Interpelacja w sprawie dostępności gabinetów ginekologicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5826
do ministra zdrowia
w sprawie dostępności gabinetów ginekologicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych
Zgłaszający: Monika Pawłowska
Data wpływu: 25-10-2024
Szanowna Pani Minister!
Znalezienie odpowiedniego gabinetu ginekologicznego może być wyzwaniem, zwłaszcza dla osób z niepełnosprawnościami. W Polsce niepełnosprawne kobiety rzadziej niż pozostałe korzystają z opieki ginekologicznej. W dostępie do niej przeszkadzają m.in. problemy infrastrukturalne. Fotel ginekologiczny to sprzęt niezbędny do wykonania badania ginekologicznego, dla większości Polek mających kłopot z poruszaniem się - niedostępny. Aż 77 proc. kobiet z niepełnosprawnościami nie chodzi do ginekologa regularnie, a 22 proc. nie było nigdy na takiej wizycie – wynika z badań przeprowadzonych na potrzeby kampanii „W kobiecym interesie”. Badanie to było zrealizowane w maju i czerwcu 2022 r. na zlecenie Gedeon Richter Polska. Badaniem CAWI objęło 201 kobiet z niepełnosprawnościami ruchowymi, wzroku i słuchu. Kobiety z niepełnosprawnościami w Polsce, jeżeli chodzi o opiekę ginekologiczną, bardzo często muszą pokonywać dziesiątki, jeżeli nie setki kilometrów, żeby dostać się do w pełni dostosowanego gabinetu ginekologicznego. Dostosowany gabinet ginekologiczny to taki, który ma nie tylko obniżany fotel z podnośnikiem, ale też zatrudnia odpowiednio przeszkolonych lekarzy, z wystarczającym poziomem empatii i wrażliwości. Nie jest to jednak proste. Według Fundacji Avalon w województwie lubelskim i świętokrzyskim nie ma ani jednego takiego gabinetu.
Szanowna Pani Minister w związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu dostosowania gabinetów ginekologicznych do potrzeb kobiet z niepełnosprawnościami?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia ma zarezerwowane środki służące poprawie sytuacji pacjentek z niepełnosprawnościami chcących skorzystać ze świadczeń z zakresu ginekologii? Jeśli tak, to jaka jest kwota tych środków?
3. Ile gabinetów ginekologicznych w Polsce jest przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami, z podziałem na województwa i powiaty?
Łączę wyrazy szacunku
Monika Pawłowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7816 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
EZWI.5420.11.2024.SIP
Warszawa, 18 listopada 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 5826 Pani Poseł Moniki Pawłowskiej
w sprawie dostępności gabinetów ginekologicznych przystosowanych dla osób
niepełnosprawnych.
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu dostosowania gabinetów
ginekologicznych do potrzeb kobiet z niepełnosprawnościami?
Ministerstwo Zdrowia na bieżąco podejmuje działania mające na celu poprawę dostępności
opieki medycznej dla kobiet z niepełnosprawnością.
W latach 2019-2023 realizowaliśmy projekt pn. „Dostępność Plus dla zdrowia”, w ramach
którego opracowaliśmy Standardy Dostępności dla placówek podstawowej opieki
zdrowotnej i szpitali, a następnie przyznawaliśmy tego rodzaju placówkom granty
na poprawę ich dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Wsparcie dotyczyło
obszarów: architektonicznego, cyfrowego oraz informacyjno-komunikacyjnego.
Przekazywane środki były przeznaczane w szczególności na działania dostosowawcze, np.
w zakresie świadczeń położnej POZ, takie jak remont pomieszczeń i zakup niezbędnego
sprzętu, w tym foteli ginekologicznych. Łącznie wsparciem w projekcie zostało objętych
272 placówek POZ oraz 78 szpitali.
Dodatkowo w ramach działania VI. 2.4. Wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie
zapewnienia dostępności usług ginekologiczno-położniczych dla kobiet
z niepełnosprawnościami zawartego w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021–2030 Ministerstwo Zdrowia zaplanowało działania mające na celu analizę
dostępności do świadczeń dla kobiet z różnymi rodzajami niepełnosprawności,
realizowanych przez świadczeniodawców posiadających umowę o udzielanie świadczeń
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie ginekologia
i położnictwo. Dane z przeprowadzonego badania przesyłam w odpowiedzi na pytanie nr 3
przedmiotowej interpelacji.
W Ministerstwie Zdrowia podejmowane są także działania związane z włączaniem
tematyki dostępności do programu kształcenia na kierunku lekarskim, jak też do
programów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej,
farmaceuty, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego. Należy
wskazać, że w ramach kształcenia absolwenci ww. kierunków studiów zdobywają wiedzę
i umiejętności na temat różnych form komunikacji z pacjentem, także pacjentem
ze szczególnymi potrzebami.
2. Czy Ministerstwo Zdrowia ma zarezerwowane środki służące poprawie sytuacji
pacjentek z niepełnosprawnościami chcących skorzystać ze świadczeń z zakresu
ginekologii, jeśli tak to jaka jest kwota tych środków?
W nowej perspektywie finansowej UE, jako element wpisany w Program Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) realizujemy projekt „Dostępność Plus
dla AOS”. Podobnie jak w przypadku poprzedniego projektu, jego celem jest na początku
opracowanie Standardów Dostępności dla Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej,
a następnie udzielanie grantów placówkom AOS na projekty podnoszące dostępność tych
placówek w obszarze architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym.
Projekt zakłada udzielenie wsparcia granowego co najmniej 362 placówkom AOS. Budżet
tego projektu wynosi 388,7 mln zł, z czego 320,7 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich.
3. Ile gabinetów ginekologicznych w Polsce jest przystosowanych dla osób
z niepełnosprawnościami, z podziałem na województwa i powiaty?
Na zlecenie Ministerstwa Zdrowia w 2023 r. przeprowadzono badanie ankietowe
w ramach, którego powstał raport „Analiza potrzeb oraz dostępności do świadczeń
ginekologicznych i położniczych dla kobiet z różnymi rodzajami niepełnosprawności,
w szczególności niepełnosprawności ruchowej”. Badanie ankietowe zostało zrealizowane
wśród świadczeniodawców posiadających umowę z NFZ o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie położnictwa
i ginekologii w okresie 8 września– 9 listopada 2023 r. Wypełnionych zostało 624 ankiet.
Daje to wskaźnik response rate na poziomie 23%. Z raportu z badania
kwestionariuszowego wynika m.in., że:
w 53% badanych podmiotów w gabinecie ginekologicznym znajduje się obniżany
fotel ginekologiczny dostosowany do pacjentek z niepełnosprawnością ruchową
lub leżanka z regulowaną wysokością,
4% świadczeniodawców deklaruje, że w gabinecie znajduje się podnośnik służący
do przenoszenia pacjentek z niepełnosprawnością ruchową,
waga krzesełkowa lub waga dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich
znajduje się w 14% placówek,
powierzchnię manewrową o wymiarach min. 150x150 cm, czyli obszaru
pozwalającego obrócić wózek o 90°, deklaruje 83% świadczeniodawców,
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
u 82% badanych świadczeniodawców znajdują się pochylnie dla osób
poruszających się na wózkach inwalidzkich, podnośnik schodowy lub dostosowane
windy, umożliwiające dostanie się do gabinetu ginekologiczno-położniczego,
aby dostać się do gabinetu ginekologicznego nie trzeba pokonywać żadnych
schodów w 14% badanych miejscach udzielania świadczeń,
w 97% miejscach udzielania świadczeń zostały spełnione standardy dotyczące
wymaganej szerokości drzwi (90 cm),
w 90% - dotyczące szerokości przejść na korytarzach (140 cm po uwzględnieniu
przestrzeni zajmowanej przez meble, sprzęty i inne obiekty).
Rekomendacje z ww. badania będą wsparciem dla wypracowania systemowych rozwiązań
w zakresie zapewnienia dostępności usług ginekologiczno-położniczych dla kobiet
z niepełnosprawnościami. Przyczyniły się również do przeanalizowania pod tym kątem
przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu
organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1324), aby nowy standard
uwzględniał również konieczność zapewnienia przez podmioty wykonujące działalność
leczniczą, udzielające świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki okołoporodowej, dostępu
osobom ze szczególnymi potrzebami, odpowiednio do wykonywanych przez siebie
świadczeń zdrowotnych. Dzięki temu świadczeniodawcy powinni zwrócić uwagę
na szczególne potrzeby tej grupy osób i dołożyć wszelkich starań, aby zagwarantować
swoim pacjentkom dostępność architektoniczną, cyfrową, informacyjno-komunikacyjną
i sprzęt niezbędny do realizacji świadczeń, dostosowany dla osób ze szczególnymi
potrzebami. Aktualnie trwa analiza uwag zgłoszonych w trakcie uzgodnień wewnętrznych
projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie
standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej.
Na koniec pragnę zauważyć, że kluczowe w mojej ocenie jest zagwarantowanie, że wszyscy
świadczeniodawcy bez względu na status prawny będą w takim samym stopniu zobligowani
do zapewniania dostępności, zaś pacjent z niepełnosprawnością, będzie mógł w takim
samym stopniu egzekwować dostępność od podmiotów niepublicznych, jak i od podmiotów
publicznych. Dlatego też uważam, że powinny nastąpić zmiany w ustawie z dnia 19 lipca
2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. I o te zmiany
przedstawiciel MZ w Radzie Dostępności nadal będzie zabiegał.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Załącznik:
RAPORT Z BADANIA. Analiza potrzeb oraz dostępności do świadczeń ginekologicznych
i położniczych dla kobiet z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w szczególności
niepełnosprawności ruchowej.
-- 3 of 3 --