Interpelacja w sprawie dodatków emerytalnych dla zasłużonych honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5918
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dodatków emerytalnych dla zasłużonych honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 31-10-2024
Szanowna Pani Minister,
osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi (ZHDK) przez wiele lat oddawały krew na rzecz ratowania życia i zdrowia innych osób. Działania te były prowadzone bezinteresownie, a w trakcie wieloletniej służby dawcy krwi niejednokrotnie ratowali zdrowie lub życie innego człowieka. Należy również podkreślić, że tytuł ZHDK przyznawany jest za wielokrotne oddawanie krwi, co wiąże się z konkretnym wysiłkiem i poświęceniem zdrowia na rzecz ratowania innych ludzi. Jak wynika z informacji dostępnych publicznie, krew oddana przez krwiodawców jest również wykorzystywana do produkcji preparatów medycznych, co dodatkowo podkreśla jej wartość i znaczenie dla polskiego systemu zdrowia, który zmaga się z niedoborem krwi.
Niestety, mimo wielu zapewnień o roli, jaką pełnią osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, nie wprowadzono przepisów, które uwzględniałyby dodatki do emerytur dla tej grupy społecznej. Warto przypomnieć, że inne grupy zawodowe, takie jak na przykład sołtysi, doczekały się stosownych dodatków emerytalnych za swoje zaangażowanie i po 10 latach pełnienia swojej funkcji otrzymują specjalny dodatek. Jednocześnie osoby uprawnione do tytułu ZHDK, szczególnie seniorzy, emeryci, pozostają poza jakimikolwiek rozwiązaniami systemowymi w zakresie dodatków do świadczeń emerytalnych. Krwiodawcy, w tym zasłużeni emeryci, mimo wieloletniego poświęcenia, są z tego rodzaju wsparcia wykluczeni, co budzi głębokie poczucie niesprawiedliwości i braku uznania dla ich działań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka jest opinia Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na temat wprowadzenia rozwiązań systemowych w zakresie dodatków do świadczeń emerytalnych dla krwiodawców?
2. Czy miały miejsce kiedykolwiek rozmowy na temat tych rozwiązań z Ministerstwem Zdrowia?
3. Jakie są przyczyny braku uregulowań dotyczących dodatków emerytalnych dla ZHDK pomimo ich wieloletniego zaangażowania i oddawania krwi na rzecz innych?
4. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjąć działania w celu przyznania dodatku emerytalnego dla zasłużonych honorowych dawców krwi?
5. Jeśli tak, to w jakim terminie można spodziewać się stosownych regulacji prawnych?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5821 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.610.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją znak: K10INT5918, Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie dodatków emerytalnych dla zasłużonych honorowych dawców krwi, pragnę
przekazać, co następuje.
System ubezpieczeń społecznych, w tym przede wszystkim powszechny system emerytalny,
opiera się na zasadzie ekwiwalentności odprowadzonych składek i należnego świadczenia.
Emerytury wypłacane z systemu powszechnego mają charakter indywidualny, a ich
wysokość jest ustalana na podstawie wkładu wniesionego w postaci składek. Im bardziej
ubezpieczony partycypował w tworzeniu dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
w tym większym stopniu ma on prawo z nich korzystać pobierając emeryturę lub rentę.
Przyznanie dodatkowego świadczenia do emerytury, które nie wynika z wniesionego przez
ubezpieczonego wkładu w postaci opłacenia składki ubezpieczeniowej, nie znajduje
uzasadnienia w konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że funkcjonujące w przeszłości
w powszechnym systemie emerytalnym, a finansowane z budżetu państwa dodatki z tytułu
nadanych odznaczeń państwowych, w tym dodatku dla honorowych dawców krwi z tytułu
odznaczenia „Zasłużony dla Zdrowia Narodu”, podobnie jak tzw. dodatki branżowe,
przysługujące z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze, zostały zniesione na mocy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji
emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U.
Nr 104, poz. 450, z późn. zm.). Zniesienie prawa do tych dodatków wiązało się ze stopniowym
przywracaniem systemowi emerytalnemu jego ubezpieczeniowego charakteru, o którym
ostatecznie przesądziła przeprowadzona w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń
społecznych.
W nowym systemie emerytalnym, określonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631),
źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek
pracowników i pracodawców. Z systemu tego usunięto większość elementów
nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia
z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego
aktywności zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz
dodatek dla sierot zupełnych. Oba dodatki są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Wypłata tych dodatków ma miejsce
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w sytuacji spełnienia się wskazanych ryzyk oraz wiąże się z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej.
Krwiodawstwo nie mieści się w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych
kategoriach ryzyk ubezpieczeniowych, które obejmują przede wszystkim utratę możliwości
osiągania dochodów z pracy wskutek starości lub niezdolności do pracy spowodowanej
stanem zdrowia.
W systemie emerytalnym brak jest więc miejsca dla preferencji w wysokości świadczeń dla
wybranych grup ubezpieczonych. Przyznanie nowych dodatków do emerytury
doprowadziłoby przede wszystkim do naruszenia reguły nietworzenia nowych uprawnień
nieznajdujących pokrycia w składce na ubezpieczenie emerytalne.
Jednocześnie informuję, że często wskazywanego przez zainteresowanych świadczenia
pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie można traktować jako dodatku do
emerytury. Świadczenie to, obecnie wynoszące 336,26 zł miesięcznie, przyznawane jest na
wniosek osoby, która pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym. Świadczenie to nie jest świadczeniem z ubezpieczeń społecznych
i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podobnie świadczenie
ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczych strażach pożarnych nie wynika z rozwiązań
z systemu emerytalnego i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Świadczenie ratownicze, obecnie w wysokości 258 zł, z tytułu wysługi lat w OSP przysługuje
strażakowi ratownikowi OSP na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r.
o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233).
Ewentualne wypracowanie w ramach możliwości budżetu państwa rozwiązań
pozwalających na dodatkowe docenienie trudu osób podejmujących aktywność społecznie
użyteczną, powinno znajdować odzwierciedlenie w przepisach regulujących tę aktywność,
a nie w rozwiązaniach z zakresu systemu emerytalnego.
Zważywszy, że uprawnienia honorowych dawców krwi określają przepisy ustawy z dnia 22
sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 281, z późn. zm.) ewentualne
rozszerzenie katalogu uprawnień i przywilejów, których część przysługuje za długotrwałe
i systematyczne oddawanie krwi, leży w gestii ministra właściwego do spraw zdrowia.
Niezależnie od powyższego, dziękuję za głos zabrany w tej sprawie. W imieniu Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pragnę podkreślić, że wszystkie przedstawiane mu
w związku z tą problematyką propozycje zmian przepisów są wnikliwie analizowane
i traktowane jako wyraz troski o kształt systemu ubezpieczeń społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --