Odpowiedź na interpelację w sprawie pomnika polskich ofiar niemieckich zbrodni Odpowiedź na interpelację nr 5689 w sprawie pomnika polskich ofiar niemieckich zbrodni Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 19-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, W nawiązaniu do interpelacji nr 5689 w sprawie pomnika polskich ofiar niemieckich zbrodni Pana Posła Pawła Jabłońskiego uprzejmie przedstawiam poniższą informację. Kwestie historyczne, w tym szczególnie tragiczne dziedzictwo II wojny światowej pozostają jednym z najważniejszych tematów w stosunkach polsko-niemieckich. 35 lat po upadku Muru Berlińskiego stan wiedzy niemieckiego społeczeństwa nt. rzeczywistego obrazu II wojny światowej i niemieckiej okupacji w Polsce jest dalece niewystarczający. W efekcie, akcentowanie polskiej perspektywy historycznej niezmiennie pozostaje aktualną kwestią w dialogu z władzami niemieckimi. Efektem zabiegów władz RP o godne upamiętnienie polskich ofiar III Rzeszy jest przyjęta przez Bundestag 30 października 2020 r. uchwała, zakładająca utworzenie w Berlinie miejsca poświęconego polskim ofiarom II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej. Jej realizacją było przyjęcie w czerwcu br. przez rząd federalny koncepcji Domu Niemiecko-Polskiego (Dom DE-PL). Zakłada ona stworzenie instytucji opartej na trzech filarach: upamiętnienie, spotkanie, porozumienie. Ze względu na symbolikę dla stosunków dwustronnych centralną częścią tego miejsca powinien być adekwatny pomnik. Zapisy dot. Domu DE-PL zostały zawarte w Polsko-Niemieckim Planie Działania przyjętym 2 lipca br. Strony podkreśliły w nim „potrzebę jak najszybszego ukończenia tego projektu związanego z godnym upamiętnieniem polskich ofiar drugiej wojny światowej w centralnej lokalizacji w Berlinie. W ramach Domu należy przede wszystkim uwzględnić stworzenie pomnika poświęconego pamięci polskich ofiar niemieckiej okupacji Polski w latach 1939–1945. To miejsce pamięci zostanie wzbogacone częścią informacyjną w postaci wystawy stałej przedstawiającej kompleksowy obraz niemieckiej okupacji w Polsce.” Realizując zapisy Planu Działania polska dyplomacja prowadzi ze stroną niemiecką regularne rozmowy, m.in. z udziałem Pełnomocnika Ministra Spraw Zagranicznych do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej prof. K. Ruchniewicza. W trakcie swych wizyt w Niemczech (szczególnie należy odnotować wizytę zrealizowaną w dn. 11-13 września br.) omawiano sposoby przyspieszenia prac nad Domem DE-PL m.in. poprzez rozdzielenie części edukacyjnej (podstawowy element niemieckiej koncepcji Domu) i części symbolicznej (komemoratywnej) projektu, z priorytetem dla szybkiego powstania pomnika. Kluczowym założeniem tej dyskusji było przekonanie, że należy dążyć do szybkiego powstania pomnika w centralnym punkcie miasta, a później realizować bardziej skomplikowaną planistycznie, finansowo i koncepcyjnie część edukacyjno-muzealną. Ambasada RP w Berlinie pozostaje w bieżącym kontakcie z niemieckimi politykami oraz administracją federalną w celu monitorowania realizacji koncepcji pomnika i Domu DE-PL. W ostatnich tygodniach chargé d’affaires a.i. J. Tombiński poruszył ww. kwestię w trakcie wielu spotkań. Jego rozmówcami byli: C. Roth - Pełnomocniczka Rządu Federalnego do spraw Kultury i Mediów (główny organ odpowiedzialny kompetencyjnie za projekt), wysokiej rangi reprezentanci Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Urzędu Kanclerskiego, Prezydenta Federalnego. Należy odnotować, że w 85. rocznicę napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę J. Tombiński poruszył w swoim publicznym wystąpieniu wątek lokalizacji oraz terminu realizacji projektu. Polskie przedstawicielstwo dyplomatyczne w Berlinie zabiega również o wsparcie dla ustanowienia pomnika wśród deputowanych do Bundestagu największych frakcji, zarówno tych obecnie tworzących większość rządzącą jak i pozostających w opozycji. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP jest wydatnie zaangażowane w rozwój tej inicjatywy tak, aby uwzględniała polską wrażliwość i aby była realizowana przy wydatnym udziale polskich ekspertów. Należy przy tym pamiętać, że Dom DE-PL wraz z pomnikiem to projekt niemiecki, adresowany do tamtejszego społeczeństwa, w całości finansowany ze środków Republiki Federalnej Niemiec. Wpływ na jego operacjonalizację, rozmowy ze stroną niemiecką oraz działania podejmowane w tej sprawie na szczeblu politycznym będzie mieć tym samym również złożona sytuacja wewnętrzna w Niemczech. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu