Interpelacja nr 5843
Interpelacja w sprawie kryzysu w środowiskowych centrach zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie kryzysu w środowiskowych centrach zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży
Interpelacja nr 5843
do ministra zdrowia
w sprawie kryzysu w środowiskowych centrach zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Sebastian Kaleta, Dariusz Matecki, Marcin Warchoł, Bartosz Józef Kownacki, Michał Woś
Data wpływu: 28-10-2024
Szanowna Pani Minister,
wobec alarmujących informacji o problemach finansowych środowiskowych centrów zdrowia psychicznego zwracam się o pilne wyjaśnienia w zakresie tej sprawy, jak i działań podjętych przez ministerstwo w związku z realizacją obietnic wyborczych Koalicji Obywatelskiej z 2023 roku dotyczących psychiatrii dziecięcej. Na portalu X pojawił się wpis opisujący dramatyczną sytuację w ośrodkach zdrowia psychicznego dla dzieci, w tym zamykanie placówek z powodu niedofinansowania. Osoba pracująca na rzecz dzieci zwróciła uwagę na brak realnego wsparcia oraz na polityczne obietnice, które nie są realizowane.
W ramach kampanii wyborczej Koalicja Obywatelska deklarowała poprawę dostępu do psychiatrii dziecięcej, zwiększenie wsparcia finansowego oraz zapewnienie opieki psychologicznej w szkołach.
W związku z tym zwracam się z prośbą o odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne działania ministerstwo podjęło lub zamierza podjąć w celu realizacji tych obietnic? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące harmonogramu oraz zaangażowania środków na ten cel.
Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na funkcjonowanie środowiskowych centrów zdrowia psychicznego w bieżącym roku? Czy przewidziano zwiększenie ich finansowania oraz jakie są plany dofinansowania na kolejne lata?
Czy ministerstwo monitoruje postęp w realizacji obietnic wyborczych dotyczących psychiatrii dziecięcej, w tym dostępność specjalistycznych placówek oraz wsparcia psychologicznego w szkołach? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników dotychczasowych działań oraz planowanych korekt w tej strategii.
Czy ministerstwo podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej i organizacyjnej centrów zdrowia psychicznego? Jeśli tak, to jakie konkretne kroki zostały wdrożone lub są planowane?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zagwarantowania ciągłości leczenia psychiatrycznego dla dzieci, których leczenie zostało przerwane z powodu zamykania placówek?
Czy ministerstwo może odnieść się do okoliczności opisanych we wpisie na portalu X? Proszę o ustosunkowanie się do wskazanych tam problemów, w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących braku rzeczywistego wsparcia i realizacji obietnic dotyczących poprawy sytuacji w psychiatrii dziecięcej.
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 5843
do ministra zdrowia
w sprawie kryzysu w środowiskowych centrach zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Sebastian Kaleta, Dariusz Matecki, Marcin Warchoł, Bartosz Józef Kownacki, Michał Woś
Data wpływu: 28-10-2024
Szanowna Pani Minister,
wobec alarmujących informacji o problemach finansowych środowiskowych centrów zdrowia psychicznego zwracam się o pilne wyjaśnienia w zakresie tej sprawy, jak i działań podjętych przez ministerstwo w związku z realizacją obietnic wyborczych Koalicji Obywatelskiej z 2023 roku dotyczących psychiatrii dziecięcej. Na portalu X pojawił się wpis opisujący dramatyczną sytuację w ośrodkach zdrowia psychicznego dla dzieci, w tym zamykanie placówek z powodu niedofinansowania. Osoba pracująca na rzecz dzieci zwróciła uwagę na brak realnego wsparcia oraz na polityczne obietnice, które nie są realizowane.
W ramach kampanii wyborczej Koalicja Obywatelska deklarowała poprawę dostępu do psychiatrii dziecięcej, zwiększenie wsparcia finansowego oraz zapewnienie opieki psychologicznej w szkołach.
W związku z tym zwracam się z prośbą o odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie konkretne działania ministerstwo podjęło lub zamierza podjąć w celu realizacji tych obietnic? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące harmonogramu oraz zaangażowania środków na ten cel.
Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na funkcjonowanie środowiskowych centrów zdrowia psychicznego w bieżącym roku? Czy przewidziano zwiększenie ich finansowania oraz jakie są plany dofinansowania na kolejne lata?
Czy ministerstwo monitoruje postęp w realizacji obietnic wyborczych dotyczących psychiatrii dziecięcej, w tym dostępność specjalistycznych placówek oraz wsparcia psychologicznego w szkołach? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników dotychczasowych działań oraz planowanych korekt w tej strategii.
Czy ministerstwo podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej i organizacyjnej centrów zdrowia psychicznego? Jeśli tak, to jakie konkretne kroki zostały wdrożone lub są planowane?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zagwarantowania ciągłości leczenia psychiatrycznego dla dzieci, których leczenie zostało przerwane z powodu zamykania placówek?
Czy ministerstwo może odnieść się do okoliczności opisanych we wpisie na portalu X? Proszę o ustosunkowanie się do wskazanych tam problemów, w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących braku rzeczywistego wsparcia i realizacji obietnic dotyczących poprawy sytuacji w psychiatrii dziecięcej.
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
7 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16077 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.99.2024.EB
Warszawa, 22 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5843, Pana Posła Sebastiana Kalety oraz grupy posłów w
sprawie środowiskowych centrów zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki
psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, przesłaną do Ministerstwa Zdrowia dnia 4 listopada
br. uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży finansowane były w
ramach Funduszy Europejskich na lata 2014-2020. Instytucji Zarządzającej Programem
Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 oraz Instytucją Organizującą Konkurs
w ramach którego powstawały Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego było
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. W związku z powyższym to Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej posiada szczegółowe informacje m.in. na temat budżetu
tych projektów. Celem tych projektów było czasowe wsparcie ośrodków i przygotowanie
do włączenia ich do krajowego systemu finansowania.
Na etapie negocjowania Nowej Perspektywy ustalona została tzw. linia demarkacyjna
określająca podział obszarów finansowania ze środków krajowych i regionalnych. Decyzja
ówczesnego kierownictwa wyrażona w piśmie Pana Ministra Adama Niedzielskiego do
Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej jasno wskazywała, że tworzenie i funkcjonowanie
Centrów Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży w kontekście udzielania świadczeń,
powinno być finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, a nie środków Unii
Europejskiej.
Należy zauważyć, iż systemowa reforma ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
jest wdrażana od 2019 roku. Finansowanie dalszego działania Środowiskowe Centra
Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży było możliwe ze środków Narodowego
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Funduszu Zdrowia. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia nie ma narzędzi umożliwiających
automatyczną kontynuację finansowania dalszego działania podmiotów ze środków
Narodowego Funduszu Zdrowia. Zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r.
poz. 1510 z późn. zm.). Zgodnie z zapisami ww. ustawy, świadczenia realizowane są w
oparciu o umowy zawarte ze świadczeniodawcami wyłonionymi na drodze konkursu ofert.
W zakresie działań Ministerstwa Zdrowia w obszarze psychiatrii dzieci i młodzieży,
uprzejmie informuję, iż poprawa sytuacji psychiatrii dzieci i młodzieży w Polsce jest jednym
z priorytetowych działań Ministerstwa i w tym celu realizowana jest reforma systemu
ochrony zdrowia psychicznego.
Głównym założeniem ww. reformy jest rozwijanie środowiskowego modelu
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie
dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich regionach kraju. Środowiskowy model
opieki psychiatrycznej skupia się na udzielaniu świadczeń zdrowotnych blisko miejsca
zamieszkania, co daje możliwość prowadzenia procesu terapeutycznego w sposób
dostosowany do potrzeb pacjentów, pozwala na wczesne wykrywanie kryzysów
psychicznych, a także może przyczynić się do zwiększenia efektów terapeutycznych.
Powyższy model opieki psychiatrycznej składa się z trzech poziomów referencyjnych, które
umożliwiają prowadzenie procesu terapeutycznego w sposób adekwatny do potrzeb
pacjenta:
I poziom referencyjny
Pierwszym miejscem oferującym pomoc w przypadku niepokojących objawów dotyczących
zdrowia psychicznego są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i
psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem referencyjnym. W
ośrodkach tych pomoc mogą uzyskać osoby które nie potrzebują diagnozy psychiatrycznej
lub farmakoterapii.
II poziom referencyjny
Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziom referencyjny, działa w
dwóch trybach:
poradnie zdrowia psychicznego–gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza psychiatry,
psychologa i psychoterapeuty,
poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne–gdzie pomoc mogą uzyskać młodzi
pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii.
III poziom referencyjny
III poziom referencyjny stanowią Ośrodki Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki
Psychiatrycznej (na tym poziomie działają oddziały szpitalne). Świadczenia stacjonarne
realizowane są przez lekarzy psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów, terapeutów
zajęciowych.
Poniżej informacja zawierająca dane dotyczące aktualnej liczby poszczególnych poziomów
referencyjnych:
Poziom
referencyjny
Typ placówki Liczba podmiotów
(stan na 07.10.2024)
Razem
Zespół Środowiskowej Opieki
Psychologicznej i
Psychoterapeutycznej dla Dzieci
Młodzieży
21
I poziom
Ośrodek Środowiskowej Opieki
Psychologicznej i
Psychoterapeutycznej dla Dzieci
Młodzieży
467
488
Centrum Zdrowia Psychicznego dla
Dzieci i Młodzieży - poradnia zdrowia
psychicznego
83
II poziom Centrum Zdrowia Psychicznego dla
Dzieci i Młodzieży – poradnia
zdrowia psychicznego + oddział
dzienny
90
173
III poziom Ośrodek Wysokospecjalistycznej
Całodobowej Opieki Psychiatrycznej 33 (34 oddziały)
Tabela 1. Aktualna liczba podmiotów nowego modelu systemu ochrony zdrowia
psychicznego dzieci i młodzieży, stan na 7.10.2024. Zestawienie własne na podstawie
danych NFZ.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
W odniesieniu do pytań dotyczących finansowania psychiatrii dzieci i młodzieży należy
wskazać, iż planowane są inwestycje w obszarze zdrowia psychicznego pozyskane m.in. ze
środków Funduszu Medycznego w ramach Subfunduszu infrastruktury strategicznej, które
mają zostać przeznaczone na wsparcie placówek medycznych zajmujących się opieką
psychiatryczną dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych.
W dniu 29 marca 2024 r. został ogłoszony konkurs nr FM-SIS.03.PSYCH.2024
na wybór
propozycji projektów strategicznych w zakresie dofinansowania zadań polegających na
budowie, przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury strategicznej
podmiotów leczniczych wykonujących działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i
całodobowe świadczenie zdrowotne w zakresie opieka psychiatryczna i leczenie
uzależnień, na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nabór propozycji
projektów strategicznych rozpoczął się 6 maja 2024 r. i będzie trwał do 30 listopada 2024 r.
Planowana alokacja na inwestycje to 3,0 mld zł, a planowany termin zakończenia realizacji
inwestycji to czerwiec 2029 r. Ponadto informuję, że potencjalnych wnioskodawców może
być nawet około 250.
Ponadto, 31 grudnia 2021 roku Rada Ministrów ustanowiła program wieloletni pod nazwą
„Program wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022–2023”,
którego celem jest wsparcie oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży. W dniu 24
października 2023 roku przyjęto uchwałę wydłużającą realizację ww. programu do końca
2024 roku oraz zwiększono jego budżet do 90 mln zł.
Niezbędnym elementem systemu pomocy dla osób doświadczających kryzysów
psychicznych jest zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci działającego w
oparciu o stabilne finansowanie telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży. Jest to jeden z
priorytetów, opisanych w programie 100 konkretów na pierwsze 100 dni Rządu. Na ten cel
przeznaczonych zostało 10 mln zł. Anonimowy, działający całodobowo telefon zaufania –
który działa również jako czat – jest częścią systemu, którego celem jest zapobieganie
samobójstwom. To właśnie w ten sposób młode osoby doświadczające kryzysu mogą
uzyskać szybką pomoc i wsparcie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia.
Na realizatora powyższego zadania z zakresu zdrowia publicznego, pn.
Centrum wsparcia
dla dzieci i młodzieży w kryzysie psychicznym w ramach Narodowego Programu Zdrowia
2021- 2025 (NPZ) wybrano Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.
Jednocześnie należy wskazać, iż monitorowanie postępów realizacji planów dotyczących
zwiększenia finansowania i poprawy opieki psychiatrycznej dzieci i młodzieży odbywa się za
pośrednictwem danych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Należy podkreślić, iż nakłady
na świadczenia psychiatryczne dla dzieci i młodzieży systematycznie rosną. Poniżej w tabeli
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
przedstawione są wydatki na świadczenia z rodzaju opieka psychiatryczna dla dzieci i
młodzieży w latach 2015-2023.
Rok Wartości umów
2015 170 513 020 zł
2016 173 520 497 zł
2017 198 067 863 zł
2018 221 502 107 zł
2019 256 801 010 zł
2020 304 527 638 zł
2021 425 943 154 zł
2022 725 516 690 zł
2023 995 085 999 zł
Tabela 2. Dane dot. wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dotyczących
leczenia psychiatrycznego nieletnich do 18. roku życia w latach 2015-2023. Dane NFZ.
Odpowiadając na pytanie dotyczące monitorowania postępu w realizacji obietnic
wyborczych dotyczących psychiatrii dziecięcej, w tym dostępności specjalistycznych
placówek oraz wsparcia psychologicznego w szkołach, Ministerstwo Zdrowia, w
porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej, uprzejmie informuje, iż współpraca
obu resortów w powyższej kwestii opiera się na zadaniach uwzględnionych w NPZ.
W związku z powyższym podjęto następujące działania:
1) W 2023 r. Minister Edukacji i Nauki zlecił realizację zadania publicznego pn.
„Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego uczniów”.
Zadanie realizowane jest na terenie całego kraju w latach 2023-2025, przez jeden rok w
każdej szkole, która przystąpi do tego zadania. Celem zadania jest budowanie pozytywnego
klimatu szkoły włączającej oraz dobrostanu psychicznego uczniów przy aktywnej
współpracy środowiska szkoły lub placówki oraz środowiska lokalnego. Podczas realizacji
zadania nastąpi podniesienie jakości działań profilaktycznych na rzecz ochrony zdrowia
psychicznego uczniów w sytuacjach trudnych i w kryzysie psychicznym oraz zostaną
wypracowane mechanizmy zapewniające trwały charakter wdrożonych oddziaływań. W 2
projekcie realizowane są działania zapewniające systemowe wsparcie uczniów, w tym
wdrażanie wsparcia rówieśniczego w sytuacjach trudnych i w kryzysie. Systemowe
wsparcie uczniów w sytuacjach trudnych i w kryzysie w szkole/placówce rozumiane jest
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
jako efektywna współpraca dyrekcji szkoły, nauczycieli, specjalistów, uczniów - liderów
wsparcia rówieśniczego, innych pracowników szkoły, pielęgniarki środowiska nauczania i
wychowania albo higienistki szkolnej z jednostkami ochrony zdrowia, w tym z ośrodkami
środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, z
instytucjami pomocy społecznej oraz innymi podmiotami świadczącymi pomoc dla dzieci i
młodzieży w środowisku lokalnym.
Realizacja zadań w projekcie jest realizowana przez psychologów.
2) MEN 5 września 2024 r. ogłosił otwarty konkurs ofert na realizację w latach 2024 i 2025
zadania z zakresu zdrowia publicznego pn. „Zobacz emocje - realizacja projektów i
programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych
opartych na podstawach naukowych, w tym programów profilaktyki uniwersalnej,
wskazującej i selektywnej”. Przedmiotem konkursu jest zadanie polegające na
przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu
psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat
funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z
trudnościami. Program będzie uwzględniał szkolenia dla uczniów, ich rodziców, nauczycieli i
dyrektorów szkół i placówek z zakresu: (1) elementów psychologii i rozpoznawania emocji;
(2) radzenia sobie w sytuacjach problemowych; (3) kształtowania postaw prozdrowotnych;
(4) zapobiegania stygmatyzacji osób w kryzysie psychicznym.
Konkurs jest obecnie na etapie rozstrzygnięcia. Zadania z zakresu psychoedukacji i pracy
warsztatowej realizowane są przez psychologów. Ponadto MEN we współpracy z MZ
podjął działania dotyczące nawiązania współpracy szkół z Zespołami/Ośrodkami
Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży.
MEN i MZ aktualizują wzór Porozumienia o współpracy pomiędzy placówką systemu
oświaty a podmiotem leczniczym. Zawarcie porozumienia zgodnego ze wzorem lub
zmodyfikowanie/dopasowanie go do potrzeb obu podmiotów (Ośrodka I stopnia
referencyjnego i szkoły) może sprzyjać rozwijaniu współdziałania pracowników tych
placówek w osiąganiu skutecznej pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej
skierowanej do dzieci, uczniów i ich rodzin, w ich najbliższym środowisku. Umożliwi także
wymianę informacji o potrzebach i możliwych formach wsparcia oraz bezpośredni kontakt z
podmiotem będącym przygotowanym merytorycznie w zakresie udzielenia
specjalistycznego wsparcia.
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027 (FEnIKS)
Należy również wskazać, że Ministerstwo Zdrowia podejmuje szereg działań mających na
celu wsparcie obszaru psychiatrii ze środków Unii Europejskiej.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Obszarem wymagającym szczególnego wsparcia ze środków FEnIKS jest psychiatria,
zarówno dzieci i młodzieży, jak i dorosłych. Adresatem działań będą wszystkie poziomy
opieki zgodnie z założeniami reformy psychiatrii. W zakresie zdrowia psychicznego dzieci,
młodzieży i dorosłych wsparcie obejmie m. in. wdrożenie modelu środowiskowej opieki
psychiatrycznej, w tym inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie w łącznej
wysokości ok. 970 mln zł. Pierwsze nabory wniosków o dofinansowanie ruszyły już w 2024
r., a kolejne będą ogłaszane w kolejnych miesiącach.
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS)
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego (FERS) prowadzi szereg działań mających na celu poprawę infrastruktury
podmiotów udzielających świadczeń w zakresach psychiatrycznych oraz wspiera działania
mające na celu usprawnienie udzielania świadczeń w przedmiotowym obszarze.
W ramach FERS, planowane jest zarówno szkolenie (doskonalenie zawodowe)
pracowników systemu ochrony zdrowia z zakresu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
(planowana alokacja ok. 55 mln zł), jak i poprawa jakości i efektywności świadczeń z zakresu
zdrowia psychicznego poprzez opracowanie i realizację specjalistycznych programów
diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych (planowana alokacja ok. 257,5 mln zł).
Wsparcie opieki psychiatrycznej w ramach FERS planowane jest również do realizacji
poprzez działania na rzecz deinstytucjonalizacji długoterminowej opieki medycznej, tj.
uruchomienie i utrzymanie bezpłatnej infolinii dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub
inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów (planowana alokacja ok. 6 mln zł);
opracowanie i pilotaż nowych form opieki dziennej dla osób starszych, w tym z
zaburzeniami otępiennymi (Dzienne Centra Wsparcia Pamięci) oraz wsparcie
psychologiczne członków rodzin (opiekunów nieformalnych) sprawujących opiekę nad
osobami starszymi, w tym nad osobami z chorobami otępiennymi, w szczególności z
chorobą Alzheimera.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.99.2024.EB
Warszawa, 22 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5843, Pana Posła Sebastiana Kalety oraz grupy posłów w
sprawie środowiskowych centrów zdrowia psychicznego oraz dostępności opieki
psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, przesłaną do Ministerstwa Zdrowia dnia 4 listopada
br. uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży finansowane były w
ramach Funduszy Europejskich na lata 2014-2020. Instytucji Zarządzającej Programem
Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 oraz Instytucją Organizującą Konkurs
w ramach którego powstawały Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego było
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. W związku z powyższym to Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej posiada szczegółowe informacje m.in. na temat budżetu
tych projektów. Celem tych projektów było czasowe wsparcie ośrodków i przygotowanie
do włączenia ich do krajowego systemu finansowania.
Na etapie negocjowania Nowej Perspektywy ustalona została tzw. linia demarkacyjna
określająca podział obszarów finansowania ze środków krajowych i regionalnych. Decyzja
ówczesnego kierownictwa wyrażona w piśmie Pana Ministra Adama Niedzielskiego do
Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej jasno wskazywała, że tworzenie i funkcjonowanie
Centrów Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży w kontekście udzielania świadczeń,
powinno być finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, a nie środków Unii
Europejskiej.
Należy zauważyć, iż systemowa reforma ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
jest wdrażana od 2019 roku. Finansowanie dalszego działania Środowiskowe Centra
Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży było możliwe ze środków Narodowego
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Funduszu Zdrowia. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia nie ma narzędzi umożliwiających
automatyczną kontynuację finansowania dalszego działania podmiotów ze środków
Narodowego Funduszu Zdrowia. Zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r.
poz. 1510 z późn. zm.). Zgodnie z zapisami ww. ustawy, świadczenia realizowane są w
oparciu o umowy zawarte ze świadczeniodawcami wyłonionymi na drodze konkursu ofert.
W zakresie działań Ministerstwa Zdrowia w obszarze psychiatrii dzieci i młodzieży,
uprzejmie informuję, iż poprawa sytuacji psychiatrii dzieci i młodzieży w Polsce jest jednym
z priorytetowych działań Ministerstwa i w tym celu realizowana jest reforma systemu
ochrony zdrowia psychicznego.
Głównym założeniem ww. reformy jest rozwijanie środowiskowego modelu
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie
dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich regionach kraju. Środowiskowy model
opieki psychiatrycznej skupia się na udzielaniu świadczeń zdrowotnych blisko miejsca
zamieszkania, co daje możliwość prowadzenia procesu terapeutycznego w sposób
dostosowany do potrzeb pacjentów, pozwala na wczesne wykrywanie kryzysów
psychicznych, a także może przyczynić się do zwiększenia efektów terapeutycznych.
Powyższy model opieki psychiatrycznej składa się z trzech poziomów referencyjnych, które
umożliwiają prowadzenie procesu terapeutycznego w sposób adekwatny do potrzeb
pacjenta:
I poziom referencyjny
Pierwszym miejscem oferującym pomoc w przypadku niepokojących objawów dotyczących
zdrowia psychicznego są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i
psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem referencyjnym. W
ośrodkach tych pomoc mogą uzyskać osoby które nie potrzebują diagnozy psychiatrycznej
lub farmakoterapii.
II poziom referencyjny
Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziom referencyjny, działa w
dwóch trybach:
poradnie zdrowia psychicznego–gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza psychiatry,
psychologa i psychoterapeuty,
poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne–gdzie pomoc mogą uzyskać młodzi
pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii.
III poziom referencyjny
III poziom referencyjny stanowią Ośrodki Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki
Psychiatrycznej (na tym poziomie działają oddziały szpitalne). Świadczenia stacjonarne
realizowane są przez lekarzy psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów, terapeutów
zajęciowych.
Poniżej informacja zawierająca dane dotyczące aktualnej liczby poszczególnych poziomów
referencyjnych:
Poziom
referencyjny
Typ placówki Liczba podmiotów
(stan na 07.10.2024)
Razem
Zespół Środowiskowej Opieki
Psychologicznej i
Psychoterapeutycznej dla Dzieci
Młodzieży
21
I poziom
Ośrodek Środowiskowej Opieki
Psychologicznej i
Psychoterapeutycznej dla Dzieci
Młodzieży
467
488
Centrum Zdrowia Psychicznego dla
Dzieci i Młodzieży - poradnia zdrowia
psychicznego
83
II poziom Centrum Zdrowia Psychicznego dla
Dzieci i Młodzieży – poradnia
zdrowia psychicznego + oddział
dzienny
90
173
III poziom Ośrodek Wysokospecjalistycznej
Całodobowej Opieki Psychiatrycznej 33 (34 oddziały)
Tabela 1. Aktualna liczba podmiotów nowego modelu systemu ochrony zdrowia
psychicznego dzieci i młodzieży, stan na 7.10.2024. Zestawienie własne na podstawie
danych NFZ.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
W odniesieniu do pytań dotyczących finansowania psychiatrii dzieci i młodzieży należy
wskazać, iż planowane są inwestycje w obszarze zdrowia psychicznego pozyskane m.in. ze
środków Funduszu Medycznego w ramach Subfunduszu infrastruktury strategicznej, które
mają zostać przeznaczone na wsparcie placówek medycznych zajmujących się opieką
psychiatryczną dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych.
W dniu 29 marca 2024 r. został ogłoszony konkurs nr FM-SIS.03.PSYCH.2024
na wybór
propozycji projektów strategicznych w zakresie dofinansowania zadań polegających na
budowie, przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury strategicznej
podmiotów leczniczych wykonujących działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i
całodobowe świadczenie zdrowotne w zakresie opieka psychiatryczna i leczenie
uzależnień, na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nabór propozycji
projektów strategicznych rozpoczął się 6 maja 2024 r. i będzie trwał do 30 listopada 2024 r.
Planowana alokacja na inwestycje to 3,0 mld zł, a planowany termin zakończenia realizacji
inwestycji to czerwiec 2029 r. Ponadto informuję, że potencjalnych wnioskodawców może
być nawet około 250.
Ponadto, 31 grudnia 2021 roku Rada Ministrów ustanowiła program wieloletni pod nazwą
„Program wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022–2023”,
którego celem jest wsparcie oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży. W dniu 24
października 2023 roku przyjęto uchwałę wydłużającą realizację ww. programu do końca
2024 roku oraz zwiększono jego budżet do 90 mln zł.
Niezbędnym elementem systemu pomocy dla osób doświadczających kryzysów
psychicznych jest zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci działającego w
oparciu o stabilne finansowanie telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży. Jest to jeden z
priorytetów, opisanych w programie 100 konkretów na pierwsze 100 dni Rządu. Na ten cel
przeznaczonych zostało 10 mln zł. Anonimowy, działający całodobowo telefon zaufania –
który działa również jako czat – jest częścią systemu, którego celem jest zapobieganie
samobójstwom. To właśnie w ten sposób młode osoby doświadczające kryzysu mogą
uzyskać szybką pomoc i wsparcie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia.
Na realizatora powyższego zadania z zakresu zdrowia publicznego, pn.
Centrum wsparcia
dla dzieci i młodzieży w kryzysie psychicznym w ramach Narodowego Programu Zdrowia
2021- 2025 (NPZ) wybrano Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.
Jednocześnie należy wskazać, iż monitorowanie postępów realizacji planów dotyczących
zwiększenia finansowania i poprawy opieki psychiatrycznej dzieci i młodzieży odbywa się za
pośrednictwem danych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Należy podkreślić, iż nakłady
na świadczenia psychiatryczne dla dzieci i młodzieży systematycznie rosną. Poniżej w tabeli
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
przedstawione są wydatki na świadczenia z rodzaju opieka psychiatryczna dla dzieci i
młodzieży w latach 2015-2023.
Rok Wartości umów
2015 170 513 020 zł
2016 173 520 497 zł
2017 198 067 863 zł
2018 221 502 107 zł
2019 256 801 010 zł
2020 304 527 638 zł
2021 425 943 154 zł
2022 725 516 690 zł
2023 995 085 999 zł
Tabela 2. Dane dot. wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dotyczących
leczenia psychiatrycznego nieletnich do 18. roku życia w latach 2015-2023. Dane NFZ.
Odpowiadając na pytanie dotyczące monitorowania postępu w realizacji obietnic
wyborczych dotyczących psychiatrii dziecięcej, w tym dostępności specjalistycznych
placówek oraz wsparcia psychologicznego w szkołach, Ministerstwo Zdrowia, w
porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej, uprzejmie informuje, iż współpraca
obu resortów w powyższej kwestii opiera się na zadaniach uwzględnionych w NPZ.
W związku z powyższym podjęto następujące działania:
1) W 2023 r. Minister Edukacji i Nauki zlecił realizację zadania publicznego pn.
„Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego uczniów”.
Zadanie realizowane jest na terenie całego kraju w latach 2023-2025, przez jeden rok w
każdej szkole, która przystąpi do tego zadania. Celem zadania jest budowanie pozytywnego
klimatu szkoły włączającej oraz dobrostanu psychicznego uczniów przy aktywnej
współpracy środowiska szkoły lub placówki oraz środowiska lokalnego. Podczas realizacji
zadania nastąpi podniesienie jakości działań profilaktycznych na rzecz ochrony zdrowia
psychicznego uczniów w sytuacjach trudnych i w kryzysie psychicznym oraz zostaną
wypracowane mechanizmy zapewniające trwały charakter wdrożonych oddziaływań. W 2
projekcie realizowane są działania zapewniające systemowe wsparcie uczniów, w tym
wdrażanie wsparcia rówieśniczego w sytuacjach trudnych i w kryzysie. Systemowe
wsparcie uczniów w sytuacjach trudnych i w kryzysie w szkole/placówce rozumiane jest
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
jako efektywna współpraca dyrekcji szkoły, nauczycieli, specjalistów, uczniów - liderów
wsparcia rówieśniczego, innych pracowników szkoły, pielęgniarki środowiska nauczania i
wychowania albo higienistki szkolnej z jednostkami ochrony zdrowia, w tym z ośrodkami
środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, z
instytucjami pomocy społecznej oraz innymi podmiotami świadczącymi pomoc dla dzieci i
młodzieży w środowisku lokalnym.
Realizacja zadań w projekcie jest realizowana przez psychologów.
2) MEN 5 września 2024 r. ogłosił otwarty konkurs ofert na realizację w latach 2024 i 2025
zadania z zakresu zdrowia publicznego pn. „Zobacz emocje - realizacja projektów i
programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych
opartych na podstawach naukowych, w tym programów profilaktyki uniwersalnej,
wskazującej i selektywnej”. Przedmiotem konkursu jest zadanie polegające na
przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu
psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat
funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z
trudnościami. Program będzie uwzględniał szkolenia dla uczniów, ich rodziców, nauczycieli i
dyrektorów szkół i placówek z zakresu: (1) elementów psychologii i rozpoznawania emocji;
(2) radzenia sobie w sytuacjach problemowych; (3) kształtowania postaw prozdrowotnych;
(4) zapobiegania stygmatyzacji osób w kryzysie psychicznym.
Konkurs jest obecnie na etapie rozstrzygnięcia. Zadania z zakresu psychoedukacji i pracy
warsztatowej realizowane są przez psychologów. Ponadto MEN we współpracy z MZ
podjął działania dotyczące nawiązania współpracy szkół z Zespołami/Ośrodkami
Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży.
MEN i MZ aktualizują wzór Porozumienia o współpracy pomiędzy placówką systemu
oświaty a podmiotem leczniczym. Zawarcie porozumienia zgodnego ze wzorem lub
zmodyfikowanie/dopasowanie go do potrzeb obu podmiotów (Ośrodka I stopnia
referencyjnego i szkoły) może sprzyjać rozwijaniu współdziałania pracowników tych
placówek w osiąganiu skutecznej pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej
skierowanej do dzieci, uczniów i ich rodzin, w ich najbliższym środowisku. Umożliwi także
wymianę informacji o potrzebach i możliwych formach wsparcia oraz bezpośredni kontakt z
podmiotem będącym przygotowanym merytorycznie w zakresie udzielenia
specjalistycznego wsparcia.
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027 (FEnIKS)
Należy również wskazać, że Ministerstwo Zdrowia podejmuje szereg działań mających na
celu wsparcie obszaru psychiatrii ze środków Unii Europejskiej.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Obszarem wymagającym szczególnego wsparcia ze środków FEnIKS jest psychiatria,
zarówno dzieci i młodzieży, jak i dorosłych. Adresatem działań będą wszystkie poziomy
opieki zgodnie z założeniami reformy psychiatrii. W zakresie zdrowia psychicznego dzieci,
młodzieży i dorosłych wsparcie obejmie m. in. wdrożenie modelu środowiskowej opieki
psychiatrycznej, w tym inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie w łącznej
wysokości ok. 970 mln zł. Pierwsze nabory wniosków o dofinansowanie ruszyły już w 2024
r., a kolejne będą ogłaszane w kolejnych miesiącach.
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS)
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego (FERS) prowadzi szereg działań mających na celu poprawę infrastruktury
podmiotów udzielających świadczeń w zakresach psychiatrycznych oraz wspiera działania
mające na celu usprawnienie udzielania świadczeń w przedmiotowym obszarze.
W ramach FERS, planowane jest zarówno szkolenie (doskonalenie zawodowe)
pracowników systemu ochrony zdrowia z zakresu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
(planowana alokacja ok. 55 mln zł), jak i poprawa jakości i efektywności świadczeń z zakresu
zdrowia psychicznego poprzez opracowanie i realizację specjalistycznych programów
diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych (planowana alokacja ok. 257,5 mln zł).
Wsparcie opieki psychiatrycznej w ramach FERS planowane jest również do realizacji
poprzez działania na rzecz deinstytucjonalizacji długoterminowej opieki medycznej, tj.
uruchomienie i utrzymanie bezpłatnej infolinii dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub
inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów (planowana alokacja ok. 6 mln zł);
opracowanie i pilotaż nowych form opieki dziennej dla osób starszych, w tym z
zaburzeniami otępiennymi (Dzienne Centra Wsparcia Pamięci) oraz wsparcie
psychologiczne członków rodzin (opiekunów nieformalnych) sprawujących opiekę nad
osobami starszymi, w tym nad osobami z chorobami otępiennymi, w szczególności z
chorobą Alzheimera.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --