Interpelacja nr 5907
Interpelacja w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych
Interpelacja nr 5907
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Bolesław Piecha
Data wpływu: 31-10-2024
Szanowny Panie Premierze,
w imieniu obywateli, którzy przez lata byli i nadal są dotknięci problemem tzw. emerytur czerwcowych, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad waloryzacji emerytur osób przechodzących na świadczenie w czerwcu. Sprawa dotyczy lat 2009-2019, kiedy to osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu, otrzymywały świadczenia znacząco niższe niż osoby, które podjęły taką decyzję w innych miesiącach tego samego roku. Przyczyną tego stanu rzeczy są specyficzne zasady waloryzacji rocznej, które skutkowały niższą podstawą wymiaru emerytury dla osób „czerwcowych” oraz brak odpowiednich przepisów dostosowujących świadczenia do realiów, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
1. Problem emerytur czerwcowych
Jak wykazały liczne raporty i interwencje społeczne, osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu były pokrzywdzone z powodu odmiennych zasad waloryzacji. Problem ten powodował, że osoby, które zdecydowały się na przejście na emeryturę w czerwcu, otrzymywały świadczenia niższe nawet o kilkanaście procent. Sytuacja ta nie została naprawiona przez przepisy przyjęte w 2021 roku, które miały zmienić zasady waloryzacji. Mimo oczekiwań obywateli, nadal nie została w pełni wdrożona sprawiedliwa korekta dla poszkodowanych osób, które przeszły na emeryturę w latach 2009-2019.
2. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego
Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok potwierdzający niekonstytucyjność przepisów powodujących niższe świadczenia dla osób przechodzących na emeryturę w czerwcu. Jednak mimo tego orzeczenia nie został on dotychczas opublikowany i wdrożony, co skutkuje dalszym brakiem sprawiedliwości dla poszkodowanych emerytów. Zaniechanie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego rodzi poważne pytania o transparentność procesu decyzyjnego oraz stanowi przeszkodę w realizacji praw osób, którym przysługują wyższe świadczenia.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Dlaczego wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący emerytur czerwcowych nie został dotychczas opublikowany i kiedy można spodziewać się jego publikacji? Brak publikacji wyroku wydaje się być poważnym uchybieniem, które wpływa na prawa obywateli oraz ich możliwość uzyskania sprawiedliwych świadczeń.
Jakie działania planuje rząd w celu pełnego wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Czy są przewidziane konkretne kroki mające na celu naprawę sytuacji emerytów czerwcowych, w tym wyrównanie kwot dla osób, które pobierały niższe świadczenia?
Czy rząd rozważa dodatkowe środki prawne lub finansowe, które mogłyby zrekompensować osobom poszkodowanym różnice wynikające z niższej waloryzacji ich świadczeń? Jest to szczególnie istotne w kontekście lat 2009–2019, które pozostają bez odpowiedniego rozliczenia i rekompensaty dla emerytów.
Czy istnieją plany wprowadzenia zmian w przepisach dotyczących waloryzacji emerytur, aby podobna sytuacja nie powtórzyła się w przyszłości? Wydaje się konieczne zapewnienie stabilnych i sprawiedliwych regulacji waloryzacyjnych, które będą chronić prawa wszystkich emerytów, niezależnie od miesiąca przejścia na emeryturę.
Interpelacja nr 5907
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Bolesław Piecha
Data wpływu: 31-10-2024
Szanowny Panie Premierze,
w imieniu obywateli, którzy przez lata byli i nadal są dotknięci problemem tzw. emerytur czerwcowych, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad waloryzacji emerytur osób przechodzących na świadczenie w czerwcu. Sprawa dotyczy lat 2009-2019, kiedy to osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu, otrzymywały świadczenia znacząco niższe niż osoby, które podjęły taką decyzję w innych miesiącach tego samego roku. Przyczyną tego stanu rzeczy są specyficzne zasady waloryzacji rocznej, które skutkowały niższą podstawą wymiaru emerytury dla osób „czerwcowych” oraz brak odpowiednich przepisów dostosowujących świadczenia do realiów, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
1. Problem emerytur czerwcowych
Jak wykazały liczne raporty i interwencje społeczne, osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu były pokrzywdzone z powodu odmiennych zasad waloryzacji. Problem ten powodował, że osoby, które zdecydowały się na przejście na emeryturę w czerwcu, otrzymywały świadczenia niższe nawet o kilkanaście procent. Sytuacja ta nie została naprawiona przez przepisy przyjęte w 2021 roku, które miały zmienić zasady waloryzacji. Mimo oczekiwań obywateli, nadal nie została w pełni wdrożona sprawiedliwa korekta dla poszkodowanych osób, które przeszły na emeryturę w latach 2009-2019.
2. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego
Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok potwierdzający niekonstytucyjność przepisów powodujących niższe świadczenia dla osób przechodzących na emeryturę w czerwcu. Jednak mimo tego orzeczenia nie został on dotychczas opublikowany i wdrożony, co skutkuje dalszym brakiem sprawiedliwości dla poszkodowanych emerytów. Zaniechanie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego rodzi poważne pytania o transparentność procesu decyzyjnego oraz stanowi przeszkodę w realizacji praw osób, którym przysługują wyższe świadczenia.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Dlaczego wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący emerytur czerwcowych nie został dotychczas opublikowany i kiedy można spodziewać się jego publikacji? Brak publikacji wyroku wydaje się być poważnym uchybieniem, które wpływa na prawa obywateli oraz ich możliwość uzyskania sprawiedliwych świadczeń.
Jakie działania planuje rząd w celu pełnego wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Czy są przewidziane konkretne kroki mające na celu naprawę sytuacji emerytów czerwcowych, w tym wyrównanie kwot dla osób, które pobierały niższe świadczenia?
Czy rząd rozważa dodatkowe środki prawne lub finansowe, które mogłyby zrekompensować osobom poszkodowanym różnice wynikające z niższej waloryzacji ich świadczeń? Jest to szczególnie istotne w kontekście lat 2009–2019, które pozostają bez odpowiedniego rozliczenia i rekompensaty dla emerytów.
Czy istnieją plany wprowadzenia zmian w przepisach dotyczących waloryzacji emerytur, aby podobna sytuacja nie powtórzyła się w przyszłości? Wydaje się konieczne zapewnienie stabilnych i sprawiedliwych regulacji waloryzacyjnych, które będą chronić prawa wszystkich emerytów, niezależnie od miesiąca przejścia na emeryturę.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9281 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.622.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 5907, Pana Posła Bolesława Piechy w sprawie publikacji
wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych, pragnę przekazać, co
następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r.,
którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej na emeryturę
w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru określonych w art. 25-26
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych było zwykle niższe od
świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało
to stąd, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki
emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest
zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury
w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie
działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875).
Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu 2020 r.,
waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury dokonuje się w taki sam
sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli jest to korzystniejsze dla
ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru emerytury ustalona na
dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja tego roku. Kwestia nowo
przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca
2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.
Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły emerytur ustalonych w czerwcu
2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą na stałe wprowadzono rozwiązanie,
które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia na nowo
wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji składek
emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość emerytury
w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną zasadę, że
proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę, począwszy od
czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. emerytur czerwcowych na wniosek zgłoszony przed
1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem z 15 listopada
2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie Stanisław Piotrowicz,
Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz Wojciech Sych. Sejm RP
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że uchwała Sejmu RP
z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. Justyna
Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym pozbawiona jest
mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych. Dodatkowo, Sejm
w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa
Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie
decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie
w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych
z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ.
Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał
Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
W tym kontekście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób
wskutek przejścia przez nie na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do jego wagi
rozwiązania.
W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwały prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie sposobu
rozwiązania tej kwestii. W tym zakresie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
współdziałało z Ministerstwem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 22 października 2024 r. wystąpiła do
Przewodniczącego Zespołu ds. Programowania Prac Rządu z prośbą o wprowadzenie do
Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu ustawy, który ma na celu
uregulowanie tego zagadnienia. W dniu 4 listopada 2024 r. projekt został wpisany do wykazu
prac pod nr UD160.
