Interpelacja w sprawie dodatków emerytalnych dla zasłużonych honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5917
do ministra zdrowia
w sprawie dodatków emerytalnych dla zasłużonych honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 31-10-2024
Szanowna Pani Minister,
osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi (ZHDK) przez wiele lat oddawały krew na rzecz ratowania życia i zdrowia innych osób. Działania te były prowadzone bezinteresownie, a w trakcie wieloletniej służby dawcy krwi niejednokrotnie ratowali zdrowie lub życie innego człowieka. Należy również podkreślić, że tytuł ZHDK przyznawany jest za wielokrotne oddawanie krwi, co wiąże się z konkretnym wysiłkiem i poświęceniem zdrowia na rzecz ratowania innych ludzi. Jak wynika z informacji dostępnych publicznie, krew oddana przez krwiodawców jest również wykorzystywana do produkcji preparatów medycznych, co dodatkowo podkreśla jej wartość i znaczenie dla polskiego systemu zdrowia, który zmaga się z niedoborem krwi.
Niestety, mimo wielu zapewnień o roli, jaką pełnią osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, nie wprowadzono przepisów, które uwzględniałyby dodatki do emerytur dla tej grupy społecznej. Warto przypomnieć, że inne grupy zawodowe, takie jak na przykład sołtysi, doczekały się stosownych dodatków emerytalnych za swoje zaangażowanie i po 10 latach pełnienia swojej funkcji otrzymują specjalny dodatek. Jednocześnie osoby uprawnione do tytułu ZHDK, szczególnie seniorzy, emeryci, pozostają poza jakimikolwiek rozwiązaniami systemowymi w zakresie dodatków do świadczeń emerytalnych. Krwiodawcy, w tym zasłużeni emeryci, mimo wieloletniego poświęcenia, są z tego rodzaju wsparcia wykluczeni, co budzi głębokie poczucie niesprawiedliwości i braku uznania dla ich działań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka jest opinia Ministerstwa Zdrowia na temat wprowadzenia rozwiązań systemowych w zakresie dodatków do świadczeń emerytalnych dla krwiodawców? Czy według ministerstwa dodatkowe świadczenia emerytalne dla emerytów ZHDK mogłyby skutecznie zlikwidować zjawisko niedoboru krwi?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia ma wiedzę dotyczącą przyczyn braku uregulowań dotyczących dodatków emerytalnych dla ZHDK pomimo ich wieloletniego zaangażowania i oddawania krwi na rzecz innych?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć działania w celu przyznania dodatku emerytalnego dla zasłużonych honorowych dawców krwi?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6198 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.15.2024.AS
Warszawa, 20 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5917 Posła Krzysztofa Piątkowskiego, w sprawie
dodatków emerytalnych dla Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższego.
Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie
może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja
o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Zasłużonym
Honorowym Dawcom Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów
prawa, zarówno krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że
„
oddawanie krwi, osocza lub innych składników krwi jest uważane za dobrowolne
i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do
jakiejkolwiek zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci.
Wyłącza to również przyznanie wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza
czas odpowiednio konieczny do oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje
i zwrot kosztów podróży są zgodne z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania
krwi”.
Dodatkowo należy mieć również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu
Komitetu Sterującego ds. Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy1, podczas
którego dyskutowana była definicja „finansowej korzyści”. W kontekście Konwencji
o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii
i medycyny z dnia 19 listopada 1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata
lub korzyść jakiegokolwiek rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie
zmarłego dawcy. Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej
końcowym celem lub jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków
i rzeczywistych kosztów może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna
kompensacja utraconego zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie
powinien ani finansowo tracić, ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach,
można dopuścić wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na
zapłatę dawcom odszkodowania za szkodę związaną z donacją.
Tym samym w promocji dawstwa nadrzędnie należy stosować środki ukierunkowane na
altruizm. Z uwagi na powyższe krwiodawcy, w systemie ochrony zdrowia, posiadają
1 Posiedzenie odbyło się w dniach 3-4 listopada 2016 r.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
określony katalog uprawnień, tj. zwolnienie od pracy, zwrot utraconego zarobku na
zasadach wynikających z przepisów prawa pracy, zwrot kosztów przejazdu do jednostki
organizacyjnej publicznej służby krwi, posiłek regeneracyjny, możliwość odliczenia od
podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty rekompensaty, bezpłatne
zaopatrzenie w leki objęte wykazami do wysokości limitu finansowania, uprawnienia do
korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym do leczenia
sanatoryjnego oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Uprawnienia te
należy rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących donację,
a zwrotu ponoszonych kosztów oraz dowodów uznania i wdzięczności za oddaną krew i jej
składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś
z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem, lecz darem dla drugiego człowieka.
Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwane w ramach
honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne bezpieczeństwo i ochronę
zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i jej biorców. Należy
bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby chore, dlatego niezwykle istotne jest, aby
pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały z potrzeby serca, były szlachetne oraz
świadome. Wprowadzenie finansowania dodatków emerytalnych dla Zasłużonych
Honorowych Dawców Krwi wykracza poza ideę honorowego, dobrowolnego
i nieodpłatnego dawstwa krwi, gdyż w sposób bezpośredni skutkuje przyznaniem
gratyfikacji finansowej.
Krwiodawstwo to misja i odpowiedzialność, a świadomość możliwości uratowania komuś
życia jest jedną z najistotniejszych wartości honorowego krwiodawstwa – krew jest
najcenniejszym darem jaki może podarować człowiek. Z uwagi na fakt, że krwi nie można
kupić ani wyprodukować, tak ważne jest jej honorowe oddawanie. Honorowy Dawca Krwi
oddając cząstkę siebie w bezinteresowny sposób niesie pomoc pacjentom wymagającym
leczenia krwią lub jej składnikami. Ofiarowana krew jest darem życia, który jest potrzebny
przy wykonywaniu skomplikowanych operacji, ratowaniu zdrowia, a także życia ciężko
chorych oraz przy udzielaniu pomocy ofiarom wypadków. Z uwagi na kluczową rolę
Honorowych Dawców Krwi w systemie lecznictwa obecnie realizowana jest kolejna edycja
programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej
Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”, w tym w zakresie celów szczegółowych
dotyczących utrzymania stałej liczby świadomych dawców krwi i jej składników,
zwiększenia świadomości społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa oraz
zwiększenia świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców, co stanowi
kontynuację zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach poprzednich edycji programu
realizowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020. Opracowany przez publiczną służbę
krwi program ma charakter długofalowy i w dużej mierze w dalszym ciągu realizuje cele
z lat poprzednich, przede wszystkim w odniesieniu do promocji i edukacji w zakresie
honorowego krwiodawstwa, tj. kontynuacji działań edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży,
kampanii skierowanej do pracodawców celem włączenia honorowego krwiodawstwa
w społeczną odpowiedzialność biznesu czy kampanii skierowanej do podmiotów
leczniczych i punktów pobrań krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --