Interpelacja nr 5970
Interpelacja w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (84%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Interpelacja nr 5970
do ministra rozwoju i technologii, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra klimatu i środowiska
w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 04-11-2024
Polskie prawo dopuszcza kremację zwłok, ale obecnie obowiązujące przepisy prawa nie są dostosowane do współczesnych uwarunkowań gospodarczych oraz środowiskowych.
Kwestiami dotyczącymi nadzoru nad ilością i jakością spalin emitowanych w wyniku procesu kremacji kieruje w trybie z art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej minister klimatu i środowiska, kwestiami ewidencji zwłok i szczątków ludzkich przekazanych do spopielenia, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 9 ustawy kieruje minister spraw wewnętrznych i administracji, natomiast ochrona przed nienależytym wykonaniem usługi kremacji powiązana jest z działem „gospodarka” i zgodnie z art. 9 ust. 1 sprawa m.in. działalności gospodarczej należy do kompetencji ministra rozwoju i technologii.
Obecnie do pieców krematoryjnych razem ze zwłokami ludzkimi trafiają ubrania i buty zmarłych oraz różnego typu trumny. W polskim porządku prawnym nie jest zabronione spopielanie zwłok w trumnach kartonowych, które poddawane są chemicznej impregnacji, co pod wpływem spalania jest przekształcane w szkodliwe dla środowiska substancje. W wielu państwach używanie takich trumien jest zabronione, głównie ze względu na bezpieczeństwo i higienę, a także ochronę środowiska.
Kremacja wymaga temperatur w zakresie od 582°C do 985°C, trwa przeciętnie dwie godziny, a źródłem energii do kremacji jest zazwyczaj gaz ziemny. Podczas jednego procesu kremacji do atmosfery przedostaje się około 240 kg CO2 oraz CO, NO i SO2. Inne szkodliwe substancje emitowane to drobna sadza i rtęć.
Obecne normy prawne nie regulują zasad, na jakich powinny działać krematoria, w tym norm lokalizacyjnych oraz minimalnych odległości od zabudowań mieszkalnych. Liberalizacja przepisów, a przede wszystkim zniesienie obowiązku wykonywania operatu środowiskowego dla nowo powstających spopielarni, doprowadziły do „wysypu” nowych ośrodków kremacyjnych w Polsce.
Rozwiązanie tego problemu utrudnia również fakt, iż spopielarnie zwłok nie są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Należy również zwrócić uwagę na to, iż pomimo że spopielarnie zwłok są de facto instalacjami spalania odpadów medycznych, to nawet w przypadku instalacji o mocy powyżej 1MW stosowanych w krematoriach nie stosuje się do nich standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów.
Ponadto organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę spopielarni zwłok nie obliguje inwestora do prowadzenia pomiarów w zakresie emisji zanieczyszczeń okresowych lub ciągłych ani też posiadania monitoringu rejestrującego pracę instalacji w sposób ciągły, a kontrola emisji odbywa się w sposób bilansowy na podstawie wskaźników emisji, zużycia gazu i czasu pracy instalacji. Ponadto pozwolenie na budowę spopielarni nie nakłada obowiązku montażu przy emitorze stanowiska pomiarowego z podestami umożliwiającymi wykonanie pomiarów.
Tym samym niespójność przepisów Prawa budowlanego w zakresie udzielanych pozwoleń na budowę spopielarni zwłok z przepisami wyżej wymienionych rozporządzeń jest przyczyną licznych skarg zgłaszanych przez mieszkańców. Niestety interwencje do organów wydających decyzje administracyjne kończą się tym, że skarżący odsyłani są do sądów powszechnych, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym mają jedynie zastosowanie przepisy prawa cywilnego, a w szczególności przepis art. 144 Kodeksu cywilnego.
Obwieszczeniem marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 kwietnia 2024 r. ogłoszony został jednolity tekst ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przepisy nie przystają do współczesnych realiów, przede wszystkim w zakresie kremacji zwłok, wpływu kremacji na środowisko i konieczności wprowadzenia norm prawnych mających na celu ochronę środowiska naturalnego.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwo dostrzega konieczność dostosowania przepisów o kremacji zwłok do współczesnych realiów społecznych i środowiskowych?
Czy ministerstwo podjęło stosowane działania mające na celu rozszerzenie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko o spopielarnie zwłok?
Dlaczego w przedmiocie spopielarni zwłok nie wprowadzono przepisów stosowanych w przypadku instalacji spalania odpadów medycznych, a dotyczących standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów?
Czy ministerstwo zamierza określić zasady normujące m.in. warunki lokalizacyjne oraz minimalne odległości od zabudowań mieszkalnych, warunkujące wydanie pozwolenia na budowę tego typu obiektów, które w rozumieniu Prawa ochrony środowiska stanowią instalacje emitujące szkodliwe substancje i związki chemiczne?
Czy na potencjalnych inwestorów zostanie nałożony obowiązek wykonania operatu środowiskowego dla nowo projektowanych spopielarni?
Interpelacja nr 5970
do ministra rozwoju i technologii, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra klimatu i środowiska
w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 04-11-2024
Polskie prawo dopuszcza kremację zwłok, ale obecnie obowiązujące przepisy prawa nie są dostosowane do współczesnych uwarunkowań gospodarczych oraz środowiskowych.
Kwestiami dotyczącymi nadzoru nad ilością i jakością spalin emitowanych w wyniku procesu kremacji kieruje w trybie z art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej minister klimatu i środowiska, kwestiami ewidencji zwłok i szczątków ludzkich przekazanych do spopielenia, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 9 ustawy kieruje minister spraw wewnętrznych i administracji, natomiast ochrona przed nienależytym wykonaniem usługi kremacji powiązana jest z działem „gospodarka” i zgodnie z art. 9 ust. 1 sprawa m.in. działalności gospodarczej należy do kompetencji ministra rozwoju i technologii.
Obecnie do pieców krematoryjnych razem ze zwłokami ludzkimi trafiają ubrania i buty zmarłych oraz różnego typu trumny. W polskim porządku prawnym nie jest zabronione spopielanie zwłok w trumnach kartonowych, które poddawane są chemicznej impregnacji, co pod wpływem spalania jest przekształcane w szkodliwe dla środowiska substancje. W wielu państwach używanie takich trumien jest zabronione, głównie ze względu na bezpieczeństwo i higienę, a także ochronę środowiska.
Kremacja wymaga temperatur w zakresie od 582°C do 985°C, trwa przeciętnie dwie godziny, a źródłem energii do kremacji jest zazwyczaj gaz ziemny. Podczas jednego procesu kremacji do atmosfery przedostaje się około 240 kg CO2 oraz CO, NO i SO2. Inne szkodliwe substancje emitowane to drobna sadza i rtęć.
Obecne normy prawne nie regulują zasad, na jakich powinny działać krematoria, w tym norm lokalizacyjnych oraz minimalnych odległości od zabudowań mieszkalnych. Liberalizacja przepisów, a przede wszystkim zniesienie obowiązku wykonywania operatu środowiskowego dla nowo powstających spopielarni, doprowadziły do „wysypu” nowych ośrodków kremacyjnych w Polsce.
Rozwiązanie tego problemu utrudnia również fakt, iż spopielarnie zwłok nie są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Należy również zwrócić uwagę na to, iż pomimo że spopielarnie zwłok są de facto instalacjami spalania odpadów medycznych, to nawet w przypadku instalacji o mocy powyżej 1MW stosowanych w krematoriach nie stosuje się do nich standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów.
Ponadto organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę spopielarni zwłok nie obliguje inwestora do prowadzenia pomiarów w zakresie emisji zanieczyszczeń okresowych lub ciągłych ani też posiadania monitoringu rejestrującego pracę instalacji w sposób ciągły, a kontrola emisji odbywa się w sposób bilansowy na podstawie wskaźników emisji, zużycia gazu i czasu pracy instalacji. Ponadto pozwolenie na budowę spopielarni nie nakłada obowiązku montażu przy emitorze stanowiska pomiarowego z podestami umożliwiającymi wykonanie pomiarów.
Tym samym niespójność przepisów Prawa budowlanego w zakresie udzielanych pozwoleń na budowę spopielarni zwłok z przepisami wyżej wymienionych rozporządzeń jest przyczyną licznych skarg zgłaszanych przez mieszkańców. Niestety interwencje do organów wydających decyzje administracyjne kończą się tym, że skarżący odsyłani są do sądów powszechnych, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym mają jedynie zastosowanie przepisy prawa cywilnego, a w szczególności przepis art. 144 Kodeksu cywilnego.
Obwieszczeniem marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 kwietnia 2024 r. ogłoszony został jednolity tekst ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przepisy nie przystają do współczesnych realiów, przede wszystkim w zakresie kremacji zwłok, wpływu kremacji na środowisko i konieczności wprowadzenia norm prawnych mających na celu ochronę środowiska naturalnego.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwo dostrzega konieczność dostosowania przepisów o kremacji zwłok do współczesnych realiów społecznych i środowiskowych?
Czy ministerstwo podjęło stosowane działania mające na celu rozszerzenie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko o spopielarnie zwłok?
Dlaczego w przedmiocie spopielarni zwłok nie wprowadzono przepisów stosowanych w przypadku instalacji spalania odpadów medycznych, a dotyczących standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów?
Czy ministerstwo zamierza określić zasady normujące m.in. warunki lokalizacyjne oraz minimalne odległości od zabudowań mieszkalnych, warunkujące wydanie pozwolenia na budowę tego typu obiektów, które w rozumieniu Prawa ochrony środowiska stanowią instalacje emitujące szkodliwe substancje i związki chemiczne?
Czy na potencjalnych inwestorów zostanie nałożony obowiązek wykonania operatu środowiskowego dla nowo projektowanych spopielarni?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Michał Jaros
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
24
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23616 znaków
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.16.2024
Warszawa, 29 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 5970 z 7 listopada 2024 r. Pani Poseł Bożeny Lisowskiej,
w sprawie przepisów normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji
zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5970 z 7 listopada 2024 r. Pani Poseł Bożeny Lisowskiej,
w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad
kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska, przedstawiam
poniższe wyjaśnienia w zakresie właściwości Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Zgodnie z obowiązującym prawem opartym na władztwie planistycznym gminy lokalizacja
krematorium może nastąpić na podstawie miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego lub w przypadku jego braku w drodze decyzji o warunkach zabudowy
(art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej upzp)).
Należy wskazać, że ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688)
wprowadzono do systemu planowania przestrzennego nowy akt planowania
przestrzennego, jakim jest plan ogólny gminy. W tym miejscu należy zaznaczyć, że z jego
ustaleniami będą musiały być zgodne uchwalane plany miejscowe oraz wydawane decyzje
o warunkach zabudowy. Co do zasady po dniu utraty mocy studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w myśl art. 61 ust. 1 pkt 1a upzp,
jednym z warunków uzyskania decyzji o warunkach zabudowy będzie położenie terenu
na obszarze uzupełnienia zabudowy – obszarze wyznaczonym przez gminę fakultatywnie
w planie ogólnym gminy. Wyżej wskazane narzędzie umożliwi gminom sprawowanie
większej kontroli nad rozwojem przestrzennym, w tym przeciwdziałaniu
niekontrolowanemu rozlewaniu się zabudowy oraz zapobieganiu powstawania konfliktów
przestrzennych. Rezygnując z wyznaczenia obszaru uzupełnienia zabudowy gmina może
bowiem zdecydować, że na danym terenie zabudowa będzie mogła być realizowana
wyłącznie na podstawie planu miejscowego. Ponadto reforma planowania przestrzennego
wprowadziła nowe regulacje mające na celu zwiększenie wpływu społeczeństwa
na decyzje podejmowane w planowaniu przestrzennym, w tym przy tworzeniu aktów
planowania przestrzennego m.in. planu ogólnego gminy i planów miejscowych.
Następstwem tych zmian ma być ułatwienie wypracowywania kompromisów
w zarządzaniu przestrzenią, akceptowanych przez co najmniej większość interesariuszy
tego procesu, już na etapie przygotowywania projektów ww. planów.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie pragnę poinformować, że aktualnie w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
nie są prowadzone i nie są planowane żadne prace nad zmianą przepisów dotyczących
regulacji w zakresie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Do wiadomości
1. Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
(Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą
w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl,
tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki
administratora jest dyrektor Departamentu Planowania Przestrzennego.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony
Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora
(Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29
października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2024 r., poz. 806) oraz art. 193
uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające
na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT
oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym
zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych
przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji
lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące
prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne, zgodnie
z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11.W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia
skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa
Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WEP.050.4.2024.ŻW
3476416.13921870.11201218
Warszawa, 05-12-2024
Odpowiedź na interpelację
Dotyczy: interpelacji z 7 listopada 2024 r. Poseł na Sejm RP Bożeny Lisowskiej, znak:
K10INT5970, w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej
oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
zgodnie z ogólną zasadą przyjętą w ustawie - Prawo ochrony środowiska [1] kształtowanie
stosunków prawnych w zakresie eksploatacji instalacji z zachowaniem wymagań ochrony
powietrza następuje w drodze pozwoleń regulujących kwestie wprowadzania gazów lub
pyłów do powietrza. Co do zasady wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji
powinno następować po uzyskaniu wymaganego prawem pozwolenia.
W przypadku niektórych instalacji pozwolenie nie jest wymagane, kwestie te są regulowane
przepisami rozporządzenia w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub
pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia [2]. Większość instalacji
niewymagających pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza objęta jest
obowiązkiem zgłoszenia [3].
Instalacje do spopielania zwłok lub szczątków ludzkich nie są wprawdzie wprost
wymienione w ww. rozporządzeniach, ale są objęte szerszą kategorią określoną mianem
„instalacje inne niż energetyczne”. W tej kategorii mieszczą się stacjonarne urządzenia
techniczne, w których spalane są paliwa, a wytwarzana energia jest wykorzystywana
w przestrzeni roboczej urządzenia dla przeprowadzenia określonego procesu lub operacji,
np. dla skremowania zwłok. W przypadku takich instalacji o zwolnieniu z obowiązku
uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza decyduje wielkość
łącznej nominalnej mocy cieplnej wszystkich instalacji tego rodzaju położonych na terenie
jednego zakładu [4] oraz zakres i stopień ich oddziaływania na stan powietrza. Analogiczne
uwarunkowania decydują także o potrzebie zgłoszenia takiej instalacji.
Odnosząc się ogólnie do kwestii pozwoleń na emisję chciałbym uprzejmie zauważyć, że
zgodnie z ustawą – Prawo ochrony środowiska pozwolenia na wprowadzanie gazów lub
pyłów do powietrza są jednym z prawnych instrumentów przeciwdziałania
zanieczyszczeniom. W ramach pozwolenia, wydawanego na wniosek [5] prowadzącego
instalację, określane są szczegółowo warunki emisji oraz wielkości dopuszczalnej emisji
substancji wprowadzanych z instalacji do powietrza, a także obowiązki prowadzącego
instalację oraz wymagane działania mające na celu m.in. ograniczenie stopnia i zasięgu
oddziaływania instalacji na stan powietrza.
-- 1 of 6 --
Pozwolenia są wydawane przez organy ochrony środowiska [6] w drodze decyzji
administracyjnych, a więc każda sprawa dotycząca wydania pozwolenia jest sprawą
indywidualną. Podstawowymi kryteriami, które należy uwzględnić przy wydawaniu takich
pozwoleń są standardy jakości powietrza i standardy emisyjne. Zgodnie z przepisami
ustawy – Prawo ochrony środowiska eksploatacja instalacji nie powinna bowiem
powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego
prowadzący instalację ma tytuł prawny, jak również przekroczenia standardów emisyjnych
[7]. Instalacje do spopielania zwłok nie są objęte standardami emisyjnymi, a zatem w ich
przypadku znaczenie kluczowe przy wydawaniu pozwolenia (a także przy dokonywaniu
zgłoszenia) mają standardy jakości powietrza [8] czyli poziomy dopuszczalne. Poziomy
dopuszczalne są określone dla benzenu, dwutlenku azotu/tlenków azotu, dwutlenku siarki,
ołowiu, pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 i tlenku węgla [9].
Niektóre inne substancje wprowadzane z instalacji do powietrza są objęte dodatkowym
kryterium uwzględnianym przy wydawaniu pozwolenia (i dokonywaniu zgłoszenia) jakim są
wartości odniesienia [10]. Wydanie pozwolenia na emisję substancji, dla których są
określone wartości odniesienia, i które nie są jednocześnie objęte poziomami
dopuszczalnymi, nie jest uwarunkowane dotrzymywaniem wartości odniesienia tych
substancji poza granicami zakładu. W przypadku gdy z wniosku o wydanie pozwolenia
wynika, że emisja danej substancji z instalacji powoduje przekroczenie wartości odniesienia,
organ wydaje pozwolenie i ustala w nim wielkości dopuszczalnej emisji substancji [11].
Podkreślić przy tym należy, że przekroczenie określonej w pozwoleniu wielkości
dopuszczalnej emisji danej substancji – niezależnie od tego, czy jest to substancja objęta
standardami jakości powietrza czy wartościami odniesienia – podlega sankcji w postaci
administracyjnej kary pieniężnej, wymierzanej w trybie określonym w ustawie – Prawo
ochrony środowiska przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
O oddziaływaniu na środowisko substancji wprowadzanej z instalacji do powietrza
decyduje nie tylko wielkość emisji tej substancji, ale przede wszystkim jej stężenie
w powietrzu. Wartość tego stężenia jest uzależniona od wielu czynników, w tym od
wielkości, warunków i czasu emisji, odległości od źródła emisji, jak również czynników
atmosferycznych i topograficznych, które decydują o intensywności wymiany masy
w powietrzu. Zróżnicowanie tych czynników powoduje, że wpływ emisji na poziomy stężeń
substancji w powietrzu w zadanym punkcie przestrzeni nie jest łatwy do oceny. Stężenie
substancji w powietrzu, jakie powoduje dana emisja, oblicza się wykorzystując odpowiedni
matematyczny model rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu. W Polsce referencyjne
metodyki modelowania poziomów substancji w powietrzu są określone na podstawie
ustawy – Prawo ochrony środowiska, w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie
wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu [12].
Każdy wniosek o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza
z instalacji powinien zawierać informacje na temat modelu matematycznego
zastosowanego do oceny oddziaływania tej instalacji na stan powietrza, jak również wyniki
wykonanej oceny, wraz z określeniem stopnia i zasięgu oddziaływania instalacji przy
założonych warunkach i wielkościach emisji. Na tej podstawie organ ochrony środowiska
podejmuje decyzje o wydaniu (albo o odmowie wydania) pozwolenia oraz określa jego
warunki. Ocena oddziaływania instalacji na stan powietrza powinna być także wykonana –
-- 2 of 6 --
co do zasady – w przypadku instalacji podlegającej zgłoszeniu. Warunkiem skutecznego
dokonania zgłoszenia instalacji nowo budowanej lub istotnie zmienianej jest bowiem
zapewnienie dotrzymywania standardów jakości powietrza poza terenem, do którego
prowadzący instalację posiada tytuł prawny.
Odnośnie do kwestii wymagań technicznych i emisyjnych dla instalacji do spopielania zwłok
lub szczątków ludzkich istotnym jest fakt, że w dniu 5 marca 2008 r. Komisja Ochrony
Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM) wydała Zalecenie 29/1 w zakresie redukcji
emisji z krematoriów. W ramach rekomendacji określone zostały m.in. warunki techniczne
prowadzenia procesu, wymagania w zakresie emisji do powietrza (dla pyłu, tlenku węgla
i rtęci), wymagania techniczne dotyczące urządzeń i monitorowania procesu, a także
przykłady technik służących do ograniczania emisji rtęci.
Biorą pod uwagę powyższe, informuję, że Minister Klimatu i Środowiska nie jest organem
właściwym w sprawach dotyczących postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi.
Sprawy te należą do kompetencji ministra właściwego do spraw zdrowia. Prace w tym
zakresie rozpoczęły się w 2015 r. Opracowane zostały projekty ustaw o cmentarzach
i chowaniu zmarłych UD294 oraz UD277 i UD278. Ostatnie prace prowadzone były przez
Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych
związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci. Projekt UD278 miał na
celu m.in. w sposób kompleksowy uregulować sferę tzw. prawa pośmiertnego,
obejmującego zagadnienia takie jak stwierdzanie, dokumentowanie i rejestracja zgonów,
chowanie zmarłych, prawo do grobu, funkcjonowanie cmentarzy i tzw. branży firm
pogrzebowych. Projekt ustawy miał m.in.
- określać wymagania dotyczące granicznych wielkości emisji trzech substancji - pyłu,
tlenku węgla i rtęci;
- nakładać na prowadzących nowo zbudowane lub rozbudowane instalacje służące do
prowadzenia procesu spopielania zwłok lub szczątków ludzkich (będące częścią
krematorium) obowiązek przeprowadzenia pomiarów wielkości emisji z instalacji
najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od dnia oddania instalacji do użytkowania;
- wprowadzać wymóg przeprowadzenia trzech pojedynczych pomiarów, z których każdy
powinien trwać w czasie odpowiadającym jednej kremacji (dla oceny zgodności emisji
z wartościami granicznymi określonymi w ustawie pomiary wielkości emisji powinny być
przeprowadzone w czasie trzech kremacji wykonanych po oddaniu do użytkowania nowej
lub rozbudowanej instalacji do spopielania zwłok lub szczątków ludzkich).
Wymagania techniczne, emisyjne i pomiarowe, określone w projekcie ustawy miały
odpowiadać zaleceniom wynikającym z rekomendacji 29/1 do wiążącej Rzeczpospolitą
Polską Konwencji HELCOM, tj. Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru
Morza Bałtyckiego.
Minister Klimatu i Środowiska nie dysponuje zatem analizami w zakresie wpływu
krematorium na środowisko, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, które potwierdziłyby
zasadność wprowadzenia przepisów określających minimalną odległość tego rodzaju
inwestycji od zabudowań mieszkalnych.
Instalacje te nie zostały ujęte w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko [13], tj. w grupie przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych
-- 3 of 6 --
uwarunkowaniach w ramach procesu inwestycyjnego. Ww. rozporządzenie implementuje
postanowienia załącznika I i II dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na
środowisko [14]. Rozszerzenie katalogu o postulowaną instalację stanowiłoby nadregulację
względem przepisów UE, bowiem krematoria nie zostały ujęte w grupie przedsięwzięć
podlegających ocenie z punktu widzenia ich wpływu na środowisko.
Ponadto decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest jedynym instrumentem
prawnym, w ramach którego analizowana i weryfikowana jest kwestia wprowadzania emisji
do środowiska. Poza regulacjami wynikającymi z przepisów ustawy – Prawo ochrony
środowiska na gruncie przepisów ustawy – Prawo budowlane [15] organ administracji
architektoniczno-budowlanej zobligowany jest do sprawdzenia zgodności projektu
zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego
z wymaganiami ochrony środowiska [16].
Odnosząc się do wprowadzenia spopielarni zwłok do katalogu przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko informuję, że aktualnie nie prowadzi się prac
zmierzających do nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ewentualne włączenie spopielarni zwłok
do katalogu inwestycji objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach nie byłoby równoznaczne z zakazem ich realizacji na obszarach
chronionych, czy w sąsiedztwie budynków mieszkalnych lub innych obiektów, w których
regularnie przebywają ludzie.
W obecnych uwarunkowaniach prawnych najskuteczniejszym narzędziem pozwalającym
organom samorządowym – przy udziale zainteresowanej społeczności – na podejmowanie
decyzji w zakresie gospodarowania przestrzenią na terenie miasta czy gminy, jest plan
ogólny/miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dokumenty te umożliwiają
wprowadzenie ograniczeń w zakresie lokalizacji określonych kategorii inwestycji, w tym np.
krematoriów. W sytuacji, w której np. mieszkańcy sprzeciwiają się możliwości realizacji
pewnego typu inwestycji, najskuteczniejszą formą zapewnienia pożądanych kierunków
rozwoju miasta czy gminy i zabezpieczenia ich interesów jest uchwalenie odpowiedniej
treści planu ogólnego/miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego
postanowienia będą wiążące dla potencjalnych inwestorów, mieszkańców i organów
administracji publicznej.
Nie można przy tym pominąć faktu, że w obowiązującym systemie prawnym w odniesieniu
do inwestycji nienależących do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na
środowisko, które nie są jednocześnie bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura
2000 lub nie wynikają z tej ochrony, może zaistnieć konieczność przeprowadzenia oceny
oddziaływania na obszar Natura 2000. Kwestia ta jest indywidualnie rozpatrywana zgodnie
z przepisami działu V rozdziału 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko [17].
Ponadto, brak obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie
przesądza o możliwości realizacji tych inwestycji w każdej lokalizacji – organ administracji
architektoniczno-budowlanej zobligowany jest bowiem do weryfikacji zgodności projektu
zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego
-- 4 of 6 --
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa
miejscowego (m.in. uchwały/zarządzenia ws. form ochrony przyrody), która następuje
przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu
projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-
budowlanego [18].
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
Podstawa prawna
[1] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r.
poz. 54, z późn. zm.).
[2] Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków,
w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga
pozwolenia (Dz. U. poz. 881).
[3] Zgodnie z art. 152 ustawy – Prawo ochrony środowiska i przepisami rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których
eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1510).
[4] W rozumieniu art. 3 pkt 48 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[5] Art. 184 i 221 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[6] Właściwość organów jest określona w art. 378 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[7] Art. 144 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 141 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[8] Art. 3 pkt 28 lit. a i pkt 34 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[9] Substancje uwzględnione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska
z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu
(Dz. U. z 2021 r. poz. 845).
[10] Są one określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia
26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji
w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87).
-- 5 of 6 --
[11] Zgodnie z art. 222 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[12] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości
odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87).
[13] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839, ze zm.).
[14] Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r.
w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne
i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1, ze zm.).
[15] Ustawa z dnia 7 lipca 1997 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.)
[16] Art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo budowlane.
[17] Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112).
[18] Art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo budowlane.
-- 6 of 6 --
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.16.2024
Warszawa, 29 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 5970 z 7 listopada 2024 r. Pani Poseł Bożeny Lisowskiej,
w sprawie przepisów normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji
zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5970 z 7 listopada 2024 r. Pani Poseł Bożeny Lisowskiej,
w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad
kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska, przedstawiam
poniższe wyjaśnienia w zakresie właściwości Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Zgodnie z obowiązującym prawem opartym na władztwie planistycznym gminy lokalizacja
krematorium może nastąpić na podstawie miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego lub w przypadku jego braku w drodze decyzji o warunkach zabudowy
(art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej upzp)).
Należy wskazać, że ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688)
wprowadzono do systemu planowania przestrzennego nowy akt planowania
przestrzennego, jakim jest plan ogólny gminy. W tym miejscu należy zaznaczyć, że z jego
ustaleniami będą musiały być zgodne uchwalane plany miejscowe oraz wydawane decyzje
o warunkach zabudowy. Co do zasady po dniu utraty mocy studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w myśl art. 61 ust. 1 pkt 1a upzp,
jednym z warunków uzyskania decyzji o warunkach zabudowy będzie położenie terenu
na obszarze uzupełnienia zabudowy – obszarze wyznaczonym przez gminę fakultatywnie
w planie ogólnym gminy. Wyżej wskazane narzędzie umożliwi gminom sprawowanie
większej kontroli nad rozwojem przestrzennym, w tym przeciwdziałaniu
niekontrolowanemu rozlewaniu się zabudowy oraz zapobieganiu powstawania konfliktów
przestrzennych. Rezygnując z wyznaczenia obszaru uzupełnienia zabudowy gmina może
bowiem zdecydować, że na danym terenie zabudowa będzie mogła być realizowana
wyłącznie na podstawie planu miejscowego. Ponadto reforma planowania przestrzennego
wprowadziła nowe regulacje mające na celu zwiększenie wpływu społeczeństwa
na decyzje podejmowane w planowaniu przestrzennym, w tym przy tworzeniu aktów
planowania przestrzennego m.in. planu ogólnego gminy i planów miejscowych.
Następstwem tych zmian ma być ułatwienie wypracowywania kompromisów
w zarządzaniu przestrzenią, akceptowanych przez co najmniej większość interesariuszy
tego procesu, już na etapie przygotowywania projektów ww. planów.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie pragnę poinformować, że aktualnie w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
nie są prowadzone i nie są planowane żadne prace nad zmianą przepisów dotyczących
regulacji w zakresie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Do wiadomości
1. Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
(Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą
w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl,
tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki
administratora jest dyrektor Departamentu Planowania Przestrzennego.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony
Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora
(Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29
października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2024 r., poz. 806) oraz art. 193
uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające
na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT
oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym
zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych
przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji
lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące
prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne, zgodnie
z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11.W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia
skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa
Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WEP.050.4.2024.ŻW
3476416.13921870.11201218
Warszawa, 05-12-2024
Odpowiedź na interpelację
Dotyczy: interpelacji z 7 listopada 2024 r. Poseł na Sejm RP Bożeny Lisowskiej, znak:
K10INT5970, w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej
oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
zgodnie z ogólną zasadą przyjętą w ustawie - Prawo ochrony środowiska [1] kształtowanie
stosunków prawnych w zakresie eksploatacji instalacji z zachowaniem wymagań ochrony
powietrza następuje w drodze pozwoleń regulujących kwestie wprowadzania gazów lub
pyłów do powietrza. Co do zasady wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji
powinno następować po uzyskaniu wymaganego prawem pozwolenia.
W przypadku niektórych instalacji pozwolenie nie jest wymagane, kwestie te są regulowane
przepisami rozporządzenia w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub
pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia [2]. Większość instalacji
niewymagających pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza objęta jest
obowiązkiem zgłoszenia [3].
Instalacje do spopielania zwłok lub szczątków ludzkich nie są wprawdzie wprost
wymienione w ww. rozporządzeniach, ale są objęte szerszą kategorią określoną mianem
„instalacje inne niż energetyczne”. W tej kategorii mieszczą się stacjonarne urządzenia
techniczne, w których spalane są paliwa, a wytwarzana energia jest wykorzystywana
w przestrzeni roboczej urządzenia dla przeprowadzenia określonego procesu lub operacji,
np. dla skremowania zwłok. W przypadku takich instalacji o zwolnieniu z obowiązku
uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza decyduje wielkość
łącznej nominalnej mocy cieplnej wszystkich instalacji tego rodzaju położonych na terenie
jednego zakładu [4] oraz zakres i stopień ich oddziaływania na stan powietrza. Analogiczne
uwarunkowania decydują także o potrzebie zgłoszenia takiej instalacji.
Odnosząc się ogólnie do kwestii pozwoleń na emisję chciałbym uprzejmie zauważyć, że
zgodnie z ustawą – Prawo ochrony środowiska pozwolenia na wprowadzanie gazów lub
pyłów do powietrza są jednym z prawnych instrumentów przeciwdziałania
zanieczyszczeniom. W ramach pozwolenia, wydawanego na wniosek [5] prowadzącego
instalację, określane są szczegółowo warunki emisji oraz wielkości dopuszczalnej emisji
substancji wprowadzanych z instalacji do powietrza, a także obowiązki prowadzącego
instalację oraz wymagane działania mające na celu m.in. ograniczenie stopnia i zasięgu
oddziaływania instalacji na stan powietrza.
-- 1 of 6 --
Pozwolenia są wydawane przez organy ochrony środowiska [6] w drodze decyzji
administracyjnych, a więc każda sprawa dotycząca wydania pozwolenia jest sprawą
indywidualną. Podstawowymi kryteriami, które należy uwzględnić przy wydawaniu takich
pozwoleń są standardy jakości powietrza i standardy emisyjne. Zgodnie z przepisami
ustawy – Prawo ochrony środowiska eksploatacja instalacji nie powinna bowiem
powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego
prowadzący instalację ma tytuł prawny, jak również przekroczenia standardów emisyjnych
[7]. Instalacje do spopielania zwłok nie są objęte standardami emisyjnymi, a zatem w ich
przypadku znaczenie kluczowe przy wydawaniu pozwolenia (a także przy dokonywaniu
zgłoszenia) mają standardy jakości powietrza [8] czyli poziomy dopuszczalne. Poziomy
dopuszczalne są określone dla benzenu, dwutlenku azotu/tlenków azotu, dwutlenku siarki,
ołowiu, pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 i tlenku węgla [9].
Niektóre inne substancje wprowadzane z instalacji do powietrza są objęte dodatkowym
kryterium uwzględnianym przy wydawaniu pozwolenia (i dokonywaniu zgłoszenia) jakim są
wartości odniesienia [10]. Wydanie pozwolenia na emisję substancji, dla których są
określone wartości odniesienia, i które nie są jednocześnie objęte poziomami
dopuszczalnymi, nie jest uwarunkowane dotrzymywaniem wartości odniesienia tych
substancji poza granicami zakładu. W przypadku gdy z wniosku o wydanie pozwolenia
wynika, że emisja danej substancji z instalacji powoduje przekroczenie wartości odniesienia,
organ wydaje pozwolenie i ustala w nim wielkości dopuszczalnej emisji substancji [11].
Podkreślić przy tym należy, że przekroczenie określonej w pozwoleniu wielkości
dopuszczalnej emisji danej substancji – niezależnie od tego, czy jest to substancja objęta
standardami jakości powietrza czy wartościami odniesienia – podlega sankcji w postaci
administracyjnej kary pieniężnej, wymierzanej w trybie określonym w ustawie – Prawo
ochrony środowiska przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
O oddziaływaniu na środowisko substancji wprowadzanej z instalacji do powietrza
decyduje nie tylko wielkość emisji tej substancji, ale przede wszystkim jej stężenie
w powietrzu. Wartość tego stężenia jest uzależniona od wielu czynników, w tym od
wielkości, warunków i czasu emisji, odległości od źródła emisji, jak również czynników
atmosferycznych i topograficznych, które decydują o intensywności wymiany masy
w powietrzu. Zróżnicowanie tych czynników powoduje, że wpływ emisji na poziomy stężeń
substancji w powietrzu w zadanym punkcie przestrzeni nie jest łatwy do oceny. Stężenie
substancji w powietrzu, jakie powoduje dana emisja, oblicza się wykorzystując odpowiedni
matematyczny model rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu. W Polsce referencyjne
metodyki modelowania poziomów substancji w powietrzu są określone na podstawie
ustawy – Prawo ochrony środowiska, w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie
wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu [12].
Każdy wniosek o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza
z instalacji powinien zawierać informacje na temat modelu matematycznego
zastosowanego do oceny oddziaływania tej instalacji na stan powietrza, jak również wyniki
wykonanej oceny, wraz z określeniem stopnia i zasięgu oddziaływania instalacji przy
założonych warunkach i wielkościach emisji. Na tej podstawie organ ochrony środowiska
podejmuje decyzje o wydaniu (albo o odmowie wydania) pozwolenia oraz określa jego
warunki. Ocena oddziaływania instalacji na stan powietrza powinna być także wykonana –
-- 2 of 6 --
co do zasady – w przypadku instalacji podlegającej zgłoszeniu. Warunkiem skutecznego
dokonania zgłoszenia instalacji nowo budowanej lub istotnie zmienianej jest bowiem
zapewnienie dotrzymywania standardów jakości powietrza poza terenem, do którego
prowadzący instalację posiada tytuł prawny.
Odnośnie do kwestii wymagań technicznych i emisyjnych dla instalacji do spopielania zwłok
lub szczątków ludzkich istotnym jest fakt, że w dniu 5 marca 2008 r. Komisja Ochrony
Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM) wydała Zalecenie 29/1 w zakresie redukcji
emisji z krematoriów. W ramach rekomendacji określone zostały m.in. warunki techniczne
prowadzenia procesu, wymagania w zakresie emisji do powietrza (dla pyłu, tlenku węgla
i rtęci), wymagania techniczne dotyczące urządzeń i monitorowania procesu, a także
przykłady technik służących do ograniczania emisji rtęci.
Biorą pod uwagę powyższe, informuję, że Minister Klimatu i Środowiska nie jest organem
właściwym w sprawach dotyczących postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi.
Sprawy te należą do kompetencji ministra właściwego do spraw zdrowia. Prace w tym
zakresie rozpoczęły się w 2015 r. Opracowane zostały projekty ustaw o cmentarzach
i chowaniu zmarłych UD294 oraz UD277 i UD278. Ostatnie prace prowadzone były przez
Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych
związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci. Projekt UD278 miał na
celu m.in. w sposób kompleksowy uregulować sferę tzw. prawa pośmiertnego,
obejmującego zagadnienia takie jak stwierdzanie, dokumentowanie i rejestracja zgonów,
chowanie zmarłych, prawo do grobu, funkcjonowanie cmentarzy i tzw. branży firm
pogrzebowych. Projekt ustawy miał m.in.
- określać wymagania dotyczące granicznych wielkości emisji trzech substancji - pyłu,
tlenku węgla i rtęci;
- nakładać na prowadzących nowo zbudowane lub rozbudowane instalacje służące do
prowadzenia procesu spopielania zwłok lub szczątków ludzkich (będące częścią
krematorium) obowiązek przeprowadzenia pomiarów wielkości emisji z instalacji
najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od dnia oddania instalacji do użytkowania;
- wprowadzać wymóg przeprowadzenia trzech pojedynczych pomiarów, z których każdy
powinien trwać w czasie odpowiadającym jednej kremacji (dla oceny zgodności emisji
z wartościami granicznymi określonymi w ustawie pomiary wielkości emisji powinny być
przeprowadzone w czasie trzech kremacji wykonanych po oddaniu do użytkowania nowej
lub rozbudowanej instalacji do spopielania zwłok lub szczątków ludzkich).
Wymagania techniczne, emisyjne i pomiarowe, określone w projekcie ustawy miały
odpowiadać zaleceniom wynikającym z rekomendacji 29/1 do wiążącej Rzeczpospolitą
Polską Konwencji HELCOM, tj. Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru
Morza Bałtyckiego.
Minister Klimatu i Środowiska nie dysponuje zatem analizami w zakresie wpływu
krematorium na środowisko, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, które potwierdziłyby
zasadność wprowadzenia przepisów określających minimalną odległość tego rodzaju
inwestycji od zabudowań mieszkalnych.
Instalacje te nie zostały ujęte w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko [13], tj. w grupie przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych
-- 3 of 6 --
uwarunkowaniach w ramach procesu inwestycyjnego. Ww. rozporządzenie implementuje
postanowienia załącznika I i II dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na
środowisko [14]. Rozszerzenie katalogu o postulowaną instalację stanowiłoby nadregulację
względem przepisów UE, bowiem krematoria nie zostały ujęte w grupie przedsięwzięć
podlegających ocenie z punktu widzenia ich wpływu na środowisko.
Ponadto decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest jedynym instrumentem
prawnym, w ramach którego analizowana i weryfikowana jest kwestia wprowadzania emisji
do środowiska. Poza regulacjami wynikającymi z przepisów ustawy – Prawo ochrony
środowiska na gruncie przepisów ustawy – Prawo budowlane [15] organ administracji
architektoniczno-budowlanej zobligowany jest do sprawdzenia zgodności projektu
zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego
z wymaganiami ochrony środowiska [16].
Odnosząc się do wprowadzenia spopielarni zwłok do katalogu przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko informuję, że aktualnie nie prowadzi się prac
zmierzających do nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ewentualne włączenie spopielarni zwłok
do katalogu inwestycji objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach nie byłoby równoznaczne z zakazem ich realizacji na obszarach
chronionych, czy w sąsiedztwie budynków mieszkalnych lub innych obiektów, w których
regularnie przebywają ludzie.
W obecnych uwarunkowaniach prawnych najskuteczniejszym narzędziem pozwalającym
organom samorządowym – przy udziale zainteresowanej społeczności – na podejmowanie
decyzji w zakresie gospodarowania przestrzenią na terenie miasta czy gminy, jest plan
ogólny/miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dokumenty te umożliwiają
wprowadzenie ograniczeń w zakresie lokalizacji określonych kategorii inwestycji, w tym np.
krematoriów. W sytuacji, w której np. mieszkańcy sprzeciwiają się możliwości realizacji
pewnego typu inwestycji, najskuteczniejszą formą zapewnienia pożądanych kierunków
rozwoju miasta czy gminy i zabezpieczenia ich interesów jest uchwalenie odpowiedniej
treści planu ogólnego/miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego
postanowienia będą wiążące dla potencjalnych inwestorów, mieszkańców i organów
administracji publicznej.
Nie można przy tym pominąć faktu, że w obowiązującym systemie prawnym w odniesieniu
do inwestycji nienależących do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na
środowisko, które nie są jednocześnie bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura
2000 lub nie wynikają z tej ochrony, może zaistnieć konieczność przeprowadzenia oceny
oddziaływania na obszar Natura 2000. Kwestia ta jest indywidualnie rozpatrywana zgodnie
z przepisami działu V rozdziału 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko [17].
Ponadto, brak obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie
przesądza o możliwości realizacji tych inwestycji w każdej lokalizacji – organ administracji
architektoniczno-budowlanej zobligowany jest bowiem do weryfikacji zgodności projektu
zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego
-- 4 of 6 --
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa
miejscowego (m.in. uchwały/zarządzenia ws. form ochrony przyrody), która następuje
przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu
projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-
budowlanego [18].
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
Podstawa prawna
[1] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r.
poz. 54, z późn. zm.).
[2] Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków,
w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga
pozwolenia (Dz. U. poz. 881).
[3] Zgodnie z art. 152 ustawy – Prawo ochrony środowiska i przepisami rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których
eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1510).
[4] W rozumieniu art. 3 pkt 48 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[5] Art. 184 i 221 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[6] Właściwość organów jest określona w art. 378 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[7] Art. 144 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 141 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[8] Art. 3 pkt 28 lit. a i pkt 34 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[9] Substancje uwzględnione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska
z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu
(Dz. U. z 2021 r. poz. 845).
[10] Są one określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia
26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji
w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87).
-- 5 of 6 --
[11] Zgodnie z art. 222 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
[12] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości
odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87).
[13] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839, ze zm.).
[14] Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r.
w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne
i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1, ze zm.).
[15] Ustawa z dnia 7 lipca 1997 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.)
[16] Art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo budowlane.
[17] Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112).
[18] Art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo budowlane.
-- 6 of 6 --