Interpelacja w sprawie wykonywania zadań poszczególnych członków rady nadzorczej w ramach kompetencji tego organu w spółdzielni mieszkaniowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5718
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie wykonywania zadań poszczególnych członków rady nadzorczej w ramach kompetencji tego organu w spółdzielni mieszkaniowej
Zgłaszający: Grzegorz Adam Płaczek
Data wpływu: 23-10-2024
Tychy, 23 października 2024 roku
Szanowny Panie Ministrze,
w celu wykonywania swoich zadań rada nadzorcza w myśl art. 46 § 4 ustawy z dnia 6 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1982 nr 30 poz. 210) może żądać od zarządu, członków i pracowników spółdzielni wszelkich sprawozdań i wyjaśnień, przeglądać księgi i dokumenty oraz sprawdzać stan majątku spółdzielni.
Niestety powyższy zapis prawny jest martwy, ponieważ spółdzielnie odmawiają dostępu do tych dokumentów poszczególnym członkom rady, tłumacząc, że w ustawie zapisano wprost, iż to rada nadzorcza, nie zaś poszczególni członkowie rady nadzorczej, jest upoważniona na mocy ustawy.
Zasadniczo jest to ograniczanie mandatu członka rady nadzorczej do wykonywania nadzoru nad działalnością spółdzielni mieszkaniowej, tym bardziej że zgodnie z art. 45 § 1 ustawy z dnia 6 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1982 nr 30 poz. 210) członkiem rady może zostać tylko członek spółdzielni, który zgodnie z art. 18 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1982 nr 30 poz. 210) również ma prawo do wglądu i zapoznania się z wyżej wymienionymi dokumentami.
Mając na uwadze powyższe, bardzo proszę o odpowiedź na pytanie, czy Państwa resort lub inne ministerstwo prowadzą prace nad zmianami we wskazanej we wstępie ustawie tak, aby umożliwić prawidłowy nadzór nad działalnością spółdzielni mieszkaniowych? Jeżeli nie, bardzo proszę o potraktowanie niniejszej interpelacji poselskiej jako przyczynek do podjęcia prac nad zmianą ustawy.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP
Minister Krzysztof Paszyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14111 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Krzysztof Paszyk
Znak pisma: DM-III.054.6.2024
Warszawa, 19 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 5718 Pana Grzegorza Adama Płaczka, Posła na Sejm RP
w sprawie wykonywania zadań poszczególnych członków rady nadzorczej w ramach
kompetencji tego organu w spółdzielni mieszkaniowej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację informuję, że kompetencje rady nadzorczej zostały
określone w art. 46 § 1 pkt 1-81 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze2,
dalej u.p.s. Ponadto, stosownie do art. 46 § 2 u.p.s., statut może zastrzec do zakresu
działania rady jeszcze inne uprawnienia.
Stosownie do art. 46 § 4 u.p.s., w celu wykonania swoich zadań, rada może żądać od
zarządu, członków i pracowników spółdzielni wszelkich sprawozdań i wyjaśnień,
przeglądać księgi i dokumenty oraz sprawdzać bezpośrednio stan majątku spółdzielni.
W doktrynie3 zauważa się, że uprawnienia, o których mowa w art. 46 § 4 u.p.s., odnoszą
się do rady jako organu spółdzielni, a nie do poszczególnych jej członków. Rada może
jednak udzielić upoważnienia konkretnemu członkowi do korzystania z tych uprawnień.
Tym samym, aby członek rady nadzorczej mógł samodzielnie żądać od zarządu, członków i
1 Art. 46 § 1. Do zakresu działania rady należy:
1) uchwalanie planów gospodarczych i programów działalności społecznej i kulturalnej;
2) nadzór i kontrola działalności spółdzielni poprzez:
a) badanie okresowych sprawozdań oraz sprawozdań finansowych,
b) dokonywanie okresowych ocen wykonania przez spółdzielnię jej zadań gospodarczych, ze szczególnym
uwzględnieniem przestrzegania przez spółdzielnię praw jej członków,
c) przeprowadzanie kontroli nad sposobem załatwiania przez zarząd wniosków organów spółdzielni i jej
członków;
3) podejmowanie uchwał w sprawie nabycia i obciążenia nieruchomości oraz nabycia zakładu lub innej jednostki
organizacyjnej;
4) podejmowanie uchwał w sprawie przystępowania do organizacji społecznych oraz występowania z nich;
5) zatwierdzanie struktury organizacyjnej spółdzielni;
6) rozpatrywanie skarg na działalność zarządu;
7) składanie walnemu zgromadzeniu sprawozdań zawierających w szczególności wyniki kontroli i ocenę
sprawozdań finansowych;
8) podejmowanie uchwał w sprawach czynności prawnych dokonywanych między spółdzielnią a członkiem
zarządu lub dokonywanych przez spółdzielnię w interesie członka zarządu oraz reprezentowanie spółdzielni przy
tych czynnościach; do reprezentowania spółdzielni wystarczy dwóch członków rady przez nią upoważnionych.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 593
3 Stefaniak Adam, Komentarz do ustawy - Prawo spółdzielcze, [w:] Prawo spółdzielcze. Ustawa o spółdzielniach
mieszkaniowych. Komentarz. 2018 r.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
pracowników spółdzielni wszelkich sprawozdań i wyjaśnień, przeglądać księgi
i dokumenty oraz sprawdzać bezpośrednio stan majątku spółdzielni, winien dysponować
stosownym upoważnieniem udzielonym przez pozostałych członków rady nadzorczej.
Ponadto, stosownie do postanowień statutu lub regulaminu, a także w zależności od
potrzeb, rada nadzorcza może powołać swoje komisje stałe lub zlecić przeprowadzenie
określonych czynności powołanym komisjom czasowym oraz członkom rady.
Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w Komentarzu do ustawy – Prawo
spółdzielcze pod redakcją Prof. dr hab. K. Pietrzykowskiego4. Wskazane zostało w nim,
że gdy chodzi o zasady (sposób) wykonywania kompetencji kontrolnych przez radę, nie
powinno ulegać wątpliwości, że organ ten działa co do zasady kolegialnie. Treścią zasady
kolegialności jest przypisanie kompetencji (a tym samym obowiązków) organowi, nie zaś
jego poszczególnym członkom. W taki sposób została sformułowana hipoteza przepisów
art. 44 i art. 46 § 1 pkt 2 u.p.s. Jednak wobec ogromu zadania powierzonego radzie
nadzorczej i stopnia jego skomplikowania dozwolone (a w przypadku wielu spółdzielni
wręcz konieczne) wydaje się delegowanie czynności kontrolnych w ramach rady,
a w efekcie ich wykonywanie przez poszczególnych członków tego organu. Z kolei
stosowanie środków nadzorczych wobec zarządu wymaga zawsze kolegialnej decyzji rady,
która może zostać wyrażona wyłącznie w formie uchwały podjętej przez organ in gremio.
Gdy chodzi o czynności kontrolne, wykonywanie niektórych z nich, w tym zwłaszcza
kontrola sprawozdawczości finansowej spółdzielni, wymagają fachowej wiedzy. Funkcję
przygotowawczą i pomocniczą pełnią najrozmaitsze ciała wyłaniane przez radę spośród jej
członków. Zwykle przybierają one postać komisji.
Odnosząc się do kwestii uprawnień członka spółdzielni mieszkaniowej, zgodzić się należy
z Panem Posłem, że członek rady nadzorczej poza uprawnieniami, jakie posiada z tytułu
powołania do tego organu, zachowuje wszystkie przywileje wynikające ze statusu
członkostwa, w tym do uzyskania dokumentów enumeratywnie wymienionych przez
ustawodawcę. W związku z powyższym, stosownie do przepisu art. 81 ust. 1 ustawy z dnia
15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych5, dalej u.s.m., członek spółdzielni
mieszkaniowej ma prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii uchwał
organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów lustracji,
rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych przez spółdzielnię
z osobami trzecimi. Wynikające z tego przepisu uprawnienia są pochodne od stosunku
członkostwa, a ich zasadniczym celem jest zapewnienie transparentności działania
spółdzielni. Istotnym warunkiem wykonywania realnej kontroli przez spółdzielców jest
bowiem m.in. posiadanie pełnej informacji o gospodarowaniu majątkiem spółdzielni, w tym
o wydatkowaniu środków z tego majątku6.
Omawiając kwestię możliwości wglądu do dokumentów enumeratywnie
wyszczególnionych we wspomnianym wyżej przepisie, należy zastrzec, że zarówno
w doktrynie, jak i w orzecznictwie w sposób jednoznaczny przyjmuje się, że uprawnienie
członka spółdzielni do żądania przedmiotowych dokumentów, nie ma charakteru
absolutnego. Zgodnie bowiem z art. 18 § 3 u.p.s. spółdzielnia może odmówić członkowi
wglądu do umów zawieranych z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób
lub jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje
w celach sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni znaczną
szkodę. Odmowa powinna być wyrażona na piśmie. Członek, któremu odmówiono wglądu
4 K. Pietrzykowski, Prawo spółdzielcze. Tom 21, System Prawa Prywatne, Komentarz do art. 46, wyd. 1 2020 r.,
Legalis
5 Dz. U. z 2024 r. poz. 558
6 Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz, red. prof. dr hab. Konrad Osajda, dr hab. Bogusław
Lackoroński, rok 2022, wyd 6.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
do umów zawieranych przez spółdzielnie z osobami trzecimi, może złożyć wniosek do
sądu rejestrowego o zobowiązanie spółdzielni do udostępnienia tych umów. Wniosek
należy złożyć w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia członkowi pisemnej odmowy.
W piśmiennictwie7 wskazuje się też, że z wnioskiem do sądu, o którym mowa powyżej,
może wystąpić również członek spółdzielni mieszkaniowej, któremu odmówiono
otrzymania odpisu statutu i regulaminów, zaznajamiania się z uchwałami organów
spółdzielni, protokołami obrad organów spółdzielni, protokołami lustracji, rocznymi
sprawozdaniami finansowymi. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało w wyroku
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt VI Gz 127/12. W ten
sposób zapewniona została możliwość kontroli sądowej korzystania z tego uprawnienia,
co ma zapobiec ewentualnym nadużyciom obu stron w tym zakresie. Jednocześnie
możliwość ta gwarantuje właściwy standard ochrony prawnej.
W przedmiocie prowadzonych prac nad zmianami u.p.s. oraz u.s.m. informuję, że aktualnie
w ministerstwie trwa analiza zmian, jakie należy wprowadzić w obszarze spółdzielczości
mieszkaniowej. Niewątpliwie wśród koniecznych do wprowadzenia rozwiązań znajduje się
realizacja wyroków Trybunału Konstytucyjnego8. Rozważane jest też wprowadzenie
kadencyjności członków zarządu, jak również powierzenie wyboru tego organu walnemu
zgromadzeniu, tj. samym członkom. Zasadnym wydaje się również powiększenie katalogu
dokumentów, do których mieszkańcy uzyskają dostęp oraz wprowadzenie zasady, że
spółdzielnia mieszkaniowa ma obowiązek prowadzenia strony internetowej, o ile
członkowie z niej nie zrezygnują na mocy statutu. Wśród analizowanych rozwiązań
znajduje się także możliwość wyboru przez walne zgromadzenie związku rewizyjnego,
który przeprowadzi lustrację spółdzielni. Dzięki takim zmianom spółdzielcy powinni
uzyskać większy wpływ na skład osobowy organów spółdzielni, jak również mieć lepszy
dostęp do informacji dotyczących ich lokali oraz mienia spółdzielczego, na których
utrzymanie wnoszą comiesięczne opłaty.
Informuję również, że w Sejmie RP powołany został Parlamentarny Zespół ds.
Spółdzielczości Mieszkaniowej9. Ma on opracować kompleksowe rozwiązania, które będą
miały wpływ na dalszą działalność spółdzielni. Przewodniczącym Zespołu został Pan Poseł
Kamil Wnuk. W pracach Zespołu, oprócz Parlamentarzystów, dotychczas uczestniczyli
przedstawiciele Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwa Sprawiedliwości,
jak również reprezentanci środowiska spółdzielczego. W świetle powyższego, w zależności
od postępów prac Zespołu, podjęta zostanie decyzja co do dalszych działań nad zmianami
w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, w tym trybu ich wprowadzania.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Paszyk
Minister Rozwoju i Technologii
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
7 Kwapisz-Krygel Krystyna, Prawo spółdzielcze. Komentarz, wyd. III
8 Wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2018 r. (sygn. akt P 7/16) oraz z dnia 10 czerwca 2020 r.
(sygn. akt K 3/19)
9 https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=1028
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
(Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony
Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w
celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr
190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.
P. z 2024 r., poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca
1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub
działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które
wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów,
urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT
przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i
Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów
informatycznych i usług IT oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi
i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o
narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas
określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji
lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu
następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15
RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo
wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych
osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193
Warszawa.
-- 4 of 4 --