tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 20 listopada 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 5895 w sprawie
finansowania kościołów i związków
wyznaniowych w kontekście
ich opodatkowania - Marcin Józefaciuk
Znak sprawy: DD6.054.18.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5895 w sprawie finansowania kościołów i związków
wyznaniowych w kontekście ich opodatkowania, wniesioną 4 listopada br.
przez Pana Posła Marcina Józefaciuka, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Na wstępie uprzejmie informuję, że kwestię opodatkowania kościołów i związków
wyznaniowych w Polsce, reguluje szereg ustaw, w szczególności przepisy ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2023 r.
poz. 265), a także przepisy ustaw o stosunku Państwa do poszczególnych Kościołów
i związków wyznaniowych1. Ponadto, regulacje w tym zakresie zawarte są
w poszczególnych ustawach podatkowych, co zostanie szczegółowo omówione
w treści odpowiedzi na pytania interpelacji.
Odpowiadając na prośbę o wskazanie wpływów dla Skarbu Państwa
z opodatkowania poszczególnych kościołów i związków wyznaniowych w Polsce
(pytanie nr 1), wskazać należy, że podatki stanowią dochód budżetu państwa
w części, która zgodnie z ustawami nie stanowi dochodów jednostek samorządu
terytorialnego, przychodów państwowych funduszy celowych oraz innych
jednostek sektora finansów publicznych2. W kontekście przedmiotu niniejszej
1 https://www.gov.pl/web/mswia/koscioly-i-inne-zwiazki-wyznaniowe-ktorych-stosunki-z-
panstwem-sa-uregulowane-ustawami-partykularnymi
2 art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz.
1530, z późn. zm.).

-- 1 of 7 --

2/7
interpelacji, tj. opodatkowania kościołów i związków wyznaniowych, wskazać
należy, że podatek od towarów i usług stanowi w całości dochód budżetu państwa,
zaś wpływy z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) dzielone
są między dochody budżetów: państwa, gmin, powiatów i województw.
Jednocześnie, nawiązując do przedmiotu interpelacji uprzejmie wskazuję,
że kościelne osoby prawne i związki wyznaniowe w Polsce podlegają również
opodatkowaniu: podatkiem od nieruchomości, podatkiem od środków
transportowych, podatkiem rolnym, podatkiem leśnym i podatkiem od czynności
cywilnoprawnych. Podatki te stanowią źródło dochodów własnych gmin
(art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego) – nie stanowią zatem dochodu Skarbu Państwa, o którą to materię
pyta Pan Poseł w pytaniu nr 1.
Poniżej uprzejmie prezentuję szczegółowe informacje dotyczące podatków
stanowiących dochód budżetu państwa.
Podatek od towarów i usług (VAT)
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku
od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, z późn. zm., dalej: „ustawa o VAT”),
podatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m. in. odpłatna dostawa
towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania
towarami jak właściciel3. Natomiast świadczeniem usług jest zasadniczo każde
świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów4.
Powyższe czynności podlegają opodatkowaniu, jeżeli są wykonywane
przez podatnika tego podatku, przez którego rozumie się osoby prawne, jednostki
organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące
samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej
działalności5. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów,
handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne
oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
zarobkowych.
Konstrukcja systemu VAT zakłada tym samym powszechność opodatkowania
tym podatkiem zdefiniowanej szeroko na jego potrzeby działalności gospodarczej.
Pojęcie podatnika VAT ma szerokie znaczenie wskazujące na samodzielność
prowadzenia działalności gospodarczej. Wszelkie osoby fizyczne i prawne,
tak prawa publicznego, jak i prywatnego, a nawet jednostki pozbawione osobowości
prawnej, które obiektywnie spełniają kryteria zawarte w tym przepisie,
3 Art. 7 ust. 1 ustawy o VAT
4 Art. 8 ust. 1 ustawy o VAT
5 Art. 15 ust. 1 ustawy o VAT

-- 2 of 7 --

3/7
są zasadniczo uznawane za podatników VAT.
Ocena skutków prawno-podatkowych w zakresie VAT od konkretnych czynności
wykonywanych przez kościoły i inne związki wyznaniowe dokonywana
jest w oparciu o obiektywne kryteria wskazanych powyżej przepisów ustawy o VAT.
W przypadku uznania, że określone czynności wykonywane przez te podmioty
stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o VAT, podatek ten
rozliczany jest na zasadach ogólnych, takich samych jakie dotyczą wszystkich innych
podmiotów gospodarczych. Oznacza to, przykładowo, konieczność stosowania
stawek VAT właściwych dla konkretnych towarów czy usług, czy możliwość
stosowania zwolnienia podmiotowego (uzależnionego zasadniczo od poziomu
obrotów).
Jeśli chodzi o preferencje w podatku VAT wprost dedykowane kościołom
i związkom wyznaniowym, wskazać należy na treść art. 43 ust. 1 pkt 31 lit. a ustawy
o VAT, zgodnie z którą objęte zwolnieniem od podatku są usługi oraz dostawa
towarów ściśle z tymi usługami związana, realizowane przez kościoły i związki
wyznaniowe, o których mowa w przepisach o stosunku Państwa do Kościoła
Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w przepisach o stosunku Państwa
do kościołów i innych związków wyznaniowych – w zakresie interesu zbiorowego
swoich członków, wykonywane na rzecz ich członków w zamian za składki, których
wysokość i zasady ustalania wynikają z przepisów statutowych tych podmiotów,
pod warunkiem, że podmioty te nie są nastawione na osiąganie zysków,
jeżeli zwolnienie nie spowoduje naruszenia warunków konkurencji.
Jednocześnie, w myśl art. 43 ust.18 ustawy o VAT, powyższe zwolnienie stosuje się
pod warunkiem, że podmioty wykonujące czynności, o których mowa wyżej,
nie osiągają w sposób systematyczny zysków z tej działalności, a w przypadku
ich osiągnięcia, są one przeznaczane w całości na kontynuację lub doskonalenie
świadczonych usług.
Ponadto, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 35 ustawy o VAT, zwolnieniem od VAT objęte
są usługi zapewnienia personelu przez kościoły i związki wyznaniowe
dla działalności w zakresie opieki medycznej, pomocy społecznej, opieki nad dziećmi
i młodzieżą czy edukacji – w celu zapewnienia opieki duchownej.
Podatek dochodowy od osób prawnych
Kościelne osoby prawne, co do zasady, podlegają przepisom ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych6 (dalej: „ustawa CIT”). Zgodnie z treścią
art. 17 ust. 1 pkt 4a powołanej ustawy CIT, wolne od podatku są dochody
kościelnych osób prawnych:
a) z niegospodarczej działalności statutowej; w tym zakresie kościelne osoby prawne
nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy
Ordynacji podatkowej,
6 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2023 r.
poz. 2805, z późn. zm.)

-- 3 of 7 --

4/7
b) z pozostałej działalności – w części przeznaczonej na cele: kultu religijnego,
oświatowe, wychowawcze, naukowe, kulturalne, charytatywno-opiekuńcze
oraz na konserwację zabytków, prowadzenie punktów katechetycznych, inwestycje
sakralne w zakresie: budowy, rozbudowy i odbudowy kościołów oraz kaplic,
adaptację innych budynków na cele sakralne, a także innych inwestycji
przeznaczonych na punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze.
Wolne od podatku są także dochody spółek, których jedynymi udziałowcami
(akcjonariuszami) są kościelne osoby prawne, w części przeznaczonej na cele
wymienione powyżej w lit. b.
W przypadku zwolnienia dochodów z niegospodarczej działalności statutowej,
kościelne osoby prawne nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej
przez przepisy Ordynacji podatkowej7. Natomiast w zakresie nieobjętym
tym zwolnieniem, kościelne osoby prawne są w szczególności obowiązane do:
 prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami,
w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy
opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy,
a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości
niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości
odpisów amortyzacyjnych,
 składania urzędom skarbowym zeznania, według ustalonego wzoru,
o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) w roku podatkowym
- do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłaty
podatku należnego albo różnicy między podatkiem należnym od dochodu
wykazanego w zeznaniu a sumą zapłaconych zaliczek za okres od początku
roku.
Kościelne osoby prawne nie są zatem bezwzględnie zwolnione z podatku CIT.
W przypadku niespełnienia ustawowych przesłanek do skorzystania z opisanego
wyżej zwolnienia, podmioty należące do kościołów objęte są takimi samymi
obowiązkami podatkowymi, w tym dokumentacyjnymi i sprawozdawczymi, jak inni
podatnicy.
Należy również zwrócić uwagę, iż regulacje zawarte w ustawie CIT w zakresie
ewentualnego zwolnienia przedmiotowego, odnoszą się ogólnie do kościelnych
osób prawnych, bez określania czy też różnicowania sytuacji podatkowo-prawnej
poszczególnych kościołów i związków wyznaniowych. Kościół Katolicki
nie jest jedynym adresatem przytoczonych norm – przeciwnie, jest wyłącznie jedną
z „kościelnych osób prawnych”.
Poniżej przedstawiam dane wynikające z zeznań podatkowych, składanych
przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych.
Dochody kościelnych osób prawnych oraz dochody spółek, których jedynymi
udziałowcami są kościelne osoby prawne – wolne od podatku na podstawie
7 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, z późn.
zm.)

-- 4 of 7 --

5/7
art. 17 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy CIT
Rok Dane
2019 Liczba podatników: 969
Dochody wolne od podatku: 197 985 tys. zł
Przeciętny dochód wolny od podatku: 204 tys. zł
2020 Liczba podatników: 726
Dochody wolne od podatku: 166 929 tys. zł
Przeciętny dochód wolny od podatku: 230 tys. zł
2021 Liczba podatników: 975
Dochody wolne od podatku: 233 810 tys. zł
Przeciętny dochód wolny od podatku: 240 tys. zł
2022 Liczba podatników: 1 028
Dochody wolne od podatku: 323 627 tys. zł
Przeciętny dochód wolny od podatku: 315 tys. zł
Informacja ta jest również dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Finansów
Informacji dotyczącej rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych
pod adresem:
https://www.podatki.gov.pl/cit/abc-cit/statystyki-cit/
Odpowiadając na pytanie nr 2, dotyczące ewentualnych strat Polski wynikających
ze zwolnienia kościołów i związków wyznaniowych z cła, uprzejmie wyjaśniam,
że należności celne stanowią tradycyjne środki własne UE i są przez państwa
członkowskie odprowadzane do budżetu UE. Część należności celnych
zatrzymywana jest przez państwa członkowskie jako tzw. koszt poboru, przy czym
wielkość tej części ulega zmianie w miarę przyjmowania przez UE nowych
przepisów.
W okresie 2000-2014 koszty poboru wynosiły 25%, następnie do 2021 roku - 20%,
a obecnie wpłaty do budżetu UE z tytułu tradycyjnych środków własnych
pochodzące z opłat celnych są odprowadzane w wysokości 75% pobranych opłat,
natomiast pozostałe 25% stanowi koszty poboru zatrzymywane w państwach
członkowskich.
Dlatego też uprzejmie wskazuję, że nie można zgodzić się z twierdzeniem,
iż zwolnienia z cła kościołów i związków wyznaniowych stanowią straty dla Polski,
zwłaszcza że od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zwolnieniu
z należności celnych i przywozowych podlegają towary przeznaczone na cele
charytatywno-opiekuńcze i oświatowo wychowawcze oraz towary o charakterze
kulturalnym przeznaczone na cele kultu, przywożone dla osób prawnych kościołów
i innych związków wyznaniowych, w granicach i na warunkach określonych
w obowiązującym w Polsce wprost unijnym rozporządzeniu ustanawiającym
wspólnotowy system zwolnień celnych.
Od dnia 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2009 roku było to rozporządzenie Rady (EWG)
nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień
celnych (Dz. Urz. WE L 105 z 23.4.1983), a od 1 stycznia 2010 roku
jest to rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r.

-- 5 of 7 --

6/7
ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L 324
z 10.12.2009 r.).
Zgodnie bowiem z obecnie obowiązującymi, krajowymi przepisami ustaw
o stosunku Państwa do poszczególnych Kościołów i związków wyznaniowych
oraz ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, zwolnieniu z należności
celnych przywozowych podlegają towary przeznaczone na cele charytatywno-
opiekuńcze i oświatowo-wychowawcze oraz towary o charakterze kulturalnym
przeznaczone na cele kultu przywożone dla osób prawnych kościołów i innych
związków wyznaniowych, w granicach i na warunkach określonych
w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r.
ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L 324
z 10.12.2009, str. 23)”. Tym samym, od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej
przepisy tych ustaw nie ustanawiały jakichkolwiek dodatkowych zwolnień celnych
dla kościołów czy związków wyznaniowych ponad te, które wynikają z przepisów
unijnego prawa celnego.
Zarówno Kościół Rzymskokatolicki, jak i kościelne osoby prawne oraz związki
wyznaniowe, mogą korzystać ze zwolnienia z należności celnych przywozowych
towarów przywożonych do Polski z państw trzecich, o ile spełnią przesłanki
przedmiotowe i podmiotowe na podstawie obowiązujących w Polsce unijnych
przepisów prawa celnego z zakresu zwolnień celnych, na równi z innymi podmiotami.
Reasumując, utworzone przez kościelne osoby prawne organizacje charytatywne,
dobroczynne lub naukowe, po spełnieniu warunków określonych w przepisach
prawa celnego, są uprawnione do korzystania ze zwolnienia z należności celnych
przywozowych towarów przywożonych w ramach szeroko rozumianej pomocy
charytatywnej, pomocy dla osób niepełnosprawnych oraz ze zwolnienia przyrządów
i aparatury naukowej, a także materiałów dydaktycznych, naukowych i kulturalnych
przeznaczonych dla szkół wyższych i seminariów duchownych prowadzonych
przez kościoły i związki wyznaniowe - po spełnieniu przesłanek przewidzianych
w przepisach unijnego prawa celnego z zakresu zwolnień celnych. Osoby te mogą
również korzystać z innych zwolnień przewidzianych w obowiązujących przepisach
prawa celnego, o ile spełnią wszystkie przesłanki do zastosowania określonego
zwolnienia celnego.
Przykładowa skala zwolnień celnopodatkowych towarów przywożonych
przez kościelne osoby prawne, kościoły i inne związki wyznaniowe, przedstawiała
się następująco:
ROK CŁO VAT
2021 4.896 PLN 75.851 PLN
2022 55.856 PLN 179.259 PLN
2023 258.864 PLN 466.241 PLN
razem 319.616 PLN 721.351 PLN

-- 6 of 7 --

7/7
Warto przy tym zwrócić uwagę na fakt, że lata 2020-2023 to czas wzmożonego
przywozu towarów przeznaczonych do charytatywnej dystrybucji wśród osób
dotkniętych skutkami COVID-19 i ataku Rosji na Ukrainę.
Zwolnieniu z należności przywozowych podlegały przede wszystkim towary
zaliczane do następujących kategorii (CXX – kod zwolnienia):
C07 – przesyłki o niewielkiej wartości;
C20 – towary przeznaczone dla organizacji charytatywnych (np. artykuły pierwszej
potrzeby przeznaczone do nieodpłatnej dystrybucji wśród osób potrzebujących);
C25 – artykuły przeznaczone dla innych osób niepełnosprawnych (innych
niż niewidome);
C26 – towary importowane na rzecz ofiar katastrof;
C33 – towary przeznaczone do celów badawczych, analitycznych lub prób;
C40 – materiały przeznaczone do budowy, utrzymania i ozdoby pomników
lub cmentarzy ofiar wojennych.
Odpowiadając na pytanie nr 3, o ewentualnie otrzymywane przez kościoły i związki
wyznaniowe wsparcie z Ministerstwa Finansów, niewynikające z Funduszu
Kościelnego, uprzejmie informuję, że w rządowym projekcie ustawy budżetowej
na rok 2025, będącej obecnie przedmiotem prac parlamentarnych,
w części „43. Wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne”
dla Funduszu Kościelnego zabezpieczono kwotę 275,7 mln zł.
Dodatkowo, na stronie internetowej Ministerstwa Finansów publikowana
jest cyklicznie informacja o rozdysponowaniu rezerwy ogólnej oraz rezerw
celowych (w zakładce „Co robimy - Budżet państwa - Wykonanie budżetu państwa -
Rezerwy budżetu państwa”:
https://www.gov.pl/web/finanse/rezerwy-budzetu-panstwa.
Końcowo, odnosząc się do ostatniego pytania interpelacji, w przedmiocie
planowanych zmian legislacyjnych, uprzejmie informuję, że prace takie
nie są obecnie prowadzone.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 7 of 7 --