Odpowiedź na interpelację w sprawie działalności dywersyjnej Federacji Rosyjskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiedź na interpelację nr 5952 w sprawie działalności dywersyjnej Federacji Rosyjskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 26-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, Odpowiadając na interpelację nr 5952 Posłów K. Wnuka, P. Stracha, Ł. Osmalaka, A. Lubońskiego w sprawie działalności dywersyjnej Federacji Rosyjskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawiam odpowiedzi na pytania. 1. „Jakich działań ze strony Federacji Rosyjskiej możemy się spodziewać w najbliższych miesiącach?” W najbliższej przyszłości Rosja niezmiennie stanowić będzie zagrożenie dla bezpieczeństwa nie tylko Polski i Europy, ale całego świata. Obecnie największym zagrożeniem ze strony Rosji są działania hybrydowe prowadzone „poniżej progu wojny”. Jesteśmy w stanie wojny hybrydowej z Rosją, w której Moskwa doskonali się od dziesięcioleci. Rosja prowadzi ataki w cyberprzestrzeni, a rosyjskie służby podsycają wewnętrzne konflikty w Polsce i Europie, by osłabić spójność społeczną. Niemniej jednak kinetyczny atak Rosji na Polskę lub inny kraj „zachodni” w najbliższych miesiącach, a nawet latach jest bardzo mało prawdopodobny. Musimy jednak pamiętać, że Rosja jest nieprzewidywalna i ostatnio zmodyfikowała swoją doktrynę wojskową i nuklearną, zezwalając na użycie broni jądrowej na uproszczonych zasadach. Pomimo, iż straszenie oraz tworzenie atmosfery strachu i wątpliwości w społeczeństwie są częścią strategii Federacji Rosyjskiej, bacznie obserwujemy sygnały i rozwój sytuacji i przygotowujemy się na zagrożenia. W związku ze zbliżającą się rocznicą zakończenia II wojny światowej spodziewamy się znacznej aktywności Federacji Rosyjskiej na polu dezinformacji historycznej. Szczególnie mamy na uwadze daty (rocznice) istotnych wydarzeń, jakie miały miejsce w 1945 roku (np. wyzwolenie nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, zdobycie Berlina, kapitulacja III Rzeszy, kapitulacja Japonii). Aktualnie monitorujemy sytuację i zauważamy rosnącą aktywność dezinformacyjną w tym zakresie m.in. dotyczącą przyczyn wybuchu II wojny światowej. Rosyjska narracja ma na celu podkreślenie znaczącej roli ZSRR w szczęśliwym zakończeniu wojny oraz obwinianie Zachodu o jej wybuch i przebieg (przy milczącym pominięciu roli i działań ZSRRR w latach 1939-1941). W celu ograniczenia skutków tych działań podjęto już działania mające na celu zidentyfikowanie zakresu dezinformacji w ramach rosyjskiej narracji. Należy spodziewać się także wzmocnienia działań dezinformacyjnych FR w okresie poprzedzającym wybory Prezydenta RP w 2025 r., a także kontynuowania działań Rosji na rzecz wzmacniania polaryzacji społecznej w Polsce. 2. „Czy MSZ jest gotowe na kolejne fale eskalacji ze strony Federacji Rosyjskiej?” Podejmowanie nieprzyjaznych, dywersyjnych czy wręcz otwarcie wrogich działań przez Federację Rosyjską, niezależnie od ich formy oraz poziomu natężenia, spotyka się każdorazowo z kategoryczną, adekwatną reakcją Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Po próbie dywersji, która miała miejsce we Wrocławiu z inspiracji rosyjskiego wywiadu, Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski podjął 22 października 2024 roku decyzję o wycofaniu zgody na działanie konsulatu Federacji Rosyjskiej w Poznaniu. Personel dyplomatyczny placówki został uznany za osoby niepożądane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wcześniej Polska wprowadziła restrykcje w poruszaniu się rosyjskich dyplomatów po Polsce, by utrudnić im prowadzenie działalności niezgodnej ze statusem dyplomaty. W przypadku powtórzenia tego rodzaju działań Polska rezerwuje sobie prawo do dalszych zdecydowanych działań. Od sierpnia bieżącego roku w strukturach Ministerstwa Spraw Zagranicznych funkcjonuje nowo utworzony Departament Komunikacji Strategicznej i Przeciwdziałania Dezinformacji Międzynarodowej (DKS). Powołanie DKS stanowi odpowiedź na rosnące potrzeby w zakresie budowania kompleksowej odporności informacyjnej oraz przeciwdziałania dezinformacji na arenie międzynarodowej. DKS realizuje zadania związane również z analizowaniem potencjalnych scenariuszy ataków Federacji Rosyjskiej w obszarze komunikacji strategicznej. Kluczowym elementem jego działalności są również kampanie informacyjnej zmierzające do przeciwdziałania i neutralizacji rosyjskiej aktywności w przestrzeni informacyjnej. W perspektywie IV kwartału 2024 roku oraz całego 2025 roku działania DKS będą realizowane w dwóch zakresach: Proaktywnie – poprzez prowadzenie kampanii informacyjnych skierowanych do odbiorców w krajach europejskich, mających na celu wzmacnianie świadomości społecznej i odporności na manipulacje informacyjne. Reaktywnie – poprzez szybkie i skuteczne reagowanie na działania dezinformacyjne Federacji Rosyjskiej w przestrzeni międzynarodowej. Departament obejmie swoimi działaniami zarówno państwa sojusznicze, jak i kraje pozaeuropejskie. Globalny zasięg działań ma na celu nie tylko ograniczenie wpływów rosyjskich kampanii dezinformacyjnych, ale również budowanie trwałych fundamentów dla współpracy międzynarodowej w obszarze bezpieczeństwa informacyjnego. 3. „Jakie środki zostały podjęte Jakie środki zostały podjęte w ramach współpracy międzynarodowej aby przeciwdziałać akcjom dywersyjnym i dezinformacyjnym?” MSZ realizuje szeroko zakrojoną współpracę międzynarodową w celu przeciwdziałania dezinformacji i działaniom dywersyjnym, włączając w to kluczowe partnerstwa z UE, NATO oraz innymi organizacjami międzynarodowymi. Współpraca z instytucjami UE, w tym z działem StratCom Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ), pozwala harmonizować działania komunikacyjne oraz wzmacniać pozycję Polski w ramach struktur unijnych. Jest to szczególnie istotne w kontekście przygotowań do prezydencji RP w Radzie UE w 2025 r., gdzie walka z dezinformacją będzie stanowić jeden z ważnych motywów przewodnictwa. Na polu pozaeuropejskim szczególną rolę odgrywa Ukraine Communications Group (UCG), utworzona z inicjatywy Departamentu Stanu USA i MSZ RP. Grupa ta wspiera Ukrainę w przeciwdziałaniu rosyjskiej dezinformacji, koncentrując się na Afryce i Ameryce Południowej. Dzięki hybrydowej formule działania, łączącej regularne konsultacje wirtualne i stacjonarne, oraz rozwijanej platformie wymiany informacji, UCG skutecznie wspiera międzynarodowe wysiłki informacyjne. W jej ramach realizowane są również kampanie, takie jak organizacja wizyt influencerów z Ameryki Łacińskiej, które pozwalają na szerokie dotarcie do zagranicznych odbiorców przy minimalnych kosztach. Współpraca z NATO koncentruje się na działaniach dotyczących bezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego i zwalczania dezinformacji. Dzięki strategicznemu partnerstwu MSZ angażuje się w inicjatywy mające na celu budowanie odporności informacyjnej państw sojuszniczych. Jednocześnie w ramach współpracy z G7 prowadzone są działania umożliwiające koordynację polityki zagranicznej oraz organizację wspólnych kampanii przeciwdziałających globalnym wyzwaniom, co jest szczególnie istotne w kontekście nadchodzącej prezydencji Polski w UE i Kanady w G7 w 2025 roku. Istotnym elementem działań jest także przystąpienie Polski do kanadyjsko-holenderskiej Globalnej Deklaracji w Sprawie Uczciwości Informacji w Przestrzeni Internetowej, która zrzesza 34 państwa priorytetowo traktujące walkę z dezinformacją. Wszystkie te inicjatywy mają na celu nie tylko neutralizowanie bieżących zagrożeń, ale także wzmacnianie międzynarodowej współpracy i odporności na dezinformację w długoterminowej perspektywie. 4. „Czy przewiduje się intensyfikację działań dyplomatycznych i sojuszy na poziomie europejskim i globalnym w celu wzmocnienia sojuszy i stanowczej reakcji na agresję hybrydową”? Od początku inwazji Polska pozostaje jednym z najaktywniejszych inicjatorów działań dyplomatycznych w celu wzmacniania istniejących sojuszy a także tworzenia nowych i stanowczej reakcji na działania hybrydowe Rosji. Priorytetem naszego kraju pozostaje także utrzymanie jednolitego i spójnego stanowiska UE w odniesieniu do Rosji. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu