Interpelacja w sprawie opieki nad polskimi mogiłami, w szczególności tymi znajdującymi się na cmentarzu leśnym Wilmersdorf Waldfriedhof w Güterfelde
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5949
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie opieki nad polskimi mogiłami, w szczególności tymi znajdującymi się na cmentarzu leśnym Wilmersdorf Waldfriedhof w Güterfelde
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak, Michał Woś, Maria Kurowska, Piotr Uruski
Data wpływu: 01-11-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą opieki nad miejscami pochówków Polaków poległych, pomordowanych, zamęczonych lub zmarłych z innych przyczyn w czasie II wojny światowej, w szczególności tych znajdujących się na cmentarzu leśnym Wilmersdorf w Güterfelde w Niemczech. Na terenie całego świata, a zwłaszcza na obszarach byłego Związku Radzieckiego, III Rzeszy Niemieckiej i terenów przez nich okupowanych, znajdują się liczne miejsca pochówku Polaków, którzy ponieśli śmierć w wyniku prześladowań, działań wojennych i represji okupacyjnych.
Szczególną uwagę pragnę zwrócić na cmentarz w Güterfelde, gdzie na terenie „kwatery sowieckiej” z nieznanych powodów pochowanych jest 101 Polaków, o czym brak jakiejkolwiek wyraźnej wzmianki na terenie cmentarza. Nie istnieją mogiły Polaków, a nad kwaterą góruje jedynie obelisk poświęcony sowieckim ofiarom II wojny światowej. Informacje o pochówkach Polaków są jedynie śladowe w Internecie, co czyni to miejsce nieznanym i praktycznie niewidocznym dla współczesnego społeczeństwa polskiego i niemieckiego.
W związku z tym pragnę zapytać:
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjąć działania mające na celu upamiętnienie Polaków pochowanych na cmentarzu leśnym Wilmersdorf w Güterfelde, szczególnie w zakresie widocznego oznaczenia miejsc ich spoczynku?
Czy istnieją plany dotyczące stworzenia imiennego wykazu osób pochowanych w tej kwaterze z wyszczególnieniem imion i nazwisk, daty urodzenia i śmierci i ewentualnie innych informacji dotyczących spoczywających w tej kwaterze Polaków?
Czy istnieją plany dotyczące umieszczenia tych informacji w dostępnej dla osób odwiedzających cmentarz formie, np. na tablicach informacyjnych, aby każda osoba mogła łatwo odnaleźć nazwiska ofiar?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić godną pamięć i odpowiednią opiekę nad polskimi mogiłami, które znajdują się poza granicami kraju, a szczególnie w miejscach, gdzie Polacy byli represjonowani, jak w przypadku terenów zajmowanych przez Związek Radziecki i III Rzeszę Niemiecką?
Czy istnieją plany budowy pomnika upamiętniającego spoczywających w tej kwaterze Polaków lub odtworzenia mogił poszczególnych osób?
Czy minister lub przedstawiciel Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a szerzej mówiąc przedstawiciel państwa polskiego w randze ambasadora lub konsula składa z okazji świąt państwowych, stosownych rocznic, czy uroczystości Wszystkich Świętych lub Dnia Zadusznego choćby symboliczne kwiaty poświęcone 101 Polakom bezimiennie spoczywającym na terenie tak zwanej „kwatery sowieckiej”?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego współpracuje z zagranicznymi instytucjami i organizacjami, które opiekują się cmentarzami wojennymi, w celu zapewnienia odpowiedniego upamiętnienia polskich ofiar, nie tylko na cmentarzu leśnym Wilmersdorf w Güterfelde, ale także w licznych miejscach Europy i świata?
Mając na uwadze trudną historię narodu polskiego oraz pamięć o ofiarach zbrodni i prześladowań, podkreślam konieczność działań, które uczczą tych, którzy oddali swoje życie w obronie ojczyzny, a których mogiły pozostają zapomniane i nieodpowiednio oznakowane. Wszelkie inicjatywy na rzecz upamiętnienia polskich mogił za granicą są nie tylko wyrazem szacunku wobec naszych przodków, ale również moralnym obowiązkiem państwa polskiego.
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3953 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5949 posłów Tadeusza Woźniaka, Michała Wosia, Marii
Kurowskiej i Piotra Uruskiego z 7 listopada 2024 roku w sprawie opieki nad polskimi
mogiłami, w szczególności tymi znajdującymi się na cmentarzu leśnym Wilmersdorf
Waldfriedhof w Güterfelde, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1, 2, 3 i 5.
W ramach Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Miejsca Pamięci
Narodowej za Granicą” Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie” otrzymała w 2024 roku
dofinansowanie na realizację dwuletniego zadania pn. „Stworzenie imiennego upamiętnienia
Polaków na grobach robotników przymusowych na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde”.
Ww. projekt zakłada weryfikację i opracowanie danych 101 Polaków spoczywających
w tzw. kwaterze sowieckiej oraz ustawienie tam ich imiennego upamiętnienia, a także tablicy
informacyjnej w języku polskim i niemieckim.
Pragnę nadmienić, że Fundacja otrzymała dofinansowanie Ministra KiDN na realizację
analogicznych działań w drugiej kwaterze na wspomnianym cmentarzu, gdzie znajdują się
prochy 383 Polaków zamordowanych w KL Sachsenhausen, którzy dotychczas nie zostali
imiennie upamiętnieni. Zakończenie obu projektów planowane jest na drugą połowę 2025 r.
Ad 4.
Resort kultury realizuje i koordynuje działania w zakresie polskich grobów wojennych
za granicą, które obejmują m.in. prowadzenie prac rewaloryzacyjno-konserwatorskich oraz
bieżące utrzymanie i pielęgnację obiektów, a także badania historyczne polegające na
weryfikacji i opracowaniu danych personalnych poległych, pomordowanych i zmarłych
w wyniku wojen i represji. Te działania są prowadzone bezpośrednio przez resort kultury
bądź poprzez wsparcie finansowe udzielane innym podmiotom w ramach Programu Ministra
KiDN „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”.
Ad 6.
W ramach ww. projektów, realizowanych dzięki dofinansowaniu Ministra KiDN, Fundacja
„Polsko-Niemieckie Pojednanie” planuje zorganizować uroczyste odsłonięcie nowych
upamiętnień na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde w 2025 r. Przewidujemy udział
przedstawiciela MKiDN w tej ceremonii.
Kwestia upamiętniania Polaków pochowanych na cmentarzach w Niemczech poprzez
składanie kwiatów w rocznice ważnych wydarzeń historycznych leży w gestii polskich
placówek dyplomatycznych.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 7.
Przy realizacji zadań związanych ze sprawowaniem opieki nad polskimi grobami wojennymi
za granicą resort kultury współpracuje m.in. z podmiotami wskazanymi jako instytucje
odpowiedzialne za realizację umów bilateralnych o ochronie grobów wojennych
(Rzeczpospolita Polska związana jest 9 takimi umowami). Takimi partnerami są m.in.
Ufficio
per la tutela della cultura e della memoria della difesa (Biuro Ochrony Kultury i Pamięci
Wojskowej) czy
Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V., (Narodowy Związek
Niemieckiej Opieki nad Grobami Wojennymi). Ponadto utrzymywane są robocze kontakty
z podmiotami odpowiedzialnymi za grobownictwa wojenne w innych państwach,
m.in. z
Commonwealth War Graves Commission (Komisja Wspólnoty Brytyjskiej
ds. Cmentarzy Wojennych), Służbą Opieki nad Grobami z Okresu Wojny przy norweskim
Ministerstwie Kultury i Równości czy Ministerstwem Obrony Republiki Czeskiej.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --