Interpelacja nr 5956
Interpelacja w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów
Interpelacja nr 5956
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach
Data wpływu: 03-11-2024
Szanowna Pani Minister,
w Polsce od wielu lat borykamy się z poważnym problemem nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Najlepszym przykładem jest nielegalne składowisko w Sosnowcu w dzielnicy Radocha, gdzie doszło do ogromnego pożaru, który znacząco wpłynął na środowisko. Wiele takich zdarzeń miało miejsce już parę lat temu, a do dzisiaj nie zostały wypracowane rozwiązania, które chociaż w niewielkim stopniu wpłynęłyby na ograniczanie nielegalnych składowisk odpadów w naszym kraju.
Zgodnie z art. 26 i art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1587 z późn. zm.) na organach gminy spoczywa obowiązek administracyjny bezpośredniego podejmowania działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi przez decyzję skierowaną do władającego powierzchnią ziemi. Wprowadzone z dniem 6 września 2019 r. w życie przepisy art. 26a do ustawy o odpadach okazały się absurdalne z punktu widzenia włodarzy gmin. Najniższe szczeble administracji samorządowej zostały obarczone najbardziej wymagającymi elementami walki z nielegalnymi składowiskami odpadów. Ww. przepisy nie przyczyniły się do rozwiązania problemu tzw. bomb ekologicznych.
Potwierdzeniem absurdalności wprowadzonych przepisów są wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli z 2023 r. – „Usuwanie nielegalnie składowanych odpadów niebezpiecznych“, gdzie wprost wskazano, że obowiązujące rozwiązania prawne i finansowe nie zapewniały niezwłocznego usuwania porzucanych odpadów niebezpiecznych, w tym odpadów, w przypadku których zachodziła konieczność natychmiastowej interwencji, ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska. Zdaniem NIK wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast nie dysponowali skutecznymi instrumentami, które pozwoliłyby na bezstronne ustalenie, kto jest posiadaczem odpadów i kto jest odpowiedzialny za ich usunięcie, ani środkami finansowymi na usunięcie odpadów niebezpiecznych w drodze wykonania zastępczego. Ponadto zgodnie z przepisem art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w ślad za przekazaniem tym organom nowych zadań nie zapewniono gminom adekwatnych środków finansowych na ich realizację, co nie odpowiadało dyspozycji art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań.
Najlepszym przykładem jest gmina Zawiercie, która od kilku lat boryka się z problemami usunięcia i zgodnego z prawem zagospodarowania odpadów przemysłowych w kilku miejscach. Odpady te nie zostały wytworzone ani przez mieszkańców, ani przez lokalnych przedsiębiorców. Są ewidentnym dowodem na funkcjonowanie nielegalnej, ale jednocześnie opłacalnej i wciąż bezkarnej działalności w zakresie gospodarowania odpadami.
Wydawane decyzje administracyjne są z reguły zaskarżane, a sprawy sądowo-administracyjne ciągną się latami. Na terenie Przędzalni Zawiercie SA w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Zawierciu (dawne zakłady Przędzalnia Bawełny „Przyjaźń“ przy ulicy Obrońców Poczty Gdańskiej w Zawierciu) w 2018 r. ujawniono odpady niebezpieczne, których ilość jest szacowana na około 9-10 tysięcy ton. Koszt unieszkodliwienia tych odpadów przy aktualnych cenach rynkowych (6-12 tys. zł/tona) może wynieść 120 mln złotych (w ciągu ostatnich 5 lat koszty wzrosły ponad 3 krotnie).
Proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy jest możliwość wypracowania rozwiązań prawno-administracyjnych, które pozwolą na skuteczną walkę z bezkarnością osób, które tworzą nielegalne składowiska odpadów niebezpiecznych?
2. Czy jest możliwość otrzymania konkretnego wsparcia prawnego i finansowego dla samorządów w zakresie usunięcia i utylizacji odpadów?
3. Czy jest możliwość stworzenia przepisów, które umożliwią efektywne i szybkie reagowanie na powstawanie nielegalnych składowisk odpadów?
Interpelacja nr 5956
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach
Data wpływu: 03-11-2024
Szanowna Pani Minister,
w Polsce od wielu lat borykamy się z poważnym problemem nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Najlepszym przykładem jest nielegalne składowisko w Sosnowcu w dzielnicy Radocha, gdzie doszło do ogromnego pożaru, który znacząco wpłynął na środowisko. Wiele takich zdarzeń miało miejsce już parę lat temu, a do dzisiaj nie zostały wypracowane rozwiązania, które chociaż w niewielkim stopniu wpłynęłyby na ograniczanie nielegalnych składowisk odpadów w naszym kraju.
Zgodnie z art. 26 i art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1587 z późn. zm.) na organach gminy spoczywa obowiązek administracyjny bezpośredniego podejmowania działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi przez decyzję skierowaną do władającego powierzchnią ziemi. Wprowadzone z dniem 6 września 2019 r. w życie przepisy art. 26a do ustawy o odpadach okazały się absurdalne z punktu widzenia włodarzy gmin. Najniższe szczeble administracji samorządowej zostały obarczone najbardziej wymagającymi elementami walki z nielegalnymi składowiskami odpadów. Ww. przepisy nie przyczyniły się do rozwiązania problemu tzw. bomb ekologicznych.
Potwierdzeniem absurdalności wprowadzonych przepisów są wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli z 2023 r. – „Usuwanie nielegalnie składowanych odpadów niebezpiecznych“, gdzie wprost wskazano, że obowiązujące rozwiązania prawne i finansowe nie zapewniały niezwłocznego usuwania porzucanych odpadów niebezpiecznych, w tym odpadów, w przypadku których zachodziła konieczność natychmiastowej interwencji, ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska. Zdaniem NIK wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast nie dysponowali skutecznymi instrumentami, które pozwoliłyby na bezstronne ustalenie, kto jest posiadaczem odpadów i kto jest odpowiedzialny za ich usunięcie, ani środkami finansowymi na usunięcie odpadów niebezpiecznych w drodze wykonania zastępczego. Ponadto zgodnie z przepisem art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w ślad za przekazaniem tym organom nowych zadań nie zapewniono gminom adekwatnych środków finansowych na ich realizację, co nie odpowiadało dyspozycji art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań.
Najlepszym przykładem jest gmina Zawiercie, która od kilku lat boryka się z problemami usunięcia i zgodnego z prawem zagospodarowania odpadów przemysłowych w kilku miejscach. Odpady te nie zostały wytworzone ani przez mieszkańców, ani przez lokalnych przedsiębiorców. Są ewidentnym dowodem na funkcjonowanie nielegalnej, ale jednocześnie opłacalnej i wciąż bezkarnej działalności w zakresie gospodarowania odpadami.
Wydawane decyzje administracyjne są z reguły zaskarżane, a sprawy sądowo-administracyjne ciągną się latami. Na terenie Przędzalni Zawiercie SA w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Zawierciu (dawne zakłady Przędzalnia Bawełny „Przyjaźń“ przy ulicy Obrońców Poczty Gdańskiej w Zawierciu) w 2018 r. ujawniono odpady niebezpieczne, których ilość jest szacowana na około 9-10 tysięcy ton. Koszt unieszkodliwienia tych odpadów przy aktualnych cenach rynkowych (6-12 tys. zł/tona) może wynieść 120 mln złotych (w ciągu ostatnich 5 lat koszty wzrosły ponad 3 krotnie).
Proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy jest możliwość wypracowania rozwiązań prawno-administracyjnych, które pozwolą na skuteczną walkę z bezkarnością osób, które tworzą nielegalne składowiska odpadów niebezpiecznych?
2. Czy jest możliwość otrzymania konkretnego wsparcia prawnego i finansowego dla samorządów w zakresie usunięcia i utylizacji odpadów?
3. Czy jest możliwość stworzenia przepisów, które umożliwią efektywne i szybkie reagowanie na powstawanie nielegalnych składowisk odpadów?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5112 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.37.2024.KD
3476282.13788460.11127701
Warszawa, 25-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Posłów Kamila Wnuka, Łukasza Osmalaka i Piotra Stracha
w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów, K10INT5956, przekazuję
poniższe informacje.
Zgodnie z ustawową definicją zawartą w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach1
„składowiskiem odpadów” jest obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów.
Składowanie odpadów jest formą unieszkodliwiania odpadów, które z kolei zdefiniowano
jako procesy przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych w celu
doprowadzenia odpadów do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub
dla środowiska. Dlatego też składowisk odpadów nie należy mylić z miejscami zbierania
odpadów, czy też magazynowania odpadów zidentyfikowanymi w ramach działalności
polegającej na przetwarzaniu odpadów, jak również z miejscami magazynowania lub
porzucania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych. W związku z tym składowisko
odpadów nie jest każdym miejscem, gdzie zlokalizowane są odpady, a określanie miejsc
nielegalnego nagromadzenia odpadów jako „nielegalne składowiska” jest nieprawidłowe
i mylące. W interpelacji mamy do czynienia z „miejscami nielegalnego nagromadzenia
odpadów” czy też „miejscami nielegalnego zdeponowania odpadów”, których nie należy
utożsamiać ze „składowiskami odpadów”.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że resort klimatu i środowiska zdaje sobie sprawę jak
trudnym i nierzadko budzącym obawy lokalnych społeczności jest problem nielegalnie
nagromadzonych odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych. Jak również z jakimi problemami
borykają się jednostki samorządu terytorialnego w związku z nagromadzonymi odpadami.
Dlatego też problem nielegalnie deponowanych odpadów jest jednym z priorytetów
obecnego Rządu.
Odnosząc się do pytań o prace dotyczące zmian przepisów w celu walki z przestępczością
w ramach gospodarki odpadami, w ostatnim czasie resort klimatu i środowiska dokonał
przeglądu danych dotyczących postępowań administracyjnych w zakresie usuwania
odpadów w Polsce, w tym również pod względem zgłaszanych przez samorządy problemów
i postulatów dotyczących usuwania nielegalnie zdeponowanych odpadów. Mając na uwadze
skalę nadal stwierdzanych w gospodarce odpadami nieprawidłowości oraz zagrożenia, jakie
1 Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.
-- 1 of 2 --
mogą one powodować, zasadne jest rozważenie wprowadzenia dalszych rozwiązań, w tym
o charakterze legislacyjnym. Miałyby one na celu zarówno usprawnienie usuwania
nielegalnie nagromadzonych odpadów, ale przede wszystkim zminimalizowanie
powstawania ich w przyszłości.
Ponadto Ministerstwo Klimatu i Środowiska na początku tego roku rozpoczęło prace nad
mechanizmem wydatkowania środków finansowych z budżetu państwa na dofinansowanie
usunięcia nielegalnie zdeponowanych odpadów (program pilotażowy). Niemniej jednak ze
względu na brak możliwości prawnych na uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu
państwa na usuwanie odpadów w resorcie klimatu i środowiska rozpoczęto również prace
legislacyjne nad stworzeniem możliwości przekazania środków z ww. źródła finansowego na
usunięcie nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych. Uchwalona w dniu 21
listopada 2024 r przez Sejm RP ustawa (która skierowana zostanie w najbliższym czasie do
Senatu RP) obejmuje przepis wprowadzający podstawę prawną do przekazania właściwym
organom administracji środków z rezerwy celowej budżetu państwa na usuwanie odpadów.
Jednocześnie należy podkreślić, że Minister Klimatu i Środowiska stara się o pozyskanie jak
największych środków z budżetu państwa na dofinansowanie działań administracji
polegających na usuwaniu nielegalnie zdeponowanych odpadów, w tym środków z rezerwy
celowej. W momencie zabezpieczenia środków w budżecie państwa w 2025 r. na zadania,
o których mowa w art. 26a ustawy o odpadach (tj. w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie
dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów -
właściwy organ administracji podejmuje działania polegających na usunięciu odpadów) środki
finansowe z rezerwy celowej będą wydatkowane z uwzględnieniem stopnia zagrożenia
powodowanego przez odpady, w tym odpady niebezpieczne, dla życia i zdrowia ludzi,
środowiska oraz dla infrastruktury, w tym infrastruktury krytycznej.
Warto przy tym zwrócić uwagę, że docelowym źródłem dofinansowania do usuwania
odpadów będzie nadal program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dedykowany organom
administracji właściwym do usunięcia odpadów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.37.2024.KD
3476282.13788460.11127701
Warszawa, 25-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Posłów Kamila Wnuka, Łukasza Osmalaka i Piotra Stracha
w sprawie nielegalnych składowisk niebezpiecznych odpadów, K10INT5956, przekazuję
poniższe informacje.
Zgodnie z ustawową definicją zawartą w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach1
„składowiskiem odpadów” jest obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów.
Składowanie odpadów jest formą unieszkodliwiania odpadów, które z kolei zdefiniowano
jako procesy przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych w celu
doprowadzenia odpadów do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub
dla środowiska. Dlatego też składowisk odpadów nie należy mylić z miejscami zbierania
odpadów, czy też magazynowania odpadów zidentyfikowanymi w ramach działalności
polegającej na przetwarzaniu odpadów, jak również z miejscami magazynowania lub
porzucania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych. W związku z tym składowisko
odpadów nie jest każdym miejscem, gdzie zlokalizowane są odpady, a określanie miejsc
nielegalnego nagromadzenia odpadów jako „nielegalne składowiska” jest nieprawidłowe
i mylące. W interpelacji mamy do czynienia z „miejscami nielegalnego nagromadzenia
odpadów” czy też „miejscami nielegalnego zdeponowania odpadów”, których nie należy
utożsamiać ze „składowiskami odpadów”.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że resort klimatu i środowiska zdaje sobie sprawę jak
trudnym i nierzadko budzącym obawy lokalnych społeczności jest problem nielegalnie
nagromadzonych odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych. Jak również z jakimi problemami
borykają się jednostki samorządu terytorialnego w związku z nagromadzonymi odpadami.
Dlatego też problem nielegalnie deponowanych odpadów jest jednym z priorytetów
obecnego Rządu.
Odnosząc się do pytań o prace dotyczące zmian przepisów w celu walki z przestępczością
w ramach gospodarki odpadami, w ostatnim czasie resort klimatu i środowiska dokonał
przeglądu danych dotyczących postępowań administracyjnych w zakresie usuwania
odpadów w Polsce, w tym również pod względem zgłaszanych przez samorządy problemów
i postulatów dotyczących usuwania nielegalnie zdeponowanych odpadów. Mając na uwadze
skalę nadal stwierdzanych w gospodarce odpadami nieprawidłowości oraz zagrożenia, jakie
1 Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.
-- 1 of 2 --
mogą one powodować, zasadne jest rozważenie wprowadzenia dalszych rozwiązań, w tym
o charakterze legislacyjnym. Miałyby one na celu zarówno usprawnienie usuwania
nielegalnie nagromadzonych odpadów, ale przede wszystkim zminimalizowanie
powstawania ich w przyszłości.
Ponadto Ministerstwo Klimatu i Środowiska na początku tego roku rozpoczęło prace nad
mechanizmem wydatkowania środków finansowych z budżetu państwa na dofinansowanie
usunięcia nielegalnie zdeponowanych odpadów (program pilotażowy). Niemniej jednak ze
względu na brak możliwości prawnych na uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu
państwa na usuwanie odpadów w resorcie klimatu i środowiska rozpoczęto również prace
legislacyjne nad stworzeniem możliwości przekazania środków z ww. źródła finansowego na
usunięcie nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych. Uchwalona w dniu 21
listopada 2024 r przez Sejm RP ustawa (która skierowana zostanie w najbliższym czasie do
Senatu RP) obejmuje przepis wprowadzający podstawę prawną do przekazania właściwym
organom administracji środków z rezerwy celowej budżetu państwa na usuwanie odpadów.
Jednocześnie należy podkreślić, że Minister Klimatu i Środowiska stara się o pozyskanie jak
największych środków z budżetu państwa na dofinansowanie działań administracji
polegających na usuwaniu nielegalnie zdeponowanych odpadów, w tym środków z rezerwy
celowej. W momencie zabezpieczenia środków w budżecie państwa w 2025 r. na zadania,
o których mowa w art. 26a ustawy o odpadach (tj. w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie
dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów -
właściwy organ administracji podejmuje działania polegających na usunięciu odpadów) środki
finansowe z rezerwy celowej będą wydatkowane z uwzględnieniem stopnia zagrożenia
powodowanego przez odpady, w tym odpady niebezpieczne, dla życia i zdrowia ludzi,
środowiska oraz dla infrastruktury, w tym infrastruktury krytycznej.
Warto przy tym zwrócić uwagę, że docelowym źródłem dofinansowania do usuwania
odpadów będzie nadal program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dedykowany organom
administracji właściwym do usunięcia odpadów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --