Interpelacja nr 5769
Interpelacja w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze
Interpelacja nr 5769
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 24-10-2024
Szanowna Pani Ministro,
na 43. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa (Baku, 30 czerwca–10 lipca 2019 r.) zapadła decyzja o wpisie na Listę światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego. Zachowane pod ziemią i na powierzchni ziemi dziedzictwo archeologiczne jest świadectwem rozwoju przemysłu na ziemiach polskich w ważnej dla historii ludzkości epoce pradziejowej. Obszar wpisany leży na północno-wschodnim skraju Gór Świętokrzyskich, po obu stronach rzeki Kamiennej, w powiecie ostrowieckim i opatowskim, na terenie gmin Bodzechów, Ćmielów i Ożarów. Składa z czterech części: głównego pola górniczego w Krzemionkach Opatowskich, dwóch mniejszych pól górniczych Borownia i Korycizna oraz stałej prehistorycznej osady górniczej w Gawrońcu, której mieszkańcy dokonywali obróbki otrzymywanego z kopalni krzemienia i wykonywali narzędzia przeznaczone na sprzedaż.
Na wniosek ICOMOS, międzynarodowej organizacji doradczej UNESCO, początkowo proponowane było odroczenie wpisu w celu sfinalizowania niektórych działań dotyczących ochrony prawnej i systemu zarządzania. Pod wpływem uaktualnionych informacji dostarczonych przez stronę polską kandydatura uzyskała szerokie poparcie wśród państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa, które podjęły decyzję o wpisaniu Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego już na 43. sesji, uznając, że wszystkie zalecenia dotyczące właściwego zarządzania obszarem wpisu zostaną przez stronę polską wypełnione.
Zalecenia komitetu dotyczyły ochrony i zarządzania obszarem buforowym poprzez wygaszenie do 2028 roku wydobycia z kopalni odkrywkowej wapienia, która w owej strefie się mieści. Właścicielem kopalni w Śródborzu od 2021 roku jest firma Calcium sp. z o.o., która ma prawo na wydobycie piasku do 2042 roku oraz wapienia do 2028 roku. Były burmistrz Ożarowa Marcin Majcher w 2021 roku wydał pozytywną decyzję środowiskową, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje. Tym samym działalność kopalni Calcium sp. z o.o., która miała być wygaszona do 2028 roku, dzięki staraniom nowego właściciela (głównego udziałowca) będzie kwitła wobec uzyskania decyzji środowiskowej i koncesji na prowadzenie prac na nowym obszarze, sąsiadującym z Krzemionkowskim regionem pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego i tzw. strefie buforowej UNESCO. Decyzje podjęły poprzednie władze samorządowe gminy Ożarów i województwa. Nowa koncesja przewiduje eksploatacje złoża piasku aż do 2042 roku.
Podkreślam, że warunkiem wpisania kopalni krzemienia pasiastego i neolitycznych osad w Krzemionkach na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO było stopniowe wygaszanie znajdujących się w pobliżu rezerwatu kopalni.
Dyrektor Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim dr Andrzej Przychodni publicznie deklaruje, że status może być zagrożony przez planowane poszerzenie działalności kopalni wapienia w Śródborzu. Seweryn Stoltz ze Stowarzyszenia Korycizna wskazuje, że jedynym rozwiązaniem jest wykupienie tego terenu od właściciela kopalni.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz samorządem terytorialnym zamierza podjąć działania w celu wykupu od prywatnego właściciela kopalni Calcium sp. z o.o. terenu objętego strefą buforową Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego?
Jakie prace podejmuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z potrzebą skutecznej ochrony Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego w sferze dotychczasowych regulacji prawnych?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjęcie działań lub podjęło (a jeśli tak, to jakie) jakieś działania związane bezpośrednio z konsekwencjami wydania przez byłego burmistrza Ożarowa Marcina Majchera w 2021 roku pozytywnej decyzji środowiskowej, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje na eksploatację złoża piasku aż do 2042 roku?
Interpelacja nr 5769
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 24-10-2024
Szanowna Pani Ministro,
na 43. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa (Baku, 30 czerwca–10 lipca 2019 r.) zapadła decyzja o wpisie na Listę światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego. Zachowane pod ziemią i na powierzchni ziemi dziedzictwo archeologiczne jest świadectwem rozwoju przemysłu na ziemiach polskich w ważnej dla historii ludzkości epoce pradziejowej. Obszar wpisany leży na północno-wschodnim skraju Gór Świętokrzyskich, po obu stronach rzeki Kamiennej, w powiecie ostrowieckim i opatowskim, na terenie gmin Bodzechów, Ćmielów i Ożarów. Składa z czterech części: głównego pola górniczego w Krzemionkach Opatowskich, dwóch mniejszych pól górniczych Borownia i Korycizna oraz stałej prehistorycznej osady górniczej w Gawrońcu, której mieszkańcy dokonywali obróbki otrzymywanego z kopalni krzemienia i wykonywali narzędzia przeznaczone na sprzedaż.
Na wniosek ICOMOS, międzynarodowej organizacji doradczej UNESCO, początkowo proponowane było odroczenie wpisu w celu sfinalizowania niektórych działań dotyczących ochrony prawnej i systemu zarządzania. Pod wpływem uaktualnionych informacji dostarczonych przez stronę polską kandydatura uzyskała szerokie poparcie wśród państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa, które podjęły decyzję o wpisaniu Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego już na 43. sesji, uznając, że wszystkie zalecenia dotyczące właściwego zarządzania obszarem wpisu zostaną przez stronę polską wypełnione.
Zalecenia komitetu dotyczyły ochrony i zarządzania obszarem buforowym poprzez wygaszenie do 2028 roku wydobycia z kopalni odkrywkowej wapienia, która w owej strefie się mieści. Właścicielem kopalni w Śródborzu od 2021 roku jest firma Calcium sp. z o.o., która ma prawo na wydobycie piasku do 2042 roku oraz wapienia do 2028 roku. Były burmistrz Ożarowa Marcin Majcher w 2021 roku wydał pozytywną decyzję środowiskową, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje. Tym samym działalność kopalni Calcium sp. z o.o., która miała być wygaszona do 2028 roku, dzięki staraniom nowego właściciela (głównego udziałowca) będzie kwitła wobec uzyskania decyzji środowiskowej i koncesji na prowadzenie prac na nowym obszarze, sąsiadującym z Krzemionkowskim regionem pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego i tzw. strefie buforowej UNESCO. Decyzje podjęły poprzednie władze samorządowe gminy Ożarów i województwa. Nowa koncesja przewiduje eksploatacje złoża piasku aż do 2042 roku.
Podkreślam, że warunkiem wpisania kopalni krzemienia pasiastego i neolitycznych osad w Krzemionkach na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO było stopniowe wygaszanie znajdujących się w pobliżu rezerwatu kopalni.
Dyrektor Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim dr Andrzej Przychodni publicznie deklaruje, że status może być zagrożony przez planowane poszerzenie działalności kopalni wapienia w Śródborzu. Seweryn Stoltz ze Stowarzyszenia Korycizna wskazuje, że jedynym rozwiązaniem jest wykupienie tego terenu od właściciela kopalni.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz samorządem terytorialnym zamierza podjąć działania w celu wykupu od prywatnego właściciela kopalni Calcium sp. z o.o. terenu objętego strefą buforową Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego?
Jakie prace podejmuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z potrzebą skutecznej ochrony Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego w sferze dotychczasowych regulacji prawnych?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjęcie działań lub podjęło (a jeśli tak, to jakie) jakieś działania związane bezpośrednio z konsekwencjami wydania przez byłego burmistrza Ożarowa Marcina Majchera w 2021 roku pozytywnej decyzji środowiskowej, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje na eksploatację złoża piasku aż do 2042 roku?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Bożena Żelazowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7224 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5769 poseł Klaudii Jachiry z 29 października 2024 roku w
sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO
Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie
miejscowości Śródborze, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego monitoruje sytuację Krzemionkowskiego
regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego, Miejsca Światowego Dziedzictwa.
Zarówno jego Zarządca (Dyrektor Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu
Świętokrzyskim, instytucji podległej MKiDN), jak i Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator
Zabytków prowadzą dialog z miejscowymi władzami i społecznością oraz przekazują na
bieżąco do Ministerstwa informacje o podjętych na miejscu działaniach. Ministerstwo jest
zaniepokojone postawą władz lokalnych, które przedłużyły koncesję na wydobycie piachu
dla Calcium Spółki z o. o. do 2042 roku, ignorując fakt, że lokalizacja wydobycia znajduje się
w obrębie strefy buforowej komponentu Korycizna i Miejsca Światowego Dziedzictwa
UNESCO. Postępowania miejscowych władz były jednak prowadzone bez udziału
Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Zarządcy Miejsca Światowego
Dziedzictwa a także, jak okazało się w ciągu bieżącego roku, również przy niedostatecznej
konsultacji ze społecznością lokalną. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
zdecydowanie negatywnie ocenia takie postępowanie władz miejscowych.
Ad 1.
W obecnej chwili nie prowadzimy rozmów resortowych ani międzyresortowych w sprawie
wykupu terenu należącego do prywatnego właściciela, na którego terenie działa Calcium
Spółka z o. o. Nie jest wykluczone, że w dalszej perspektywie zostanie rozważony taki
scenariusz w przypadku, jeśli będzie możliwe zaangażowanie odpowiednich środków
publicznych.
Ad 2.
Jak wspomniano powyżej, resort kultury monitoruje sytuację na bieżąco zarówno za
pośrednictwem Zarządcy Miejsca, dyrektora Muzeum Historyczno-Archeologicznego
w Ostrowcu Świętokrzyskim, oddziału terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa,
jak również za pośrednictwem Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
który od 2022 roku prowadzi z urzędu postępowanie o wpis do rejestru zabytków „Regionu
górniczo-osadniczego eksploatacji, obróbki i przetwórstwa kopalin nad rzeką Kamienna”
znajdującego się w obszarze wydobycia w rejonie Korycizny. Prowadzenie postępowania
konserwatorskiego utrudnia prace inwestora, gdyż na mocy artykułu 10a ustawy o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami „Od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku,
którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich,
restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby
prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku.”
Obecnie obowiązująca ustawa z 23 lipca 2023 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. 2003 nr 162 poz. 1568) nie posiada zapisów jednoznacznie wskazujących
instrumenty prawne ochrony miejsc światowego dziedzictwa w Polsce wraz z ich strefami
buforowymi. W dotychczasowej praktyce stosowane są przez Państwa sygnatariuszy
Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972
roku
Wytyczne operacyjne do konwencji. Jest to rozbudowany i aktualizowany na bieżąco
dokument precyzujący zasady praktycznego wdrażania podpisanej przez Polskę Konwencji
z 1972 roku. W odróżnieniu od treści Konwencji, która pozostaje niezmienna od czasu jej
przyjęcia,
Wytyczne operacyjne są sukcesywnie aktualizowane i dostosowywane do
zidentyfikowanych potrzeb i realiów zmieniającego się świata. Każda kolejna wersja
przyjmowana jest decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa (tj. za zgodą Państw
sygnatariuszy) i tym samym staje się obowiązująca dla wszystkich państw, które
ratyfikowały Konwencję.
Paragraf 104
Wytycznych operacyjnych (WHC.23/01, 24 września 2023) definiuje celowość
tworzenia stref buforowych: „Dla celów skutecznej ochrony nominowanego dobra, strefa
buforowa to obszar otaczający nominowane dobro, który ma dodatkowe prawne i/lub
zwyczajowe ograniczenia nałożone na jego użytkowanie i rozwój w celu zapewnienia
dodatkowej warstwy ochrony dobra. Powinna ona obejmować bezpośrednie otoczenie
nominowanego dobra, ważne widoki i inne obszary lub atrybuty, które są funkcjonalnie
ważne jako wsparcie dla dobra i jego ochrony (…).”
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego informuje zarówno miejscowe władze,
jak i organizacje społeczne reprezentujące lokalnych mieszkańców, a także przedsiębiorców
o tym, że Państwo przyjęło na siebie zobowiązanie na mocy konwencji do przestrzegania
zapisów
Wytycznych w odniesieniu do stref buforowych, które mają na celu ochronę
kluczowych wartości miejsc światowego dziedzictwa przed potencjalnymi zagrożeniami.
Stanowisko wypracowane w Krzemionkach przed 2019 rokiem przez interesariuszy Miejsca
w porozumieniu z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego umożliwiło akceptację
zgłoszonej przez Polskę nominacji podczas obrad Komitetu Światowego Dziedzictwa w lipcu
2019 roku. Z przykrością odnotowujemy brak ciągłości w wykonaniu tego zobowiązania.
Odpowiadając na petycję złożoną przez firmę Calcium Sp. z o. o. do Generalnego
Konserwatora Zabytków w sprawie zmniejszenia strefy buforowej Miejsca UNESCO,
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystosowało pismo do Zarządu
z wyjaśnieniem w sprawie roli stref buforowych w ochronie miejsc UNESCO i w związku
z tym brakiem możliwości realizacji tego typu próśb.
Dodatkowo w ostatnich dniach Ministerstwo zareagowało również na działania gminy
Ćmielów w sprawie potencjalnej realizacji inwestycji w postaci farm fotowoltaicznych
w sąsiedztwie Miejsca, zgłaszając sprzeciw wobec wydania pozytywnej decyzji
środowiskowej w postępowaniu, które toczy się w tej gminie. Tym samym Ministerstwo
dołączyło się do sprzeciwu wyrażonego przez zarządcę Miejsca, Narodowy Instytut
Dziedzictwa oraz mieszkańców gminy.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjęcie dialogu z Ministerstwem
Klimatu i Środowiska w celu znalezienia potencjalnych rozwiązań, umożliwiających
realizację przez Polskę jej międzynarodowych zobowiązań.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5769 poseł Klaudii Jachiry z 29 października 2024 roku w
sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO
Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie
miejscowości Śródborze, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego monitoruje sytuację Krzemionkowskiego
regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego, Miejsca Światowego Dziedzictwa.
Zarówno jego Zarządca (Dyrektor Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu
Świętokrzyskim, instytucji podległej MKiDN), jak i Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator
Zabytków prowadzą dialog z miejscowymi władzami i społecznością oraz przekazują na
bieżąco do Ministerstwa informacje o podjętych na miejscu działaniach. Ministerstwo jest
zaniepokojone postawą władz lokalnych, które przedłużyły koncesję na wydobycie piachu
dla Calcium Spółki z o. o. do 2042 roku, ignorując fakt, że lokalizacja wydobycia znajduje się
w obrębie strefy buforowej komponentu Korycizna i Miejsca Światowego Dziedzictwa
UNESCO. Postępowania miejscowych władz były jednak prowadzone bez udziału
Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Zarządcy Miejsca Światowego
Dziedzictwa a także, jak okazało się w ciągu bieżącego roku, również przy niedostatecznej
konsultacji ze społecznością lokalną. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
zdecydowanie negatywnie ocenia takie postępowanie władz miejscowych.
Ad 1.
W obecnej chwili nie prowadzimy rozmów resortowych ani międzyresortowych w sprawie
wykupu terenu należącego do prywatnego właściciela, na którego terenie działa Calcium
Spółka z o. o. Nie jest wykluczone, że w dalszej perspektywie zostanie rozważony taki
scenariusz w przypadku, jeśli będzie możliwe zaangażowanie odpowiednich środków
publicznych.
Ad 2.
Jak wspomniano powyżej, resort kultury monitoruje sytuację na bieżąco zarówno za
pośrednictwem Zarządcy Miejsca, dyrektora Muzeum Historyczno-Archeologicznego
w Ostrowcu Świętokrzyskim, oddziału terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa,
jak również za pośrednictwem Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
który od 2022 roku prowadzi z urzędu postępowanie o wpis do rejestru zabytków „Regionu
górniczo-osadniczego eksploatacji, obróbki i przetwórstwa kopalin nad rzeką Kamienna”
znajdującego się w obszarze wydobycia w rejonie Korycizny. Prowadzenie postępowania
konserwatorskiego utrudnia prace inwestora, gdyż na mocy artykułu 10a ustawy o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami „Od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku,
którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich,
restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby
prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku.”
Obecnie obowiązująca ustawa z 23 lipca 2023 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. 2003 nr 162 poz. 1568) nie posiada zapisów jednoznacznie wskazujących
instrumenty prawne ochrony miejsc światowego dziedzictwa w Polsce wraz z ich strefami
buforowymi. W dotychczasowej praktyce stosowane są przez Państwa sygnatariuszy
Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972
roku
Wytyczne operacyjne do konwencji. Jest to rozbudowany i aktualizowany na bieżąco
dokument precyzujący zasady praktycznego wdrażania podpisanej przez Polskę Konwencji
z 1972 roku. W odróżnieniu od treści Konwencji, która pozostaje niezmienna od czasu jej
przyjęcia,
Wytyczne operacyjne są sukcesywnie aktualizowane i dostosowywane do
zidentyfikowanych potrzeb i realiów zmieniającego się świata. Każda kolejna wersja
przyjmowana jest decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa (tj. za zgodą Państw
sygnatariuszy) i tym samym staje się obowiązująca dla wszystkich państw, które
ratyfikowały Konwencję.
Paragraf 104
Wytycznych operacyjnych (WHC.23/01, 24 września 2023) definiuje celowość
tworzenia stref buforowych: „Dla celów skutecznej ochrony nominowanego dobra, strefa
buforowa to obszar otaczający nominowane dobro, który ma dodatkowe prawne i/lub
zwyczajowe ograniczenia nałożone na jego użytkowanie i rozwój w celu zapewnienia
dodatkowej warstwy ochrony dobra. Powinna ona obejmować bezpośrednie otoczenie
nominowanego dobra, ważne widoki i inne obszary lub atrybuty, które są funkcjonalnie
ważne jako wsparcie dla dobra i jego ochrony (…).”
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego informuje zarówno miejscowe władze,
jak i organizacje społeczne reprezentujące lokalnych mieszkańców, a także przedsiębiorców
o tym, że Państwo przyjęło na siebie zobowiązanie na mocy konwencji do przestrzegania
zapisów
Wytycznych w odniesieniu do stref buforowych, które mają na celu ochronę
kluczowych wartości miejsc światowego dziedzictwa przed potencjalnymi zagrożeniami.
Stanowisko wypracowane w Krzemionkach przed 2019 rokiem przez interesariuszy Miejsca
w porozumieniu z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego umożliwiło akceptację
zgłoszonej przez Polskę nominacji podczas obrad Komitetu Światowego Dziedzictwa w lipcu
2019 roku. Z przykrością odnotowujemy brak ciągłości w wykonaniu tego zobowiązania.
Odpowiadając na petycję złożoną przez firmę Calcium Sp. z o. o. do Generalnego
Konserwatora Zabytków w sprawie zmniejszenia strefy buforowej Miejsca UNESCO,
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystosowało pismo do Zarządu
z wyjaśnieniem w sprawie roli stref buforowych w ochronie miejsc UNESCO i w związku
z tym brakiem możliwości realizacji tego typu próśb.
Dodatkowo w ostatnich dniach Ministerstwo zareagowało również na działania gminy
Ćmielów w sprawie potencjalnej realizacji inwestycji w postaci farm fotowoltaicznych
w sąsiedztwie Miejsca, zgłaszając sprzeciw wobec wydania pozytywnej decyzji
środowiskowej w postępowaniu, które toczy się w tej gminie. Tym samym Ministerstwo
dołączyło się do sprzeciwu wyrażonego przez zarządcę Miejsca, Narodowy Instytut
Dziedzictwa oraz mieszkańców gminy.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjęcie dialogu z Ministerstwem
Klimatu i Środowiska w celu znalezienia potencjalnych rozwiązań, umożliwiających
realizację przez Polskę jej międzynarodowych zobowiązań.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --