Interpelacja nr 5822
Interpelacja w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.
Interpelacja nr 5822
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.
Zgłaszający: Konrad Berkowicz
Data wpływu: 25-10-2024
Szanowny Panie Premierze,
wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn akt: SK 140/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten dotyczy emerytów, którzy zdecydowali się przejść na wcześniejsze emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, tj. po ukończeniu 55 lat - kobiety i po ukończeniu 60 lat – mężczyźni, przed styczniem 2013 r. Kolejno osoby te po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat - kobiety i 65 lat – mężczyźni) dostały emerytury docelowe (już nie wcześniejsze) obniżone o kwotę pobranych emerytur wcześniejszych (tzw. mechanizm potrącania). Grupa zainteresowanych to emeryci z roczników: kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z wyłączeniem roku 1953) oraz mężczyźni z roczników 1949–1952 i 1954 - to jest około 200 tys. osób.
Kluczowym w tut. sprawie jest fakt, iż pomimo ogłoszenia ww. wyroku oraz skierowania go na mocy zarządzenia przez prezes Trybunału Konstytucyjnego do opublikowania w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej - wyrok ten nadal nie został opublikowany, a w konsekwencji pozostaje w zawieszeniu, co powoduje, iż co do zasady jest on nieobowiązujący. Rządowe Centrum Legislacji natomiast nie publikuje wyroków w związku z przyjętą 6 marcu 2024 r. uchwałą Sejmu RP w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego.
Wskazywany stan faktyczny jest dalece krzywdzący dla znacznej grupy emerytów, biorąc pod uwagę, iż w tożsamej sprawie (podtrzymanie linii orzeczniczej), tyle że dotyczącej ograniczonej grupy osób, a mianowicie emerytów (kobiet) z rocznika 1953 r. - został wydany wyrok, który wszedł w życie i przyczynił się nawet do zmiany ustawy (tj. wyrok Trybunał Konstytucyjny wydał 6 marca 2019 r. - sygn. akt: P 20/16).
Brak publikacji wyroku z 4 czerwca 2024 r. powoduje, iż emeryci, których wyrok dotyczy, mają związane ręce i nie mogą ubiegać się o należne im wyrównania. ZUS albowiem odrzuca wnioski o ponowne przeliczenia emerytur, jako podstawę podając fakt, iż wyrok TK nie został opublikowany, a w związku z tym nie obowiązuje. Stan zawieszenia, a równocześnie stanowisko doktryny czy pierwsze wydawane już orzeczenia sądów powszechnych, które wyrażają wprost przekonanie, iż wystarczy ogłoszenie wyroku na sali rozpraw, żeby był powszechnie obowiązujący, a publikacja nie jest konieczna - znacząco wpływa na pewność prawa i praworządność (o którą koalicja rządowa rzekomo tak bardzo walczyła) - powodując chaos prawny.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych to prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw i Monitor Polski przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, w związku z powyższym zwracam się do prezesa Rady Ministrów z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy rząd podejmie działania wyjaśniające sytuację emerytów, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku?
Czy i kiedy obywatele mogą spodziewać się stanowiska rządu w przedmiotowej sprawie? Brak publikacji wyroku powoduje, iż niemożliwym jest podjęcie kroków zmierzających do wznowienia postępowań i ponownych przeliczeń emerytur, a w konsekwencji wypłaty należnych wyrównań - w oparciu o wyrok TK.
Czy z uwagi m.in. na wskazywany wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. - zasadą już będzie, iż niewygodne wyroki dla władz nie będą publikowane?
Czy działanie związane z nieopublikowaniem wyroku TK 4 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw ma związek z brakiem w budżecie państwa środków na dotacje przeznaczane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych?
Z wyrazami szacunku
Konrad Berkowicz
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 5822
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.
Zgłaszający: Konrad Berkowicz
Data wpływu: 25-10-2024
Szanowny Panie Premierze,
wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn akt: SK 140/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten dotyczy emerytów, którzy zdecydowali się przejść na wcześniejsze emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, tj. po ukończeniu 55 lat - kobiety i po ukończeniu 60 lat – mężczyźni, przed styczniem 2013 r. Kolejno osoby te po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat - kobiety i 65 lat – mężczyźni) dostały emerytury docelowe (już nie wcześniejsze) obniżone o kwotę pobranych emerytur wcześniejszych (tzw. mechanizm potrącania). Grupa zainteresowanych to emeryci z roczników: kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z wyłączeniem roku 1953) oraz mężczyźni z roczników 1949–1952 i 1954 - to jest około 200 tys. osób.
Kluczowym w tut. sprawie jest fakt, iż pomimo ogłoszenia ww. wyroku oraz skierowania go na mocy zarządzenia przez prezes Trybunału Konstytucyjnego do opublikowania w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej - wyrok ten nadal nie został opublikowany, a w konsekwencji pozostaje w zawieszeniu, co powoduje, iż co do zasady jest on nieobowiązujący. Rządowe Centrum Legislacji natomiast nie publikuje wyroków w związku z przyjętą 6 marcu 2024 r. uchwałą Sejmu RP w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego.
Wskazywany stan faktyczny jest dalece krzywdzący dla znacznej grupy emerytów, biorąc pod uwagę, iż w tożsamej sprawie (podtrzymanie linii orzeczniczej), tyle że dotyczącej ograniczonej grupy osób, a mianowicie emerytów (kobiet) z rocznika 1953 r. - został wydany wyrok, który wszedł w życie i przyczynił się nawet do zmiany ustawy (tj. wyrok Trybunał Konstytucyjny wydał 6 marca 2019 r. - sygn. akt: P 20/16).
Brak publikacji wyroku z 4 czerwca 2024 r. powoduje, iż emeryci, których wyrok dotyczy, mają związane ręce i nie mogą ubiegać się o należne im wyrównania. ZUS albowiem odrzuca wnioski o ponowne przeliczenia emerytur, jako podstawę podając fakt, iż wyrok TK nie został opublikowany, a w związku z tym nie obowiązuje. Stan zawieszenia, a równocześnie stanowisko doktryny czy pierwsze wydawane już orzeczenia sądów powszechnych, które wyrażają wprost przekonanie, iż wystarczy ogłoszenie wyroku na sali rozpraw, żeby był powszechnie obowiązujący, a publikacja nie jest konieczna - znacząco wpływa na pewność prawa i praworządność (o którą koalicja rządowa rzekomo tak bardzo walczyła) - powodując chaos prawny.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych to prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw i Monitor Polski przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, w związku z powyższym zwracam się do prezesa Rady Ministrów z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy rząd podejmie działania wyjaśniające sytuację emerytów, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku?
Czy i kiedy obywatele mogą spodziewać się stanowiska rządu w przedmiotowej sprawie? Brak publikacji wyroku powoduje, iż niemożliwym jest podjęcie kroków zmierzających do wznowienia postępowań i ponownych przeliczeń emerytur, a w konsekwencji wypłaty należnych wyrównań - w oparciu o wyrok TK.
Czy z uwagi m.in. na wskazywany wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. - zasadą już będzie, iż niewygodne wyroki dla władz nie będą publikowane?
Czy działanie związane z nieopublikowaniem wyroku TK 4 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw ma związek z brakiem w budżecie państwa środków na dotacje przeznaczane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych?
Z wyrazami szacunku
Konrad Berkowicz
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Maciej Berek
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
42%
Konkretność
58%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
17
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Wykryto zwrot wymijający: „trwają prace analityczne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„trwają prace analityczne”
(odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8358 znaków
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Maciej Berek
DSP.INT.4610.1208.2024
Warszawa, 05 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w odpowiedzi na interpelację
o numerze K10INT5822 złożoną przez Pana Posła Konrada Berkowicza w sprawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., proszę przyjąć następujące informacje
w zakresie pytań nr 3 i 4.
Status prawny Trybunału Konstytucyjnego został określony w uchwale Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
(M.P. 2024 poz. 198). W oparciu m. in. o orzeczenia sądów krajowych i międzynarodowych
trybunałów Sejm stwierdził, że naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i prawa
w działalności Trybunału Konstytucyjnego przybrały skalę, która uniemożliwia temu
organowi wykonywanie ustrojowych zadań w zakresie kontroli konstytucyjności prawa,
w tym ochrony praw człowieka i obywatela. Podkreślając nałożony na organy władzy
publicznej obowiązek przestrzegania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
a w szczególności wynikającej z jej art. 7 zasady legalizmu, Sejm wskazał, że uwzględnienie
w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego
wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te
organy.
Jednocześnie informuję, że w zakresie pytań nr 1 i 2 odpowiedź zostanie opracowana
przez Ministrę Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Maciej Berek
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.614.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi interpelację nr 5822 Pana Posła Konrada Berkowicza w sprawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, do resortu zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca
2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy.
Przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1222) nastąpiło zgodne
z wyrokiem skorygowanie mechanizmu obliczania kwot pobranych świadczeń. Dotyczyło to
osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę wcześniejszą przyznaną na
podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed 1 stycznia 2013 r. i pobierały
to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Zawarte w ustawie sanującej rozwiązania nie spotkały
się z zadowoleniem osób z innych roczników, niż objęte skutkami wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury przed
1 stycznia 2013 r. Osoby nieusatysfakcjonowane występują do Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej o zmianę funkcjonujących przepisów, składając petycje, m.in. do
senackiej Komisji Petycji.
Konstytucyjność obowiązujących przepisów zakwestionował zapadłym w sprawie SK
140/20 rozstrzygnięciem z dnia 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie
zapadło w składzie Krystyna Pawłowicz (przewodnicząca), Justyn Piskorski
(sprawozdawca), Wojciech Sych, Michał Warciński oraz Andrzej Zielonacki. Sejm RP,
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że uchwała Sejmu
RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot.
Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym
pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych.
Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona,
a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów
orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm
RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć
Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu
uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK
140/20.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, co raczej w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób w związku
z przejściem przez nich na wcześniejszą emeryturę. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do swojej wagi
rozwiązania.
Zniesienie mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych
z roczników innych niż 1953 skutkowałoby tym, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze
sztucznej kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego
świadczenia i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia
na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia. Powstałaby sytuacja, w której im dłużej pobierana byłaby
emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy byłby sprzeczny z fundamentalną
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, będących gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie
ok. 72,7 mld zł. Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania powodowałaby znaczny
wzrost wydatków sektora finansów publicznych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace analityczne o charakterze
prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające określić sposób rozwiązania tej kwestii.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej współdziała w tym zakresie z Ministrem
Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. O podjęciu przez Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej decyzji w tej sprawie, poinformuję Pana Posła odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Maciej Berek
DSP.INT.4610.1208.2024
Warszawa, 05 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w odpowiedzi na interpelację
o numerze K10INT5822 złożoną przez Pana Posła Konrada Berkowicza w sprawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., proszę przyjąć następujące informacje
w zakresie pytań nr 3 i 4.
Status prawny Trybunału Konstytucyjnego został określony w uchwale Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
(M.P. 2024 poz. 198). W oparciu m. in. o orzeczenia sądów krajowych i międzynarodowych
trybunałów Sejm stwierdził, że naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i prawa
w działalności Trybunału Konstytucyjnego przybrały skalę, która uniemożliwia temu
organowi wykonywanie ustrojowych zadań w zakresie kontroli konstytucyjności prawa,
w tym ochrony praw człowieka i obywatela. Podkreślając nałożony na organy władzy
publicznej obowiązek przestrzegania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
a w szczególności wynikającej z jej art. 7 zasady legalizmu, Sejm wskazał, że uwzględnienie
w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego
wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te
organy.
Jednocześnie informuję, że w zakresie pytań nr 1 i 2 odpowiedź zostanie opracowana
przez Ministrę Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Maciej Berek
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.614.2024.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi interpelację nr 5822 Pana Posła Konrada Berkowicza w sprawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, do resortu zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca
2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy.
Przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1222) nastąpiło zgodne
z wyrokiem skorygowanie mechanizmu obliczania kwot pobranych świadczeń. Dotyczyło to
osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę wcześniejszą przyznaną na
podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed 1 stycznia 2013 r. i pobierały
to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Zawarte w ustawie sanującej rozwiązania nie spotkały
się z zadowoleniem osób z innych roczników, niż objęte skutkami wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury przed
1 stycznia 2013 r. Osoby nieusatysfakcjonowane występują do Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej o zmianę funkcjonujących przepisów, składając petycje, m.in. do
senackiej Komisji Petycji.
Konstytucyjność obowiązujących przepisów zakwestionował zapadłym w sprawie SK
140/20 rozstrzygnięciem z dnia 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie
zapadło w składzie Krystyna Pawłowicz (przewodnicząca), Justyn Piskorski
(sprawozdawca), Wojciech Sych, Michał Warciński oraz Andrzej Zielonacki. Sejm RP,
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że uchwała Sejmu
RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot.
Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym
pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych.
Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona,
a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów
orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm
RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć
Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu
uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK
140/20.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, co raczej w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób w związku
z przejściem przez nich na wcześniejszą emeryturę. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do swojej wagi
rozwiązania.
Zniesienie mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych
z roczników innych niż 1953 skutkowałoby tym, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze
sztucznej kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego
świadczenia i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia
na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia. Powstałaby sytuacja, w której im dłużej pobierana byłaby
emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy byłby sprzeczny z fundamentalną
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, będących gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie
ok. 72,7 mld zł. Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania powodowałaby znaczny
wzrost wydatków sektora finansów publicznych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace analityczne o charakterze
prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające określić sposób rozwiązania tej kwestii.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej współdziała w tym zakresie z Ministrem
Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. O podjęciu przez Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej decyzji w tej sprawie, poinformuję Pana Posła odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --