Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 listopada 2024 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.25.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 5866 Pana Posła Czesława Hoca „w sprawie
bardzo niepokojących i bulwersujących polskich rolników, w tym młodych rolników
kwestii dysponowania zasobami Własności Rolnej Skarbu Państwa (WRSP)
w powiecie drawskim i choszczeńskim przez OT KOWR w Koszalinie i Szczecinie.”
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (powoływany dalej jako „KOWR”),
rozdysponowuje nieruchomości rolne Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
(powoływanego dalej jako „ZWRSP”) przez Oddziały Terenowe według regulacji
określonych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.).
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382), podmioty, które
dzierżawiły łącznie ponad 428,5714 ha (na dzień wejścia w życie ustawy, to jest
na dzień 3 grudnia 2011 r.), zostały zobowiązane do wyłączenia 30% powierzchni
użytków rolnych dzierżawionych z ZWRSP. W związku z powyższym, ówczesna
Agencja Nieruchomości Rolnych (powoływana dalej jako „ANR”), w odniesieniu
do ww. dzierżawców zobligowana została przez ustawodawcę w terminie do dnia
3 czerwca 2012 r. przedstawić im w formie pisemnego zawiadomienia propozycje

-- 1 of 9 --

działek (części działek) do wyłączenia w ramach 30% powierzchni użytków rolnych,
będących przedmiotem dzierżawy.
Warto w tym miejscu podkreślić, że przepisy art. 4 ustawy z 2011 r. stanowił o
pojedynczej umowie dzierżawy („Jeżeli umowa dzierżawy zawarta przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy, (…) nie zawiera postanowienia o możliwości wyłączenia, o
którym mowa w art. 38 ust. 1a ustawy, (…), Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie 6
miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przedstawi dzierżawcom, w formie
pisemnego zawiadomienia, propozycję dokonania zmian tej umowy w zakresie wyłączenia
z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy.”),
zatem ówczesna ANR była zobowiązana zaproponować warunki wyłączenia
nieruchomości w odniesieniu do każdej umowy odrębnie, nawet jeśli z danym
podmiotem zawarto kilka umów dzierżawy. W efekcie, odrzucenie przez dany
podmiot propozycji zmian konkretnej umowy dzierżawy skutkuje utratą uprawnienia
do przedłużenia dzierżawy jedynie w stosunku do tej umowy, a nie w odniesieniu do
wszystkich umów, które łączyły dany podmiot z ANR.
Ad 1, 2 i 3) Należy zauważyć, że spółka Poldanor S.A. (obecnie Goodvalley Agro S.A.),
z uwagi na wielkość dzierżawionego areału, podlegała pod działanie przepisów
ustawy z dnia 16 września 2011 r. Spółka nie przyjęła zaproponowanych tzw.
„wyłączeń 30%” m.in. w stosunku do umowy dzierżawy z dnia 25 lutego 1994 r.,
obejmującej grunty położone na terenie Gminy Kalisz Pomorski, w Powiecie
drawskim, której termin zakończenia upłynął w lutym 2024 r. W związku z tym
spółka pozbawiła się możliwości przedłużenia tej umowy oraz możliwości zakupu
dzierżawionych nieruchomości w ramach pierwszeństwa w nabyciu. Oddział
Terenowy KOWR w Koszalinie wyraził zgodę na przesunięcie terminu wydania ww.
nieruchomości do dnia 1 października 2025 r., w stosunku do działek, na bazie
których KOWR planuje utworzenie ośrodka produkcji rolniczej (powoływanego dalej
jako „OPR”). Natomiast pozostałe grunty, które obejmowała ww. umowa dzierżawy
zostały wydane przez spółkę w dniu 30 września 2024 r., w związku ze zgodą
OT KOWR na przesunięcie terminu ich wydania do zakończenia zbiorów. W tym
miejscu należy zaznaczyć, że czynność polegająca na przesunięciu przez KOWR
terminu wydania nieruchomości ZWRSP przez jej byłego dzierżawcę, nie stanowi
przedłużenia umowy dzierżawy w rozumieniu art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 19
października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

-- 2 of 9 --

i nie powoduje ustalenia nowych warunków dzierżawy. Okres przesunięcia terminu
wydania nieruchomości jest indywidualnie ustalany dla poszczególnych
nieruchomości objętych umowami dzierżawy, po szczegółowej analizie sytuacji
danego dzierżawcy. Stosownie do wewnętrznych regulacji obowiązujących w KOWR,
wynikających z zarządzenia nr 104/2023/Z z dnia 30 listopada 2023 r. Dyrektora
Generalnego KOWR w sprawie wprowadzenia „Wytycznych w sprawie
wykonywania umowy dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu
Państwa”, ze zmianami wprowadzonym zarządzeniem nr 18/2024/Z, istnieje
możliwość przesunięcia terminu wydania nieruchomości rolnych z wygasłej umowy
dzierżawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. wynikających ze skali i
rodzaju produkcji) na okres, nie dłuższy niż łącznie 24 miesiące od daty wygaśnięcia
umowy dzierżawy. Jak wynika z przyjętej przez KOWR praktyki, przesunięcie terminu
wydania gruntów z wygasających umów dzierżawy, wiąże się z jednoczesnym
warunkiem wydania części gruntów rolnych ZWRSP. Przejmowane w ten sposób
grunty są na bieżąco przygotowywane przez OT KOWR do ich rozdysponowania.
KOWR realizuje cele zapisane w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października
1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. w pierwszej
kolejności poprawę struktury powierzchniowej gospodarstw rodzinnych przy
zachowaniu dbałości o powierzony majątek Skarbu Państwa, tak aby nie doszło
do jego pogorszenia. Mając powyższe na względzie, KOWR na bieżąco podejmuje
szereg działań restrukturyzacyjnych zmierzających do rozdysponowania gruntów
powracających po wygaśnięciu umów dzierżawy w pierwszej kolejności na rzecz
rolników indywidualnych w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego
na powiększenie ich gospodarstw rodzinnych. W związku z tym zdecydowana
większość nieruchomości rolnych, objętych umowami, które nie mogą zostać
wydłużone ze względów formalno-prawnych (a zatem nie tylko ze względu na brak
tzw. „wyłączeń 30%” na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r.) trafi w ich
ręce. Dlatego też Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi potrzeby
przeprowadzania kontroli, o której mowa w interpelacji Pana Posła.
Ad 4) Sposób rozdysponowania gruntów na danym terenie jest ustalany przez
KOWR najczęściej w drodze konsultacji społecznych ze środowiskiem rolniczym,
w tym organizacjami reprezentującymi rolników i radą społeczną działającą przy
każdym OT KOWR. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w celu uspołecznienia

-- 3 of 9 --

procesu gospodarowania mieniem ZWRSP powołane zostały rady społeczne
działające przy OT KOWR, które są gremium doradczym i opiniującym dla dyrektora
danego OT KOWR. Zasady powoływania rad, ich skład i kadencja oraz sposób
zwoływania posiedzeń, tryb pracy i podejmowanie ustaleń przez rady określa
regulamin, wprowadzony zarządzeniem Nr 21/2018/Z Dyrektora Generalnego
KOWR. Wprowadzenie tego regulaminu miało na celu przede wszystkim
ujednolicenie w skali całego kraju funkcjonowania rad społecznych, w skład których
wchodzi dwóch przedstawicieli izby rolniczej oraz przedstawiciele organizacji
rolniczych funkcjonujących na terenie działania danego OT. Opinie rady społecznej
są brane pod uwagę w procesie gospodarowania mieniem ZWRSP przez OT KOWR,
jednak ostateczna decyzję w tym zakresie podejmuje KOWR.
Ad 5) Dla nieruchomości zabudowanych o dużych powierzchniach OT KOWR
opracowuje programy wtórnej restrukturyzacji. Po opracowaniu przez OT KOWR
takiego programu, wszelkie informacje w tym zakresie są ogłaszane publicznie, tak
aby dotarły do jak największego grona rolników.
W związku z koniecznością restrukturyzacji i ponownego rozdysponowania gruntów
pochodzących z umów dzierżawy zawartych przez spółkę Goodvalley Agro S.A.
z KOWR, w OT KOWR w Koszalinie została utworzona komisja w celu opracowania
koncepcji dalszego zagospodarowania gruntów będących przedmiotem umów
zawartych ze spółką. W związku z tym planowane jest utworzenie dwóch OPR
na terenie działania OT KOWR w Koszalinie, na części nieruchomości użytkowanych
przez spółkę.
Pomimo, iż głównym nurtem rozdysponowania gruntów ZWRSP, w szczególności
powracających do ponownego rozdysponowania z wygasłych umów, są przetargi
ograniczone do rolników indywidualnych powiększających swoje gospodarstwa,
to jednak nie wszystkie duże, zabudowane nieruchomości mogą być podzielone
na mniejsze działki i odrębnie rozdysponowane. Na podstawie art. 24b ustawy z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu
Państwa, KOWR może za zgodą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznaczyć
do zagospodarowania nieruchomości zabudowane, tzw. „OPR”, w szczególności tam
gdzie obecni dzierżawcy prowadzą produkcję zwierzęcą. OPR jest to nieruchomość,
która wraz z innymi składnikami mienia stanowi zorganizowaną całość gospodarczą,
o powierzchni większej niż 50 ha, której podział byłby nieuzasadniony ekonomicznie.

-- 4 of 9 --

Powierzchnia gruntów rolnych jest dostosowywana do profilu produkcji
przewidzianego dla budynków gospodarczych w taki sposób, aby budynki
gospodarcze mogły być wykorzystane do działalności rolniczej. OPR mogą zostać
utworzone na nieruchomościach ZWRSP, m.in. które są obecnie przedmiotem umów
dzierżawy, a ze względów formalno-prawnych nie mogą zostać wydłużone. Jeżeli
obecny dzierżawca wywiązuje się z zobowiązań wynikających z umowy, istnieje
możliwość zorganizowania przetargu ofert pisemnych albo publicznego przetargu
ustnego na OPR przed planowanym przejęciem nieruchomości przez KOWR
od obecnego dzierżawcy. Wcześniejsze zorganizowanie przetargu na OPR ma na celu
umożliwienie:
1) kontynuowania produkcji, niewygaszania i niezmniejszania istniejącej produkcji
zwierzęcej oraz specjalistycznej produkcji roślinnej,
2) utrzymania dotychczasowych miejsc pracy,
3) wykorzystania poniesionych dotychczas nakładów inwestycyjnych,
4) utrzymania stabilnych wpływów podatków do budżetów gmin, w których
funkcjonują gospodarstwa i przedsiębiorstwa bazujące na dzierżawie
nieruchomości od Skarbu Państwa,
5) utrzymania lokalnych i regionalnych funkcji gospodarczych i społecznych
realizowanych przez duże gospodarstwa, w tym więzi kooperacyjnych
z innymi lokalnymi przedsiębiorcami i rolnikami.
Okres ten ma umożliwić właściwe i sprawne przekazanie nieruchomości nowemu
dzierżawcy wyłonionemu w przetargu, w tym ewentualne przejęcie pracowników
w trybie przepisów Kodeksu pracy, nabycie majątku obrotowego, w tym inwentarza
żywego, produkcji w toku, maszyn i urządzeń, bezkolizyjne przejęcie niezbędnych
pozwoleń produkcyjnych i środowiskowych lub ich uzyskanie, w celu niezakłóconej
kontynuacji produkcji, skuteczne przejęcie przez dzierżawcę umów związanych
z funkcjonowaniem nowo utworzonego OPR.
Niemniej jednak do utworzenia OPR na nieruchomościach ZWRSP, zgodnie z ustawą
z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu
Państwa, wymagana jest zgoda Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W związku z tym
dyrektor danego OT KOWR występuje do Dyrektora Generalnego KOWR o to, aby
organ ten wystąpił następnie z wnioskiem o uzyskanie zgody Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi na utworzenie OPR. Do Dyrektora Generalnego KOWR wpłynął

-- 5 of 9 --

wniosek o utworzenie OPR Giżyno na łączną powierzchnię 621,7988 ha na gruntach
obecnie użytkowanych przez spółkę Goodvalley Agro S.A., który jest aktualnie
rozpatrywany w Centrali KOWR. W tym miejscu należy zaznaczyć, że proponowana
powierzchnia gruntów, która obejmie planowany do utworzenia OPR, wiąże się ściśle
z intensywnością oraz wielkością prowadzonej obecnie produkcji zwierzęcej w
ośrodku gospodarczym, na bazie którego będzie tworzony OPR.
Warto dodać, że zgodnie z art. 24b ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, KOWR zawiera
umowę dzierżawy ośrodka produkcji rolniczej po przeprowadzeniu przetargu ofert
pisemnych albo publicznego przetargu ustnego. W przetargu tym uczestniczyć może
osoba fizyczna lub prawna, która:
1) nie ma zaległości z tytułu zobowiązań finansowych wobec KOWR, Skarbu
Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a w
szczególności nie zalega z uiszczeniem podatków, opłat lub składek
na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadków, gdy
uzyskała przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty
zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego
organu,
2) nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne
określone w rozdziale XXII lub XXXVI Kodeksu karnego albo przestępstwo
umyślne określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt,
a w przypadku osoby prawnej żaden z członków organu zarządzającego ani
nadzorczego nie został skazany prawomocnym wyrokiem za te przestępstwa.
Natomiast w myśl art. 24b ust. 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w przetargach tych,
nie mogą uczestniczyć osoby fizyczne lub prawne, które władają lub władały
nieruchomościami ZWRSP bez tytułu prawnego i mimo wezwania KOWR
nieruchomości tych nie opuściły albo podmioty, w których są wspólnikami bądź
w organach których uczestniczą osoby, które władają lub władały nieruchomościami
ZWRSP bez tytułu prawnego i mimo wezwania KOWR nieruchomości tych nie
opuściły. Zatem nie ma przeszkód prawnych aby osoba fizyczna posiadająca status

-- 6 of 9 --

rolnika indywidualnego, jeśli spełnia powyższe kryteria, wzięła udział w przetargu
na dzierżawę OPR.
Ad 6, 7 i 8) Odnosząc się do wydłużenia okresu obowiązywania umowy dzierżawy
nieruchomości rolnej położonej na terenie Gminy Drawno, w Powiecie
choszczeńskim, woj. zachodniopomorskie, należy zauważyć, że na podstawie
art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, KOWR może przedłużać umowy
dzierżawy, w przypadku gdy dotychczasowy dzierżawca złoży w terminie nie
późniejszym niż 3 miesiące przed wygaśnięciem umowy oświadczenie o zamiarze
dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych
z KOWR. Zgodnie z regulacjami obowiązującymi w KOWR, w przypadku
nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 500 ha dyrektor OT KOWR jest
zobowiązany uzyskać szczególne pełnomocnictwo Dyrektora Generalnego KOWR
na wydłużenie terminu obowiązywania okresu dzierżawy.
Mając na uwadze zbliżający się termin wygaśnięcia umowy dzierżawy ww.
nieruchomości, spółka złożyła stosowny wniosek o przedłużenie przedmiotowej
umowy dzierżawy w wymaganym ustawowo terminie. Oddział Terenowy KOWR
w Szczecinie dokonał analizy zasadności ewentualnego przedłużenia umowy.
Z analizy dotychczasowego przebiegu umowy wynikało, że dzierżawca m.in.
wywiązuje się z warunków umowy i w związku z tym OT KOWR w Szczecinie nie
widział przeszkód do jej ewentualnego przedłużenia. Mając powyższe na względzie
oraz z uwagi na fakt, iż przedmiot dzierżawy dotyczył powierzchni przekraczającej
500 ha, OT KOWR w Szczecinie wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Generalnego
KOWR o szczególne pełnomocnictwo na przedłużenie terminu obowiązywania ww.
umowy dzierżawy zawartej ze spółką. W dniu 25 września 2024 r. takie
pełnomocnictwo zostało udzielone, a następnie zawarto aneks na wydłużenie
umowy do dnia 30 września 2032 r. Ponadto należy zaznaczyć, że stosownie
do art. 4 ustawy z dnia 16 września 2011 r. spółka wyraziła zgodę na wyłączenie
30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy. W związku
z realizacją postanowień ww. ustawy z przedmiotu umowy dzierżawy wyłączono
nieruchomości o łącznej powierzchni 273,2139 ha na rzecz rolników indywidualnych.
Dodatkowo w aneksie do umowy dzierżawy umieszczono zapisy umożliwiające

-- 7 of 9 --

wyłączenie z umowy kolejnych gruntów o łącznej powierzchni nie przekraczającej
60 ha w terminie do dnia 30 września 2025 r.
Ponadto należy wskazać, że zarządzeniem Nr 54/2024/Z Dyrektora Generalnego
Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 3 października 2024 r. zmieniającym
zarządzenie w sprawie wprowadzenia „Wytycznych w sprawie wykonywania umowy
dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa” dokonano
zmiany okresów wydłużania umów dzierżawy i w związku z tym umowa dzierżawy
może być przedłużona na okres od 10 do 20 lat (z uwzględnieniem okresu
pozostającego do wygaśnięcia umowy). Zapisy te zostały ujednolicone w odniesieniu
do wszystkich dzierżawców. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem jakoby
przepisy prawa przyznawały jakiekolwiek „przywileje i pierwszeństwo spółkom, w tym -
spółkom z kapitałem zagranicznym” w dzierżawie nieruchomości ZWRSP.
Ad 9) Należy wskazać, że ustawa z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży
nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych
ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 801, z późn. zm.) wprowadziła ograniczenia w zakresie
obrotu nieruchomościami wchodzącymi w skład ZWRSP, wskazując, że w okresie
10 lat od dnia wejścia jej w życie, tj. od dnia 30 kwietnia 2016 r., sprzedaż
nieruchomości ZWRSP, ich części oraz udziałów we współwłasności nieruchomości
zostaje wstrzymana, poza wyjątkami wskazanymi w tej ustawie. Podkreślenia w tym
miejscu wymaga, że upływ okresu wstrzymania sprzedaży nieruchomości ZWRSP
(w sytuacji, gdy nie zostanie on przedłużony), nie musi niejako z góry oznaczać, że
nastąpi zdecydowany wzrost sprzedaży ww. gruntów, w tym na rzecz cudzoziemców.
Kwestia ta zależy przede wszystkim od zapotrzebowania, przede wszystkim ze strony
rolników indywidualnych, na zakup państwowych gruntów, a także od ustalanych
przez KOWR planów sprzedaży tych nieruchomości. Na dzień dzisiejszy nie można
zatem określić, ile nieruchomości ZWRSP zostanie przeznaczonych do sprzedaży.
Z pewnością jednak nie nastąpi wyprzedaż państwowych gruntów rolnych na rzecz
cudzoziemców, ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami są one przeznaczane
w pierwszej kolejności na powiększanie gospodarstw rodzinnych, a więc tych
gospodarstw, które są prowadzone przez rolników indywidualnych. Siłą rzeczy
rozbudowane kryteria uprawniające do posiadania statusu rolnika indywidualnego
spełniają przede wszystkim obywatele polscy prowadzący działalność rolniczą, a nie

-- 8 of 9 --

cudzoziemcy, a zatem trudno w tej sytuacji mówić o jakimkolwiek preferowaniu
cudzoziemców w nabywaniu państwowych gruntów rolnych w Polsce.
Podkreślić przy tym należy, że z dniem 1 maja 2016 r. skończył się obowiązujący
od 2004 r. okres ochronny na zakup polskiej ziemi przez cudzoziemców.
Obcokrajowcy pochodzący z UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego
i Konfederacji Szwajcarskiej mogą nabywać w Polsce grunty bez obowiązku
uzyskania pozwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Natomiast
obcokrajowcy pochodzący spoza wskazanych krajów, mogą nabywać grunty w
Polsce po uzyskaniu ww. pozwolenia. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie
gromadzi danych dotyczących nabywania nieruchomości przez cudzoziemców.
Rejestr nieruchomości nabytych przez cudzoziemców prowadzi bowiem Minister
Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie przepisów ustawy z dnia 24
marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2017 r. poz.
2278).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 9 of 9 --