Odpowiedź na interpelację w sprawie przypuszczalnych nadużyć oraz braku nadzoru nad działaniami Policji Odpowiedź na interpelację nr 5992 w sprawie przypuszczalnych nadużyć oraz braku nadzoru nad działaniami Policji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 19-02-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 5992 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie przypuszczalnych nadużyć oraz braku nadzoru nad działaniami Policji, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji (KGP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), co do zasady, kontrole są realizowane na podstawie rocznego Planu kontroli zatwierdzanego przez ministra spraw wewnętrznych i administracji. Ewentualne kontrole doraźne (pozaplanowe), wynikają wprost z decyzji kierownictwa MSWiA i są realizowane na polecenie ministra. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej[1] (art. 51) kontrolę w trybie uproszczonym można zarządzić w przypadkach uzasadnionych charakterem sprawy lub pilnością przeprowadzenia czynności kontrolnych. Jednocześnie należy wskazać, że Biuro Nadzoru Wewnętrznego (BNW) MSWiA, działając w ramach kompetencji i przypisanych zadań określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych[2] ujawnia i monitoruje zachowania naruszające zasady etyki zawodowej funkcjonariuszy Policji oraz ujawnia i analizuje nieprawidłowości zaistniałe w związku z prowadzonymi czynnościami wyjaśniającymi i postępowaniami dyscyplinarnymi m.in. w Policji. Na potrzeby sprawnej i efektywnej realizacji zadań w przedmiotowym zakresie w BNW MSWiA wdrożono rozwiązania wynikające z przyjętych Procedur dotyczących realizacji zadań przez Inspektora Nadzoru Wewnętrznego w zakresie ujawniania i monitorowania zachowań naruszających zasady etyki zawodowej, ujawniania i analizowania nieprawidłowości zaistniałych w związku z prowadzonymi czynnościami wyjaśniającymi i postępowaniami dyscyplinarnymi, analizowania informacji dotyczących naruszeń prawa – w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa oraz Państwowej Straży Pożarnej. Na zasadach określonych w powyższych procedurach kierownicy podmiotów nadzorowanych, w tym Policji, przedkładają Inspektorowi Nadzoru Wewnętrznego – w systemie półrocznym – sprawozdania zawierające informacje dotyczące prowadzonych czynności wyjaśniających i postępowań dyscyplinarnych, w związku z popełnianymi przez funkcjonariuszy przewinieniami dyscyplinarnymi. Powyższe dane są na bieżąco analizowane i oceniane. Ponadto, w celu realizacji przedmiotowego zadania w BNW, po pisemnym wystąpieniu o materiały czynności wyjaśniających lub postępowania dyscyplinarnego, są one poddawane analizie i ocenie w zakresie prawidłowości prowadzonych czynności i podjętych decyzji. Weryfikacji oraz analizie są poddawane również wpływające do BNW skargi i anonimy. W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego awansów oraz rekrutacji na stanowiska kierownicze w Policji informuję, że ścieżka awansu funkcjonariuszy Policji opiera się na hierarchicznym systemie, w którym mianowanie jest uzależnione od posiadanego przez policjanta wykształcenia, uzyskania określonych kwalifikacji zawodowych, a także stażu służby w Policji. Powyższy proces jest ściśle określony w przepisach ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[3], rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie wymagań w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych i stażu służby, jakim odpowiadają policjanci na stanowiskach komendantów Policji i innych stanowiskach służbowych[4] oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie mianowania policjantów na stopnie policyjne[5]. W celu zwiększenia transparentności w omawianym zakresie, we wrześniu 2024 r. w KGP został powołany Zespół, którego celem jest opracowanie ścieżki rozwoju zawodowego policjantów i pracowników Policji oraz siatki płac dla policjantów i pracowników Policji. W tym miejscu warto wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 grudnia 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie mianowania policjantów na stopnie policyjne[6], „policjanta na pierwszy stopień policyjny w korpusie podoficerów Policji albo w korpusie aspirantów Policji mianuje się w terminie miesiąca od dnia uzyskania przez tego policjanta kwalifikacji zawodowych odpowiednio podoficerskich albo aspiranckich, o ile spełnia warunki, o których mowa odpowiednio w art. 49 ust. 1 albo 2 ustawy“. Powyższe rozwiązanie pozwoli policjantom na uzyskanie korzyści wynikających z podniesienia lub potwierdzenia posiadania kwalifikacji zawodowych w zasadzie niezwłocznie po zaistnieniu tego stanu. Może stanowić również zachętę do korzystania przez funkcjonariuszy Policji z istniejącej ścieżki rozwoju zawodowego. W kwestii danych, o które wnioskuje Pan Poseł w niniejszej interpelacji, w poniższej tabeli przedstawiono liczbę wszczętych postępowań dyscyplinarnych oraz dane dotyczące zwolnień ze służby latach 2016–2024. Rok wszczęte postępowania dyscyplinarne w tym o znamionach przestępstwa liczba policjantów wydalonych ze służby 2016 1 811 258 19 2017 2 269 303 38 2018 1 826 273 19 2019 1 670 279 20 2020 1 402 168 14 2021 1 385 118 19 2022 1 224 111 25 2023 982 72 12 2024[7] 447 72 1 Jednocześnie informuję, że w latach 2016-2024 za nadużycia finansowe ze służby zostało zwolniono 9 funkcjonariuszy. Ustosunkowując się do zagadnienia ewentualnych zmian w przepisach prawa dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy, uprzejmie informuję, że unormowania zwarte w ustawie o Policji w pełnym zakresie regulują problematykę wszczęcia, przebiegu oraz form zakończenia postępowań dyscyplinarnych. W przypadku powzięcia informacji o popełnieniu czynu wypełniającego jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, informacje w przedmiotowym zakresie są przekazywane niezwłocznie do właściwej jednostki prokuratury. Odnosząc się do kwestii rozszerzenia szkoleń dotyczących przeciwdziałania przemocy domowej oraz przestępstw na tle antydyskryminacyjnym należy wskazać, że wszystkie działania edukacyjne, realizowane w ramach systemu szkolenia obowiązującego w polskiej Policji, mają na celu przygotowanie funkcjonariuszy do profesjonalnego wykonywania obowiązków służbowych. Zagadnienia dotyczące przeciwdziałania dyskryminacji oraz przemocy domowej są uwzględnione w programach szkoleń zawodowych, jak i w wybranych programach doskonalenia zawodowego centralnego prowadzonego w formie kursów specjalistycznych. Warto podkreślić, że corocznie – począwszy od 2019 r. – są organizowane seminaria szkoleniowe adresowane do wojewódzkich koordynatorów ds. profilaktyki społecznej, a także wykładowców szkół policyjnych realizujących zajęcia dydaktyczne w przedmiotowym zakresie. Koncentrują się one na takich zagadnieniach jak: mowa nienawiści, hejt, przestępstwa z nienawiści, równouprawnienie, dyskryminacja, prawa człowieka. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o Policji funkcjonariusze Policji w toku wykonywanych czynności służbowych mają obowiązek respektowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka. Ponadto, zgodnie z § 8 zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie „Zasad etyki zawodowej policjanta“[8] wykonując zadania służbowe policjant powinien dostosowywać swoje zachowanie do sytuacji i cech osób uczestniczących w zdarzeniu, w szczególności wieku, płci, narodowości i wyznania, a także uwzględniać uzasadnione potrzeby tych osób. Jak wskazano w § 4 Zasad etyki zawodowej policjanta policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka, w szczególności wyrażający się w respektowaniu prawa każdego człowieka do życia oraz zakazie inicjowania, stosowania i tolerowania tortur bądź nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Aktualnie w KGP trwają prace nad przygotowaniem Centralnego Planu Ochrony Praw Człowieka w Policji na lata 2025-2027 oraz ustanowieniem Policyjnej Platformy Ochrony Praw Człowieka łączącej formację ze społeczeństwem obywatelskim, działającym w obszarze ochrony praw człowieka. W zakresie nadzoru nad użyciem i wykorzystaniem środków przymusu bezpośredniego informuję, że zgodnie z poleceniem Komendanta Głównego Policji, jednostki organizacyjne Policji są zobowiązane do przesyłania do KGP informacji o zdarzeniach oraz wydarzeniach nadzwyczajnych, między innymi związanych z użyciem lub wykorzystaniem środków przymusu bezpośredniego. Wdrożone rozwiązanie stanowi mechanizm stałego monitorowania zdarzeń oraz wydarzeń nadzwyczajnych związanych z użyciem lub wykorzystaniem ww. środków, funkcjonujący w trybie całodobowym. Powyższe skutkuje możliwością bezpośredniego angażowania komórek właściwych ds. kontroli w sprawy związane z wyjaśnianiem okoliczności, przyczyn i skutków takich zdarzeń, w tym umożliwia omówienie zebranych w danej sprawie informacji w trakcie codziennych odpraw kierownictwa Policji. W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego systemu wspierającego zdrowie psychiczne funkcjonariuszy informuję, że wsparcie psychologiczne dla funkcjonariuszy Policji jest realizowane przez policjantów i pracowników pełniących służbę lub zatrudnionych w komórkach organizacyjnych Policji właściwych w sprawach psychologii, którzy posiadają prawo do wykonywania zawodu psychologa. Psychologowie policyjni realizują swoje zadania w obszarze opieki psychologicznej i psychoedukacji, psychologii zarządzania zasobami ludzkimi oraz psychologii policyjnej stosowanej. Sposób wykonywania przez psychologów policyjnych zadań służbowych w każdym z ww. obszarów, w szczególności tryb oraz formy pomocy psychologicznej udzielanej policjantowi lub pracownikowi pełniącemu służbę lub zatrudnionemu w jednostce organizacyjnej Policji, określa zarządzenie nr 53 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 października 2014 r. w sprawie metod i form wykonywania niektórych zadań służbowych przez psychologów pełniących służbę lub zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Policji[9]. Opieka psychologiczna nad policjantami i pracownikami Policji jest jednym z priorytetowych zadań psychologów policyjnych. Zgodnie z ww. zarządzeniem, w ramach zadań z zakresu opieki psychologicznej i psychoedukacji, psycholog policyjny w szczególności udziela policjantowi lub pracownikowi pomocy psychologicznej w formie porady psychologicznej, grupowego odreagowania psychicznego, grup wsparcia, interwencji kryzysowej, pierwszej pomocy emocjonalnej, prowadzi psychoterapię policjanta lub pracownika, prowadzi psychoedukację policjanta lub pracownika, przeprowadza psychologiczną analizę samobójstwa lub usiłowania samobójstwa przez policjanta lub pracownika. Psychologowie policyjni oprócz realizacji zadań w siedzibie swoich jednostek organizacyjnych, pełnią również dyżury w terenowych jednostkach organizacyjnych Policji. Psychologowie policyjni udzielają wsparcia funkcjonariuszom i pracownikom Policji również w ramach procedury wprowadzonej i finansowanej przez MSWiA, określonej w dokumencie „Zasady współpracy psychologów Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa z Poradniami Zdrowia Psychicznego MSWiA w zakresie sposobu organizowania i realizowania pomocy dla osób w sytuacji kryzysu psychologicznego“[10]. Procedura szybkiej ścieżki umożliwia skierowanie policjanta lub pracownika do lekarza psychiatry i psychoterapeuty w poradni zdrowia psychicznego (PZP) MSWiA w czasie nie dłuższym niż 2 dni robocze. Krótki czas oczekiwania na wizytę u specjalisty pozwala na objęcie opieką psychiatryczną policjantów i pracowników bezpośrednio po silnie stresującym zdarzeniu lub rozwinięciu objawów kryzysu psychicznego. Wskazana powyżej Procedura szybkiej ścieżki jest obecnie realizowana w 12 samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej (SP ZOZ)[11] MSWiA na terenie miast wojewódzkich oraz w Koszalinie[12] w ramach Narodowego Programu Zdrowia[13] (NPZ). Planowane jest rozszerzenie realizacji Procedury szybkiej ścieżki na wszystkie województwa. W tym miejscu warto nadmienić, że NPZ w obecnym kształcie obowiązuje do 2025 r. Należy również wskazać, że SP ZOZ MSWiA prowadzą inne działania w obszarze zdrowia psychicznego. Przy czym należy mieć na uwadze fakt, że znaczna część przedsięwzięć realizowanych w powyższym zakresie przez SP ZOZ MSWiA, jest dostępna dla wszystkich ubezpieczonych, co wynika ze sposobu finansowania świadczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Obowiązujący system finansowania świadczeń ze środków publicznych nie daje możliwości wyodrębnienia grupy funkcjonariuszy, jako świadczeniobiorców, którzy mogliby korzystać ze świadczeń na odrębnych (preferencyjnych) warunkach. Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej MSWiA, udzielają świadczeń w zakresie psychiatrii i psychologii, finansowanych przez NFZ, które obejmują następujące rodzaje: Pomoc ambulatoryjna. w strukturach SP ZOZ MSWiA funkcjonują 23 PZP dla dorosłych oraz 6 poradni psychologicznych, w SP ZOZ MSWiA w Zielonej Górze działa Poradnia Leczenia Nerwic, w 4 SP ZOZ MSWiA funkcjonują poradnie leczenia uzależnień. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach PZP w Kowarach[14] działa PZP dla Służb Mundurowych i Ratownictwa Medycznego. Jest to nieformalnie wydzielona część PZP, w której, w ustalonych godzinach, jest udzielana pomoc (w tym psychologiczna i psychoterapeutyczna) funkcjonariuszom i pracownikom służb mundurowych. Przyjęte rozwiązania organizacyjne sprzyjają krótkiemu czasowi oczekiwania na konsultację. Leczenie w oddziałach stacjonarnych. W strukturach SP ZOZ MSWiA funkcjonują następujące oddziały stacjonarne o profilu psychiatryczno-psychologicznym: oddziały leczenia zaburzeń nerwicowych (5 oddziałów w: Katowicach, Częstochowie, Jeleniej Górze, Otwocku i Złocieńcu), Oddział Leczenia Uzależnień w SP ZOZ Szpitalu Specjalistycznym MSWiA w Otwocku. Leczenie w oddziałach dziennych: W strukturach SP ZOZ MSWiA funkcjonują następujące oddziały udzielające świadczeń w trybie dziennym: dzienne odziały leczenia zaburzeń nerwicowych w: Białymstoku, Katowicach i Zielonej Górze, dzienne odziały psychiatryczne w: Jeleniej Górze, Złocieńcu, Krakowie i Szczecinie. Jednocześnie MSWiA, ze środków budżetowych, pozostających w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych, dofinansowuje następujące działania skierowane do funkcjonariuszy i pracowników służb mundurowych[15]: turnusy antystresowe dla funkcjonariuszy[16] służb mundurowych, którzy w czasie realizacji zadań służbowych doświadczali sytuacyjnego lub przewlekłego stresu. Zadanie jest realizowane w formie 14-dniowych turnusów w SP ZOZ Sanatoriach Uzdrowiskowych MSWiA. programy zdrowotne, w ramach których mogą być realizowane: wykłady, warsztaty, konferencje, sesje terapii wspierającej indywidualnej, poradnictwo psychologiczne oraz staże dla psychologów ze służb mundurowych. Tematyka ww. zajęć dotyczy szeroko rozumianej problematyki przeciwdziałania uzależnieniom oraz promocji zdrowia psychicznego, ze szczególnym uwzględnieniem przeciwdziałania ryzyku samobójczemu i pomocy osobom w kryzysie psychicznym. W ramach ww. sesji terapii wspierającej indywidualnej jest realizowana Procedura szybkiej ścieżki. organizacja przedsięwzięć wynikających z celu operacyjnego 3 Promocja zdrowia psychicznego Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, w których uczestniczą funkcjonariusze służb mundurowych. Realizatorzy przedmiotowych działań są wyłaniani w drodze konkursów ogłaszanych przez MSWiA. Zakres zadań przewidzianych do realizacji jest ustalany z przedstawicielami służb mundurowych i stanowi odpowiedź na zidentyfikowane potrzeby z obszaru zdrowia psychicznego. Przykładowo w 2022 r. w warsztatach z zakresu profilaktyki stresu i wypalenia zawodowego wzięło udział 256 funkcjonariuszy, natomiast w 2024 r. w warsztatach z zakresu zarządzania zespołem wielopokoleniowym uczestniczyło 415 przedstawicieli kadry kierowniczej służb mundurowych. Przedstawiając powyższe warto podkreślić, że resort spraw wewnętrznych i administracji – realizując własne działania oraz poprzez działalność SP ZOZ MSWiA – oferuje funkcjonariuszom szeroki zakres świadczeń dotyczący wsparcia zdrowia psychicznego. Jednocześnie należy wskazać, że w celu przygotowania systemowych rozwiązań w omawianym obszarze, zarządzeniem nr 57 z dnia 17 października 2024 r. minister spraw wewnętrznych i administracji powołał Zespół do spraw poprawy warunków pełnienia służby przez funkcjonariuszy służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych. Do zadań Zespołu należy m.in. opracowanie rozwiązań ułatwiających korzystanie przez funkcjonariuszy służb ze świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez SP ZOZ MSWiA oraz Państwowy Instytut Medyczny MSWiA. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2020 r. poz. 224 [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 309, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2023 r. poz. 2252 [5] Dz. U. poz. 2807, z późn. zm. [6] Dz. U. poz. 1821 [7] I połowa [8] Dz. Urz. KGP 2004 Nr 1, poz.3 [9] Dz. Urz. KGP poz. 118 [10] Dalej: Procedura szybkiej ścieżki. [11] W tym Państwowy Instytut Medyczny MSWiA. [12] Nie jest realizowana w Białymstoku, Poznaniu, Opolu i Zielonej Górze. [13] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025 (Dz. U. poz. 642). [14] Prowadzonej przez SP ZOZ Szpital Specjalistyczny MSWiA w Jeleniej Górze. [15] Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa. [16] W uzasadnionych przypadkach również pracowników cywilnych.