W projekcie ustawy proponuje się, by w przypadku osoby, której przyznano emeryturę lub rentę
rodzinną w czerwcu w latach 2009-2019, jej emerytura lub renta rodzinna, na jej wniosek
złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podlegałaby ponownemu ustaleniu wysokości,
z zastosowaniem rozwiązania, że waloryzacji składek, stanowiących podstawę obliczenia
emerytury, dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju
danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Tak ustalona wysokość emerytury
i renty rodzinnej podlegałaby następnie waloryzacji na zasadach, jakie obowiązywały po dniu
przyznania emerytury lub renty rodzinnej. Emerytura lub renta rodzinna w nowej wysokości,
przysługiwałaby od miesiąca złożenia ww. wniosku do ZUS.
Wyjaśniam, że projektowana ustawa nie przewiduje prawa do wyrównań za okres, w którym
emerytury, przyznane w czerwcu w latach 2009-2019, wypłacane były w niższej wysokości.
Prawo do wyrównań byłoby uzasadnione, gdyby przyjąć, że schemat waloryzacji kwartalnej
składek na koncie ubezpieczonego i kapitału początkowego oraz konstrukcja wskaźnika tej
waloryzacji, które stanowią źródło niekorzystnego ukształtowania wysokości emerytur
ustalanych po raz pierwszy w czerwcu, są niezgodne z Konstytucją, a w konsekwencji wydawane
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w tym zakresie decyzje obarczone są wadliwością od chwili ich wydania. Tymczasem
konstytucyjność przywołanego wskaźnika oraz schematu waloryzacji nie zostały
zakwestionowane. Wskazać przy tym należy, że zjawisko emerytur czerwcowych pojawiło się
ze względu na zbieg konstrukcji waloryzacji kapitału początkowego i składek na indywidualnym
koncie z określonymi wartościami czynników ekonomicznych, do których jej wskaźnik się
odwołuje. Oznacza to, że w razie innego ich ukształtowania w latach 2009-2019 (inny wskaźnik
inflacji ogólnej, inny wzrost realny sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne)
zjawisko to mogłoby nie powstać albo nie być tak dotkliwe dla emerytów przechodzących na
emeryturę w maju w tych latach. W rezultacie projektowana zmiana rozwiązuje w większej
mierze problem faktyczny (w określonych realiach gospodarczych w określonym czasie
określony w przepisach prawa wskaźnik waloryzacji składek i kapitału początkowego
poskutkował niższymi emeryturami dla emerytów przechodzących na emeryturę w maju) niż
prawny i sprowadza się do wyrównania sytuacji emerytów przechodzących na emeryturę w
czerwcu w latach 2009-2019 z emerytami, którzy przechodzili w tym miesiącu na emeryturę od
2020 r. Z tego powodu projekt nie przewiduje wyrównań.
Jednocześnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwie Finansów i
Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych trwają analizy prawne i ekonomiczne nad możliwymi
zmianami w konstrukcji waloryzacji składek i kapitału początkowego. Jest to zagadnienie
złożone, które musi być rozpatrywane w kontekście całokształtu skutków prawnych,
ekonomicznych i społecznych, które ewentualne zmiany w tym zakresie wywołają.
Kończąc pragnę zapewnić, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stale analizuje
kształt istniejących rozwiązań prawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych i w razie potrzeby
podejmuje stosowne działania legislacyjne.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.622.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 5907, Pana Posła Bolesława Piechy w sprawie publikacji
wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego emerytur czerwcowych, pragnę przekazać, co
następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r.,
którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej na emeryturę
w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru określonych w art. 25-26
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych było zwykle niższe od
świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało
to stąd, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki
emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest
zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury
w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie
działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875).
Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu 2020 r.,
waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury dokonuje się w taki sam
sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli jest to korzystniejsze dla
ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru emerytury ustalona na
dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja tego roku. Kwestia nowo
przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca
2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.
Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły emerytur ustalonych w czerwcu
2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą na stałe wprowadzono rozwiązanie,
które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia na nowo
wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji składek
emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość emerytury
w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną zasadę, że
proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę, począwszy od
czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. emerytur czerwcowych na wniosek zgłoszony przed
1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem z 15 listopada
2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie Stanisław Piotrowicz,
Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz Wojciech Sych. Sejm RP
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że uchwała Sejmu RP
z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. Justyna
Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym pozbawiona jest
mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych. Dodatkowo, Sejm
w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa
Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie
decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie
w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych
z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ.
Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał
Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
W tym kontekście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób
wskutek przejścia przez nie na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do jego wagi
rozwiązania.
W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwały prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie sposobu
rozwiązania tej kwestii. W tym zakresie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
współdziałało z Ministerstwem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 22 października 2024 r. wystąpiła do
Przewodniczącego Zespołu ds. Programowania Prac Rządu z prośbą o wprowadzenie do
Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu ustawy, który ma na celu
uregulowanie tego zagadnienia. W dniu 4 listopada 2024 r. projekt został wpisany do wykazu
prac pod nr UD160.
W projekcie ustawy proponuje się, by w przypadku osoby, której przyznano emeryturę lub rentę
rodzinną w czerwcu w latach 2009-2019, jej emerytura lub renta rodzinna, na jej wniosek
złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podlegałaby ponownemu ustaleniu wysokości,
z zastosowaniem rozwiązania, że waloryzacji składek, stanowiących podstawę obliczenia
emerytury, dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju
danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Tak ustalona wysokość emerytury
i renty rodzinnej podlegałaby następnie waloryzacji na zasadach, jakie obowiązywały po dniu
przyznania emerytury lub renty rodzinnej. Emerytura lub renta rodzinna w nowej wysokości,
przysługiwałaby od miesiąca złożenia ww. wniosku do ZUS.
Wyjaśniam, że projektowana ustawa nie przewiduje prawa do wyrównań za okres, w którym
emerytury, przyznane w czerwcu w latach 2009-2019, wypłacane były w niższej wysokości.
Prawo do wyrównań byłoby uzasadnione, gdyby przyjąć, że schemat waloryzacji kwartalnej
składek na koncie ubezpieczonego i kapitału początkowego oraz konstrukcja wskaźnika tej
waloryzacji, które stanowią źródło niekorzystnego ukształtowania wysokości emerytur
ustalanych po raz pierwszy w czerwcu, są niezgodne z Konstytucją, a w konsekwencji wydawane
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w tym zakresie decyzje obarczone są wadliwością od chwili ich wydania. Tymczasem
konstytucyjność przywołanego wskaźnika oraz schematu waloryzacji nie zostały
zakwestionowane. Wskazać przy tym należy, że zjawisko emerytur czerwcowych pojawiło się
ze względu na zbieg konstrukcji waloryzacji kapitału początkowego i składek na indywidualnym
koncie z określonymi wartościami czynników ekonomicznych, do których jej wskaźnik się
odwołuje. Oznacza to, że w razie innego ich ukształtowania w latach 2009-2019 (inny wskaźnik
inflacji ogólnej, inny wzrost realny sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne)
zjawisko to mogłoby nie powstać albo nie być tak dotkliwe dla emerytów przechodzących na
emeryturę w maju w tych latach. W rezultacie projektowana zmiana rozwiązuje w większej
mierze problem faktyczny (w określonych realiach gospodarczych w określonym czasie
określony w przepisach prawa wskaźnik waloryzacji składek i kapitału początkowego
poskutkował niższymi emeryturami dla emerytów przechodzących na emeryturę w maju) niż
prawny i sprowadza się do wyrównania sytuacji emerytów przechodzących na emeryturę w
czerwcu w latach 2009-2019 z emerytami, którzy przechodzili w tym miesiącu na emeryturę od
2020 r. Z tego powodu projekt nie przewiduje wyrównań.
Jednocześnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwie Finansów i
Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych trwają analizy prawne i ekonomiczne nad możliwymi
zmianami w konstrukcji waloryzacji składek i kapitału początkowego. Jest to zagadnienie
złożone, które musi być rozpatrywane w kontekście całokształtu skutków prawnych,
ekonomicznych i społecznych, które ewentualne zmiany w tym zakresie wywołają.
Kończąc pragnę zapewnić, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stale analizuje
kształt istniejących rozwiązań prawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych i w razie potrzeby
podejmuje stosowne działania legislacyjne.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --