Interpelacja nr 5850
Interpelacja w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia
Interpelacja nr 5850
do ministra zdrowia
w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 28-10-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją poselską w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia, który ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie placówek medycznych i dostępność świadczeń dla pacjentów. Problem ten szczególnie dotyka szpitale powiatowe, które odgrywają kluczową rolę w lokalnych społecznościach, a obecna sytuacja finansowa grozi ograniczeniem ich działalności.
Nadwykonania to świadczenia medyczne realizowane przez szpitale ponad limity określone przez kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Placówki te, aby sprostać potrzebom pacjentów, często wykonują więcej procedur niż zakładają ich umowy, jednak nie mają gwarancji zwrotu kosztów za te dodatkowe świadczenia. Problem ten eskaluje od lat, prowadząc do rosnącego zadłużenia szpitali i destabilizacji całego systemu ochrony zdrowia.
Przykładem skali problemu jest Szpital Wojewódzki im. Mikołaja Kopernika w Piotrkowie Trybunalskim, który w pierwszym półroczu 2024 roku odnotował nadwykonania na poziomie 57 milionów złotych. Większość szpitali boryka się z podobnymi trudnościami, a szacuje się, że koszt nadwykonań w skali kraju może wynosić nawet 10 miliardów złotych. Brak zwrotu kosztów za te świadczenia zmusza placówki do ograniczania liczby zabiegów oraz wydłużania kolejek do specjalistów, co negatywnie wpływa na zdrowie pacjentów.
Zwracam również uwagę, że problem nadwykonań ma nie tylko charakter finansowy, ale także społeczny. Mniejsze szpitale, zwłaszcza powiatowe, stanowią fundament opieki zdrowotnej dla lokalnych społeczności. Ich niedofinansowanie prowadzi do redukcji personelu, ograniczenia przyjmowania pacjentów oraz zmniejszenia liczby wykonywanych zabiegów, co szczególnie dotyka osoby z mniejszych miejscowości, dla których dostęp do specjalistycznej opieki staje się coraz trudniejszy.
W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami do Pani Minister:
Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby zrekompensować szpitalom koszty nadwykonań i zapewnić im stabilność finansową?
Czy ministerstwo planuje wprowadzić zmiany w sposobie finansowania świadczeń zdrowotnych, które pozwolą na rozliczanie rzeczywistych potrzeb pacjentów, a nie jedynie opieranie się na sztywnych limitach kontraktowych?
Czy ministerstwo planuje dofinansowanie szpitali powiatowych, które borykają się z największymi problemami finansowymi w związku z nadwykonaniami?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapobiec dalszemu wzrostowi zadłużenia szpitali i ich potencjalnemu upadkowi, który mógłby doprowadzić do ograniczenia dostępu do opieki medycznej dla wielu Polaków?
Brak działań w tej sprawie może prowadzić do dalszej degradacji systemu ochrony zdrowia w Polsce oraz do pogłębienia nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej. Oczekuję, że Ministerstwo Zdrowia podejmie pilne działania mające na celu rozwiązanie problemu nadwykonań, które zagrażają stabilności systemu oraz zdrowiu pacjentów.
Interpelacja nr 5850
do ministra zdrowia
w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 28-10-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją poselską w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie zdrowia, który ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie placówek medycznych i dostępność świadczeń dla pacjentów. Problem ten szczególnie dotyka szpitale powiatowe, które odgrywają kluczową rolę w lokalnych społecznościach, a obecna sytuacja finansowa grozi ograniczeniem ich działalności.
Nadwykonania to świadczenia medyczne realizowane przez szpitale ponad limity określone przez kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Placówki te, aby sprostać potrzebom pacjentów, często wykonują więcej procedur niż zakładają ich umowy, jednak nie mają gwarancji zwrotu kosztów za te dodatkowe świadczenia. Problem ten eskaluje od lat, prowadząc do rosnącego zadłużenia szpitali i destabilizacji całego systemu ochrony zdrowia.
Przykładem skali problemu jest Szpital Wojewódzki im. Mikołaja Kopernika w Piotrkowie Trybunalskim, który w pierwszym półroczu 2024 roku odnotował nadwykonania na poziomie 57 milionów złotych. Większość szpitali boryka się z podobnymi trudnościami, a szacuje się, że koszt nadwykonań w skali kraju może wynosić nawet 10 miliardów złotych. Brak zwrotu kosztów za te świadczenia zmusza placówki do ograniczania liczby zabiegów oraz wydłużania kolejek do specjalistów, co negatywnie wpływa na zdrowie pacjentów.
Zwracam również uwagę, że problem nadwykonań ma nie tylko charakter finansowy, ale także społeczny. Mniejsze szpitale, zwłaszcza powiatowe, stanowią fundament opieki zdrowotnej dla lokalnych społeczności. Ich niedofinansowanie prowadzi do redukcji personelu, ograniczenia przyjmowania pacjentów oraz zmniejszenia liczby wykonywanych zabiegów, co szczególnie dotyka osoby z mniejszych miejscowości, dla których dostęp do specjalistycznej opieki staje się coraz trudniejszy.
W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami do Pani Minister:
Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby zrekompensować szpitalom koszty nadwykonań i zapewnić im stabilność finansową?
Czy ministerstwo planuje wprowadzić zmiany w sposobie finansowania świadczeń zdrowotnych, które pozwolą na rozliczanie rzeczywistych potrzeb pacjentów, a nie jedynie opieranie się na sztywnych limitach kontraktowych?
Czy ministerstwo planuje dofinansowanie szpitali powiatowych, które borykają się z największymi problemami finansowymi w związku z nadwykonaniami?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapobiec dalszemu wzrostowi zadłużenia szpitali i ich potencjalnemu upadkowi, który mógłby doprowadzić do ograniczenia dostępu do opieki medycznej dla wielu Polaków?
Brak działań w tej sprawie może prowadzić do dalszej degradacji systemu ochrony zdrowia w Polsce oraz do pogłębienia nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej. Oczekuję, że Ministerstwo Zdrowia podejmie pilne działania mające na celu rozwiązanie problemu nadwykonań, które zagrażają stabilności systemu oraz zdrowiu pacjentów.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
10 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.6 / 1k zn.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11853 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.76.2024.SK
Warszawa, 15 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z Pani Magdaleny Filipek-Sobczak (nr 5850), Posłanki na Sejm RP,
z dnia 4 listopada 2024 r., w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie
zdrowia, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
1. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby zrekompensować
szpitalom koszty nadwykonań i zapewnić im stabilność finansową?
2. Czy Ministerstwo planuje wprowadzić zmiany w sposobie finansowania świadczeń
zdrowotnych, które pozwolą na rozliczanie rzeczywistych potrzeb pacjentów, a nie
jedynie opieranie się na sztywnych limitach kontraktowych?
3. Czy Ministerstwo planuje dofinansowanie szpitali powiatowych, które borykają się z
największymi problemami finansowymi w związku z nadwykonaniami?
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 9 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.), Narodowy Fundusz Zdrowia
należy do jednostek sektora finansów publicznych i w związku z powyższym wartość
finansowanych w danym roku przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej zdeterminowana jest
poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym
przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Finansów, sporządzonym zgodnie
z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.).
Plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2024 został sporządzony zgodnie
z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz przepisami wydanymi na podstawie delegacji w niej zawartych w dniu
29 września 2023 r. został zatwierdzony przez Ministra Zdrowia w porozumieniu
z Ministrem Finansów.
Ujęte w zatwierdzonym planie finansowym NFZ na 2024 r. planowane koszty realizacji
zadań NFZ (poz. B planu finansowego) wynosiły 166 168 207 tys. zł. W wyniku dokonanych
zmian planu finansowego NFZ na 2024 r. planowane koszty realizacji zadań NFZ (poz. B
planu finansowego) zostały zwiększone łącznie o 21 570 730 tys. zł do poziomu 187 738 937
tys. zł.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Należy podkreślić, że NFZ ma obowiązek pokrycia kosztów wszystkich świadczeń
nielimitowanych, a ich finansowanie odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym
szczegółowymi warunkami zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
zgodnie z którymi w sytuacji, gdy wartość wykonanych świadczeń przekroczy określoną dla
nich kwotę zobowiązania NFZ wobec świadczeniodawcy, na wniosek świadczeniodawcy
składany po upływie kwartału, w którym nastąpiło to przekroczenie – odpowiedniemu
zwiększeniu ulega liczba jednostek rozliczeniowych i kwota zobowiązania w tychże
zakresach świadczeń oraz odpowiednio kwota zobowiązania z tytułu realizacji umowy.
Jednocześnie zgodnie z zapewnieniami NFZ, w zakresie posiadanych kompetencji oraz
środków finansowych oddziały wojewódzkie NFZ prowadzą działania zmierzające
do zmiany warunków finansowych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
zarówno na wniosek świadczeniodawców, jak i z inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego
NFZ, uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców
środków zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania
te ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych
na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału
wojewódzkiego NFZ i wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej –
w kontekście poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej
liczby świadczeń i opłacenia nadwykonań.
Niezależnie od powyższego pragnę poinformować, że jeśli nastąpi konieczność zwiększenia
nakładów finansowych na świadczenia opieki zdrowotnej, Minister Zdrowia może
skorzystać z instrumentu, jakim jest wsparcie z budżetu państwa dla NFZ na finansowanie
świadczeń gwarantowanych, o którym mowa w art. 131d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 146, z późn. zm.), na podstawie którego minister właściwy do spraw zdrowia jest
uprawniony do przekazania NFZ dotacji podmiotowej lub wpłaty na zasilenie funduszu
zapasowego NFZ.
Zgodnie z powyższym, decyzją Minister Zdrowia Narodowy Fundusz Zdrowia otrzymał
wyższą dotację, celem sfinansowania świadczeń gwarantowanych, w tym w nielimitowanych
zakresach świadczeń. Pierwsza transza środków na zwiększenie dotacji podmiotowej dla
NFZ na 2024 r. w kwocie 1 246 mln zł została przeznaczona na zwiększenie kosztów
świadczeń w oddziałach wojewódzkich NFZ w celu sfinansowania nadwykonań
w nielimitowanych zakresach świadczeń za I kw. 2024 r. W dniu 13 września 2024 r., do NFZ
zostały przekazane zwiększone środki w łącznej wysokości 1 648,65 mln zł, które zostały
przeznaczone na sfinansowanie nadwykonań za I półrocze 2024 r. w zakresach
nielimitowanych.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Jednocześnie w związku z decyzją Minister Zdrowia z dnia 14 października 2024 r. oraz
decyzjami Ministra Finansów z dnia 15 października 2024 r., nastąpiło kolejne zwiększenie
środków dotacji podmiotowej dla NFZ na 2024 r. odpowiednio o 500 mln zł oraz 222,85 mln
zł. Kolejna decyzja Minister Zdrowia z dnia 5 listopada 2024 r., pozwoli również
na zwiększenie środków w ramach zwiększenia środków dotacji podmiotowej dla NFZ
na 2024 r. w wysokości blisko 59 mln zł.
Ponadto, zidentyfikowane w części 83 – Rezerwy celowe naturalne oszczędności powstałe
w związku z upływem ustawowego terminu ich podziału, pozwoliły na przekierowanie tych
środków do części 46 – Zdrowie i zwiększenie planu wydatków w tej części o 1,2 mld zł
z przeznaczeniem na dotację podmiotową dla Narodowego Funduszu Zdrowia,
umożliwiającą dalsze sfinansowanie nadwykonań za III kwartał 2024 r.
4. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby zapobiec dalszemu wzrostowi
zadłużenia szpitali i ich potencjalnemu upadkowi, który mógłby doprowadzić do
ograniczenia dostępu do opieki medycznej dla wielu Polaków?
Zgodnie z danymi przekazanymi przez podmioty lecznicze w ramach Systemu Statystyki w
Ochronie Zdrowia (SSOZ), zobowiązania ogółem szpitali prowadzonych w formie
samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (spzoz), dla których podmiotem
tworzącym jest powiat lub miasto na prawach powiatu, według stanu na 31 grudnia 2015 r.
osiągnęły wartość 3 527,3 mln zł, w tym zobowiązania wymagalne (czyli takie, które nie
zostały uregulowane pomimo upływu terminu płatności), to 522,7 mln zł. Analogicznie na
koniec 2023 r. zobowiązania ogółem szpitali powiatowych wyniosły 7 307,3 mln zł, co
stanowi ponad 2–krotny wzrost ich wartości, zaś zobowiązania wymagalne stanowiły 852,8
mln zł.
Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, iż według stanu na dzień 31 marca 2024 r. w ponad 45%
szpitali powiatowych, zobowiązania wymagalne nie występowały lub ich wartość nie była
istotna, tzn. niższa niż 1% wartości zobowiązań ogółem. Dane te wskazują, iż sytuacja szpitali
jest zróżnicowana, a zjawisko braku terminowych płatności dotyczy nieco ponad połowy
podmiotów. Warto podkreślić, iż w sektorze szpitalnym obserwuje się istotne różnice
pomiędzy podmiotami leczniczymi dotyczące sposobu funkcjonowania, skali prowadzonej
działalności oraz efektywności zarządzania co może wpływać na wyniki finansowe szpitali,
wysokość zadłużenia, ich elastyczność względem obowiązującej sytuacji gospodarczej oraz
tempo rozwoju. Ponadto, istnienie zobowiązań w podmiotach leczniczych może być też
pochodną prowadzonych inwestycji, czy też działań ukierunkowanych na rzecz wzmacniania
potencjału podmiotów leczniczych. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż zasadnym jest, aby
zadłużenie w tych podmiotach było na bezpiecznym poziomie, czyli zdolność do
terminowego regulowania zobowiązań powinna być zachowana.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ponadto pragnę wskazać, że procedowany obecnie projekt ustawy o zmianie ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych
innych ustawa zakłada m.in. zmiany w zakresie programów naprawczych podmiotów
leczniczych.
Proponowane przepisy zakładają, że sporządzenie programu naprawczego, poprzedzają
analizy efektywności funkcjonowania i zarządzania, ekonomiczne, jakościowe, operacyjne,
działalności leczniczej oraz działalności poszczególnych komórek organizacyjnych. Program
naprawczy ma uwzględniać obowiązek dostosowania działalności samodzielnego zakładu
opieki zdrowotnej do regionalnych i krajowych potrzeb zdrowotnych i będzie zawierał m.in:
wyniki analizy efektywności funkcjonowania i zarządzania szpitalem, analizy ekonomiczne,
analizy jakościowe, analizy operacyjne; sprawozdanie finansowe; propozycje współpracy z
innymi podmiotami leczniczymi oraz zakres tej współpracy, w tym dotyczące koncentracji
zasobów ludzkich, infrastruktury, oraz realizacji świadczeń zdrowotnych.
Program naprawczy będzie przekazywany:
1) dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia celem zajęcia
stanowiska w zakresie oceny przedstawionych w programie prognoz przychodowych oraz
związanych z tym działań dotyczących świadczeń finansowanych ze środków publicznych
(w przypadku, gdy podmiot udziela świadczeń zdrowotnych na terenie więcej, niż jednego
województwa, kierownik przekazuje program naprawczy do każdego dyrektora oddziału, na
terenie którego udziela tych świadczeń);
2) wojewodzie właściwemu ze względu na miejsca udzielania świadczeń przez podmiot
celem zajęcia stanowiska w zakresie oceny dostosowania działalności podmiotu do
regionalnych i krajowych potrzeb zdrowotnych oraz związanych z tym działań
dostosowawczych;
3) podmiotowi tworzącemu – do zatwierdzenia w terminie 3 miesięcy od otrzymania.
Program naprawczy będzie mógł zostać zmieniony – uwzględniając stanowiska dyrektora
oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz wojewody.
Doszczegółowienie procesu przygotowywania programu naprawczego, jak również
sformalizowanie procedury opiniowania i zatwierdzania spowoduje, że programy te będą
przygotowywane w sposób rzetelny, poprzedzony szeroką wszechstronną analizą w
zakresie efektywności funkcjonowania i zarządzania, a także ekonomiczną, jakościową,
operacyjną, działalności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej.
Analogiczne zasady dotyczące obowiązku sporządzenia programu naprawczego
przewidziano również dla podmiotu leczniczego prowadzonego w formie spółki kapitałowej,
w której wartość nominalna udziałów albo akcji należących do Skarbu Państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego, lub uczelni medycznej stanowi co najmniej 51% kapitału
zakładowego spółki, a w przypadku prostej spółki akcyjnej liczba akcji należących do Skarbu
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub uczelni medycznej stanowi co najmniej
51% ogólnej liczby akcji tej spółki, oraz gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu
terytorialnego, lub uczelnia medyczna dysponuje bezpośrednio większością głosów na
zgromadzeniu wspólników albo walnym zgromadzeniu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.76.2024.SK
Warszawa, 15 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z Pani Magdaleny Filipek-Sobczak (nr 5850), Posłanki na Sejm RP,
z dnia 4 listopada 2024 r., w sprawie narastającego problemu nadwykonań w polskiej służbie
zdrowia, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
1. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby zrekompensować
szpitalom koszty nadwykonań i zapewnić im stabilność finansową?
2. Czy Ministerstwo planuje wprowadzić zmiany w sposobie finansowania świadczeń
zdrowotnych, które pozwolą na rozliczanie rzeczywistych potrzeb pacjentów, a nie
jedynie opieranie się na sztywnych limitach kontraktowych?
3. Czy Ministerstwo planuje dofinansowanie szpitali powiatowych, które borykają się z
największymi problemami finansowymi w związku z nadwykonaniami?
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 9 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.), Narodowy Fundusz Zdrowia
należy do jednostek sektora finansów publicznych i w związku z powyższym wartość
finansowanych w danym roku przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej zdeterminowana jest
poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym
przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Finansów, sporządzonym zgodnie
z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.).
Plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2024 został sporządzony zgodnie
z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz przepisami wydanymi na podstawie delegacji w niej zawartych w dniu
29 września 2023 r. został zatwierdzony przez Ministra Zdrowia w porozumieniu
z Ministrem Finansów.
Ujęte w zatwierdzonym planie finansowym NFZ na 2024 r. planowane koszty realizacji
zadań NFZ (poz. B planu finansowego) wynosiły 166 168 207 tys. zł. W wyniku dokonanych
zmian planu finansowego NFZ na 2024 r. planowane koszty realizacji zadań NFZ (poz. B
planu finansowego) zostały zwiększone łącznie o 21 570 730 tys. zł do poziomu 187 738 937
tys. zł.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Należy podkreślić, że NFZ ma obowiązek pokrycia kosztów wszystkich świadczeń
nielimitowanych, a ich finansowanie odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym
szczegółowymi warunkami zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
zgodnie z którymi w sytuacji, gdy wartość wykonanych świadczeń przekroczy określoną dla
nich kwotę zobowiązania NFZ wobec świadczeniodawcy, na wniosek świadczeniodawcy
składany po upływie kwartału, w którym nastąpiło to przekroczenie – odpowiedniemu
zwiększeniu ulega liczba jednostek rozliczeniowych i kwota zobowiązania w tychże
zakresach świadczeń oraz odpowiednio kwota zobowiązania z tytułu realizacji umowy.
Jednocześnie zgodnie z zapewnieniami NFZ, w zakresie posiadanych kompetencji oraz
środków finansowych oddziały wojewódzkie NFZ prowadzą działania zmierzające
do zmiany warunków finansowych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
zarówno na wniosek świadczeniodawców, jak i z inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego
NFZ, uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców
środków zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania
te ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych
na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału
wojewódzkiego NFZ i wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej –
w kontekście poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej
liczby świadczeń i opłacenia nadwykonań.
Niezależnie od powyższego pragnę poinformować, że jeśli nastąpi konieczność zwiększenia
nakładów finansowych na świadczenia opieki zdrowotnej, Minister Zdrowia może
skorzystać z instrumentu, jakim jest wsparcie z budżetu państwa dla NFZ na finansowanie
świadczeń gwarantowanych, o którym mowa w art. 131d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 146, z późn. zm.), na podstawie którego minister właściwy do spraw zdrowia jest
uprawniony do przekazania NFZ dotacji podmiotowej lub wpłaty na zasilenie funduszu
zapasowego NFZ.
Zgodnie z powyższym, decyzją Minister Zdrowia Narodowy Fundusz Zdrowia otrzymał
wyższą dotację, celem sfinansowania świadczeń gwarantowanych, w tym w nielimitowanych
zakresach świadczeń. Pierwsza transza środków na zwiększenie dotacji podmiotowej dla
NFZ na 2024 r. w kwocie 1 246 mln zł została przeznaczona na zwiększenie kosztów
świadczeń w oddziałach wojewódzkich NFZ w celu sfinansowania nadwykonań
w nielimitowanych zakresach świadczeń za I kw. 2024 r. W dniu 13 września 2024 r., do NFZ
zostały przekazane zwiększone środki w łącznej wysokości 1 648,65 mln zł, które zostały
przeznaczone na sfinansowanie nadwykonań za I półrocze 2024 r. w zakresach
nielimitowanych.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Jednocześnie w związku z decyzją Minister Zdrowia z dnia 14 października 2024 r. oraz
decyzjami Ministra Finansów z dnia 15 października 2024 r., nastąpiło kolejne zwiększenie
środków dotacji podmiotowej dla NFZ na 2024 r. odpowiednio o 500 mln zł oraz 222,85 mln
zł. Kolejna decyzja Minister Zdrowia z dnia 5 listopada 2024 r., pozwoli również
na zwiększenie środków w ramach zwiększenia środków dotacji podmiotowej dla NFZ
na 2024 r. w wysokości blisko 59 mln zł.
Ponadto, zidentyfikowane w części 83 – Rezerwy celowe naturalne oszczędności powstałe
w związku z upływem ustawowego terminu ich podziału, pozwoliły na przekierowanie tych
środków do części 46 – Zdrowie i zwiększenie planu wydatków w tej części o 1,2 mld zł
z przeznaczeniem na dotację podmiotową dla Narodowego Funduszu Zdrowia,
umożliwiającą dalsze sfinansowanie nadwykonań za III kwartał 2024 r.
4. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby zapobiec dalszemu wzrostowi
zadłużenia szpitali i ich potencjalnemu upadkowi, który mógłby doprowadzić do
ograniczenia dostępu do opieki medycznej dla wielu Polaków?
Zgodnie z danymi przekazanymi przez podmioty lecznicze w ramach Systemu Statystyki w
Ochronie Zdrowia (SSOZ), zobowiązania ogółem szpitali prowadzonych w formie
samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (spzoz), dla których podmiotem
tworzącym jest powiat lub miasto na prawach powiatu, według stanu na 31 grudnia 2015 r.
osiągnęły wartość 3 527,3 mln zł, w tym zobowiązania wymagalne (czyli takie, które nie
zostały uregulowane pomimo upływu terminu płatności), to 522,7 mln zł. Analogicznie na
koniec 2023 r. zobowiązania ogółem szpitali powiatowych wyniosły 7 307,3 mln zł, co
stanowi ponad 2–krotny wzrost ich wartości, zaś zobowiązania wymagalne stanowiły 852,8
mln zł.
Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, iż według stanu na dzień 31 marca 2024 r. w ponad 45%
szpitali powiatowych, zobowiązania wymagalne nie występowały lub ich wartość nie była
istotna, tzn. niższa niż 1% wartości zobowiązań ogółem. Dane te wskazują, iż sytuacja szpitali
jest zróżnicowana, a zjawisko braku terminowych płatności dotyczy nieco ponad połowy
podmiotów. Warto podkreślić, iż w sektorze szpitalnym obserwuje się istotne różnice
pomiędzy podmiotami leczniczymi dotyczące sposobu funkcjonowania, skali prowadzonej
działalności oraz efektywności zarządzania co może wpływać na wyniki finansowe szpitali,
wysokość zadłużenia, ich elastyczność względem obowiązującej sytuacji gospodarczej oraz
tempo rozwoju. Ponadto, istnienie zobowiązań w podmiotach leczniczych może być też
pochodną prowadzonych inwestycji, czy też działań ukierunkowanych na rzecz wzmacniania
potencjału podmiotów leczniczych. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż zasadnym jest, aby
zadłużenie w tych podmiotach było na bezpiecznym poziomie, czyli zdolność do
terminowego regulowania zobowiązań powinna być zachowana.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ponadto pragnę wskazać, że procedowany obecnie projekt ustawy o zmianie ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych
innych ustawa zakłada m.in. zmiany w zakresie programów naprawczych podmiotów
leczniczych.
Proponowane przepisy zakładają, że sporządzenie programu naprawczego, poprzedzają
analizy efektywności funkcjonowania i zarządzania, ekonomiczne, jakościowe, operacyjne,
działalności leczniczej oraz działalności poszczególnych komórek organizacyjnych. Program
naprawczy ma uwzględniać obowiązek dostosowania działalności samodzielnego zakładu
opieki zdrowotnej do regionalnych i krajowych potrzeb zdrowotnych i będzie zawierał m.in:
wyniki analizy efektywności funkcjonowania i zarządzania szpitalem, analizy ekonomiczne,
analizy jakościowe, analizy operacyjne; sprawozdanie finansowe; propozycje współpracy z
innymi podmiotami leczniczymi oraz zakres tej współpracy, w tym dotyczące koncentracji
zasobów ludzkich, infrastruktury, oraz realizacji świadczeń zdrowotnych.
Program naprawczy będzie przekazywany:
1) dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia celem zajęcia
stanowiska w zakresie oceny przedstawionych w programie prognoz przychodowych oraz
związanych z tym działań dotyczących świadczeń finansowanych ze środków publicznych
(w przypadku, gdy podmiot udziela świadczeń zdrowotnych na terenie więcej, niż jednego
województwa, kierownik przekazuje program naprawczy do każdego dyrektora oddziału, na
terenie którego udziela tych świadczeń);
2) wojewodzie właściwemu ze względu na miejsca udzielania świadczeń przez podmiot
celem zajęcia stanowiska w zakresie oceny dostosowania działalności podmiotu do
regionalnych i krajowych potrzeb zdrowotnych oraz związanych z tym działań
dostosowawczych;
3) podmiotowi tworzącemu – do zatwierdzenia w terminie 3 miesięcy od otrzymania.
Program naprawczy będzie mógł zostać zmieniony – uwzględniając stanowiska dyrektora
oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz wojewody.
Doszczegółowienie procesu przygotowywania programu naprawczego, jak również
sformalizowanie procedury opiniowania i zatwierdzania spowoduje, że programy te będą
przygotowywane w sposób rzetelny, poprzedzony szeroką wszechstronną analizą w
zakresie efektywności funkcjonowania i zarządzania, a także ekonomiczną, jakościową,
operacyjną, działalności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej.
Analogiczne zasady dotyczące obowiązku sporządzenia programu naprawczego
przewidziano również dla podmiotu leczniczego prowadzonego w formie spółki kapitałowej,
w której wartość nominalna udziałów albo akcji należących do Skarbu Państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego, lub uczelni medycznej stanowi co najmniej 51% kapitału
zakładowego spółki, a w przypadku prostej spółki akcyjnej liczba akcji należących do Skarbu
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub uczelni medycznej stanowi co najmniej
51% ogólnej liczby akcji tej spółki, oraz gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu
terytorialnego, lub uczelnia medyczna dysponuje bezpośrednio większością głosów na
zgromadzeniu wspólników albo walnym zgromadzeniu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --