Interpelacja w sprawie imiennych zaproszeń na badania mammograficzne
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5726
do ministra zdrowia
w sprawie imiennych zaproszeń na badania mammograficzne
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 23-10-2024
Szanowna Pani Minister,
w latach 2006-2015 kobiety w Polsce otrzymywały imienne zaproszenia na badania mammograficzne. Jednak od 2016 roku zaprzestano tej praktyki, uznając ją za kosztowną i nieskuteczną formę promocji. Po tym czasie odsetek kobiet zgłaszających się na badania przesiewowe zaczął spadać. Eksperci z Narodowego Instytutu Onkologii, potwierdzają, że po rezygnacji z zaproszeń udział w programie mammograficznym znacząco zmalał, a szczególnie widoczny spadek zanotowano po zmianie kryteriów wiekowych w 2023 roku, które rozszerzyły grupę wiekową objętą programem.
Dane sugerują, że odsetek kobiet zgłaszających się na badania przesiewowe wynosi obecnie około 40-45%, co jest uważane za poziom niezadowalający. Przykładowo, w ramach skoordynowanej opieki w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) próbuje się zwiększyć udział pacjentek w badaniach profilaktycznych, jednak nadal brakuje odpowiednich narzędzi, takich jak np. wspomniane wcześniej zaproszenia. To budzi moje znaczne obawy o skuteczność profilaktyki nowotworowej w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy ministerstwo jest świadome, że rezygnacja z wysyłki imiennych zaproszeń wpłynęła negatywnie na odsetek kobiet korzystających z bezpłatnych badań przesiewowych?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przywrócenie wysyłki imiennych zaproszeń na badania mammograficzne w celu poprawy zgłaszalności na te badania?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić inne zmiany dotyczące wsparcia profilaktyki nowotworowej poza ww. zaproszeniami np. kampanie informacyjne zwiększające świadomość Polek?
Z poważaniem Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9065 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
OKSO.050.8.2024.EG
Warszawa, 18 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 5726 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego przekazaną do
Ministerstwa Zdrowia w dniu 30 października 2024 r., w sprawie imiennych zaproszeń na
badania mammograficzne, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Mammografia w ramach Programu profilaktyki raka piersi jest świadczeniem
gwarantowanym od 2007 roku. Programem mogły być objęte kobiety w wieku 50-69 lat. Od
1 listopada 2023 roku rozszerzono grupę wiekową kobiet o 10 roczników. Na mammografię
aktualnie mogą zgłaszać się osoby w wieku od 45 do 74 r.ż. (przy określaniu wieku należy
wziąć pod uwagę rok urodzenia), które:
nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat;
zakończyły okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostają w trakcie
uzupełniającej hormonoterapii (HT) – zalecenie badania co 12 miesięcy;
zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym
leczeniu – zalecenie badania co 12 miesięcy.
W latach 2007-2009 wysyłka zaproszeń na mammografię prowadzona była przez Narodowy
Fundusz Zdrowia. Od 2008 do 2015 roku zaproszenia wysyłane były przez Wojewódzkie
Ośrodki Koordynujące nadzorowane przez Ministerstwo Zdrowia. Do udziału w programie
nie jest wymagane skierowanie. Akcję informacyjną w tym rekrutację do programu prowadzą
świadczeniodawcy realizujący program.
W latach 2008 -2015, w których to zaproszenia wysyłane były przez WOK-i, średnie
objęcie populacji wynosiło 40,8 %.
Dla porównania w latach 2016-2023, kiedy zaproszenia nie były wysyłane, średnie
objęcie populacji wynosiło 36,6 %.
Porównując ostatnie 10 lat, objęcie populacji mammografią spadło z 44,77 % w 2014 roku do
32,1 % w roku bieżącym. Należy jednak nadmienić, że od 1 listopada 2023 roku zwiększona
została populacja kobiet kwalifikujących się do programu.
W latach 2007-2024 (I-X) zostało wykonanych łącznie 18 181 547 mammografii
przesiewowych w ramach Programu profilaktyki raka piersi.
Dane szczegółowe zawiera tabela poniżej.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Tab. 1 Objęcie populacji programem przesiewowym profilaktyki raka piersi w Polsce w latach
2007 – 2024 (I-X)
Wiek osób
objętych
programem
Rok
Procent
objęcia
populacji*
[%]
Liczba
wykonanych
badań
Zaproszenia na badania
2007 28,35 933 498
2008 35,16 752 772
2009 33,68 887 399
2010 37,79 982 007
2011 42,45 1 111 902
2012 44,34 1 113 646
2013 44,17 1 136 284
2014 44,77 1 174 296
2015 44,07 1 127 614
W latach 2007-2009
zaproszenia wysyłane były
przez NFZ.
W latach 2008-2015
zaproszenia na badania
wysyłane przez
Wojewódzkie Ośrodki
Koordynujące.
2016 40,82 1 028 862
2017 39,4 1 043 063
2018 39,26 1 015 058
2019 39,17 1 041 740
2020 34,53 746 411
2021 35,31 1 025 807
50-69 r.ż.
2022 37,48 910 012
2023 27,03 1 143 745 od 1.11.2023 r.
(I-X) 45-74 r.ż. 1-10 2024 32,1 1 007 431
Zaproszenia/przypomnienia
o badaniu do osób
widniejących już w bazie
świadczeniodawców
realizujących program.
*% objęcia populacji - wskazuje na odsetek osób, które są pod opieką specjalistyczną w zakresie właściwym dla
danego programu, tj. zrealizowały badanie spośród populacji spełniającej wszystkie warunki kwalifikacyjne do
udziału w programie lub są/były leczone poza programem w zakresie jednostek chorobowych zdefiniowanych jako
wykluczające z udziału w danym programie.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne dotyczące
profilaktyki przeciwnowotworowej w tym kampanię informacyjno-edukacyjną „Planuję
Długie Życie” oraz podejmuje różnego rodzaju działania skierowane do różnych grup
docelowych. Wszystkie te działania prowadzone są i finansowane w ramach Narodowej
Strategii Onkologicznej (NSO) na lata 2020-2030. Strategia ta została przyjęta przez Radę
Ministrów w drodze uchwały.
Działania prowadzone w ramach kampanii dotyczące profilaktyki raka piersi, w tym
zachęcenia kobiet do badań mammograficznych, realizowane są m.in. poprzez:
emisję spotów telewizyjnych oraz radiowych w stacjach o zasięgu ogólnopolskim,
publikację artykułów opracowanych przez ekspertów z Narodowego Instytutu
Onkologii PIB na stronie www.planujedlugiezycie.pl oraz na stronie pacjent.gov.pl
przy wsparciu ich promocji w mediach społecznościowych typu Facebook
i Instragram,
prowadzenie dedykowanej kampanii strony www.planujedlugiezycie.pl, na której
znajdują się artykuły, spoty, filmy z ekspertami, a także informacje na temat
bezpłatnych badań, z adresami miejsc, w których można wykonać badanie,
emitowanie filmów z udziałem ekspertów z dziedziny onkologii oraz zakresu
dietetyki na temat m.in. profilaktyki przeciwnowotworowej oraz zdrowego
odżywiania, które opublikowane zostały na stronie www.planujedlugiezycie.pl,
kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia,
realizację cyklu audycji promujących profilaktykę przeciwnowotworową w tym
zachęcających do wykonywania badań przesiewowych, realizowanych wspólnie
z największymi ogólnopolskimi stacjami telewizyjnymi oraz radiowymi.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Profilaktyka raka piersi była także przedmiotem działań promocyjnych podczas
PolandRockFestiwal - Strefa Pomorza Zachodniego – Czaplinek. Na stoisku Ministerstwa
Zdrowia udzielano porad profilaktycznych oraz instruktażu samobadania piersi na fantomie.
Październik uznawany jest na całym świecie za miesiąc świadomości raka piersi. W tym
czasie Ministerstwo Zdrowia skupiało się w szczególny sposób na działaniach informacyjno-
promocyjnych skierowanych do kobiet, w tym właśnie na profilaktyce nowotworów piersi.
W bieżącym roku w terminie od 7-31 października zostały wyemitowane spoty telewizyjne
i radiowe zachęcające do badań mammograficznych. Kampania prowadzona była również
w audycjach telewizyjnych. Wyemitowane audycje telewizyjne skupiły się na prezentacji
prawdziwych historii kobiet, które stoczyły walkę z nowotworem piersi. Ponadto
wyprodukowano i wyemitowano audycje radiowe, które miały formę rozmów z ekspertami.
W terminie 11.10.-09.11. została przeprowadzona także szeroka kampania promocyjna
w internecie (banery, spoty i reklama tekstowa) na portalach i serwisach internetowych.
Kampania realizowana była pod wymownym hasłem „Badaj się, by żyć!” i zachęcała kobiety
do regularnego badania piersi. Kampania promowała badania mammograficzne, które dla
kobiet w przedziale wieku 45-74 lata są bezpłatne. Działania promocyjne dotyczące
profilaktyki raka piersi były prowadzone też na profilach MZ w mediach społecznościowych.
W terminie 1-31 października emitowany był 20-sekundowy spot na nośnikach DOOH
(Digital Out-Of-Home – czyli cyfrowe nośniki reklamy zewnętrznej) w całej Polsce.
W prowadzonych działaniach Ministerstwo Zdrowia wykorzystuje także poszczególne
święta (np. Dzień Kobiet) i dni tematyczne (np. Światowy Dzień Walki z Rakiem Piersi –
przypadający 15 października), jako okazje do wzmożonej aktywności i zachęcania
społeczeństwa do badań profilaktycznych – zarówno w mediach, stronie internetowej, jak
i na kanałach MZ w SM.
Z uwagi na zarzuty Najwyższej Izby Kontroli co do wysokiego kosztu i niskiej skuteczności
prowadzonej wysyłki zaproszeń oraz zalecenia dotyczące potrzeby wprowadzenia
skuteczniejszych form propagowania badań, w tym badań mammograficznych, od 2016 r. nie
jest prowadzona wysyłka papierowych zaproszeń na badania mammograficzne.
W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej realizowane jest zadanie nr 10.2:
Wykorzystanie alternatywnych form komunikacji z pacjentem – kontakt bezpośredni za
pomocą środków komunikacji elektronicznej, Internetowe Konto Pacjenta, media
społecznościowe, profilaktyczne call-centers, itd. Celem zadania jest wykorzystanie i rozwój
innowacyjnych form w bezpośredniej komunikacji z pacjentem, m.in. środków komunikacji
elektronicznej, mediów społecznościowych, Internetowego Konta Pacjenta (IKP).
Ministerstwo Zdrowia wraz z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) i Centrum e-Zdrowia
(CeZ) przygotowało harmonogram wysyłki wiadomości PUSH do odbiorców, którzy
korzystają z IKP oraz wypracowano treść powiadomień.
Biorąc pod uwagę 2024 rok, w dniu 3 marca do kobiet w wieku od 18 roku życia wysłano
wiadomość PUSH za pośrednictwem IKP zachęcającą do badań profilaktycznych.
Analogiczna wiadomość PUSH nakłaniająca do zrobienia mammografii lub usg piersi została
również wysłana pod koniec października.
W ramach Telefonicznej Informacji Pacjenta uruchomiono Infolinię informacyjną Krajowej
Sieci Onkologicznej (KSO) dostępną pod bezpłatnym, całodobowym numerem 800 190 590.
Infolinia ta jest dedykowana m. in. profilaktyce onkologicznej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --