Interpelacja w sprawie działań rządu w celu ratowania Rafako SA
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5764
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie działań rządu w celu ratowania Rafako SA
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Bartosz Józef Kownacki, Marcin Porzucek, Wojciech Michał Zubowski
Data wpływu: 24-10-2024
Panie Premierze,
w dniu 26 września 2024 roku Zarząd RAFAKO SA złożył do Sądu Rejonowego w Gliwicach wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Warto przypomnieć, że Rafako jest firmą z tradycjami, która powstała w 1949 r. jako potentat branży energetycznej. W 1993 r. Rafako zostało sprywatyzowane, a w 2011 r. spółka została przejęta przez firmę PBG.
W styczniu 2023 roku odwiedził Pan jako ówczesny szef Platformy Obywatelskiej zakłady Rafako i wtedy pisał Pan w mediach społecznościowych, że „trzeba ratować polskie Rafako” oraz „konieczne są natychmiastowe decyzje”. Po wyborach parlamentarnych, w grudniu 2023 roku, z przedstawicielami spółki spotkał się nowy minister aktywów państwowych Borys Budka, który zadeklarował wsparcie ze strony resortu.
W 2021 r., za rządów Prawa i Sprawiedliwości, Agencja Rozwoju Przemysłu udzieliła Rafako pomoc publiczną w kwocie 100 milionów złotych z przeznaczeniem na restrukturyzację przedsiębiorstwa i linie gwarancyjne pod nowe kontrakty. Warunki udzielenia i wykorzystania pomocy publicznej reguluje decyzja administracyjna z 9 lipca 2021 r., wydana przez ARP SA w imieniu Ministra Rozwoju i Technologii. Spółce Rafako, została przyznana pomoc publiczna na restrukturyzację w formie objęcia obligacji na okres 120 miesięcy, na warunkach określonych ustawą o udzielaniu pomocy publicznej, w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców, z dnia 16 lipca 2020 r. Obligatariuszem jest Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Rozwoju i Technologii. Rafako zostało zobowiązane do przedstawiania co kwartał ARP raportów dotyczących sposobu wykorzystania tych pieniędzy, a agencja bada prawidłowość ich wykorzystania.
Prezes Rafako Pan Maciej Stańczuk informował na początku sierpnia br. w mediach, że w lipcu rozmowy z ARP zostały wstrzymane i dialog został zerwany do tego stopnia, że nie umawiano dalszych spotkań. Jak stwierdził, mogą nakładać się na to także pojawiające się w niektórych mediach informacje o możliwych problemach wewnętrznych w samym ARP. Prezes Stańczuk stwierdził, że jeszcze w czerwcu br. ARP wydawała się być gotowa, by przejąć rolę lidera w procesie naprawczym Rafako. Prezes Stańczuk w wywiadzie dla gazety Parkiet mówił: „Mieliśmy plan wyznaczony dwa miesiące temu z Agencją Rozwoju Przemysłu. Miało to polegać na konwersji zobowiązań firmy na akcje Rafako. ARP przygotowało grunt pod ten proces”. Prezes Stańczuk informował również o problemach z płynnością finansową spółki, przestrzegając że pieniądze kończą się jesienią. 26 września br. wiceprezes Rafako Cezary Klimont w rozmowie z redakcją Biznes24 zarzucił, że ARP nie zgodził się na inwestora w Rafako. Inwestor miał nie zostać zaaprobowany ze strony rządowej. Rafako przekazywało do ARP dane finansowe i informacje o kondycji spółki. Pod koniec grudnia 2023 r. ówczesny minister aktywów państwowych informował o spotkaniu z PFR TFI, Agencją Rozwoju Przemysłu, Ministerstwem Rozwoju i Technologii, PZU, PKO BP, mBank oraz BGK. Minister Borys Budka rozmawiał z wierzycielami i akcjonariuszami spółki o możliwych działaniach, mogących przyczynić się do rozwiązania obecnych problemów Rafako. Minister zadeklarował „w ramach posiadanych uprawnień” wsparcie ze strony Ministerstwa Aktywów Państwowych w proces naprawy sytuacji Rafako, tak by umożliwić firmie dalsze jej funkcjonowanie.
W dniu 26 września 2024 r. Rafako złożyło wniosek o upadłość.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie działania podjął rząd w ostatnich 10 miesiącach w celu ratowania Rafako?
2. Z jakich powodów ARP nie zgodziła się na inwestora proponowanego przez zarząd Rafako?
3. Jakie działania podjęła w 2024 roku Agencja Rozwoju Przemysłu, żeby chronić 100 milionów złotych pomocy publicznej?
4. Czy w 2024 roku Rafako wykorzystywało pomoc publiczną zgodnie z warunkami określonymi w decyzji administracyjnej?
5. Jakie były wnioski ze spotkania w Ministerstwie Aktywów Państwowych na temat sytuacji Rafako w grudniu 2023 r.?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15550 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIP-IX.054.8.2024
Warszawa, 10 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 5764 Posłów Jarosława Krajewskiego, Bartosza
Józefa Kownackiego, Marcina Porzuceka, Wojciecha Michała Zubowskiego w sprawie
działań Rządu RP, podejmowanych celem ratowania Rafako S.A.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5764 w sprawie działań Rządu RP, podejmowanych celem
ratowania Rafako S.A., wystosowaną do Prezesa Rady Ministrów i przekazaną do Ministra
Rozwoju i Technologii, w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Aktywów
Państwowych, uprzejmie informuję co następuje.
1. Jakie działania podjął Rząd RP w ostatnich 10 miesiącach w celu ratowania Rafako S.A.
Na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o udzielaniu pomocy w celu ratowania lub
restrukturyzacji przedsiębiorców (Dz. U. z 2020, poz. 1298), dalej: Ustawa, Agencja Rozwoju
Przemysłu SA, dalej: ARP SA, realizuje zadanie powierzone przez Ministra Rozwoju
i Technologii w zakresie przeciwdziałania upadłości przedsiębiorstw i ułatwienia
podmiotom, znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej, powrotu do długookresowej
zdolności do konkurowania na rynku. Na mocy decyzji administracyjnej, wydanej przez ARP
SA 9 lipca 2021 r., RAFAKO SA została przyznana pomoc publiczna na restrukturyzację, w
wysokości 100 mln zł, w formie objęcia obligacji na okres 120 miesięcy. Obligatariuszem
jest Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Rozwoju i Technologii.
Pomoc na restrukturyzację została udzielona Rafako SA jako przedsiębiorcy, znajdującemu
się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w celu realizacji planu restrukturyzacji, który miał
umożliwić przywrócenie temu przedsiębiorcy długookresowej zdolności do konkurowania
na rynku. Wskazana pomoc publiczna była przedmiotem notyfikacji do Komisji Europejskiej,
dalej: KE, zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy.
Minister Aktywów Państwowych, który wykonuje w imieniu Skarbu Państwa prawa z akcji
w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, posiada uprawnienia wynikające z praw
korporacyjnych akcjonariusza, które są̨ ściśle określone w ustawie z dnia 15 września
2000 r. – Kodeks spółek handlowych oraz w statutach lub umowach poszczególnych
spółek. Realizacja tych praw jest pochodną wielkości posiadanego pakietu akcji w danej
spółce.
Minister Aktywów Państwowych, działając w granicach przepisów prawa, w szczególności
stosownie do regulacji Kodeksu spółek handlowych, nie ma uprawnień do wkraczania
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
w zakres spraw będących w gestii zarządów spółek, jak również do wydawania wiążących
poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia
spraw spółek należą do kompetencji ich zarządów, które są odpowiedzialne za ich bieżące
zarządzanie i realizację strategii zgodnie z przyjętymi celami biznesowymi.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że uzyskanie pozytywnych decyzji dla
zapewnienia właściwego funkcjonowania Rafako SA, w tym w szczególności w zakresie
porozumienia z wierzycielami w ramach prowadzonego procesu oddłużenia Rafako SA
wymaga, aby Zarządy instytucji finansujących, podejmując niezależne decyzje w sprawie
restrukturyzacji zadłużenia, rozważyły nie tylko bieżące aspekty biznesowe i własną
perspektywę wierzycielską, ale również racje społeczno-ekonomiczne związane
z kontynuacją działalności gospodarczej dłużnika.
Jednocześnie Ministerstwo Aktywów Państwowych zwróciło się do tych spółek z udziałem
Skarbu Państwa, których podstawowa działalność gospodarcza obejmuje podejmowanie
działań w zakresie aktywizowania polskiej przedsiębiorczości, inwestycji i innowacji oraz
pomocy w procesach restukturyzacyjnych przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej
sytuacji lub działających w sektorach kluczowych dla gospodarki, z prośbą o przedstawienie
możliwości ewentualnego wsparcia RAFAKO SA.
Według informacji przedstawionej przez podmiot z Grupy PFR, tj. PFR Fundusz
Inwestycyjny FIZAN (dalej: PFR FI FIZAN, Fundusz), który jest bezpośrednio akcjonariuszem
mniejszościowym spółki RAFAKO SA posiadającym 7,8% głosów na walnym Zgromadzeniu,
podejmowano szereg działań mających na celu ustabilizowanie sytuacji RAFAKO SA.
Pomimo, iż PFR FI FIZAN aktywnie angażował się w proces inwestorski samodzielnie lub
wraz z inwestorami branżowymi, którzy w różnym czasie przystępowali do rozmów w
zakresie inwestycji w RAFAKO SA, żaden z tych procesów nie uzyskał aprobaty
przedstawicieli akcjonariusza większościowego. Samodzielne działania PFR FI FIZAN, w tym
zakresie przekraczały możliwości Funduszu. Ponadto PFR FI FIZAN podkreślił, że Fundusz
jako akcjonariusz mniejszościowy nie miał kontroli nad działaniami RAFAKO SA i nie mógł
wpływać na kierunki podejmowania decyzji.
Spółki uczestniczyły również w rozmowach z wierzycielami RAFAKO SA wspierając
wszystkie strony rozmów w celu zawarcia ewentualnego porozumienia. Podczas rozmów
przedstawiono Zarządowi RAFAKO SA szereg działań pozwalających na ustabilizowanie jej
sytuacji i rozwiązań adekwatnych do wyzwań, z jakimi RAFAKO SA się obecnie mierzy.
Mimo długiego okresu rozmów i licznych propozycji nie udało się osiągnąć porozumienia.
Zdaniem Spółek możliwość dalszych działań w przedmiocie podjęcia skutecznych kroków
naprawczych oraz wdrożenia rozwiązań stabilizujących sytuację RAFAKO SA, ograniczona
jest zarówno decyzjami Zarządu RAFAKO SA, jak i jej głównych akcjonariuszy i wierzycieli.
2. Z jakich powodów ARP SA nie zgodziła się na inwestora proponowanego przez zarząd
RAFAKO SA?
Po udzieleniu pomocy publicznej, w związku z dalszymi trudnościami RAFAKO SA i brakiem
poprawy jej sytuacji finansowej, ARP SA w szczególności w pierwszej połowie bieżącego
roku, została włączona do trwającego już wiele miesięcy dialogu pomiędzy RAFAKO SA
a jej wierzycielami oraz obligatariuszami, zabezpieczonymi na akcjach tej spółki – w celu
wsparcia wszystkich stron rozmów w sprawie zawarcia ewentualnych porozumienia, co do
dalszych działań naprawczych RAFAKO SA.
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Brak finalizacji wskazanego dialogu nie był w żadnym stopniu zależny od ARP SA. Nie bez
znaczenia pozostaje jednak kwestia, że ARP SA w toku prowadzonych rozmów oraz
deklaracji ze strony Zarządu Spółki, nie została poinformowana o szczegółach związanych
z wdrożeniem i zakresem wskazywanych przez Zarząd RAFAKO SA działań
restrukturyzacyjnych, związanych w szczególności ze strukturą organizacyjną spółki, jak
również ich efektach, kosztach i skutkach krótko i długookresowych.
Jednocześnie podkreślić należy, że ARP SA nie posiadała, ani obecnie nie posiada żadnych
narzędzi, czy środków prawnych, aby móc wyrazić zgodę lub jej brak, na pozyskanie przez
RAFAKO SA inwestora. ARP SA nie jest akcjonariuszem ani wierzycielem RAFAKO SA, jak
również nie posiada żadnego zaangażowania kontraktowego w tej Spółce. Zagadnienie
dotyczące pozyskania inwestora należy do kompetencji organów Spółki, w szczególności do
jej Zarządu.
3. Jakie działania podjęła w 2024 r. ARP SA, żeby chronić 100 milinów złotych pomocy
publicznej?
Wszelkie obowiązki ARP SA, po wydaniu decyzji o udzieleniu pomocy publicznej, określa
umowa powierzenia udzielania pomocy publicznej w celu ratowania i restrukturyzacji
przedsiębiorców z dnia 24 września 2020 r., zawarta pomiędzy ministrem właściwym
do spraw gospodarki a ARP SA, dalej: Umowa oraz treść przepisów Ustawy.
Żadne z postanowień Umowy, jak również Ustawy nie nakłada na ARP SA obowiązku,
czy też uprawnienia, do podejmowania działań związanych z „ochroną” środków
wypłaconych przedsiębiorcy w ramach udzielonej pomocy publicznej.
Niemniej jednak ARP SA we współpracy z Ministrem Rozwoju i Technologii brała udział
w 2024 r. w szeregu spotkań mających na celu ustalenie z Zarządem RAFAKO SA., jej
wierzycielami i obligatariuszami możliwości porozumienia i ustalenia dalszych planów
związanych ze Spółką. W toku prowadzonych rozmów zarząd RAFAKO SA był wielokrotnie
informowany o ograniczonej możliwości działania ARP SA, jak również był informowany
o czynnościach, które powinny zostać podjęte w związku z analizami planów i możliwości
przetrwania RAFAKO SA.
Do czynności tych przede wszystkim zaliczyć należy przedstawienie wiarygodnego modelu
finansowego na kolejne lata, przedstawienie co najmniej listów intencyjnych
z potencjalnymi zamawiającymi, wskazujących na gotowość do złożenia zamówienia
na określony wolumen w określonym czasie, z zastrzeżeniem, że nie jest to oferta
w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (jako aspekt uwiarygodnienia strony
przychodowej zakładanego modelu), przedstawienie planów dotyczących zmodernizowania
struktury organizacyjnej Spółki (ograniczenie strony kosztowej), jak również zakończenie
sporów na obecnie realizowanych kontraktach.
Żadne z powyższych działań nie zostało przez Zarząd Rafako SA wykonane, zaś sytuacja
Spółki uległa dodatkowemu pogorszeniu z uwagi na zerwanie przez JSW Koks mediacji
prowadzonej z RAFAKO SA przed sądem polubownym przy Prokuratorii Generalnej RP.
4. Czy w 2024 r. RAFAKO SA wykorzystywało pomoc publiczną zgodnie z warunkami
określonymi w decyzji administracyjnej?
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W proces monitorowania pomocy publicznej, udzielonej RAFAKO SA, został zaangażowany
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który zdiagnozował, że plan restrukturyzacji –
akceptowany na etapie wydania decyzji o udzieleniu pomocy publicznej i notyfikowany KE,
nie jest przez Spółkę wykonywany zgodnie z przyjętymi założeniami.
Celem udzielonej RAFAKO SA pomocy było wykonanie planu restrukturyzacji, który miał
umożliwić przywrócenie jej długookresowej zdolności do konkurowania na rynku. Złożenie
przez RAFAKO SA wniosku o ogłoszenie upadłości, daje podstawę sądzić, że ww. plan
restrukturyzacji – notyfikowany do Komisji Europejskiej – nie jest wykonywany zgodnie
z przyjętymi założeniami.
5. Jakie były wnioski ze spotkania w Ministerstwie Aktywów Państwowych, na temat
sytuacji Rafako, w grudniu 2023 r.?
Na spotkaniu w Ministerstwie Aktywów Państwowych uznano, że konieczne jest podjęcie
działań naprawczych RAFAKO SA ze względu na jej znaczenie dla sektora energetyki, jak
również z uwagi na pozycję wiodącego pracodawcy na lokalnym rynku pracy. Jednakże
równie ważne w omawianym procesie jest zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa.
W toku dyskusji określono, że warunkiem sukcesu podejmowanych działań, jest osiągnięcie
porozumienia pomiędzy wszystkimi wierzycielami, skierowanego na wypracowanie
optymalnego modelu działań naprawczych. W dalszej kolejności to porozumienie zależy od
możliwości i chęci spełnienia przez RAFAKO SA warunków stawianych przez jej wierzycieli.
Podkreślono, że restrukturyzacja RAFAKO SA jest procesem złożonym i zależnym od wielu
czynników, a jednocześnie należy zadbać, aby decyzje będące efektem prowadzonych
rozmów z akcjonariuszami i wierzycielami RAFAKO SA, były podejmowane zarówno
w interesie akcjonariuszy i wierzycieli, jak i przy uwzględnieniu dobra publicznego oraz
zabezpieczeniu sytuacji pracowników.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
(Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Innowacji i Polityki Przemysłowej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony
Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w
celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr
190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów
(M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30
lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub
działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które
wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów,
urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT
przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i
Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów
informatycznych i usług IT oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi
i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o
narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas
określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji
lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu
następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15
RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo
wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych
osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193
Warszawa.
-- 5 of 5 --