Odpowiedź na interpelację w sprawie walki z nielegalną migracją Odpowiedź na interpelację nr 5683 w sprawie walki z nielegalną migracją Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 19-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację pana posła Mariusza Błaszczaka numer 5683 w sprawie walki z nielegalną migracją uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W okresie od 1 stycznia do 3 listopada 2024 r. z Niemiec do Polski przekazano 263 cudzoziemców według procedury Dublin III[1] oraz 344 cudzoziemców w ramach readmisji (pełnej i uproszczonej)[2]. Dla porównania w całym 2023 r. z Niemiec do Polski odesłano 933 osoby: na podstawie rozporządzenia Dublin III – 388 cudzoziemców, w ramach readmisji – 545 cudzoziemców. Ponadto w opinii MSWiA nie ma podstaw do przewidywania, że w bieżącym roku liczba cudzoziemców przekazywana z Niemiec do Polski będzie większa niż w roku ubiegłym. Odnosząc się szerzej do problematyki odsyłania migrantów, należy wyjaśnić, że do przekazywania migrantów między państwami dochodzi na podstawie obowiązujących przepisów prawa i umów międzynarodowych, które regulują przedmiotową kwestię w zależności od celu i charakteru pobytu cudzoziemców na terytorium umawiających się stron. Cudzoziemcy przekazywani są na terytorium Polski z innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) na podstawie umów, rozporządzeń oraz porozumień, których stronami jest Rzeczypospolita Polska (RP) i państwo przekazujące. Odesłania cudzoziemców bezpośrednio z terytorium Niemiec na terytorium Polski są realizowane na podstawie ww. przepisów rozporządzenia Dublin III oraz porozumienia z 1991 r. Warto przy tym podkreślić, że we wszystkich przypadkach przekazywanie cudzoziemców następuje w wyznaczonym miejscu i czasie, co z kolei pozwala na właściwą reakcję oraz przygotowanie do przyjęcia danej osoby, a także zastosowanie odpowiednich procedur w odniesieniu do każdej z przyjętych osób. Cudzoziemcy, którzy złożyli swój pierwszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP (Polska jest często pierwszym państwem członkowskim, którego granicę przekroczył cudzoziemiec), są zobowiązani przebywać w Polsce do czasu zakończenia, ostateczną decyzją administracyjną, postępowania w ich sprawie. W przypadku wcześniejszego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Polski, jego nielegalnego pobytu lub złożenia przez niego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w innym państwie Strefy Schengen – zgodnie z przepisami rozporządzenia Dublin III – co do zasady ww. osoba zostanie odesłana do Polski jako państwa właściwego do rozpatrzenia jej wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W tym miejscu, odnosząc się do pytania pana posła o strukturę migrantów próbujących nielegalnie przekroczyć granicę polsko-białoruską, uprzejmie informuję, że MSWiA dostrzega zmienność zjawiska instrumentalizacji migracji nie tylko w przedmiocie skali zjawiska, ale także grup migrantów dominujących na granicy. Początkowo najliczniejszą grupę stanowiły rodziny z dziećmi, następnie samotni mężczyźni. Natomiast od wiosny bieżącego roku reżim białoruski ponownie wykorzystywał grupy wrażliwe, tj. kobiety w ciąży oraz osoby podające się za małoletnich. Należy wskazać, że w przypadku wątpliwości odnośnie do wieku migrantów próbujących nielegalnie przekroczyć granice polsko-białoruską przeprowadzano badania medyczne, które w wielu przypadkach wykluczyły, że zatrzymani cudzoziemcy są osobami małoletnimi. Z kolei w nawiązaniu do kwestii ewentualnego zawieszenia obowiązywania rozporządzenia Dublin III uprzejmie informuję, że w okresie od 1 stycznia do 3 listopada 2024 r. przyjęto do Polski 666 cudzoziemców na podstawie przepisów rozporządzenia Dublin III, natomiast w całym 2023 r. – 607 cudzoziemców według ww. procedury. Z uwagi na fakt, że obecnie nie istnieje podstawa prawna, która umożliwiałaby formalno-prawne „zawieszenie“ przepisów rozporządzenia Dublin III, uprzejmie informuję, że aktualnie w MSWiA nie są prowadzone prace w przedmiotowym zakresie. Natomiast odnosząc się do pytania pana posła o ewentualne wypowiedzenie Paktu o migracji i azylu[3], w pierwszej kolejności warto wyjaśnić, że określenie pakt jest roboczym opisaniem zbioru dziesięciu aktów prawa UE regulujących kwestie systemu azylowego na szczeblu UE oraz wspólnego systemu zarządzania migracją nieregularną. Treść ww. regulacji została wynegocjowana w latach 2020-2023, a formalnie zostały przyjęte 13 maja 2024 r. przy sprzeciwie Polski wobec wszystkich elementów paktu. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że obecny rząd zachowuje krytyczny stosunek do przedmiotowych regulacji, co zostało ujęte w dokumencie: „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030“[4]. W tym miejscu warto zauważyć, że obecny rząd RP nie miał żadnej możliwości wpływu na kształt paktu. Wskazane regulacje były negocjowane przez rząd Zjednoczonej Prawicy i w kształcie wynegocjowanym przez ww. rząd zostały ostatecznie przyjęte. Rząd RP premiera Donalda Tuska konsekwentnie głosował przeciw wszystkim dziesięciu aktom prawnym wchodzącym w skład paktu, podnosząc kwestię pozorności zaproponowanych regulacji, mających w założeniu stanowić rozwiązania realnych wyzwań, jakie niesie za sobą migracja. Z perspektywy Polski powyższe dotyczy w szczególności trudności, które wynikają z sąsiedztwa z Rosją i Białorusią. Wymaga podkreślenia fakt, że jedynie w trakcie negocjacji paktu, a przede wszystkim dyskusji z innymi państwami członkowskimi w Radzie UE można było zmienić, a nawet zablokować omawiane przepisy prawa. Obecnie rząd RP prowadzi działania, których celem jest skuteczne reagowanie na zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego, wynikające z instrumentalizacji migracji w ramach ataku hybrydowego prowadzonego przez reżimy Białorusi i Rosji. Strategia migracyjna Polski przewiduje szereg narzędzi, włączając w to możliwość czasowego i terytorialnego zawieszenia prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową, mających zapewnić w obecnej sytuacji bezpieczeństwo państwa i obywateli. W Strategii migracyjnej Polski wskazano ponadto, że pakt nie odzwierciedla specyficznej sytuacji Polski, a na poziomie UE powinny jak najszybciej zostać przyjęte regulacje będące odpowiedzią na instrumentalizację imigracji i migrantów. Na skutek dotychczasowych działań Polski Komisja Europejska zadeklarowała priorytetowe podjęcie prac nad stosownymi instrumentami. W tym miejscu warto dodatkowo podkreślić, że Strategia migracyjna Polski nie przewiduje uczestnictwa Polski w mechanizmie relokacji migrantów. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Tj. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L nr 180, str. 31), dalej: „rozporządzenie Dublin III“. [2] Tj. na podstawie Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r., dalej: „porozumienie z 1991 r.“. [3] Dalej: „pakt“. [4] Stanowiącym załącznik do uchwały Rady Ministrów nr 120 przyjętej 15 października 2024 r., dalej: „Strategia migracyjna Polski“.