Interpelacja nr 5902
Interpelacja w sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi
Interpelacja nr 5902
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 30-10-2024
Szanowna Pani Minister,
z docierających do mnie informacji oraz na podstawie analizy dokumentów wynika, że proces decyzyjny dotyczący lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi budzi poważne wątpliwości zarówno pod względem celowości, jak i gospodarności wydatkowania środków publicznych. W ostatnich latach dyrekcja Muzeum, działając pod presją ówczesnego ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego, podjęła szereg kontrowersyjnych decyzji zmierzających do wybudowania siedziby Muzeum na terenie byłego obozu dla dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi. Proces ten charakteryzował się brakiem transparentności i niedostatecznymi konsultacjami społecznymi.
W pierwszej kolejności Muzeum nabyło nieruchomości przy ul. Przemysłowej 34 i Przemysłowej 29A za łączną kwotę 2 692 000,00 zł. Następnie 20 września 2023 r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwały o przekazaniu w drodze darowizny kolejnych nieruchomości oraz wyrażeniu zgody na sprzedaż w drodze bezprzetargowej lokali użytkowych na rzecz Muzeum.
Szczególny niepokój budzi plan budowy głównego gmachu Muzeum przy ul. Przemysłowej 27A, gdzie obecnie znajduje się pawilon handlowo-usługowy. Stanowi on jedyne zaplecze handlowe dla okolicznych mieszkańców, gdyż znajduje się w centrum osiedla, a nie na jego obrzeżach. Przedstawiony w zeszłym roku projekt siedziby Muzeum zakłada powstanie kilkukondygnacyjnego budynku, który:
naruszy historyczny układ urbanistyczny osiedla zaprojektowanego przez Krystynę Krygier;
jest niewspółmierny do skali działalności Muzeum, które według danych z 2023 r. posiada jedynie 144 eksponaty;
negatywnie wpłynie na jakość życia okolicznych mieszkańców poprzez likwidację podstawowej infrastruktury handlowej. Sytuacja jest tym bardziej niepokojąca, że najemcom wypowiedziano już umowy. Władze miasta Łodzi, odpowiedzialne za zapewnienie zastępczej infrastruktury handlowej, zaproponowały budowę nowego pawilonu przy ul. Górniczej, którego oddanie planowane jest na sierpień przyszłego roku. Rozwiązanie to budzi poważne zastrzeżenia mieszkańców, gdyż lokalizacja wymusza konieczność przemieszczania się przez całe osiedle, co jest szczególnie uciążliwe dla osób starszych i rodzin z małymi dziećmi. Co więcej, umiejscowienie pawilonu przy Górniczej wydaje się być bardziej korzystne dla okolicznych deweloperów niż dla dotychczasowych mieszkańców osiedla.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie były kryteria wyboru lokalizacji siedziby Muzeum i czy przeprowadzono analizę alternatywnych lokalizacji?
2. Czy przeprowadzono konsultacje społeczne z mieszkańcami obszaru objętego planowaną inwestycją? Jeśli tak, proszę o przedstawienie ich wyników.
3. Jaki jest całkowity planowany koszt budowy siedziby Muzeum i z jakich źródeł ma być finansowany?
4. Czy rozważano możliwość współpracy z istniejącymi w pobliżu instytucjami kultury, takimi jak Centrum Dialogu im. Marka Edelmana czy Stacja Radegast-Muzeum Tradycji Niepodległościowych, które znajdują się w promieniu 1 km od planowanej lokalizacji?
5. W związku z likwidacją pawilonu handlowego przy ul. Przemysłowej 27A:
Jakie działania koordynacyjne podjęło Muzeum z władzami miasta Łodzi w celu zminimalizowania negatywnego wpływu tej decyzji na lokalną społeczność?
Czy przed podjęciem decyzji o lokalizacji siedziby Muzeum przeprowadzono analizę jej wpływu na dostępność usług dla okolicznych mieszkańców?
Czy rozważano alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na zachowanie części funkcji handlowych w bezpośrednim sąsiedztwie obecnej lokalizacji?
Czy harmonogram realizacji inwestycji Muzeum został skoordynowany z planami miasta dotyczącymi budowy infrastruktury zastępczej?
6. Czy przeprowadzono analizę wpływu planowanych inwestycji (zarówno budowy siedziby Muzeum, jak i nowego pawilonu handlowego przy ul. Górniczej) na zabytkowy układ urbanistyczny osiedla? Jeśli tak, proszę o udostępnienie jej wyników. Czy wzięto pod uwagę całościowy wpływ tych zmian na funkcjonowanie lokalnej społeczności?
7. Jakie jest uzasadnienie dla budowy tak dużego obiektu w świetle posiadanych przez Muzeum zbiorów (144 eksponaty)?
8. Czy zostały podjęte działania weryfikacyjne w zakresie wydatkowania środków publicznych przez Muzeum w związku z zakupem nieruchomości za kwotę 2 692 000,00 zł oraz planowanymi dalszymi inwestycjami? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tej weryfikacji.
9. Czy decyzja o budowie nowej siedziby Muzeum została poddana weryfikacji pod kątem jej zasadności ekonomicznej i merytorycznej, szczególnie w kontekście możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury kulturalnej w najbliższej okolicy?
10. Czy w związku z wątpliwościami dotyczącymi transparentności procesu decyzyjnego ministerstwo planuje przeprowadzenie kompleksowego audytu działalności Muzeum w zakresie realizacji tego projektu?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 5902
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 30-10-2024
Szanowna Pani Minister,
z docierających do mnie informacji oraz na podstawie analizy dokumentów wynika, że proces decyzyjny dotyczący lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi budzi poważne wątpliwości zarówno pod względem celowości, jak i gospodarności wydatkowania środków publicznych. W ostatnich latach dyrekcja Muzeum, działając pod presją ówczesnego ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego, podjęła szereg kontrowersyjnych decyzji zmierzających do wybudowania siedziby Muzeum na terenie byłego obozu dla dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi. Proces ten charakteryzował się brakiem transparentności i niedostatecznymi konsultacjami społecznymi.
W pierwszej kolejności Muzeum nabyło nieruchomości przy ul. Przemysłowej 34 i Przemysłowej 29A za łączną kwotę 2 692 000,00 zł. Następnie 20 września 2023 r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwały o przekazaniu w drodze darowizny kolejnych nieruchomości oraz wyrażeniu zgody na sprzedaż w drodze bezprzetargowej lokali użytkowych na rzecz Muzeum.
Szczególny niepokój budzi plan budowy głównego gmachu Muzeum przy ul. Przemysłowej 27A, gdzie obecnie znajduje się pawilon handlowo-usługowy. Stanowi on jedyne zaplecze handlowe dla okolicznych mieszkańców, gdyż znajduje się w centrum osiedla, a nie na jego obrzeżach. Przedstawiony w zeszłym roku projekt siedziby Muzeum zakłada powstanie kilkukondygnacyjnego budynku, który:
naruszy historyczny układ urbanistyczny osiedla zaprojektowanego przez Krystynę Krygier;
jest niewspółmierny do skali działalności Muzeum, które według danych z 2023 r. posiada jedynie 144 eksponaty;
negatywnie wpłynie na jakość życia okolicznych mieszkańców poprzez likwidację podstawowej infrastruktury handlowej. Sytuacja jest tym bardziej niepokojąca, że najemcom wypowiedziano już umowy. Władze miasta Łodzi, odpowiedzialne za zapewnienie zastępczej infrastruktury handlowej, zaproponowały budowę nowego pawilonu przy ul. Górniczej, którego oddanie planowane jest na sierpień przyszłego roku. Rozwiązanie to budzi poważne zastrzeżenia mieszkańców, gdyż lokalizacja wymusza konieczność przemieszczania się przez całe osiedle, co jest szczególnie uciążliwe dla osób starszych i rodzin z małymi dziećmi. Co więcej, umiejscowienie pawilonu przy Górniczej wydaje się być bardziej korzystne dla okolicznych deweloperów niż dla dotychczasowych mieszkańców osiedla.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie były kryteria wyboru lokalizacji siedziby Muzeum i czy przeprowadzono analizę alternatywnych lokalizacji?
2. Czy przeprowadzono konsultacje społeczne z mieszkańcami obszaru objętego planowaną inwestycją? Jeśli tak, proszę o przedstawienie ich wyników.
3. Jaki jest całkowity planowany koszt budowy siedziby Muzeum i z jakich źródeł ma być finansowany?
4. Czy rozważano możliwość współpracy z istniejącymi w pobliżu instytucjami kultury, takimi jak Centrum Dialogu im. Marka Edelmana czy Stacja Radegast-Muzeum Tradycji Niepodległościowych, które znajdują się w promieniu 1 km od planowanej lokalizacji?
5. W związku z likwidacją pawilonu handlowego przy ul. Przemysłowej 27A:
Jakie działania koordynacyjne podjęło Muzeum z władzami miasta Łodzi w celu zminimalizowania negatywnego wpływu tej decyzji na lokalną społeczność?
Czy przed podjęciem decyzji o lokalizacji siedziby Muzeum przeprowadzono analizę jej wpływu na dostępność usług dla okolicznych mieszkańców?
Czy rozważano alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na zachowanie części funkcji handlowych w bezpośrednim sąsiedztwie obecnej lokalizacji?
Czy harmonogram realizacji inwestycji Muzeum został skoordynowany z planami miasta dotyczącymi budowy infrastruktury zastępczej?
6. Czy przeprowadzono analizę wpływu planowanych inwestycji (zarówno budowy siedziby Muzeum, jak i nowego pawilonu handlowego przy ul. Górniczej) na zabytkowy układ urbanistyczny osiedla? Jeśli tak, proszę o udostępnienie jej wyników. Czy wzięto pod uwagę całościowy wpływ tych zmian na funkcjonowanie lokalnej społeczności?
7. Jakie jest uzasadnienie dla budowy tak dużego obiektu w świetle posiadanych przez Muzeum zbiorów (144 eksponaty)?
8. Czy zostały podjęte działania weryfikacyjne w zakresie wydatkowania środków publicznych przez Muzeum w związku z zakupem nieruchomości za kwotę 2 692 000,00 zł oraz planowanymi dalszymi inwestycjami? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tej weryfikacji.
9. Czy decyzja o budowie nowej siedziby Muzeum została poddana weryfikacji pod kątem jej zasadności ekonomicznej i merytorycznej, szczególnie w kontekście możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury kulturalnej w najbliższej okolicy?
10. Czy w związku z wątpliwościami dotyczącymi transparentności procesu decyzyjnego ministerstwo planuje przeprowadzenie kompleksowego audytu działalności Muzeum w zakresie realizacji tego projektu?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Marta Cienkowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18592 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5902 poseł Pauliny Matysiak z 4 listopada 2024 roku w
sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zasadniczymi kryteriami wyboru lokalizacji siedziby Muzeum Dzieci Polskich - ofiar
totalitaryzmu są kryteria historyczne oraz pragmatyczne. W aspekcie historycznym główne
znaczenie ma umiejscowienie siedziby Muzeum w konkretnym kontekście dawnego miejsca
kaźni – upamiętnienie ofiar należy do zasadniczych celów statutowych instytucji –
tj. na terenie zajmowanym od grudnia 1942 r. do stycznia 1945 r. przez obóz główny
tzw. Jugendschutzlager Litzmannstadt, znany m.in. również pod skróconą nazwą
indywidualną Polen-Jugendverwahrlager Litzmannstadt, jak i nazwą potoczną „obóz przy
ul. Przemysłowej”. Zasadnicze znaczenie ma na tym tle umiejscowienie przyszłej siedziby
Muzeum przy ul. Przemysłowej, dokładnie w miejscu, w którym znajdowała się główna
brama obozu (przy zbiegu obecnych ulic Przemysłowej i Brackiej). Nieco dalej na północ
od bramy Polen-Jugendverwahrlager znajdował się budynek administracji obozu
(tzw. Verwaltung), który stanowi obecnie własność Muzeum i z racji na swoje fundamentalne
znaczenie historyczne stanowi zasadnicze zachowane miejsce pamięci pozwalające na
konstruowanie kompleksowej narracji dotyczącej nie tylko martyrologii dzieci etnicznie
polskich, ale również najmłodszych obywateli II Rzeczypospolitej pochodzenia żydowskiego
- więźniów łódzkiego getta (w okresie poprzedzającym powstanie obozu dla dzieci polskich,
w przyszłym budynku Verwaltung mieściło się prewentorium dla dzieci żydowskich
dotkniętych gruźlicą). Również część z zachowanego materiału ikonograficznego
obrazującego funkcjonowanie obozu przy ul. Przemysłowej pokazuje sytuacje zachodzące w
tle budynku Verwaltung. Dodatkowo, na południe od budynku dawnego Verwaltung
pracownicy naukowi Muzeum zlokalizowali pozostałości obozowej poczty.
W początkowym okresie funkcjonowania Muzeum rozpatrywane były alternatywne
lokalizacje siedziby głównej instytucji. Umiejscowienie jednej z nich zaproponowane zostało
pomiędzy ulicami Mostowskiego oraz Przemysłową, na miejscu dawnego Liceum
Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego, obecnie zajmowanym przez Szkołę Przystań.
W wyniku konsultacji prowadzonych z dyrekcją szkoły oraz głosów rodziców uczących się
w szkole dzieci zdecydowano o rezygnacji z takiego ulokowania siedziby. Zasadniczą rolę
odgrywało tu przeświadczenie dyrekcji Muzeum, że powstanie instytucji upamiętniającej
najmłodsze ofiary drugiej wojny światowej nie może w żaden sposób kolidować z potrzebami
najmłodszych obywateli Polski współczesnej.
-- 1 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Pośród zaproponowanych lokalizacji siedziby Muzeum pojawiły się również miejsca
o charakterze zupełnie ahistorycznym. Taki charakter miała np. propozycja ulokowania
siedziby w pobliżu Stacji Radegast (obecnie jednego z oddziałów Muzeum Tradycji
Niepodległościowych w Łodzi), która nie pozostaje w żadnej relacji z historią obozu przy
ul. Przemysłowej, a samym swoim umiejscowieniem wprowadzałaby zwiedzających w błąd
nie tylko co do lokalizacji obozu, ale również sugerując, że mali więźniowie obozu
transportowani byli do i ze wspomnianej stacji wraz z transportami ludności żydowskiej
(w rzeczywistości dzieci transportowane były do obozu przy użyciu innych metod, przede
wszystkim na ciężarówkach docierających z innych stacji kolejowych okupowanej Łodzi).
Propozycja ta spotkała się z oczywistą negatywną reakcją części ekspertów .
Podobnie ahistoryczny charakter miały pozostałe z postulowanych lokalizacji siedziby
Muzeum, które znajdują się poza historycznym terenem obozu i na historycznym terenie
łódzkiego getta. Należy tu podkreślić, że niemiecki nazistowski obóz dla dzieci polskich
utworzony został nie na terenie getta, a na obszarze wyłączonym z niego fizycznie oraz
organizacyjnie i poddanym zwierzchnictwu niemieckiej Policji Kryminalnej,
a zwierzchnik Kripo w Litzmannstadt Camillo Ehrlich był jednocześnie komendantem obozu.
W konsekwencji wszelkie lokalizacje siedziby Muzeum poza tym obszarem miałyby
charakter wysoce mylący z punktu widzenia założeń edukacyjnych instytucji.
Pragmatycznym aspektem wyboru lokalizacji siedziby Muzeum jest jej położenie nie
w centrum osiedla, a na jego obrzeżach, w bezpośrednim sąsiedztwie szerokiej arterii
komunikacyjnej - ul. Spornej, co zapewni dostęp do budynku instytucji dla dużych grup
zwiedzających bez konieczności meandrowania autokarów poprzez wąskie osiedlowe
uliczki, co stanowiłoby niewątpliwe utrudnienie codziennego życia okolicznych
mieszkańców.
Ad 2 i 5.
Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu od ponad dwóch lat współpracuje z władzami
miasta Łodzi w zakresie inwestycji, jaką jest budowa siedziby stałej Muzeum. Pomimo że w
rozumieniu Rady Miasta konsultacje społeczne to „proces dialogu pomiędzy
przedstawicielami władz (...) a mieszkańcami.1”, reprezentanci Muzeum włączyli się aktywnie
w rozmowy przeprowadzane przez magistrat z przedstawicielami mieszkańców osiedla.
Ze wspólnej inicjatywy pod koniec 2023 r. odbyło się spotkanie z mieszkańcami osiedla
w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, w którym prezentowana była mieszkańcom
wstępna koncepcja zagospodarowania terenu. Przed podjęciem decyzji o lokalizacji siedziby
Muzeum były rozważane z przedstawicielami Urzędu Miasta Łodzi różne rozwiązania.
Podstawą procesu decyzyjnego stron było przyjęcie rozwiązania optymalnego dla interesu
społecznego i dobra mieszkańców. Podkreślić należy, że wielokrotne spotkania i dyskusje
pozwoliły wypracować stanowisko z ustaleniem lokalizacji dla siedziby Muzeum na terenie
historycznie związanym z umiejscowieniem byłego obozu przy ul. Przemysłowej. W trakcie
rozmów przeprowadzano wielokrotnie analizę wpływu lokalizacji siedziby Muzeum na
dostępność usług dla okolicznych mieszkańców, uwzględniając potrzeby społeczne oraz
obecną infrastrukturę handlową sąsiedztwa planowanej inwestycji. Wychodząc naprzeciw
potrzebom handlowym mieszkańców, wypracowano stanowisko dotyczące przeniesienia
usług handlowych na ul. Górniczą w Łodzi. Dla zachowania ciągłości usług handlowych
działania inwestycyjne dotyczące nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Przemysłowej
27A nie zostaną podjęte przed udostępnieniem przestrzeni handlowej przy ul. Górniczej,
1 Uchwała Nr XXXI/1033/20 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. zmieniająca uchwałę
w sprawie wprowadzenia Zasad i trybu prowadzenia konsultacji społecznych w mieście Łodzi.
-- 2 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
a zatem dopiero po wybudowaniu infrastruktury zastępczej. Analogicznie, wychodząc
naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców osiedla, Muzeum zrezygnowało z planów objęcia
swoją siedzibą również fragmentu terenu przyległego do pobliskiej społecznej szkoły
podstawowej (Szkoły Przystań).
Ad 3.
Poniżej prezentujemy informację dotyczącą planów zagospodarowania działek
i nieruchomości znajdujących się w posiadaniu Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu.
Całość inwestycji jest podzielona na etapy realizacyjne dotyczące zarówno architektury, jak
również przestrzeni wystawienniczych (I etap - istniejąca nieruchomość położona w Łodzi
przy u. Przemysłowej 34, II etap - budowa siedziby stałej Muzeum).
I. Nieruchomość położona w Łodzi przy ul. Przemysłowej 34 (budynek dawnej
komendantury obozowej i poczty obozowej)
a) Muzeum posiada program funkcjonalno-użytkowy dotyczący architektury budynku
dawnej komendantury i poczty obozowej oraz zagospodarowania terenu w celu
przygotowania dokumentacji i dalszej realizacji inwestycji. Opracowany program
funkcjonalno-użytkowy stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego dotyczącego zamierzenia inwestycyjnego,
opisanego powyżej;
b) planowane jest przeprowadzenie konkursu jednoetapowego na wystawę w budynku
dawnej komendantury wraz z wykonaniem dokumentacji projektowej.
Po przeprowadzeniu robót budowlanych dotyczących budynku komendantury i poczty
obozowej, zagospodarowaniu terenu i aranżacji wnętrza wystawienniczego obiekt zostanie
udostępniony dla zwiedzających jako element kompleksu wchodzącego w skład siedziby
stałej Muzeum. Zaadoptowane budynki posłużą do prezentacji części wystawy stałej
Muzeum.
II. Planowana siedziba stała Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu
(ul. Przemysłowa 27A oraz pozostałe nieruchomości znajdujące się w posiadaniu
Muzeum i mające stanowić przedmiot darowizny ze strony Urzędu Miasta Łodzi)
Generalnym założeniem jest rozłożenie procesu w czasie i skierowanie na tym etapie
głównego wysiłku na działania opisane w pkt I. Z pewnością konieczne będzie przygotowanie
konkursu architektonicznego na projekt siedziby stałej. Będzie odnosił się do całości
zagospodarowania nieruchomości wchodzących w skład kompleksu siedziby stałej muzeum.
Uzależnione jest to jednak od zakończenia procesu nabywania nieruchomości mających
wejść w skład kompleksu siedziby stałej Muzeum (w listopadzie 2024 r. decyzją Rady
Miejskiej w Łodzi na rzecz Muzeum przekazane zostały ostatnie działki terenu, a obecnie
Muzeum oczekuje na podpisanie stosownych umów).
Całkowity koszt inwestycji polegającej na budowie siedziby stałej nie jest obecnie znany,
bowiem uzależniony jest od ostatecznej koncepcji zagospodarowania terenu, a ta ma być
wyłoniona w konkursie architektonicznym. Na obecnym etapie istnieje jedynie wstępna
koncepcja zagospodarowania nieruchomości przeznaczonych pod siedzibę stałą Muzeum.
Realizacja inwestycji zależy także od niepodjętych jeszcze decyzji Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego dotyczących przeznaczenia środków finansowych na ten cel
pochodzących z budżetu oraz ewentualnie od możliwości pozyskania środków ze źródeł
zewnętrznych (programów przeznaczonych na realizację przedmiotowych inwestycji).
-- 3 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu podpisało szereg umów o współpracę
z licznymi łódzkimi instytucjami edukacyjnymi czy naukowymi, np. Uniwersytetem Łódzkim
i lokalnymi szkołami. Dzięki uprzejmości dyrekcji Centrum Dialogu im. Marka Edelmana
właśnie w siedzibie tej instytucji odbyły się jedne z konsultacji mieszkańców pobliskiego
osiedla z przedstawicielem władz miasta, jak również reprezentantami Muzeum.
W kontekście współpracy z wymienionymi w interpelacji dwoma instytucjami wskazać
należy, że znajdują się one poza historycznym miejscem funkcjonowania obozu przy
ul. Przemysłowej. O szczególnych, mylących i krytykowanych przez ekspertów, aspektach
lokalizacji siedziby Muzeum w pobliżu Stacji Radegast, a więc położonego relatywnie blisko
planowanej siedziby Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu oddziału Muzeum
Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, wspomniano już odpowiedzi na pierwsze pytanie
interpelacji.
W kontekście możliwej współpracy z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi (MTN)
- oba muzea pozostają we wzajemnych relacjach i wyraziły wolę współpracy, która ze strony
MTN pozostała jedynie w formie deklaratywnej: jedną z wyartykułowanych przez Muzeum
Dzieci Polskich propozycji współpracy było zaangażowanie się pracowników MTN w prace
nad przygotowywanym przez Muzeum Dzieci Polskich filmem dokumentalnym dotyczącym
zlokalizowanych na terenie okupowanej Łodzi miejsc kaźni dzieci. Pomimo zapewnienia ze
strony MTN, że zaangażuje się w projekt po zakończeniu okresu urlopowego, do tej pory to
nie nastąpiło. Przedmiotowy film dokumentalny jest już na finalnym etapie produkcji i będzie
miał premierę telewizyjną pod koniec listopada 2024 r.
Ad 6.
Muzeum Dzieci Polskich posiada dwie decyzje Prezydent Miasta Łodzi o lokalizacji
inwestycji celu publicznego ustalające:
a) lokalizację inwestycji celu publicznego dla realizacji inwestycji w Łodzi przy
ul. Przemysłowej 34 (dawny budek Verwaltung oraz pozostałości poczty obozowej,
decyzja nr DPRG-UA-VIII.186.P.2023);
b) lokalizację inwestycji celu publicznego o funkcji muzealno-wystawienniczej na potrzeby
Muzeum Dzieci Polskich przewidzianej do realizacji przy ul. Przemysłowej 29A i 29 oraz
pozostałych fragmentach działek stanowiących przedmiot darowizny UMŁ (decyzja nr
DPRG-UA-VIII.188.R2023).
Wyraźnego zaznaczenia wymaga fakt, że ewentualna budowa na terenie zajmowanym
obecnie przez pawilon handlowy siedziby stałej Muzeum, której projekt w założeniu
wyłoniony byłby w konkursie, z całą pewnością nie wpłynie ujemnie na charakter
architektoniczny tej części osiedla. Budynek pawilonu nie odznacza się żadnymi
obiektywizowalnymi walorami estetycznymi. W tym kontekście ewentualna nowa siedziba
Muzeum mogłaby jedynie znacząco ubogacić estetykę miejsca. Korzyścią mogłoby być także
usunięcie problemu wynikającego z dostępności w pawilonie napojów alkoholowych - tak w
kontekście naznaczonego cierpieniem dzieci miejsca pamięci (budynku Verwaltung oraz
pozostałości poczty obozowej), jak i negatywnych doświadczeń okolicznych mieszkańców.
Ad 7.
Podana w interpelacji liczba eksponatów zgromadzonych w Muzeum odnosi się do roku
2023, a więc dotyczy momentu wyznaczającego pierwsze półtora roku działania instytucji.
Na moment obecny (stan z 12 listopada 2024 r.) w magazynie Muzeum przechowywanych
jest 616 obiektów. W efekcie rozległych kwerend przeprowadzonych przez pracowników
-- 4 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Muzeum w szeregu archiwów (głównie polskich i niemieckich, jak również amerykańskich,
angielskich czy czeskich) w repozytorium elektronicznym instytucji zgromadzono
ok. 150 000 stron odwzorowań cyfrowych dokumentów i fotografii dot. tematyki
martyrologii dzieci polskich w okresie drugiej wojny światowej. Muzeum zgromadziło także
wielogodzinne nagrania audio oraz audio-wideo zawierające relacje byłych więźniów obozu
przy ul. Przemysłowej, jak również innych „dzieci wojny” lub najbliższych członków ich rodzin
(relacje ofiar innych obozów na terenie okupowanej Łodzi, relacje „Dzieci Zamojszczyzny”
itp.).
To właśnie na bazie tych wyszczególnionych powyżej elementów osnuta ma być wystawa
stała do zaprezentowania w siedzibie głównej Muzeum, jednak zaznaczenia wymaga fakt,
że cele wystawiennicze nie stanowią jedynych celów statutowych instytucji. Siedziba
nowoczesnego muzeum musi zostać wyposażona w odpowiednią salę przeznaczoną dla
prelekcji, spotkań ze świadkami historii, lekcji muzealnych, warsztatów czy prezentacji
filmowych. Konieczne jest również utworzenie przestrzeni pracy dla zespołu naukowego
instytucji, powierzchni biurowej na potrzeby administracyjne, magazynowe, urządzenia
sanitarne, wyposażenie siedziby w udogodnienia komunikacyjne dla osób
z niepełnosprawnościami itp. Tak zarysowane potrzeby w sposób zdecydowany
korespondują z planowanymi rozmiarami siedziby Muzeum.
Nowoczesne instytucje muzealne nie ograniczają swoich ekspozycji do zwykłej prezentacji
określonych artefaktów. Mnogość treści współczesnych wystaw prezentowana jest w
formie tablic wypełnionych odwzorowaniami ikonografii oraz komentarzem tekstowym,
a niejednokrotnie elementy takie dominują całość ekspozycji (vide berlińskie muzeum
„Topografia terroru”). Częstym uzupełnieniem wystaw są również instalacje multimedialne
czy systemy audio bazujące na zgromadzonych kopiach cyfrowych oraz nagraniach.
Ad 8.
Zakup nieruchomości położonych w Łodzi przy ul. Przemysłowej 34 i 29 poprzedzony był
sporządzeniem operatów szacunkowych dla każdej z nabywanych nieruchomości z osobna
w myśl art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z
2021 r. poz. 1899). Operaty szacunkowe sporządzone zostały przez rzeczoznawcę
majątkowego dr Edytę Wiśniewską (uprawnienia zawodowe nr 4217). Wybór rzeczoznawcy
majątkowego nastąpił po rozeznaniu rynku i dokonaniu wyboru najkorzystniejszej ze
złożonych ofert. Nieruchomości zostały zatem nabyte za cenę określoną w opracowaniu
licencjonowanego rzeczoznawcy majątkowego o wartości rynkowej wg stanu aktualnego
dokonanego dla potrzeb kupna. Przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte na potrzeby
siedziby stałej Muzeum lokalizacyjnie odpowiadającej dawnemu obozowi dla dzieci przy ul.
Przemysłowej w Łodzi.
Ad 9.
Jak wykazano w ad 1 i 4. niniejszej odpowiedzi, już choćby z uwagi na elementarne przesłanki
historyczne nie istnieje możliwość wykorzystania „istniejącej infrastruktury kulturalnej
w najbliższej okolicy” w prezentacji adekwatnego obrazu funkcjonowania niemieckiego
nazistowskiego obozu dla dzieci polskich w Łodzi oraz opowieści o losach jego małych ofiar
w kontekście miejsca oderwanego od faktycznej lokalizacji obozu przy ul. Przemysłowej.
Podkreślić należy, że statutowa funkcja Muzeum ma również o wiele szerszy charakter
i związana jest m.in. z prezentacją kompleksowej narracji o wszystkich dzieciach polskich -
ofiarach drugiej wojny światowej. Tak zakreślony obszar badawczy, edukacyjny czy
ekspozycyjny w żadnym wypadku nie koresponduje z celami statutowymi jakiejkolwiek innej
instytucji kultury zlokalizowanej w Łodzi, stąd istniejąca infrastruktura kulturalna w okolicy
-- 5 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
nie odnosi się do zagadnień, które są przedmiotem działań Muzeum Dzieci Polskich - ofiar
totalitaryzmu.
Ad 10.
Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
nie znajduje zasadności dla przeprowadzenia w tym momencie audytu działalności
inwestycyjnej Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu, które działa wyłącznie
w ramach uzgodnień z Ministerstwem.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Marta Cienkowska
-- 6 of 6 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5902 poseł Pauliny Matysiak z 4 listopada 2024 roku w
sprawie lokalizacji i budowy siedziby Muzeum Dzieci Polskich w Łodzi, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zasadniczymi kryteriami wyboru lokalizacji siedziby Muzeum Dzieci Polskich - ofiar
totalitaryzmu są kryteria historyczne oraz pragmatyczne. W aspekcie historycznym główne
znaczenie ma umiejscowienie siedziby Muzeum w konkretnym kontekście dawnego miejsca
kaźni – upamiętnienie ofiar należy do zasadniczych celów statutowych instytucji –
tj. na terenie zajmowanym od grudnia 1942 r. do stycznia 1945 r. przez obóz główny
tzw. Jugendschutzlager Litzmannstadt, znany m.in. również pod skróconą nazwą
indywidualną Polen-Jugendverwahrlager Litzmannstadt, jak i nazwą potoczną „obóz przy
ul. Przemysłowej”. Zasadnicze znaczenie ma na tym tle umiejscowienie przyszłej siedziby
Muzeum przy ul. Przemysłowej, dokładnie w miejscu, w którym znajdowała się główna
brama obozu (przy zbiegu obecnych ulic Przemysłowej i Brackiej). Nieco dalej na północ
od bramy Polen-Jugendverwahrlager znajdował się budynek administracji obozu
(tzw. Verwaltung), który stanowi obecnie własność Muzeum i z racji na swoje fundamentalne
znaczenie historyczne stanowi zasadnicze zachowane miejsce pamięci pozwalające na
konstruowanie kompleksowej narracji dotyczącej nie tylko martyrologii dzieci etnicznie
polskich, ale również najmłodszych obywateli II Rzeczypospolitej pochodzenia żydowskiego
- więźniów łódzkiego getta (w okresie poprzedzającym powstanie obozu dla dzieci polskich,
w przyszłym budynku Verwaltung mieściło się prewentorium dla dzieci żydowskich
dotkniętych gruźlicą). Również część z zachowanego materiału ikonograficznego
obrazującego funkcjonowanie obozu przy ul. Przemysłowej pokazuje sytuacje zachodzące w
tle budynku Verwaltung. Dodatkowo, na południe od budynku dawnego Verwaltung
pracownicy naukowi Muzeum zlokalizowali pozostałości obozowej poczty.
W początkowym okresie funkcjonowania Muzeum rozpatrywane były alternatywne
lokalizacje siedziby głównej instytucji. Umiejscowienie jednej z nich zaproponowane zostało
pomiędzy ulicami Mostowskiego oraz Przemysłową, na miejscu dawnego Liceum
Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego, obecnie zajmowanym przez Szkołę Przystań.
W wyniku konsultacji prowadzonych z dyrekcją szkoły oraz głosów rodziców uczących się
w szkole dzieci zdecydowano o rezygnacji z takiego ulokowania siedziby. Zasadniczą rolę
odgrywało tu przeświadczenie dyrekcji Muzeum, że powstanie instytucji upamiętniającej
najmłodsze ofiary drugiej wojny światowej nie może w żaden sposób kolidować z potrzebami
najmłodszych obywateli Polski współczesnej.
-- 1 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Pośród zaproponowanych lokalizacji siedziby Muzeum pojawiły się również miejsca
o charakterze zupełnie ahistorycznym. Taki charakter miała np. propozycja ulokowania
siedziby w pobliżu Stacji Radegast (obecnie jednego z oddziałów Muzeum Tradycji
Niepodległościowych w Łodzi), która nie pozostaje w żadnej relacji z historią obozu przy
ul. Przemysłowej, a samym swoim umiejscowieniem wprowadzałaby zwiedzających w błąd
nie tylko co do lokalizacji obozu, ale również sugerując, że mali więźniowie obozu
transportowani byli do i ze wspomnianej stacji wraz z transportami ludności żydowskiej
(w rzeczywistości dzieci transportowane były do obozu przy użyciu innych metod, przede
wszystkim na ciężarówkach docierających z innych stacji kolejowych okupowanej Łodzi).
Propozycja ta spotkała się z oczywistą negatywną reakcją części ekspertów .
Podobnie ahistoryczny charakter miały pozostałe z postulowanych lokalizacji siedziby
Muzeum, które znajdują się poza historycznym terenem obozu i na historycznym terenie
łódzkiego getta. Należy tu podkreślić, że niemiecki nazistowski obóz dla dzieci polskich
utworzony został nie na terenie getta, a na obszarze wyłączonym z niego fizycznie oraz
organizacyjnie i poddanym zwierzchnictwu niemieckiej Policji Kryminalnej,
a zwierzchnik Kripo w Litzmannstadt Camillo Ehrlich był jednocześnie komendantem obozu.
W konsekwencji wszelkie lokalizacje siedziby Muzeum poza tym obszarem miałyby
charakter wysoce mylący z punktu widzenia założeń edukacyjnych instytucji.
Pragmatycznym aspektem wyboru lokalizacji siedziby Muzeum jest jej położenie nie
w centrum osiedla, a na jego obrzeżach, w bezpośrednim sąsiedztwie szerokiej arterii
komunikacyjnej - ul. Spornej, co zapewni dostęp do budynku instytucji dla dużych grup
zwiedzających bez konieczności meandrowania autokarów poprzez wąskie osiedlowe
uliczki, co stanowiłoby niewątpliwe utrudnienie codziennego życia okolicznych
mieszkańców.
Ad 2 i 5.
Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu od ponad dwóch lat współpracuje z władzami
miasta Łodzi w zakresie inwestycji, jaką jest budowa siedziby stałej Muzeum. Pomimo że w
rozumieniu Rady Miasta konsultacje społeczne to „proces dialogu pomiędzy
przedstawicielami władz (...) a mieszkańcami.1”, reprezentanci Muzeum włączyli się aktywnie
w rozmowy przeprowadzane przez magistrat z przedstawicielami mieszkańców osiedla.
Ze wspólnej inicjatywy pod koniec 2023 r. odbyło się spotkanie z mieszkańcami osiedla
w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, w którym prezentowana była mieszkańcom
wstępna koncepcja zagospodarowania terenu. Przed podjęciem decyzji o lokalizacji siedziby
Muzeum były rozważane z przedstawicielami Urzędu Miasta Łodzi różne rozwiązania.
Podstawą procesu decyzyjnego stron było przyjęcie rozwiązania optymalnego dla interesu
społecznego i dobra mieszkańców. Podkreślić należy, że wielokrotne spotkania i dyskusje
pozwoliły wypracować stanowisko z ustaleniem lokalizacji dla siedziby Muzeum na terenie
historycznie związanym z umiejscowieniem byłego obozu przy ul. Przemysłowej. W trakcie
rozmów przeprowadzano wielokrotnie analizę wpływu lokalizacji siedziby Muzeum na
dostępność usług dla okolicznych mieszkańców, uwzględniając potrzeby społeczne oraz
obecną infrastrukturę handlową sąsiedztwa planowanej inwestycji. Wychodząc naprzeciw
potrzebom handlowym mieszkańców, wypracowano stanowisko dotyczące przeniesienia
usług handlowych na ul. Górniczą w Łodzi. Dla zachowania ciągłości usług handlowych
działania inwestycyjne dotyczące nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Przemysłowej
27A nie zostaną podjęte przed udostępnieniem przestrzeni handlowej przy ul. Górniczej,
1 Uchwała Nr XXXI/1033/20 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. zmieniająca uchwałę
w sprawie wprowadzenia Zasad i trybu prowadzenia konsultacji społecznych w mieście Łodzi.
-- 2 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
a zatem dopiero po wybudowaniu infrastruktury zastępczej. Analogicznie, wychodząc
naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców osiedla, Muzeum zrezygnowało z planów objęcia
swoją siedzibą również fragmentu terenu przyległego do pobliskiej społecznej szkoły
podstawowej (Szkoły Przystań).
Ad 3.
Poniżej prezentujemy informację dotyczącą planów zagospodarowania działek
i nieruchomości znajdujących się w posiadaniu Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu.
Całość inwestycji jest podzielona na etapy realizacyjne dotyczące zarówno architektury, jak
również przestrzeni wystawienniczych (I etap - istniejąca nieruchomość położona w Łodzi
przy u. Przemysłowej 34, II etap - budowa siedziby stałej Muzeum).
I. Nieruchomość położona w Łodzi przy ul. Przemysłowej 34 (budynek dawnej
komendantury obozowej i poczty obozowej)
a) Muzeum posiada program funkcjonalno-użytkowy dotyczący architektury budynku
dawnej komendantury i poczty obozowej oraz zagospodarowania terenu w celu
przygotowania dokumentacji i dalszej realizacji inwestycji. Opracowany program
funkcjonalno-użytkowy stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego dotyczącego zamierzenia inwestycyjnego,
opisanego powyżej;
b) planowane jest przeprowadzenie konkursu jednoetapowego na wystawę w budynku
dawnej komendantury wraz z wykonaniem dokumentacji projektowej.
Po przeprowadzeniu robót budowlanych dotyczących budynku komendantury i poczty
obozowej, zagospodarowaniu terenu i aranżacji wnętrza wystawienniczego obiekt zostanie
udostępniony dla zwiedzających jako element kompleksu wchodzącego w skład siedziby
stałej Muzeum. Zaadoptowane budynki posłużą do prezentacji części wystawy stałej
Muzeum.
II. Planowana siedziba stała Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu
(ul. Przemysłowa 27A oraz pozostałe nieruchomości znajdujące się w posiadaniu
Muzeum i mające stanowić przedmiot darowizny ze strony Urzędu Miasta Łodzi)
Generalnym założeniem jest rozłożenie procesu w czasie i skierowanie na tym etapie
głównego wysiłku na działania opisane w pkt I. Z pewnością konieczne będzie przygotowanie
konkursu architektonicznego na projekt siedziby stałej. Będzie odnosił się do całości
zagospodarowania nieruchomości wchodzących w skład kompleksu siedziby stałej muzeum.
Uzależnione jest to jednak od zakończenia procesu nabywania nieruchomości mających
wejść w skład kompleksu siedziby stałej Muzeum (w listopadzie 2024 r. decyzją Rady
Miejskiej w Łodzi na rzecz Muzeum przekazane zostały ostatnie działki terenu, a obecnie
Muzeum oczekuje na podpisanie stosownych umów).
Całkowity koszt inwestycji polegającej na budowie siedziby stałej nie jest obecnie znany,
bowiem uzależniony jest od ostatecznej koncepcji zagospodarowania terenu, a ta ma być
wyłoniona w konkursie architektonicznym. Na obecnym etapie istnieje jedynie wstępna
koncepcja zagospodarowania nieruchomości przeznaczonych pod siedzibę stałą Muzeum.
Realizacja inwestycji zależy także od niepodjętych jeszcze decyzji Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego dotyczących przeznaczenia środków finansowych na ten cel
pochodzących z budżetu oraz ewentualnie od możliwości pozyskania środków ze źródeł
zewnętrznych (programów przeznaczonych na realizację przedmiotowych inwestycji).
-- 3 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu podpisało szereg umów o współpracę
z licznymi łódzkimi instytucjami edukacyjnymi czy naukowymi, np. Uniwersytetem Łódzkim
i lokalnymi szkołami. Dzięki uprzejmości dyrekcji Centrum Dialogu im. Marka Edelmana
właśnie w siedzibie tej instytucji odbyły się jedne z konsultacji mieszkańców pobliskiego
osiedla z przedstawicielem władz miasta, jak również reprezentantami Muzeum.
W kontekście współpracy z wymienionymi w interpelacji dwoma instytucjami wskazać
należy, że znajdują się one poza historycznym miejscem funkcjonowania obozu przy
ul. Przemysłowej. O szczególnych, mylących i krytykowanych przez ekspertów, aspektach
lokalizacji siedziby Muzeum w pobliżu Stacji Radegast, a więc położonego relatywnie blisko
planowanej siedziby Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu oddziału Muzeum
Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, wspomniano już odpowiedzi na pierwsze pytanie
interpelacji.
W kontekście możliwej współpracy z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi (MTN)
- oba muzea pozostają we wzajemnych relacjach i wyraziły wolę współpracy, która ze strony
MTN pozostała jedynie w formie deklaratywnej: jedną z wyartykułowanych przez Muzeum
Dzieci Polskich propozycji współpracy było zaangażowanie się pracowników MTN w prace
nad przygotowywanym przez Muzeum Dzieci Polskich filmem dokumentalnym dotyczącym
zlokalizowanych na terenie okupowanej Łodzi miejsc kaźni dzieci. Pomimo zapewnienia ze
strony MTN, że zaangażuje się w projekt po zakończeniu okresu urlopowego, do tej pory to
nie nastąpiło. Przedmiotowy film dokumentalny jest już na finalnym etapie produkcji i będzie
miał premierę telewizyjną pod koniec listopada 2024 r.
Ad 6.
Muzeum Dzieci Polskich posiada dwie decyzje Prezydent Miasta Łodzi o lokalizacji
inwestycji celu publicznego ustalające:
a) lokalizację inwestycji celu publicznego dla realizacji inwestycji w Łodzi przy
ul. Przemysłowej 34 (dawny budek Verwaltung oraz pozostałości poczty obozowej,
decyzja nr DPRG-UA-VIII.186.P.2023);
b) lokalizację inwestycji celu publicznego o funkcji muzealno-wystawienniczej na potrzeby
Muzeum Dzieci Polskich przewidzianej do realizacji przy ul. Przemysłowej 29A i 29 oraz
pozostałych fragmentach działek stanowiących przedmiot darowizny UMŁ (decyzja nr
DPRG-UA-VIII.188.R2023).
Wyraźnego zaznaczenia wymaga fakt, że ewentualna budowa na terenie zajmowanym
obecnie przez pawilon handlowy siedziby stałej Muzeum, której projekt w założeniu
wyłoniony byłby w konkursie, z całą pewnością nie wpłynie ujemnie na charakter
architektoniczny tej części osiedla. Budynek pawilonu nie odznacza się żadnymi
obiektywizowalnymi walorami estetycznymi. W tym kontekście ewentualna nowa siedziba
Muzeum mogłaby jedynie znacząco ubogacić estetykę miejsca. Korzyścią mogłoby być także
usunięcie problemu wynikającego z dostępności w pawilonie napojów alkoholowych - tak w
kontekście naznaczonego cierpieniem dzieci miejsca pamięci (budynku Verwaltung oraz
pozostałości poczty obozowej), jak i negatywnych doświadczeń okolicznych mieszkańców.
Ad 7.
Podana w interpelacji liczba eksponatów zgromadzonych w Muzeum odnosi się do roku
2023, a więc dotyczy momentu wyznaczającego pierwsze półtora roku działania instytucji.
Na moment obecny (stan z 12 listopada 2024 r.) w magazynie Muzeum przechowywanych
jest 616 obiektów. W efekcie rozległych kwerend przeprowadzonych przez pracowników
-- 4 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Muzeum w szeregu archiwów (głównie polskich i niemieckich, jak również amerykańskich,
angielskich czy czeskich) w repozytorium elektronicznym instytucji zgromadzono
ok. 150 000 stron odwzorowań cyfrowych dokumentów i fotografii dot. tematyki
martyrologii dzieci polskich w okresie drugiej wojny światowej. Muzeum zgromadziło także
wielogodzinne nagrania audio oraz audio-wideo zawierające relacje byłych więźniów obozu
przy ul. Przemysłowej, jak również innych „dzieci wojny” lub najbliższych członków ich rodzin
(relacje ofiar innych obozów na terenie okupowanej Łodzi, relacje „Dzieci Zamojszczyzny”
itp.).
To właśnie na bazie tych wyszczególnionych powyżej elementów osnuta ma być wystawa
stała do zaprezentowania w siedzibie głównej Muzeum, jednak zaznaczenia wymaga fakt,
że cele wystawiennicze nie stanowią jedynych celów statutowych instytucji. Siedziba
nowoczesnego muzeum musi zostać wyposażona w odpowiednią salę przeznaczoną dla
prelekcji, spotkań ze świadkami historii, lekcji muzealnych, warsztatów czy prezentacji
filmowych. Konieczne jest również utworzenie przestrzeni pracy dla zespołu naukowego
instytucji, powierzchni biurowej na potrzeby administracyjne, magazynowe, urządzenia
sanitarne, wyposażenie siedziby w udogodnienia komunikacyjne dla osób
z niepełnosprawnościami itp. Tak zarysowane potrzeby w sposób zdecydowany
korespondują z planowanymi rozmiarami siedziby Muzeum.
Nowoczesne instytucje muzealne nie ograniczają swoich ekspozycji do zwykłej prezentacji
określonych artefaktów. Mnogość treści współczesnych wystaw prezentowana jest w
formie tablic wypełnionych odwzorowaniami ikonografii oraz komentarzem tekstowym,
a niejednokrotnie elementy takie dominują całość ekspozycji (vide berlińskie muzeum
„Topografia terroru”). Częstym uzupełnieniem wystaw są również instalacje multimedialne
czy systemy audio bazujące na zgromadzonych kopiach cyfrowych oraz nagraniach.
Ad 8.
Zakup nieruchomości położonych w Łodzi przy ul. Przemysłowej 34 i 29 poprzedzony był
sporządzeniem operatów szacunkowych dla każdej z nabywanych nieruchomości z osobna
w myśl art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z
2021 r. poz. 1899). Operaty szacunkowe sporządzone zostały przez rzeczoznawcę
majątkowego dr Edytę Wiśniewską (uprawnienia zawodowe nr 4217). Wybór rzeczoznawcy
majątkowego nastąpił po rozeznaniu rynku i dokonaniu wyboru najkorzystniejszej ze
złożonych ofert. Nieruchomości zostały zatem nabyte za cenę określoną w opracowaniu
licencjonowanego rzeczoznawcy majątkowego o wartości rynkowej wg stanu aktualnego
dokonanego dla potrzeb kupna. Przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte na potrzeby
siedziby stałej Muzeum lokalizacyjnie odpowiadającej dawnemu obozowi dla dzieci przy ul.
Przemysłowej w Łodzi.
Ad 9.
Jak wykazano w ad 1 i 4. niniejszej odpowiedzi, już choćby z uwagi na elementarne przesłanki
historyczne nie istnieje możliwość wykorzystania „istniejącej infrastruktury kulturalnej
w najbliższej okolicy” w prezentacji adekwatnego obrazu funkcjonowania niemieckiego
nazistowskiego obozu dla dzieci polskich w Łodzi oraz opowieści o losach jego małych ofiar
w kontekście miejsca oderwanego od faktycznej lokalizacji obozu przy ul. Przemysłowej.
Podkreślić należy, że statutowa funkcja Muzeum ma również o wiele szerszy charakter
i związana jest m.in. z prezentacją kompleksowej narracji o wszystkich dzieciach polskich -
ofiarach drugiej wojny światowej. Tak zakreślony obszar badawczy, edukacyjny czy
ekspozycyjny w żadnym wypadku nie koresponduje z celami statutowymi jakiejkolwiek innej
instytucji kultury zlokalizowanej w Łodzi, stąd istniejąca infrastruktura kulturalna w okolicy
-- 5 of 6 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
nie odnosi się do zagadnień, które są przedmiotem działań Muzeum Dzieci Polskich - ofiar
totalitaryzmu.
Ad 10.
Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
nie znajduje zasadności dla przeprowadzenia w tym momencie audytu działalności
inwestycyjnej Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu, które działa wyłącznie
w ramach uzgodnień z Ministerstwem.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Marta Cienkowska
-- 6 of 6 --