwa
Infrastruktury. Należy jednak wskazać, że przedmiotowe rozwiązania mogą być
planowane przez innych właściwych Ministrów, jednak na dzień dzisiejszy nie
dysponujemy informacjami na ten temat.
Co do pytania odnośnie zobowiązań deweloperów do przedstawienia szczegółowych
ekspertyz technicznych dotyczących zabezpieczenia powodziowego, Ministerstwo
Infrastruktury pracuje obecnie nad różnymi rozwiązaniami legislacyjnymi zwiększającymi
odporność przeciwpowodziową, w szczególności obszarów dotkniętych skutkami
wrześniowej powodzi. Szczegóły zostaną zaprezentowane niezwłocznie po zakończeniu
prac wewnątrz i międzyresortowych.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --