Interpelacja w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5973
do ministra zdrowia
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak, Wioleta Tomczak, Barbara Okuła, Bożenna Hołownia, Elżbieta Burkiewicz, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 04-11-2024
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich tygodniach licznie zwracają się do mnie obywatele, w szczególności osoby z niepełnosprawnościami, ich opiekunowie oraz osoby przewlekle chore, a także przedstawiciele zawodów medycznych: lekarze z oddziałów rehabilitacji, fizjoterapeuci, organizacje pozarządowe świadczące usługi na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Wyżej wymienione osoby mają szereg uwag, obaw i wątpliwości dotyczących niektórych zapisów projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 września 2024 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. Po szczegółowej analizie zapisów projektu jestem zaniepokojona zmianami, które w mojej opinii niebawem mogą spowodować znaczne problemy zarówno dla pacjentów, jak i Narodowego Funduszu Zdrowia.
Osoby z niepełnosprawnościami, zwłaszcza tymi znacznie ograniczającymi możliwość samodzielnego poruszania się, korzystają głównie z fizjoterapii w miejscu swojego zamieszkania, nazywanej rehabilitacją domową. Zwracają uwagę na fakt ograniczenia dostępności tej usługi dla pacjentów ze znacznym stopniem niepełnosprawności do zaledwie 40 dni zabiegowych w roku. Wyrażają obawę o to, że decyzja ta może spowodować pogorszenie stanu zdrowia tych osób, które najbardziej potrzebują wsparcia. Wykluczenie z rehabilitacji domowej pacjentów z chorobami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych i biodrowych tak naprawdę wykluczy także większość osób z niepełnosprawnościami, gdyż długotrwała choroba właśnie często do takich zwyrodnień prowadzi.
Podobnych wykluczeń dotyczących rehabilitacji domowej, mogących szczególnie dotknąć osoby z niepełnosprawnościami, w rozporządzeniu z dnia 22 września 2024 roku jest znacznie więcej. Zdajemy sobie sprawę z faktu, że dla wielu grup pacjentów rehabilitacja, w tym fizjoterapia domowa, jest jedyną formą leczenia gwarantującą powrót do samodzielności lub jej utrzymanie.
Proponowane zmiany w opinii mojej i osób, które się do mnie zwróciły, mogą przynieść negatywne skutki zarówno dla pacjentów, jak i dla Narodowego Funduszu Zdrowia. Odwrócenie piramidy potrzeb spowoduje przekierowanie znacznej grupy pacjentów z leczenia ambulatoryjnego oraz domowego wprost na różne oddziały szpitalne, które już dzisiaj są bardzo obciążone. Wyeliminowanie części świadczeniobiorców z pewnych grup świadczeń spowoduje, że kolejki, które już dziś są znacznie za długie, mogą stać się jeszcze dłuższe. Ta sytuacja może spowodować przesuwanie pacjentów pomiędzy świadczeniodawcami i opóźnić czas oczekiwania na interwencję fizjoterapeutyczną. Konsekwencje niepodjęcia w określonym czasie rehabilitacji/fizjoterapii mogą mieć natomiast bardzo negatywny wpływ na zdrowie pacjentów, szczególnie najbardziej chorych, a skutki takich zaniechań mogą narazić budżet państwa na znaczne, nieuzasadnione wydatki.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Z czego wynika ograniczenie dostępu do rehabilitacji domowej dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do maksymalnie 40 dni w roku?
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje podjęcie dialogu z szeroko rozumianym środowiskiem polskiej rehabilitacji tak, aby konstrukcja systemu ochrony zdrowia w przedmiocie rehabilitacji leczniczej była najbardziej zoptymalizowana zarówno dla zdrowia pacjentów, jak i wydatków budżetowych?
Ile osób skorzystało z rehabilitacji domowej w latach 2020, 2021, 2022, 2023 oraz ile z tych osób posiada znaczny stopień niepełnosprawności?
Jaka jest średnia liczba godzin rehabilitacji domowej, z której korzystały osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności w latach, 2020, 2021, 2022, 2023?
Z czego wynika wykluczenie z rehabilitacji domowej pacjentów z chorobami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych i biodrowych, ile osób z tym schorzeniem korzystało z tej formy rehabilitacji oraz jakie alternatywy zostaną zaproponowane tej grupie pacjentów, biorąc pod uwagę fakt, że nie każdy pacjent może skorzystać z leczenia operacyjnego w związku z innymi schorzeniami współistniejącymi?
Z góry dziękuję za odpowiedzi na powyższe pytania, które kierujemy do Pani z troski o dobro pacjentów oraz wysoką jakość opieki zapewnianej przez Narodowy Fundusz Zdrowia dla najbardziej potrzebujących Polek i Polaków.
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9422 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.79.2024.WS
Warszawa, 26 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiedzi na interpelację (nr 5973) Pani Mai Ewy Nowak i grupy posłów, w sprawie
„świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej", uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych wyjaśnień.
1. Z czego wynika ograniczenie dostępu do rehabilitacji domowej dla osób ze
znacznym stopniem niepełnosprawności do maksymalnie 40 dni w roku?
Zgodnie z przekazanym przez Ministerstwo Zdrowia do konsultacji publicznych i
opiniowania projektem rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
rehabilitacji leczniczej, czas trwania fizjoterapii domowej dla jednego świadczeniobiorcy
jest ustalany indywidualnie, wynosi jednak nie więcej niż 80 dni zabiegowych w roku
kalendarzowym. Do liczby dni zabiegowych, o których mowa powyżej, nie wlicza się
usprawniania rozpoczętego nie później niż w terminie 30 dni od dnia zakończenia leczenia
ostrej fazy choroby w oddziale szpitalnym albo poradni specjalistycznej. W przypadku
pacjentów po zakończeniu ostrej fazy choroby w oddziale szpitalnym albo poradni
specjalistycznej, czas trwania fizjoterapii domowej dla jednego świadczeniobiorcy wynosi
dodatkowo:
a) 30 dni zabiegowych w ramach usprawniania po zakończeniu leczenia ostrej fazy
choroby leczonej w warunkach stacjonarnych lub ambulatoryjnych w przypadku
schorzeń neurologicznych,
b) 20 dni zabiegowych w ramach usprawniania po zakończeniu leczenia ostrej fazy
choroby leczonej w warunkach:
stacjonarnych – w przypadku schorzeń: ortopedycznych lub kardiologicznych,
lub pulmonologicznych, lub internistycznych, lub pediatrycznych, lub
onkologicznych lub
ambulatoryjnych – w przypadku schorzeń: ortopedycznych lub
kardiologicznych, lub pulmonologicznych, lub onkologicznych.
Jednocześnie w przypadku uzasadnionym względami medycznymi i koniecznością
osiągnięcia celu terapeutycznego czas trwania fizjoterapii domowej, może zostać
przedłużony decyzją lekarza kierującego lub lekarza prowadzącego, lub specjalisty w
dziedzinie fizjoterapii na podstawie oceny stanu funkcjonalnego świadczeniobiorcy pod
warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikacyjnych, o których mowa w przepisach
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
odrębnych rozporządzenia, za pisemną zgodą dyrektora właściwego oddziału
wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, jednak nie więcej niż o 80 dodatkowych
dni zabiegowych w roku kalendarzowym.
Świadczenia fizjoterapii domowej są udzielane wszystkim świadczeniobiorcom
wymagającym rehabilitacji leczniczej, którzy ze względu na brak możliwości samodzielnego
poruszania się nie są w stanie dotrzeć do świadczeniodawcy udzielającego świadczeń
gwarantowanych. Status osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym nie stanowi
automatycznej kwalifikacji do rehabilitacji w warunkach domowych, ponieważ świadczenia
te nie są dedykowane wyłącznie tej grupie pacjentów.
2. Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje podjęcie dialogu z szeroko rozumianym
środowiskiem polskiej rehabilitacji tak, aby konstrukcja systemu ochrony zdrowia
w przedmiocie rehabilitacji leczniczej była najbardziej zoptymalizowana dla
zdrowia pacjentów, jak i wydatków budżetowych?
W wyniku licznych uwag, które wpłynęły do resortu po opublikowaniu przedmiotowego
projektu rozporządzenia w dniu 4 listopada b.r. Minister Zdrowia spotkała się z
przedstawicielami środowisk fizjoterapeutów, rehabilitantów, pracodawców rehabilitacji
oraz pacjentów. W spotkaniu wziął również udział prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
wraz z zastępcami, przedstawiciele Krajowej Izby Fizjoterapeutów, konsultanci, lekarze i
eksperci. Rozmowa dotyczyła dwóch regulacji: projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej oraz Zarządzenia
Prezesa NFZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w zakresie
rehabilitacji leczniczej.
W wyniku dyskusji uzgodniono, że prace nad rozporządzeniem będą kontynuowane w
ramach Zespołu, który zapewni szeroką reprezentację wszystkich zainteresowanych
środowisk. Celem jest, aby projekt rozporządzenia jak najlepiej odpowiadał na potrzeby
fizjoterapeutów oraz lekarzy rehabilitantów oraz innych środowisk, a przede wszystkim w
pełni zabezpieczał potrzeby i bezpieczeństwo pacjentów.
3. Ile osób skorzystało z rehabilitacji domowej w latach 2020, 2021, 2022, 2023 oraz
ile z tych osób posiada znaczny stopień niepełnosprawności?
Rok realizacji Liczba pacjentów wg identyfikatora w tym pacjenci ze znacznym
stopniem niepełnosprawności
2020 90 350 56 798
2021 119 687 80 151
2022 142 438 102 867
2023 179 513 136 924
4. Jaka jest średnia liczba godzin rehabilitacji domowej z której korzystały osoby ze
znacznym stopniem niepełnosprawności w latach, 2020, 2021, 2022, 2023?
Uprzejmie informuję, że w latach 2020 – 2021 zakres danych raportowany przez
świadczeniodawców do Narodowego Funduszu Zdrowia nie obejmował tego typu
informacji. Czas zabiegów realizowany w domu pacjenta wynikał z metodyki udzielenia
danego świadczenia i określony był tylko dla zabiegów fizjoterapeutycznych takich jak:
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Indywidualna praca ze świadczeniobiorcą (w szczególności ćwiczenia bierne,
czynno – bierne, ćwiczenia według metod neurofizjologicznych, metody reedukacji
nerwowo – mięśniowej, ćwiczenia specjalne, mobilizacje i manipulacje) czas
realizacji świadczenia określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia1 wynosił nie
mniej niż 30 minut.
Ćwiczenia wspomagane, czynne w odciążeniu i czynne w odciążeniu z oporem,
czynne wolne i czynne z oporem, izometryczne, nauka czynności lokomocji oraz
inne formy usprawniania – tu czas realizacji świadczenia wg. rozporządzenia
wynosił minimum 15 minut.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie jest możliwe wyliczenie średniej liczby godzin rehabilitacji
domowej przypadającej na pacjenta ze znacznym stopniem niepełnosprawności w latach
2020-2021.
Dopiero w roku 2022 w zarządzeniu nr 7/2022/DSOZ Prezesa NFZ, pojawiły się nowe
produkty rozliczeniowe dla świadczeń fizjoterapii domowej, zdefiniowane kwantyfikatorem
czasu ich realizacji tj:
Fizjoterapia realizowana w warunkach domowych – pierwsze 30 minut,
Fizjoterapia realizowana w warunkach domowych – kolejne 30 minut,
Fizjoterapia realizowana w warunkach domowych – kolejne 15 minut.
Na podstawie powyższych produktów rozliczeniowych dokonano obliczeń średniej liczby
godzin rehabilitacji domowej, które przedstawiam w poniższej tabeli.
Rok Średnia godzin rehabilitacji na
pacjenta ze znacznym stopniem
niepełnosprawności
2022 81,9
2023 76,4
5. Z czego wynika wykluczenie z rehabilitacji domowej pacjentów z chorobami
zwyrodnieniowymi stawów kolanowych i biodrowych, ile osób z tym schorzeniem
korzystało z tej formy rehabilitacji oraz jakie alternatywy zostaną zaproponowane
tej grupie pacjentów biorąc pod uwagę fakt, że nie każdy pacjent może skorzystać z
leczenia operacyjnego w związku z innymi schorzeniami współistniejącymi?
Uprzejmie informuję, że prace nad zmianą rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6
listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej
rozpoczęły się już w 2022 roku i były efektem wielomiesięcznych analiz Agencji Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji związanych z przygotowaniem dokumentu pn.:
„Koncepcja zmian organizacji i funkcjonowania rehabilitacji leczniczej w systemie ochrony
zdrowia w Polsce”. Podstawowym założeniem proponowanym w projekcie rozporządzania
zmian było celowe wprowadzenie ścisłych kryteriów kwalifikacji, tj. m.in.: listy rozpoznań
kwalifikujących do rehabilitacji stacjonarnej i domowej, które są następstwem chorób i
stanowią przyczynę rehabilitacji, nie są zaś listą podstawowych rozpoznań chorobowych.
Zaznaczyć należy, że zaproponowany katalog rozpoznań nie obejmuje pełnego spektrum
chorób, wad genetycznych i urazów, których następstwa mogą wymagać rehabilitacji
leczniczej. Celem projektu było uwzględnienie jedynie kluczowych rozpoznań, związanych z
1 Rozporządzanie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji
leczniczej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 265).
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
koniecznością rehabilitacji, przy czym katalog ten ma charakter otwarty i może być
modyfikowany w zależności od wyników konsultacji publicznych oraz zgłoszonych uwag,
które będą rozpatrywane w kontekście rzeczywistych potrzeb pacjentów. Z uwagi na
szeroki odzew środowisk zawodowych oraz interesariuszy systemu ochrony zdrowia,
Minister Zdrowia podjęła decyzję o powołaniu specjalnego zespołu roboczego. Zespół ten,
złożony z przedstawicieli środowiska fizjoterapeutów, rehabilitantów, organizacji
pozarządowych, płatnika oraz świadczeniodawców, będzie odpowiedzialny za szczegółową
analizę zgłoszonych uwag i propozycji. Jego prace obejmą m.in. kwestie dotyczące
kryteriów kwalifikacji do świadczeń rehabilitacyjnych oraz warunków ich realizacji.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --