Interpelacja w sprawie zarządzania poziomem wód w rzekach i zbiornikach retencyjnych w południowo-zachodniej Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Minister Paulina Hennig-Kloska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 23 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18191 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DBZ-WZK.050.2.2024.KK
3464315.13700306.11038368
Warszawa, 11-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 5760 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj i grupy posłów w sprawie
zarządzania poziomem wód w rzekach i zbiornikach retencyjnych w południowo-zachodniej Polsce,
znak: K10INT5760, skierowaną także do Ministra Infrastruktury, poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia w zakresie pytań, w których wskazano MKiŚ.
Pytanie nr 1
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury lub Państwowe Gospodarstwo
Wodne „Wody Polskie” posiadają jakieś wytyczne lub inny zbiór zasad postępowania w odniesieniu
do zarządzania poziomem wód w rzekach i zbiornikach retencyjnych?
Uprzejmie informuję, że Minister Klimatu i Środowiska nie realizuje spraw związanych
z zarządzaniem poziomem wód w rzekach i zbiornikach retencyjnych.
Zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2023 r. poz. 2726),
Minister Klimatu i Środowiska kieruje działami administracji rządowej: energia, klimat i środowisko.
Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach
administracji rządowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1370), wymienione działy administracji rządowej nie
obejmują zadań dotyczących zarzadzania poziomem wód.
Pytanie nr 3
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury lub Państwowe Gospodarstwo
Wodne „Wody Polskie” posiada wytyczne lub inny zbiór zasad postępowania w przypadku zagrożenia lub
wystąpienia powodzi? W szczególności chodzi o komunikację z innymi Ministerstwami, służbami oraz
władzami samorządowymi.
-- 1 of 2 --
Uprzejmie informuję, że na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu
kryzysowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 122) elementy dotyczące m.in. zadań i obowiązków uczestników
zarządzania kryzysowego wchodzą w skład planów zarządzania kryzysowego. Na szczeblu
centralnym zbiór zasad postępowania w przypadku wystąpienia powodzi oraz procedury realizacji
zadań z zakresu zarządzania kryzysowego określa Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego.
W ramach szczegółowego opisu przedsięwzięć dokument zawiera również standardową procedurę
operacyjną (SPO-12), której celem jest określenie zasad i uczestników obiegu informacji pomiędzy
krajowymi organami oraz strukturami zarządzania kryzysowego, w tym rodzajów i zawartości
sporządzanych raportów oraz trybu ich przekazywania. Jednocześnie, zagadnienia dotyczące
komunikacji kryzysowej oraz realizacji SPO-12 są opisane w Planie Zarządzania Kryzysowego
Ministra Klimatu i Środowiska.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska realizowało zadania pozostające we właściwości w szczególności
w obszarach:
- funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, w tym infrastruktury krytycznej;
- sytuacji w Lasach Państwowych i parkach narodowych;
- zdarzeń środowiskowych monitorowanych przez GIOŚ/WIOŚ;
- zagrożeń hydrogeologicznych oraz sytuacji osuwiskowej.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.23.2024.KG
Warszawa, 06 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5760 z dnia 29 września br. Posłanki na Sejm RP Pani
Agnieszka Ścigaj wraz z grupą posłów i posłanek, w sprawie zarządzania poziomem wód
w rzekach i zbiornikach retencyjnych w południowo-zachodniej Polsce, na podstawie
informacji przekazanych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne (PGW) Wody Polskie,
niniejszym przekazuję następujące stanowisko.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury lub
Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie” posiadają jakieś wytyczne lub
inny zbiór zasad postępowania w odniesieniu do zarządzania poziomem wód w
rzekach i zbiornikach retencyjnych?
2. Jakie czynniki decydują o poziomie zrzutu wody ze zbiornika retencyjnego? Czy
na poziom zrzutu wpływa jedyne aktualna sytuacja np. przy wpływie do zbiornika
retencyjnego, czy może również uwzględniane są planowane i przewidywanie
poziomy napływającej wody?
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że sterowanie odpływem na
zbiorniku obywa się stosownie do aktualnych potrzeb gospodarki wodnej oraz ochrony
przed powodzią i suszą, zgodnie z zasadami określonymi w instrukcji gospodarowania
wodą danego obiektu. Przedmiotowa instrukcja zatwierdzana jest pozwoleniem
wodnoprawnym. Zgodnie z art. 407 ust. 3 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz.
1087 ze zm.) instrukcja gospodarowania wodą jest dokumentem wymaganym prawnie
dla każdej budowli piętrzącej o wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz wyposażonej
w urządzenia umożliwiające regulowanie przepływu. Podstawową funkcją treści
dokumentu jest określenie sposobu gospodarowania wodą w normalnych warunkach
użytkowania, a także w okresie powodzi, występowania zjawisk lodowych, w przypadku
wystąpienia awarii oraz w okresie występowania zjawiska suszy. Zasady opisane
w instrukcji są ustalane indywidualnie dla każdego obiektu z uwzględnieniem jego
parametrów technicznych, hydrologii piętrzonego cieku oraz funkcji zbiornika.
3. Czy poszczególne jednostki (zlewnie) PGW „Wody Polskie” kooperują ze sobą
(i wymieniają na bieżąco informacje) w sytuacji zagrożenia powodzią?
Czy ewentualnie centrala w PGW Wody Polskie w Warszawie koordynuje
te działania?
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że PGW Wody Polskie
administruje wodami w podziale zlewniowym. Wymiana informacji jest prowadzona
zarówno pionowo między poszczególnymi szczeblami, jak i równolegle. W przypadku
pozyskania informacji o zagrożeniu (w tym wypadku zagrożenia powodzią) są
-- 1 of 5 --
2
organizowane odprawy i posiedzenia kierownictwa Państwowego Gospodarstwa
Wodnego Wody Polskie z przedstawicielami PGW Wody Polskie regionalnych zarządów
gospodarki wodnej. Podczas przygotowań do nadejścia wezbrania od dnia 12 września
2024 r. takie spotkania odbywały się codzienne i były kontynuowane przez cały okres
trwania sytuacji kryzysowej.
Ponadto w strukturach PGW Wody Polskie funkcjonują Centra operacyjne ochrony
przeciwpowodziowej działające w regionalnych zarządach gospodarki wodnej oraz
Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej, które kontaktują się ze sobą. Jednym z ich
zadań jest zbieranie, tworzenie oraz dostarczanie informacji o bieżącej sytuacji
meteorologiczno-hydrologicznej w skali obszarów dorzeczy i regionów wodnych,
uwzględniających administrowane obiekty hydrotechniczne. Centrum operacyjne
ochrony przeciwpowodziowej w Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej, na podstawie
danych z regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz Instytutu Meteorologii
i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego, zapewnia informacje w skali
kraju. Centra w regionalnych zarządach gospodarki wodnej opracowują informacje
w skali regionu wodnego.
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury lub
Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie” posiada wytyczne lub inny zbiór
zasad postępowania w przypadku zagrożenia lub wystąpienia powodzi? W
szczególności chodzi o komunikację z innymi Ministerstwami, służbami oraz
władzami samorządowymi.
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że PGW Wody Polskie na
bieżąco przygotowują „Informację o aktualnej sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej”
(KZGW w skali kraju, RZGW w skali regionu wodnego).
Materiał ten jest przekazywany do odbiorców zewnętrznych i wewnętrznych. Informacje
w skali kraju są przekazywane m.in. do: dyżurnego Rządowego Centrum Bezpieczeństwa,
Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz wewnątrz struktury
organizacyjnej PGW Wody Polskie. W przypadku wystąpienia zagrożenia częstotliwość
przygotowania informacji jest zwiększana.
Z uwagi na prognozy pogody oraz możliwość utworzenia się wezbrania, od 10 września
2024 r. PGW Wody Polskie rozpoczęło przygotowania do podjęcia działań. W kolejnych
dniach zostały zintensyfikowane działania, w tym przygotowanie obiektów
hydrotechnicznych, dyżurów powodziowych w jednostkach PGW WP, a także przekazanie
informacji firmom wykonującym prace w korytach rzeki i międzywalu do zabezpieczenia
budów. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie współpracuje i współpracowało
ze służbami Zarządzania Kryzysowego na wszystkich strukturach i szczeblach
administracji.
Od dnia 12 września 2024 r. odbywały się posiedzenia i spotkania Zespołów Zarządzania
Kryzysowego, organizowane m.in. przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowy Zespół
Zarządzania Kryzysowego, w których brali udział przedstawiciele PGW Wody Polskie
(w zależności od organizatora w posiedzeniach brali udział Prezesi, dyrektorzy RZGW lub
ich zastępcy).
Ponadto sposób prowadzenia raportowania pomiędzy instytucjami podległymi
Ministrowi jest określony w Zarządzeniu nr 9 Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2021
-- 2 of 5 --
3
r. w sprawie zasad i procedur wykonywania zadań z zakresu zarządzania kryzysowego oraz
Zarządzeniu nr 6 Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2021 r. w sprawie utworzenia
Zespołu Monitorowania Zagrożeń.
5. Dlaczego bieżące komunikaty na temat aktualnego lub planowanego poziomu
zrzutu ze zbiorników retencyjnych zaczęły być publikowane dopiero w poniedziałek
16.09? Czy ma to związek z tym, iż sobota i niedziela są dniami wolnymi od pracy?
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że w ramach struktury
organizacyjnej w PGW Wody Polskie, raporty były przekazywane na bieżąco, jak również
informacje o planowanych działaniach na zbiornikach. Ponadto „Informacje o aktualnej
sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej” były publikowane na stronie internetowej
PGW Wody Polskie w zakładce „Sytuacja Hydrologiczna”. W związku z sytuacją i jej
zaostrzeniem były również przygotowane i publikowane skrócone informacje jako
„Aktualności”. Dyżury powodziowe w PGW Wody Polskie były prowadzone
nieprzerwalnie od 13 września do 4 października 2024 r. również podczas weekendów.
6. Dlaczego, mając ku temu wszelkie, ogólnie zresztą dostępne dane, Jezioro Nyskie
nie zostało opróżnione do poziomu minimum (przy okazji - jaki to poziom?), po to,
aby przyjąć maksymalnie dużą ilość wody z Kotliny Kłodzkiej?
7. Dlaczego, mimo alarmujących sygnałów płynących od naszych południowych
sąsiadów już w środę (11.09), dopiero w sobotę (14.09) zwiększono zrzut wody
z Jeziora Nyskiego?
8. Dlaczego, mimo wcześniejszego przekroczenia stanu alarmowego rzeki Nysa
Kłodzka w Nysie, podjęto decyzję o dalszym zwiększaniu zrzutu wody z Jeziora
Nyskiego?
9. Czy bardziej zasadnym, racjonalnym i bezpiecznym byłoby rozpoczęcie
zwiększonego kilkukrotnie zrzutu z Jeziora Nyskiego już w środę (11.09), zamiast
dokonywanie blisko dwudziestokrotnie większego zrzutu dopiero w sobotę (14.09)?
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, iż zbiorniki kaskady nyskiej na
rzece Nysie Kłodzkiej były opróżnione i przygotowane na przyjęcie wezbrań
z poszczególnych dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe pojemności ponad
wymagane pozwoleniem wodnoprawnym pojemności powodziowe. Zbiorniki posiadały,
w sumie, do wykorzystania wolną pojemność 178 mln m³, porównywalną z pojemnością
zbiornika przeciwpowodziowego Racibórz Dolny na Odrze wynoszącą 185 mln m³. Od
połowy sierpnia 2024 r. były utrzymywane odpływy ze zbiornika Nysa większe od
dopływów do zbiornika. Rzędna piętrzenia była 1,3 m poniżej NPP (normalnego poziomu
piętrzenia – poziomu wskazanego do zastosowania zrzutu wyprzedzającego).
Należy zaznaczyć, że na zbiorniku Otmuchów również od trzeciej dekady sierpnia 2024 r.
był utrzymywany obniżony poziom piętrzenia o około 1,30 m poniżej NPP (normalnego
poziomu piętrzenia) w szczególności ze względu na trwający remont.
Tym samym gospodarka wodna prowadzona w okresie poprzedzającym powódź
we wrześniu wypracowała dodatkową rezerwę (pojemność) w ww. zbiornikach, co jest
równoznaczne z przygotowaniem zbiorników na możliwość bezpiecznej redukcji fali
powodziowej.
Mając na uwadze prognozy pogody oraz możliwość utworzenia się wezbrania, PGW Wody
Polskie od 10 września 2024 r. rozpoczęło przygotowania do podjęcia działań, które
-- 3 of 5 --
4
w kolejnych dniach zostały zintensyfikowane (przygotowanie obiektów
hydrotechnicznych, dyżury powodziowe w jednostkach PGW Wody Polskie,
poinformowanie firm wykonujących prace w korytach rzeki i międzywalu
do zabezpieczenia). PGW WP współpracuje i współpracowało ze służbami
odpowiedzialnymi za zarządzanie kryzysowe na wszystkich strukturach i szczeblach
administracji, a przedstawiciele Ministra Infrastruktury i PGW Wody Polskie uczestniczyli
posiedzeniach sztabów i zespołów zarządzania kryzysowego.
W wyniku prognoz pogody, PGW Wody Polskie w dniu 12 września 2024 r. (czwartek)
nakazało wykonawcy usunięcie całego sprzętu budowlanego (w tym z czaszy zbiornika)
oraz zabezpieczenie i opuszczenie placu budowy, dzięki temu zbiornik Otmuchów został
wykorzystany jak zbiornik w pełni działający.
Ponadto w dniu 12 września 2024 r. o godz. 12.00 zwiększono odpływ ze zbiornika Nysa
z 10 m³/s do 35 m³/s oraz zwiększono odpływ ze zbiornika Otmuchów z 6,0 m³/s do
20,0 m³/s. Gospodarka wodna na zbiornikach kaskady nyskiej na rzece Nysa Kłodzka jest
i była prowadzona w czasie powodzi według zasad, które są ściśle określone w aktualnie
obowiązującej i zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym Instrukcji gospodarowania
wodą na zbiornikach Otmuchów i Nysa.
Poniżej zestawiono podane przez PGW Wody Polskie wielkości rezerw (pojemności)
powodziowych, jakie miały do wykorzystania zbiorniki według stanu na dzień 12 września
2024 r. na godz. 8.00:
Topola 7,1 mln m3 poniżej MaxPP;
Kozielno 5,4 mln m3 poniżej MaxPP;
Otmuchów 89,5 mln m3 poniżej MaxPP;
Nysa 76,1 mln m3 poniżej MaxPP.
Przed powodzią zbiorniki Topola, Kozielno, Otmuchów i Nysa miały następujące
pojemności:
Topola - 14,56 mln m3, NPP = 16,49 mln m3, MaxPP = 21,68 mln m3;
Kozielno - 10,86 mln m3, NPP = 12,92 mln m3, MaxPP = 16,30 mln m3;
Otmuchów - 39,67 mln m3, NPP = 58,39 mln m3, MaxPP = 129,17 mln m3;
Nysa - 45,62 mln m3, NPP = 65,69 mln m3, MaxPP = 121,70 mln m3.
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że zgodnie z Instrukcją
gospodarowania wodą na zbiornikach Otmuchów i Nysa sytuacja przedstawiała się
odpowiednio:
na zbiorniku Nysa „zrzut wyprzedzający rozpoczynamy z poziomu 196,0 m n.p.m.
Kr…” (cytat), natomiast w dniu 12 września 2024 r. na zbiorniku Nysa poziom
piętrzenia wody w zbiorniku wynosił 194,70 m n.p.m., czyli był o 1,3 m poniżej
poziomu wskazanego do zastosowania zrzutu wyprzedzającego;
-- 4 of 5 --
5
na zbiorniku Otmuchów „w przypadku prognozy wystąpienia powodzi na rzece
Nysie Kłodzkiej zrzut wyprzedzający ze zbiornika Otmuchów w wielkości 250 m3/s
będzie się odbywał z chwilą, kiedy zacznie wzrastać poziom wody na wodowskazie
Bardo (po wcześniejszej prognozie meteorologicznej przewidującej nadejście fali
powodziowej o kulminacji przewyższającej Q50%=215 m3/s).” (cytat). Przepływ na
wodowskazie IMGW-PIB - Bardo zaczął nieznaczne wzrastać dopiero od
13 września 2024 r.
Odnosząc się do prognoz hydrologicznych, z informacji przekazanych przez PGW Wody
Polskie wynika, że w dniu 12 września 2024 r. w godzinach około południa, RZGW we
Wrocławiu otrzymał z IMGW dokument, pn. Prognoza objętości w profilach
wodowskazowych powyżej zbiorników retencyjnych - opracowanie w oparciu o analizę
wyników modeli typu opad-odpływ HBV, z której wynikało, że w ciągu 66 h, od 12 września
2024 r. godz. 6:00 UTC (8:00 czasu lokalnego) do kaskady nyskiej, tj. do zbiorników:
Topola, Kozielno, Otmuchów, Nysa dopłynie objętość fali równa 76,967 mln m³ z rzeki
Nysy Kłodzkiej oraz 22,655 mln m³ z rzeki Białej Głuchołaskiej, co sumarycznie stanowiło
kubaturę dopływu do kaskady ww. zbiorników równą 99,622 mln m³. Zgodnie
z komentarzem IMGW-PIB w prognozie, była to „najbardziej wiarygodna prognoza,
wybrana z dostępnych wyników scenariuszy modelu HBV na podstawie długoterminowej
analizy sprawdzalności prognoz”. Dokonano wówczas weryfikacji aktualnych danych ze
zbiorników kaskady nyskiej w celu analizy możliwości transformacji fali powodziowej oraz
dostępnych wolnych pojemności powodziowych i dodatkowych w zbiornikach,
z uwzględnieniem pojemności powodziowej forsowanej. Analiza wykazała, że na dzień 12
września 2024 r. sumaryczna rezerwa w 4 zbiornikach kaskady nyskiej wynosiła 178 mln
m³ w odniesieniu do Maksymalnego Poziomu Piętrzenia, a 223 mln m³ w odniesieniu do
Nadzwyczajnego Poziomu Piętrzenia i była dwukrotnie wyższa od prognozy objętości
IMGW, a tym samym wystarczająca do zgromadzenia prognozowanej objętości fali
w 4 zbiornikach na czas horyzontu prognozy objętości IMGW, czyli na okres 66 h.
Wg wyjaśnień PGW WP to dzięki właściwemu przygotowaniu zbiorników (opróżnieniu) do
nadejścia fali powodziowej i prawidłowej gospodarce wodnej na zbiornikach, fala w
okresie powodzi o kulminacji w zlewni Nysy Kłodzkiej dopływająca do zbiorników o
maksymalnej wysokości dopływu 2 030 m³/s (przy
zadziałaniu retencji tzw. jeziorowej na zbiornikach Nysa i Otmuchów mogła wynosić około
2400 m³/s) została zredukowana do odpływu ze zbiornika Nysa w wysokości 1000 m³/s.
Odpływ ze zbiornika Nysa w wysokości 1000 m³/s został zastosowany znacznie wcześniej
przed nadejściem kulminacji na rzece Odrze. Kulminacje z rzeki Nysy Kłodzkiej i Odry nie
nałożyły się. Przyczyniło się to znacząco, wspólnie ze zbiornikiem Racibórz, do ochrony
miast, tj.: Oława, Brzeg oraz Wrocławia.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --