Interpelacja nr 5980
Interpelacja w sprawie alienacji rodzicielskiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (75%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie alienacji rodzicielskiej
Interpelacja nr 5980
do ministra sprawiedliwości
w sprawie alienacji rodzicielskiej
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 04-11-2024
Zwracam się z interpelacją na temat działań Ministerstwa Sprawiedliwości w zakresie problematyki alienacji rodzicielskiej. W związku z coraz częściej pojawiającymi się doniesieniami o skutkach tego zjawiska dla rodzin i przede wszystkim dla dzieci, konieczne jest zbadanie skali oraz skuteczności podejmowanych środków prawnych i instytucjonalnych w tym obszarze.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile obecnie spraw dotyczących alienacji rodzicielskiej toczy się w polskich sądach? Proszę o szczegółowe dane, w tym informacje o liczbie spraw w toku oraz tych zakończonych na przestrzeni ostatnich 5 lat.
2. Jakie kroki ministerstwo zamierza podjąć w celu przeciwdziałania zjawisku alienacji rodzicielskiej? Proszę o informacje na temat obecnych oraz planowanych strategii, zmian legislacyjnych lub inicjatyw wspierających rodziców i dzieci w tej trudnej sytuacji.
3. Czy ministerstwo posiada opracowanie lub analizę dotyczącą wyroków sądowych w sprawach o alienację rodzicielską z ostatnich 5 lat? Jeżeli tak, proszę o udostępnienie takiego opracowania lub kluczowych danych, w tym statystyk dotyczących orzecznictwa i jego skutków. Jeżeli nie, proszę o stworzenie takiego opracowania.
Wierzę, że efektywne działania w zakresie ochrony praw dzieci oraz wspierania rodzin są niezbędne dla budowania silnego i sprawiedliwego społeczeństwa.
Interpelacja nr 5980
do ministra sprawiedliwości
w sprawie alienacji rodzicielskiej
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 04-11-2024
Zwracam się z interpelacją na temat działań Ministerstwa Sprawiedliwości w zakresie problematyki alienacji rodzicielskiej. W związku z coraz częściej pojawiającymi się doniesieniami o skutkach tego zjawiska dla rodzin i przede wszystkim dla dzieci, konieczne jest zbadanie skali oraz skuteczności podejmowanych środków prawnych i instytucjonalnych w tym obszarze.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile obecnie spraw dotyczących alienacji rodzicielskiej toczy się w polskich sądach? Proszę o szczegółowe dane, w tym informacje o liczbie spraw w toku oraz tych zakończonych na przestrzeni ostatnich 5 lat.
2. Jakie kroki ministerstwo zamierza podjąć w celu przeciwdziałania zjawisku alienacji rodzicielskiej? Proszę o informacje na temat obecnych oraz planowanych strategii, zmian legislacyjnych lub inicjatyw wspierających rodziców i dzieci w tej trudnej sytuacji.
3. Czy ministerstwo posiada opracowanie lub analizę dotyczącą wyroków sądowych w sprawach o alienację rodzicielską z ostatnich 5 lat? Jeżeli tak, proszę o udostępnienie takiego opracowania lub kluczowych danych, w tym statystyk dotyczących orzecznictwa i jego skutków. Jeżeli nie, proszę o stworzenie takiego opracowania.
Wierzę, że efektywne działania w zakresie ochrony praw dzieci oraz wspierania rodzin są niezbędne dla budowania silnego i sprawiedliwego społeczeństwa.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
22%
Konkretność
78%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9680 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.373.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 5980 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie alienacji rodzicielskiej.
Odnosząc się do prośby o przedstawienie liczby spraw dotyczących „alienacji
rodzicielskiej” uprzejmie informuję, że ww. kategoria spraw nie występuje w repertoriach
spraw sądowych. Dla tej kategorii spraw nie jest również prowadzona statystyka. Pewien
obraz ilości spraw, w których występuje problem z realizacją kontaktów zawierają dane
statystyczne wskazane w dalszej części odpowiedzi. Brak danych ilościowych w tym
wąskim obszarze nie oznacza, że zjawisko trudności w realizacji kontaktów rodzica
z dzieckiem nie jest znany Ministerstwu Sprawiedliwości. Wskazać pragnę, że oceny tego
zjawiska stanowią asumpt do szukania rozwiązań mających przyczynić się do
skuteczniejszego egzekwowania orzeczeń o kontaktach. W Ministerstwie Sprawiedliwości
prowadzone są obecnie prace legislacyjne nad nowelizacja przepisów o postępowaniu w
sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem, których celem jest zwiększenie
efektywności orzeczeń zapadających w tych sprawach oraz usprawnienie postępowania.
Prace w tym zakresie prowadzi także powołana przy Ministrze Sprawiedliwości Komisja
Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego, która opracowuje ogólne kierunki zmian prawa
rodzinnego.
-- 1 of 5 --
2
W odniesieniu do użytego w interpelacji określenia „alienacja rodzicielska” na marginesie
należy zauważyć, że Grupa Ekspertów Rady Europy ds. Przeciwdziałania Przemocy wobec
Kobiet i Przemocy Domowej (GREVIO) w raporcie z 16 września 2021 r. wezwała Polskę
do podjęcia wszelkich środków, w tym legislacyjnych, aby zapewnić, że wszystkie właściwe
podmioty, w tym pracownicy socjalni, czy sędziowie, przy podejmowaniu decyzji
w sprawie opieki i widzeń z dzieckiem, powstrzymują się od używania koncepcji „alienacji
rodzicielskiej”. Był to pierwszy raport ws. realizacji przez Polskę konwencji Rady Europy o
zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencji
stambulskiej). W sprawie tego raportu do ówczesnego Ministra Sprawiedliwości zwrócił
się Rzecznik Praw Obywatelskich Pan Marcin Wiącek. W wystąpieniu poprosił o
upowszechnienie raportu GREVIO. W świetle uwag GREVIO Rzecznik Praw Obywatelskich
zwrócił uwagę na terminologię używaną w opiniach co do „alienacji rodzicielskiej”. Jak
wskazuje GREVIO, niesie ona ze sobą duże ryzyko wtórnej wiktymizacji kobiet, które
sprzeciwiają się lub są niechętne kontaktom dzieci z powodu przemocy, jakiej doznały od
ojca dziecka. W raporcie przywołano także stanowisko Europejskiego Stowarzyszenia
Psychoterapeutów (European Association for Psychotherapy) z 2018 r., zgodnie z którym
terminy „alienacja rodzicielska” czy „syndrom alienacji rodzicielskiej” są niewłaściwe do
użytku w praktyce psychoterapii i niosą duże ryzyko niedostrzeżenia bądź
zbagatelizowania przemocy domowej. Światowa Organizacja Zdrowia 20 lutego 2020 r.
usunęła zaś pojęcie „alienacja rodzicielska” („parental alienation”) z Międzynarodowej
Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 (od 1 stycznia 2022 r.).
Zmiana ta nastąpiła po reakcji środowisk zajmujących się prawem rodzinnym i przemocą
domową. Zaopiniowały one, że ich badania i doświadczenia sądowe wskazują, iż
„alienacja rodzicielska – termin bez silnych naukowych podstaw - jest często
wykorzystywana do odwrócenia uwagi od przemocy domowej, nadużyć i innych
dowodów istotnych dla dobra dziecka”.
M.in. z powyższych względów Ministerstwo Sprawiedliwości nie posługuje się terminem
„alienacji rodzicielskiej”
Ad 1 i 3
-- 2 of 5 --
3
W załączeniu przekazuję szczegółowe dane statystyczne, dotyczące orzeczeń sądów
powszechnych w sprawach z zakresu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz kontaktów
z dzieckiem.
W kontekście pytania o opracowania związane z problematyką poruszoną w interpelacji
należy wskazać na dorobek Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Instytut podlega
Ministrowi Sprawiedliwości. Prowadzi działalność naukowo - badawczą z zakresu
tworzenia, stosowania, aksjologii i społecznego funkcjonowania prawa. Na stronie
internetowej Instytutu, w zakładce „Badania Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości w ujęciu
tematycznym”, znajduje się sekcja „Prawo rodzinne”. Można tu znaleźć prace poświęcone
m.in. badaniom nad orzecznictwem w sprawach o wykonywanie kontaktów z dziećmi
i pieczy naprzemiennej:
https://iws.gov.pl/analizy-i-raporty/badania-instytutu-wymiaru-sprawiedliwosci-w-
ujeciu-tematycznym/prawo-rodzinne-i-zagadnienia-zwiazane-z-jego-funkcjonowaniem/
Ad 2
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że już aktualnie Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(k.r.o.) sprzyja pozostawianiu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. W sytuacji
ustanowienia tzw. pieczy naprzemiennej, orzeczenie o kontaktach nie jest konieczne.
Konstrukcja art. 58 k.r.o. i art. 107 § 2 k.r.o. wskazuje, że w pierwszej kolejności to sami
rodzice powinni decydować o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu
kontaktów z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na wypadek rozłączenia. W sytuacji,
gdy takiego porozumienia nie da się osiągnąć, mając na względzie prawo dziecka
do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie o sposobie wspólnego
wykonywania władzy, a w konsekwencji takiego orzeczenia, co do zasady, dziecko będzie
mogło mieszkać (naprzemiennie) u każdego z rodziców w okresach wskazanych
w orzeczeniu. Dopiero, gdy przemawia za tym dobro dziecka, sąd może powierzyć
wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską
drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.
-- 3 of 5 --
4
Wprawdzie art. 58 k.r.o., jak i art. 107 k.r.o. nie posługują się pojęciem „piecza
naprzemienna”, lecz rozstrzygnięcie sądu na gruncie każdego z tych przepisów
o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej oznacza, że co do zasady władza
rodzicielska sprawowana będzie właśnie poprzez pieczę naprzemienną.
Należy podkreślić, że każdorazowo sposób uregulowania wykonywania władzy
rodzicielskiej musi być zgodny z naczelną zasadą prawa rodzinnego, jaką jest dobro
dziecka. W pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować o sposobie
wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie
(separacji) lub na wypadek rozłączenia. Z kolei, nawet przy braku porozumienia, mając na
względzie naturalne prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie
o sposobie wspólnego wykonywania przez nich tej władzy. Już w obecnym brzmieniu
wymienionych przepisów, prawo to ma pierwszeństwo w przypadku ewentualnego
konfliktu pomiędzy rodzicami. Nawet, gdyby na skutek konfliktu do porozumienia
nie doszło, to jego brak ma mniejsze znaczenie niż prawo dziecka do wychowania przez
oboje rodziców.
Sąd każdorazowo dokonuje oceny, w odniesieniu do konkretnych okoliczności,
czy rozstrzygnięcie o pieczy naprzemiennej będzie zgodne z dobrem dziecka. Warunkiem
zastosowania wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców jest przede
wszystkim zdolność rodziców do komunikacji i współpracy przy podejmowaniu decyzji
w sprawach dziecka i w obecności dziecka, ich wola zastosowania takiego rozwiązania,
wysokie kwalifikacje wychowawcze rodziców, dotychczasowy charakter i intensywność
więzów łączących ich z dzieckiem, możliwość potencjalnego zdezorganizowania życia
szkolnego i społecznego dziecka, a ponadto odległość pomiędzy miejscami zamieszkania
rodziców, charakter i godziny ich pracy oraz wiek i liczbę dzieci. Istnienie mocnego
konfliktu uniemożliwiającego zgodne komunikowanie się między rodzicami, może
stanowić ważny argument na rzecz innego niż piecza naprzemienna rozstrzygnięcia przez
sąd w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej.
-- 4 of 5 --
5
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania w celu upowszechnienia tzw. pieczy
naprzemiennej (współdzielonej) w celu zapewnienia szerokiego kontaktu dziecka
z obojgiem rodziców. Z tego względu w Ministerstwie prowadzone są obecnie
zawansowane prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, którego celem jest zmiana unormowań
regulujących postępowanie o wykonywanie kontaktów, tak by z jednej strony zapewnić
większą efektywność tego postępowania, a z drugiej zagwarantować respektowanie
w tym postępowaniu autonomicznej woli dziecka.
Duży nacisk został również położony na szkolenia dla sędziów, prokuratorów
i pracowników sądownictwa. Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, która
odpowiada za ten obszar, prowadzi cykliczne szkolenia m.in. w zakresie zagadnień
związanych z orzekaniem o władzy rodzicielskiej i o kontaktach z dzieckiem. Na przykład
w listopadzie 2024 r. w programie szkoleń ustawicznych przewidziano szkolenia:
„Sposoby ingerencji sądu opiekuńczego w zakres władzy rodzicielskiej”, „Egzekucja
orzeczenia ustalającego kontakty z małoletnim” i „Dochodzenie roszczeń alimentacyjnych
w imieniu i na rzecz małoletniego”. Szkolenia te są adresowane do sędziów orzekających
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystentów sędziów orzekających w tych
wydziałach, a także prokuratorów i asesorów prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego. Z ofertą szkoleniową Krajowej Szkoły
Sądownictwa i Prokuratury można się zapoznać pod tym adresem:
https://www.kssip.gov.pl/szkolenia
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.373.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 5980 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie alienacji rodzicielskiej.
Odnosząc się do prośby o przedstawienie liczby spraw dotyczących „alienacji
rodzicielskiej” uprzejmie informuję, że ww. kategoria spraw nie występuje w repertoriach
spraw sądowych. Dla tej kategorii spraw nie jest również prowadzona statystyka. Pewien
obraz ilości spraw, w których występuje problem z realizacją kontaktów zawierają dane
statystyczne wskazane w dalszej części odpowiedzi. Brak danych ilościowych w tym
wąskim obszarze nie oznacza, że zjawisko trudności w realizacji kontaktów rodzica
z dzieckiem nie jest znany Ministerstwu Sprawiedliwości. Wskazać pragnę, że oceny tego
zjawiska stanowią asumpt do szukania rozwiązań mających przyczynić się do
skuteczniejszego egzekwowania orzeczeń o kontaktach. W Ministerstwie Sprawiedliwości
prowadzone są obecnie prace legislacyjne nad nowelizacja przepisów o postępowaniu w
sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem, których celem jest zwiększenie
efektywności orzeczeń zapadających w tych sprawach oraz usprawnienie postępowania.
Prace w tym zakresie prowadzi także powołana przy Ministrze Sprawiedliwości Komisja
Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego, która opracowuje ogólne kierunki zmian prawa
rodzinnego.
-- 1 of 5 --
2
W odniesieniu do użytego w interpelacji określenia „alienacja rodzicielska” na marginesie
należy zauważyć, że Grupa Ekspertów Rady Europy ds. Przeciwdziałania Przemocy wobec
Kobiet i Przemocy Domowej (GREVIO) w raporcie z 16 września 2021 r. wezwała Polskę
do podjęcia wszelkich środków, w tym legislacyjnych, aby zapewnić, że wszystkie właściwe
podmioty, w tym pracownicy socjalni, czy sędziowie, przy podejmowaniu decyzji
w sprawie opieki i widzeń z dzieckiem, powstrzymują się od używania koncepcji „alienacji
rodzicielskiej”. Był to pierwszy raport ws. realizacji przez Polskę konwencji Rady Europy o
zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencji
stambulskiej). W sprawie tego raportu do ówczesnego Ministra Sprawiedliwości zwrócił
się Rzecznik Praw Obywatelskich Pan Marcin Wiącek. W wystąpieniu poprosił o
upowszechnienie raportu GREVIO. W świetle uwag GREVIO Rzecznik Praw Obywatelskich
zwrócił uwagę na terminologię używaną w opiniach co do „alienacji rodzicielskiej”. Jak
wskazuje GREVIO, niesie ona ze sobą duże ryzyko wtórnej wiktymizacji kobiet, które
sprzeciwiają się lub są niechętne kontaktom dzieci z powodu przemocy, jakiej doznały od
ojca dziecka. W raporcie przywołano także stanowisko Europejskiego Stowarzyszenia
Psychoterapeutów (European Association for Psychotherapy) z 2018 r., zgodnie z którym
terminy „alienacja rodzicielska” czy „syndrom alienacji rodzicielskiej” są niewłaściwe do
użytku w praktyce psychoterapii i niosą duże ryzyko niedostrzeżenia bądź
zbagatelizowania przemocy domowej. Światowa Organizacja Zdrowia 20 lutego 2020 r.
usunęła zaś pojęcie „alienacja rodzicielska” („parental alienation”) z Międzynarodowej
Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 (od 1 stycznia 2022 r.).
Zmiana ta nastąpiła po reakcji środowisk zajmujących się prawem rodzinnym i przemocą
domową. Zaopiniowały one, że ich badania i doświadczenia sądowe wskazują, iż
„alienacja rodzicielska – termin bez silnych naukowych podstaw - jest często
wykorzystywana do odwrócenia uwagi od przemocy domowej, nadużyć i innych
dowodów istotnych dla dobra dziecka”.
M.in. z powyższych względów Ministerstwo Sprawiedliwości nie posługuje się terminem
„alienacji rodzicielskiej”
Ad 1 i 3
-- 2 of 5 --
3
W załączeniu przekazuję szczegółowe dane statystyczne, dotyczące orzeczeń sądów
powszechnych w sprawach z zakresu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz kontaktów
z dzieckiem.
W kontekście pytania o opracowania związane z problematyką poruszoną w interpelacji
należy wskazać na dorobek Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Instytut podlega
Ministrowi Sprawiedliwości. Prowadzi działalność naukowo - badawczą z zakresu
tworzenia, stosowania, aksjologii i społecznego funkcjonowania prawa. Na stronie
internetowej Instytutu, w zakładce „Badania Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości w ujęciu
tematycznym”, znajduje się sekcja „Prawo rodzinne”. Można tu znaleźć prace poświęcone
m.in. badaniom nad orzecznictwem w sprawach o wykonywanie kontaktów z dziećmi
i pieczy naprzemiennej:
https://iws.gov.pl/analizy-i-raporty/badania-instytutu-wymiaru-sprawiedliwosci-w-
ujeciu-tematycznym/prawo-rodzinne-i-zagadnienia-zwiazane-z-jego-funkcjonowaniem/
Ad 2
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że już aktualnie Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(k.r.o.) sprzyja pozostawianiu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. W sytuacji
ustanowienia tzw. pieczy naprzemiennej, orzeczenie o kontaktach nie jest konieczne.
Konstrukcja art. 58 k.r.o. i art. 107 § 2 k.r.o. wskazuje, że w pierwszej kolejności to sami
rodzice powinni decydować o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu
kontaktów z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na wypadek rozłączenia. W sytuacji,
gdy takiego porozumienia nie da się osiągnąć, mając na względzie prawo dziecka
do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie o sposobie wspólnego
wykonywania władzy, a w konsekwencji takiego orzeczenia, co do zasady, dziecko będzie
mogło mieszkać (naprzemiennie) u każdego z rodziców w okresach wskazanych
w orzeczeniu. Dopiero, gdy przemawia za tym dobro dziecka, sąd może powierzyć
wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską
drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.
-- 3 of 5 --
4
Wprawdzie art. 58 k.r.o., jak i art. 107 k.r.o. nie posługują się pojęciem „piecza
naprzemienna”, lecz rozstrzygnięcie sądu na gruncie każdego z tych przepisów
o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej oznacza, że co do zasady władza
rodzicielska sprawowana będzie właśnie poprzez pieczę naprzemienną.
Należy podkreślić, że każdorazowo sposób uregulowania wykonywania władzy
rodzicielskiej musi być zgodny z naczelną zasadą prawa rodzinnego, jaką jest dobro
dziecka. W pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować o sposobie
wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie
(separacji) lub na wypadek rozłączenia. Z kolei, nawet przy braku porozumienia, mając na
względzie naturalne prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie
o sposobie wspólnego wykonywania przez nich tej władzy. Już w obecnym brzmieniu
wymienionych przepisów, prawo to ma pierwszeństwo w przypadku ewentualnego
konfliktu pomiędzy rodzicami. Nawet, gdyby na skutek konfliktu do porozumienia
nie doszło, to jego brak ma mniejsze znaczenie niż prawo dziecka do wychowania przez
oboje rodziców.
Sąd każdorazowo dokonuje oceny, w odniesieniu do konkretnych okoliczności,
czy rozstrzygnięcie o pieczy naprzemiennej będzie zgodne z dobrem dziecka. Warunkiem
zastosowania wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców jest przede
wszystkim zdolność rodziców do komunikacji i współpracy przy podejmowaniu decyzji
w sprawach dziecka i w obecności dziecka, ich wola zastosowania takiego rozwiązania,
wysokie kwalifikacje wychowawcze rodziców, dotychczasowy charakter i intensywność
więzów łączących ich z dzieckiem, możliwość potencjalnego zdezorganizowania życia
szkolnego i społecznego dziecka, a ponadto odległość pomiędzy miejscami zamieszkania
rodziców, charakter i godziny ich pracy oraz wiek i liczbę dzieci. Istnienie mocnego
konfliktu uniemożliwiającego zgodne komunikowanie się między rodzicami, może
stanowić ważny argument na rzecz innego niż piecza naprzemienna rozstrzygnięcia przez
sąd w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej.
-- 4 of 5 --
5
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania w celu upowszechnienia tzw. pieczy
naprzemiennej (współdzielonej) w celu zapewnienia szerokiego kontaktu dziecka
z obojgiem rodziców. Z tego względu w Ministerstwie prowadzone są obecnie
zawansowane prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, którego celem jest zmiana unormowań
regulujących postępowanie o wykonywanie kontaktów, tak by z jednej strony zapewnić
większą efektywność tego postępowania, a z drugiej zagwarantować respektowanie
w tym postępowaniu autonomicznej woli dziecka.
Duży nacisk został również położony na szkolenia dla sędziów, prokuratorów
i pracowników sądownictwa. Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, która
odpowiada za ten obszar, prowadzi cykliczne szkolenia m.in. w zakresie zagadnień
związanych z orzekaniem o władzy rodzicielskiej i o kontaktach z dzieckiem. Na przykład
w listopadzie 2024 r. w programie szkoleń ustawicznych przewidziano szkolenia:
„Sposoby ingerencji sądu opiekuńczego w zakres władzy rodzicielskiej”, „Egzekucja
orzeczenia ustalającego kontakty z małoletnim” i „Dochodzenie roszczeń alimentacyjnych
w imieniu i na rzecz małoletniego”. Szkolenia te są adresowane do sędziów orzekających
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystentów sędziów orzekających w tych
wydziałach, a także prokuratorów i asesorów prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego. Z ofertą szkoleniową Krajowej Szkoły
Sądownictwa i Prokuratury można się zapoznać pod tym adresem:
https://www.kssip.gov.pl/szkolenia
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --