Interpelacja w sprawie strat polskich producentów nawozów w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji i Białorusi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5871
do ministra ds. Unii Europejskiej, ministra rozwoju i technologii, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra aktywów państwowych
w sprawie strat polskich producentów nawozów w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji i Białorusi
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 28-10-2024
Szanowni Panowie Ministrowie,
w Polsce największymi producentami nawozów jest Grupa Azoty oraz Anwil należący do Grupy Orlen.
Grupa Azoty odnotowała w pierwszym półroczu 2024 r. stratę w wysokości 748 mln zł. Przychody ze sprzedaży w pierwszych sześciu miesiącach tego roku wyniosły 6,74 mld zł, zaś strata była mniejsza o 300 mln zł w porównaniu do straty w analogicznym okresie 2023 r. (wyniosła wówczas 1,09 mld zł).
Jednocześnie polscy producenci nawozów zwracają uwagę, że w ciągu bieżącego roku import nawozów z Rosji i Białorusi do Polski wzrósł dwukrotnie, w sytuacji gdy już w sezonie 2022/2023 w krajowym rynku nawozów udział importu osiągnął 56%. Taka sytuacja na krajowym rynku nawozów może spowodować wyparcie polskiej produkcji, co z kolei przyczyni się do gwałtownego wzrostu cen nawozów. Sytuacja taka miała miejsce w Irlandii i z tego scenariusza Polska powinna wyciągnąć wnioski.
Przemysł chemiczny w Polsce jest drugim pod względem wartości produkcji sprzedanej oraz trzecim pod względem zatrudnienia sektorem przemysłowym w Polsce. Odpowiada za prawie 20% wartości produkcji sprzedanej przetwórstwa przemysłowego w kraju. Do najważniejszych podsektorów tej branży należy również produkcja nawozów.
Równolegle od lipca do października tego roku trwały negocjacje pomiędzy Zarządem Zakładów Azotowych w Puławach a związkami zawodowymi. W ramach zawartego porozumienia w Grupie Azoty Puławy zostały zawieszone do końca 2026 roku postanowienia zakładowego układu zbiorowego pracy co jest równoznaczne z cięciem wydatków na premie, nagrody i odprawy. Zmniejszone zostały również odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.
Bez względu na zawarte porozumienie w Puławach sytuacja finansowa Grupy Azoty jest zła i z całą pewnością nie zmieni tego ograniczenie kosztów działalności.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Skala importu z Białorusi i Rosji ma bardzo niekorzystny wpływ na konkurencyjność polskich producentów. Czy kwestia ta jest obecnie regulowana na poziomie UE?
Jakie kroki na forum unijnym podejmowane są przez ministerstwo, aby temu zapobiec?
Przemysł chemiczny poddany jest dużym wpływom zewnętrznym, w tym dynamicznie zmieniającej się sytuacji polityczno-gospodarczej. Jakie niezbędne inwestycje zamierza wdrożyć MAP w celu ustabilizowania sytuacji polskich producentów nawozów?
Czy brane są pod uwagę zmiany ustawowe, które zapewniłyby pomoc Grupie Azoty oraz spółce Anwil? Jeżeli tak, to jakie?
Sytuacja na rynku nawozów z powodu importu z Rosji i Białorusi może spowodować wyparcie polskiej produkcji, co z kolei przyczyni się do gwałtownego wzrostu cen nawozów. Jakie wnioski ze scenariusza irlandzkiego wyciągnęło ministerstwo?
Z poważaniem
Bożena Lisowska
Minister Adam Szłapka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16252 znakówSMUE@kprm.gov.pl
www.gov.pl/web/premier
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
Adam Szłapka
BSE.4610.6.2024
Warszawa, 14.11.2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5871 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie strat polskich
producentów nawozów w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji i Białorusi,
uprzejmie informuję, że zakres tematyczny interpelacji znajduje się poza kompetencjami
Ministra do spraw Unii Europejskiej.
Z wyrazami szacunku
Adam Szłapka
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 2 --
2
do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych,
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.287.2024
IK: 1033129
Warszawa, 21 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT5871, Pani Bożeny Lisowskiej, Posłanki
na Sejm RP, z dnia 4 listopada 2024 roku.
Minister Aktywów Państwowych, wykonując uprawnienia wynikające z praw
korporacyjnych Skarbu Państwa, wykonuje nadzór właścicielski nad spółkami z Grupy
Azoty, która jest największym producentem nawozów mineralnych w Polsce oraz jedną
z kluczowych grup branży chemicznej w Europie Centralnej w tym sektorze i na bieżąco
analizuje sytuację ekonomiczno - finansową tych spółek oraz ich otoczenia
makroekonomicznego.
Postępująca od 2020 roku ekspansja rosyjskich i białoruskich nawozów na polskim rynku
przyczynia się do znaczącego spadku konkurencyjności polskich firm nawozowych i może
prowadzić do konieczności ograniczenia produkcji przez krajowe zakłady produkcyjne.
Obserwowane znaczące wzrosty importu nawozów spoza UE mają istotny wpływ
na kształtowanie cen produktów nawozowych, skutkują wzrostem zapasów oraz kosztów
magazynowania dla krajowych producentów, a tym samym wpływają negatywnie na ich
wyniki finansowe. W szczególności, obecna skala importu nawozów ma negatywny wpływ
na sytuację finansową Grupy Azoty oraz na realizację jej programu naprawczego. Należy
jednak zauważyć, że ograniczenie nieuczciwego importu nie jest kluczowym elementem
restrukturyzacji Grupy Azoty. Jak wynika z publicznie dostępnych informacji, Zarząd Grupy
wdraża działania optymalizujące w poszczególnych obszarach działalności Spółki i jej Grupy
Kapitałowej oraz przygotowywany jest długoterminowy plan restrukturyzacji
i transformacji Grupy, w którym Zarząd wskaże konkretne działania w obszarach
operacyjnych, w tym również w obszarze inwestycji.
W ocenie Ministra Aktywów Państwowych, niezbędne jest podjęcie zdecydowanych
działań, zarówno na poziomie krajowym jak i UE skutkujących wprowadzeniem
mechanizmów hamujących napływ rosyjskich nawozów oraz dalsze uzależnianie
gospodarek państw członkowskich UE od ich dostaw. W związku z powyższym, Minister
Aktywów Państwowych popiera postulowane przez producentów nawozów wprowadzenie
ceł na nawozy na poziomie minimum 30%, jako najszybsze i najbardziej skuteczne.
Należy jednak wskazać, że omawiane sprawy nie dotyczą ustawowych zadań Ministra
Aktywów Państwowych, do którego należy wykonywanie praw z akcji Skarbu Państwa
w spółkach, w tym spółkach z Grupy Azoty.
Niemniej jednak, w trosce o przyszłość Grupy Azoty, w ramach swojej właściwości, Minister
Aktywów Państwowych podejmuje inicjatywy w kierunku ograniczenia napływu nawozów
z Rosji i Białorusi, podnosząc te kwestie podczas rozmów bilateralnych oraz spotkań
w szerszym gronie, na forach rożnego rodzaju gremiów.
W czerwcu 2024 r., podczas posiedzenia Komitetu do Spraw Europejskich, została
przedstawiona przez Pana Jacka Bartmińskiego, Podsekretarza Stanu informacja na temat
zasadności wprowadzenia sankcji gospodarczych na import nawozów mineralnych.
-- 1 of 2 --
W lipcu 2024 r. w siedzibie Ministerstwa Rozwoju i Technologii odbyły się polsko-
niemieckie konsultacje międzyrządowe z udziałem Pana Roberta Habeck, Wicekanclerza
i Federalnego Ministra ds. Gospodarki i Ochrony Klimatu. Podczas spotkania Minister
Aktywów Państwowych wskazał na niepokojące zjawisko skokowego wzrostu produkcji
i napływu nawozów z Rosji i Białorusi na rynek UE i jego wpływu na lokalnych producentów,
podkreślając jednocześnie konieczność podjęcia zdecydowanych działań w ramach UE
w zakresie ew. sankcji jak również wprowadzenia ceł na nawozy.
W sierpniu 2024 r. w Ministerstwie Aktywów Państwowych, z inicjatywy Pana Jacka
Bartmińskiego, Podsekretarza Stanu odbyło się spotkanie z przedstawicielami Ministerstwa
Rozwoju i Technologii, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Finansów,
które miało na celu wypracowanie działań na rzecz ochrony polskiego rynku przed
napływem nawozów z Rosji i Białorusi. Obecni na spotkaniu ministrowie zadeklarowali
zrozumienie dla inicjatywy wprowadzenia ceł na nawozy i chęć współpracy w tym zakresie,
podkreślając w sposób szczególny aspekt długofalowego bezpieczeństwa, w tym
żywnościowego, Polski.
Dodatkowo, mając na uwadze właściwość ministra właściwego do spraw gospodarki,
przypisaną w ustawie o działach administracji rządowej, Minister Aktywów Państwowych
zwrócił się do Ministra Rozwoju i Technologii z pisemną prośbą o skoordynowanie działań
w zakresie rozważenia wystąpienia do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu w Komisji
Europejskiej (DG TRADE) w celu ustanowienia ceł na import nawozów z Rosji i Białorusi na
poziomie 30%, deklarując jednocześnie gotowość do wsparcia wszelkich działań w zakresie
przygotowania i realizacji przedmiotowej inicjatywy. Obecnie trwają prace adresujące
powyższy problem.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Jacek Bartmiński
podsekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1033129.3717473.2979491
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DHM-VII.054.7.2024
Warszawa, 22 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 5871 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie strat polskich
producentów nawozów w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji
i Białorusi
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedzi na pytania poselskie leżące w kompetencji Ministra Rozwoju
i Technologii, zgłoszone w ramach interpelacji poselskiej nr 5871:
1. Skala importu z Białorusi i Rosji ma bardzo niekorzystny wpływ na
konkurencyjność polskich producentów. Czy kwestia ta jest obecnie regulowana
na poziomie UE?
2. Jakie kroki na forum unijnym podejmowane są przez ministerstwo, aby temu
zapobiec?
Obecnie skalę importu regulują przyjęte na poziomie unijnym sankcje oraz cła
antydumpingowe.
W odniesieniu do Rosji ograniczenie importu określonych rodzajów nawozów zostało
wprowadzone w ramach V pakietu sankcji UE wobec Rosji, przyjętego 8 kwietnia 2022 r.
Dodatkowo w ramach krajowej listy sankcyjnej wprowadzonej na mocy Ustawy z dnia 13
kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu
agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego – sankcjami
objęto szereg osób i podmiotów związanych z rosyjskim sektorem nawozowym.
Jeżeli chodzi o Białoruś, ograniczenie importu określonych rodzajów nawozów zostało
wprowadzone na mocy Rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r.
Ograniczenia mówią o zakazie importu, nabywania lub przekazywania z Białorusi,
bezpośrednio lub pośrednio, produktów zawierających chlorek potasu wymienionych w
rozporządzeniu, niezależnie od tego, czy pochodzą z Białorusi. Ponadto Unia Europejska
nałożyła również ograniczenia na współpracę z białoruskimi podmiotami gospodarczymi,
w tym producentami nawozów.
W zakresie instrumentów ochrony handlu obowiązuje obecnie cła antydumpingowe na
przywóz mieszanin mocznika i azotanu amonu z Rosji w wysokości 42.47 euro/tonę oraz
na przywóz azotanu amonu z Rosji w wysokości 32.71 EUR/tonę.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Powyższe rozwiązania okazały się zdaniem polskich władz niewystarczające, dlatego
aktualnie podejmowane są, skoordynowane między różnymi resortami, działania
dyplomatyczne zmierzające do zaproponowania rozwiązań problemu importu nawozów
z Rosji i Białorusi na szczeblu unijnym, a polski rząd, informowany na bieżąco przez
krajowy przemysł, jest świadomy sytuacji na rynku nawozów.
20 listopada br. Minister Rozwoju i Technologii wraz z ministrami gospodarki oraz spraw
zagranicznych Litwy, Łotwy oraz Estonii zwrócił się wspólnym listem do Komisji
Europejskiej, w którym podniósł problem niewystarczających ograniczeń w imporcie
nawozów oraz obchodzenia już istniejących sankcji oraz wezwał Komisję to podjęcia
zdecydowanych kroków, w tym podwyższenia stawek celnych na nawozy mineralne oraz
chemiczne.
Naszym zdaniem rosyjskie i białoruskie nawozy korzystają ze specyficznej sytuacji na
rynku europejskim. Biorąc pod uwagę fakt, że produkcja nawozów opiera się na gazie
(zarówno jako surowcu, jak i źródle energii), eksport nawozów gazowych do UE można
uznać za obejście nałożonych sankcji. Zastąpienie importu z Rosji i Białorusi innymi
dostawcami i produkcją krajową zmniejszy również niebezpieczną zależność sektorową
i poprawi długoterminowe bezpieczeństwo żywnościowe.
Rada Europejska w swoich konkluzjach przyjętych 17 i 18 października 2024 r. podkreśliła
potrzebę pomocy Ukrainie i wezwała do pełnego i skutecznego egzekwowania sankcji
oraz do dalszych środków przeciwdziałających ich obchodzeniu, w tym za pośrednictwem
państw trzecich.
Nasza wstępna analiza wskazuje, że europejskie zdolności produkcyjne nawozów są
obecnie wystarczające, aby zaspokoić popyt wewnętrzny, a wszelkie niewielkie niedobory
można zrównoważyć poprzez import z innych źródeł spoza UE, m. in. z Afryki Północnej.
Podwyższenie ceł jest zgodne z szerszymi europejskimi wysiłkami na rzecz wzmocnienia
bezpieczeństwa gospodarczego, uniknięcia strategicznych zależności i wspierania celów
klimatycznych. Ograniczając napływ tanich rosyjskich nawozów, UE wzmocni swoje
wewnętrzne zdolności produkcyjne, złagodzi ryzyko manipulacji rynkowych opartych na
zależności i ograniczy źródła finansowania bieżących działań wojskowych Rosji.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest
dyrektor Departamentu Handlu i Współpracy Międzynarodowej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w
związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. -
Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 25 listopada 2024 r.
Znak sprawy: DHR.rn.058.4.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 5871 w sprawie strat polskich producentów nawozów
w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji i Białorusi
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 5871 Posłanki Bożeny Lisowskiej w sprawie strat polskich
producentów nawozów w kontekście 2-krotnego wzrostu importu nawozów z Rosji
i Białorusi, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że na bieżąco analizuje
wszelkie sygnały dot. wzrostu importu nawozów do Polski. W kwestiach odpowiednich
mechanizmów rynkowych jesteśmy w ciągłym kontakcie z resortami wiodącymi
tj. Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Aktywów Państwowych.
Jednocześnie informuję, że MRiRW jest właściwe w sprawach dot. wydawania pozwoleń
na wprowadzenie do obrotu nawozów i środków wspomagających uprawę roślin oraz
spraw związanych z nadzorem prowadzonym przez Państwową Inspekcją Ochrony Roślin
i Nasiennictwa, która jest odpowiedzialna za sprawowanie kontroli w zakresie
prawidłowości wprowadzania do obrotu nawozów i środków wspomagających uprawę
roślin.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 1 of 2 --
Do wiadomości: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --