Interpelacja nr 5681
Interpelacja w sprawie rozbieżności dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności do 16. roku życia w woj. opolskim
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rozbieżności dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności do 16. roku życia w woj. opolskim
Interpelacja nr 5681
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rozbieżności dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności do 16. roku życia w woj. opolskim
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 21-10-2024
Szanowna Pani Ministro!
W dniu 19 grudnia 2023 r. Sejm RP przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768). Ustawa ta w art. 1 określiła, iż wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. Ustawa dotyczyła wszystkich orzeczeń, również tych dotyczących osób do 16. roku życia. Zapis ten dotyczył również przedłużenia prawa do świadczeń społecznych związanych z niepełnosprawnościami. W związku z powyższym ośrodki pomocy społecznej wypłacały dalej świadczenia pielęgnacyjne i zasiłki pielęgnacyjne.
Tymczasem dnia 24 lipca 2024 r. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1165), w której wprowadzono art. 6bb określający, że jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. Dodano również, po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 1, przewodniczący powiatowego zespołu wydaje niezwłocznie zaświadczenie potwierdzające złożenie tego wniosku oraz określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
Niestety dodano również zapis ust. 2, który określał, iż orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w ust. 1, zachowują ważność nie dłużej niż do dnia ukończenia 16. roku życia przez osobę posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. Sytuacja ta w znaczący sposób zróżnicowała sytuację osób dorosłych i osób do 16. roku życia. W szczególności dotyczyło to osób, które ukończyły 16 lat życia pomiędzy 1 stycznia a 2 sierpnia 2024 r. Wywołało to zrozumiały niepokój kilku tysięcy rodzin, w których nieoczywista stał się kwestia dotychczasowych uprawnień. Ustawodawca dokonał zatem szybkiej interwencji, przyjmując dnia 25 września 2024 r. kolejną ustawę o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1494). Nowelizacja ta m.in. uchyliła kontrowersyjny ust. 2 art. 6bb ustawy, uznając, że niezależnie od rodzaju orzeczenia i wieku zasady przedłużania orzeczenia mają być jednakowe. Jednocześnie w art. 4 nowelizacji wprowadzono przepis przejściowy określający, iż do osób niepełnosprawnych, o których mowa w dotychczasowym w art. 6bb ust. 2 ustawy, które ukończyły 16. rok życia po dniu 30 września 2024 r., stosuje się art. 6bb ust. 1 ustawy, czyli zasady ogólne.
Niestety w świetle informacji otrzymywanych od osób korzystających ze świadczeń ośrodków pomocy społecznej województwa opolskiego pojawiają się niepokojące informacje o rozbieżnych interpretacjach prawników odnośnie do wspomnianych zapisów. Pojawiła się m.in. interpretacja, że przepisy nie obejmują osób, które ukończyły 16 lat pomiędzy 1 stycznia a 30 września 2024 r. i odmawiają konkretnym osobom wypłaty świadczeń pieniężnych oczekując nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności mimo prawidłowego złożenia wniosku. Nawet zaświadczenie powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (wydane zgodnie z art. 6bb ust. 3) nie stanowi podstawy wypłaty wobec sprzeciwu prawników, którzy odwołują się do art. 4 ustawy. Takich przykładów w Polsce może być znacznie więcej, a dotyczą one ok. 4500 dzieci do 16. roku życia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaki jest stan faktyczny w kwestii przedłużania ważności orzeczeń dla osób do 16. roku życia oraz wypłaty świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłku pielęgnacyjnego, czy też wymaga to zmiany stanu prawnego?
2. Czy odnotowano problemy w wypłacie świadczeń społecznych dla tej kategorii osób z niepełnosprawnościami po 30 września br.?
3. Jaki jest stan realizacji nowych orzeczeń po 30 września w województwie opolskim w stosunku do osób z niepełnosprawnościami?
Interpelacja nr 5681
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rozbieżności dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności do 16. roku życia w woj. opolskim
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 21-10-2024
Szanowna Pani Ministro!
W dniu 19 grudnia 2023 r. Sejm RP przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768). Ustawa ta w art. 1 określiła, iż wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. Ustawa dotyczyła wszystkich orzeczeń, również tych dotyczących osób do 16. roku życia. Zapis ten dotyczył również przedłużenia prawa do świadczeń społecznych związanych z niepełnosprawnościami. W związku z powyższym ośrodki pomocy społecznej wypłacały dalej świadczenia pielęgnacyjne i zasiłki pielęgnacyjne.
Tymczasem dnia 24 lipca 2024 r. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1165), w której wprowadzono art. 6bb określający, że jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. Dodano również, po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 1, przewodniczący powiatowego zespołu wydaje niezwłocznie zaświadczenie potwierdzające złożenie tego wniosku oraz określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
Niestety dodano również zapis ust. 2, który określał, iż orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w ust. 1, zachowują ważność nie dłużej niż do dnia ukończenia 16. roku życia przez osobę posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. Sytuacja ta w znaczący sposób zróżnicowała sytuację osób dorosłych i osób do 16. roku życia. W szczególności dotyczyło to osób, które ukończyły 16 lat życia pomiędzy 1 stycznia a 2 sierpnia 2024 r. Wywołało to zrozumiały niepokój kilku tysięcy rodzin, w których nieoczywista stał się kwestia dotychczasowych uprawnień. Ustawodawca dokonał zatem szybkiej interwencji, przyjmując dnia 25 września 2024 r. kolejną ustawę o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1494). Nowelizacja ta m.in. uchyliła kontrowersyjny ust. 2 art. 6bb ustawy, uznając, że niezależnie od rodzaju orzeczenia i wieku zasady przedłużania orzeczenia mają być jednakowe. Jednocześnie w art. 4 nowelizacji wprowadzono przepis przejściowy określający, iż do osób niepełnosprawnych, o których mowa w dotychczasowym w art. 6bb ust. 2 ustawy, które ukończyły 16. rok życia po dniu 30 września 2024 r., stosuje się art. 6bb ust. 1 ustawy, czyli zasady ogólne.
Niestety w świetle informacji otrzymywanych od osób korzystających ze świadczeń ośrodków pomocy społecznej województwa opolskiego pojawiają się niepokojące informacje o rozbieżnych interpretacjach prawników odnośnie do wspomnianych zapisów. Pojawiła się m.in. interpretacja, że przepisy nie obejmują osób, które ukończyły 16 lat pomiędzy 1 stycznia a 30 września 2024 r. i odmawiają konkretnym osobom wypłaty świadczeń pieniężnych oczekując nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności mimo prawidłowego złożenia wniosku. Nawet zaświadczenie powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (wydane zgodnie z art. 6bb ust. 3) nie stanowi podstawy wypłaty wobec sprzeciwu prawników, którzy odwołują się do art. 4 ustawy. Takich przykładów w Polsce może być znacznie więcej, a dotyczą one ok. 4500 dzieci do 16. roku życia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaki jest stan faktyczny w kwestii przedłużania ważności orzeczeń dla osób do 16. roku życia oraz wypłaty świadczeń pielęgnacyjnych i zasiłku pielęgnacyjnego, czy też wymaga to zmiany stanu prawnego?
2. Czy odnotowano problemy w wypłacie świadczeń społecznych dla tej kategorii osób z niepełnosprawnościami po 30 września br.?
3. Jaki jest stan realizacji nowych orzeczeń po 30 września w województwie opolskim w stosunku do osób z niepełnosprawnościami?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8479 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.591.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5681 Pani Marceliny Zawiszy, w sprawie rozbieżności
dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych
i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności
do 16 roku życia w woj. opolskim, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Dnia 8 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 września 2024 r. o zmianie
ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1494), która wprowadziła nowe przepisy określające możliwość
wydłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności
wydanych na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych oraz nowe przepisy dotyczące odpowiedniego wydłużania,
z urzędu, prawa do świadczeń zależnych od niepełnosprawności.
Ustawa wprowadziła zmiany w zasadach przedłużania ważności orzeczeń
o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, które zostały wprowadzone
ustawą z dnia z dnia 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1165).
Zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (wprowadzonym ww. nowelizacją z dnia 24 lipca 2024 r.), jeżeli
wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo stopniu
niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia
ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności,
to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej
jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej
tę ważność.
Nowelizacja ustawy o rehabilitacji z dnia 25 września 2024 r. uchyliła natomiast w art. 6bb
ust. 2 zgodnie, z którym orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w art. 6bb
ust. 1 ww. ustawy, zachowują ważność nie dłużej niż do dnia ukończenia 16 roku życia przez
osobę posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. Powyższy przepis stanowił przeszkodę
w wydłużeniu ważności orzeczeń o niepełnosprawności osób z niepełnosprawnościami,
które ukończyły 16 rok życia - o 6 miesięcy, nie dłużej jednak niż do dnia wydania kolejnego
ostatecznego orzeczenia (czyli w oparciu o art. 6bb ust. 1 ww. ustawy). Uchylenie
ww. art. 6bb ust. 2 ma moc wsteczną od 30 września br., i oznacza, że powyższe orzeczenia
o niepełnosprawności, wcześniej wyłączone z wydłużenia ważności na podstawie
art. 6bb ust. 1 ww. ustawy, zostały nim objęte.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zatem termin ważności orzeczeń osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności,
który upłynął przed dniem 30 września 2024 r. albo które ukończyły 16 rok życia po dniu
30 września 2024 r. i które złożyły wniosek do dnia 30 września 2024 r. – zachowuje
ważność. W tym przypadku orzeczenie również zostaje przedłużone do dnia wydania
kolejnego ostatecznego orzeczenia, na okres nie dłuższy niż do ostatniego dnia szóstego
miesiąca następującego po dacie określającej ważność.
Ponadto ww. ustawa z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wprowadziła przepisy, zgodnie
z którymi, m.in. wydłużenie przez gminne organy właściwe (lub odpowiednio wojewodów
w sprawach koordynacji) prawa do zależnych od niepełnosprawności świadczeń: rodzinnych,
zasiłku dla opiekuna oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego będzie dokonywane
z urzędu zgodnie z wydłużonym okresem ważności orzeczeń (analogicznie do
funkcjonującego już rozwiązania z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych
rozwiązaniach w celu zachowania ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności
oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności). Dotyczyć to będzie także zależnych
od niepełnosprawności świadczeń dla osób/na osoby, które z uwagi na ukończenie 16 lat
nie zostały pierwotnie objęte ww. wydłużeniem orzeczeń o 6 miesięcy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 25 września 2024 r., decyzje, na mocy których
przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych,
świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów, których okres ważności
uległ przedłużeniu na podstawie art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 zmienia się
w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków,
z uwzględnieniem określonego w art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 terminu ważności
orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepisów
art. 10 i art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) nie stosuje się.
Postepowanie w sprawie zmiany decyzji przyznających prawo do ww. świadczeń
uzależnionych od niepełnosprawności wszczyna się z urzędu na podstawie danych z systemu,
o którym mowa w art. 6d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli z Elektronicznego Krajowego
Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności) lub danych z zaświadczenia,
o którym mowa w art. 6bb ust. 3 (czyli z zaświadczenia wydawanego przez przewodniczącego
powiatowego zespołu orzekającego, w którym określono m. in. wydłużony termin ważności
dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności).
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy z dnia 25 września 2024 r. przepisy
ust. 1 i 2 stosuje się także do decyzji, w których upłynął już okres, na który przyznano prawo
do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń. Oznacza to, że obowiązek ustawowy
odpowiedniej zmiany z urzędu ww. decyzji, o którym mowa w tym przepisie dotyczy
odpowiednio wszystkich decyzji na mocy których przyznano uzależnione
od niepełnosprawności świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
zasiłki dla opiekunów, czyli zarówno decyzji, których okres realizacji już upłynął, jak i tych
które są w trakcie realizacji.
Powyższe przepisy oznaczają, że organ właściwy (lub odpowiednio wojewoda) mają
obowiązek z urzędu dokonać odpowiedniej zmiany wydanych wcześniej decyzji w zakresie
okresu na który dotychczas ww. świadczenia zostały przyznane i przedłużyć wydane
wcześniej decyzje o 6 miesięcy, nie dłużej jednak niż do dnia wydania kolejnego,
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ostatecznego orzeczenia (czyli np. dla orzeczenia którego termin ważności upływał
30 września 2024 r. będzie to data 31 marca 2025 r.).
Podstawą do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zmiany ww. decyzji jest
co do zasady, zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, uzyskana przez organ właściwy/wojewodę
informacja z systemu EKSMOoN (poprzez funkcjonującą usługę wymiany danych z tym
systemem w ramach Emp@tii), że ważność danego orzeczenia o danym numerze
o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego przyznane
było dotychczas określone świadczenie uzależnione od niepełnosprawności, została
przedłużona o kolejne 6 miesięcy, nie dłużej niż do dnia wydania kolejnego, ostatecznego
orzeczenia – czyli powinna to być informacja o przedłużeniu tego samego orzeczenia
(o tym samym numerze), na podstawie którego było dotychczas przyznane dane
świadczenie.
W przypadku braku ww. informacji w systemie EKSMOoN organ właściwy/wojewoda
wszczyna postępowanie z urzędu w przypadku gdy osoba z niepełnosprawnością
(lub jej przedstawiciel) przedłoży zaświadczenie wydane przez przewodniczącego
powiatowego zespołu orzekającego, w którym określono wydłużony termin ważności
dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
Odnosząc się do kwestii szczegółowych informacji dotyczących „realizacji nowych orzeczeń
po 30 września br. w województwie opolskim” właściwym jest zwrócenie się bezpośrednio
do organów orzeczniczych działających na terenie województwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.591.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5681 Pani Marceliny Zawiszy, w sprawie rozbieżności
dotyczących praw rodzin i osób z niepełnosprawnościami do świadczeń pielęgnacyjnych
i zasiłków pielęgnacyjnych związanych z przedłużeniem orzeczeń o niepełnosprawności
do 16 roku życia w woj. opolskim, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Dnia 8 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 września 2024 r. o zmianie
ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1494), która wprowadziła nowe przepisy określające możliwość
wydłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności
wydanych na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych oraz nowe przepisy dotyczące odpowiedniego wydłużania,
z urzędu, prawa do świadczeń zależnych od niepełnosprawności.
Ustawa wprowadziła zmiany w zasadach przedłużania ważności orzeczeń
o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, które zostały wprowadzone
ustawą z dnia z dnia 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1165).
Zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (wprowadzonym ww. nowelizacją z dnia 24 lipca 2024 r.), jeżeli
wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo stopniu
niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia
ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności,
to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej
jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej
tę ważność.
Nowelizacja ustawy o rehabilitacji z dnia 25 września 2024 r. uchyliła natomiast w art. 6bb
ust. 2 zgodnie, z którym orzeczenia o niepełnosprawności, o których mowa w art. 6bb
ust. 1 ww. ustawy, zachowują ważność nie dłużej niż do dnia ukończenia 16 roku życia przez
osobę posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. Powyższy przepis stanowił przeszkodę
w wydłużeniu ważności orzeczeń o niepełnosprawności osób z niepełnosprawnościami,
które ukończyły 16 rok życia - o 6 miesięcy, nie dłużej jednak niż do dnia wydania kolejnego
ostatecznego orzeczenia (czyli w oparciu o art. 6bb ust. 1 ww. ustawy). Uchylenie
ww. art. 6bb ust. 2 ma moc wsteczną od 30 września br., i oznacza, że powyższe orzeczenia
o niepełnosprawności, wcześniej wyłączone z wydłużenia ważności na podstawie
art. 6bb ust. 1 ww. ustawy, zostały nim objęte.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zatem termin ważności orzeczeń osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności,
który upłynął przed dniem 30 września 2024 r. albo które ukończyły 16 rok życia po dniu
30 września 2024 r. i które złożyły wniosek do dnia 30 września 2024 r. – zachowuje
ważność. W tym przypadku orzeczenie również zostaje przedłużone do dnia wydania
kolejnego ostatecznego orzeczenia, na okres nie dłuższy niż do ostatniego dnia szóstego
miesiąca następującego po dacie określającej ważność.
Ponadto ww. ustawa z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wprowadziła przepisy, zgodnie
z którymi, m.in. wydłużenie przez gminne organy właściwe (lub odpowiednio wojewodów
w sprawach koordynacji) prawa do zależnych od niepełnosprawności świadczeń: rodzinnych,
zasiłku dla opiekuna oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego będzie dokonywane
z urzędu zgodnie z wydłużonym okresem ważności orzeczeń (analogicznie do
funkcjonującego już rozwiązania z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych
rozwiązaniach w celu zachowania ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności
oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności). Dotyczyć to będzie także zależnych
od niepełnosprawności świadczeń dla osób/na osoby, które z uwagi na ukończenie 16 lat
nie zostały pierwotnie objęte ww. wydłużeniem orzeczeń o 6 miesięcy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 25 września 2024 r., decyzje, na mocy których
przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych,
świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów, których okres ważności
uległ przedłużeniu na podstawie art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 zmienia się
w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków,
z uwzględnieniem określonego w art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 terminu ważności
orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepisów
art. 10 i art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) nie stosuje się.
Postepowanie w sprawie zmiany decyzji przyznających prawo do ww. świadczeń
uzależnionych od niepełnosprawności wszczyna się z urzędu na podstawie danych z systemu,
o którym mowa w art. 6d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli z Elektronicznego Krajowego
Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności) lub danych z zaświadczenia,
o którym mowa w art. 6bb ust. 3 (czyli z zaświadczenia wydawanego przez przewodniczącego
powiatowego zespołu orzekającego, w którym określono m. in. wydłużony termin ważności
dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności).
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy z dnia 25 września 2024 r. przepisy
ust. 1 i 2 stosuje się także do decyzji, w których upłynął już okres, na który przyznano prawo
do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń. Oznacza to, że obowiązek ustawowy
odpowiedniej zmiany z urzędu ww. decyzji, o którym mowa w tym przepisie dotyczy
odpowiednio wszystkich decyzji na mocy których przyznano uzależnione
od niepełnosprawności świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
zasiłki dla opiekunów, czyli zarówno decyzji, których okres realizacji już upłynął, jak i tych
które są w trakcie realizacji.
Powyższe przepisy oznaczają, że organ właściwy (lub odpowiednio wojewoda) mają
obowiązek z urzędu dokonać odpowiedniej zmiany wydanych wcześniej decyzji w zakresie
okresu na który dotychczas ww. świadczenia zostały przyznane i przedłużyć wydane
wcześniej decyzje o 6 miesięcy, nie dłużej jednak niż do dnia wydania kolejnego,
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ostatecznego orzeczenia (czyli np. dla orzeczenia którego termin ważności upływał
30 września 2024 r. będzie to data 31 marca 2025 r.).
Podstawą do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zmiany ww. decyzji jest
co do zasady, zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, uzyskana przez organ właściwy/wojewodę
informacja z systemu EKSMOoN (poprzez funkcjonującą usługę wymiany danych z tym
systemem w ramach Emp@tii), że ważność danego orzeczenia o danym numerze
o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego przyznane
było dotychczas określone świadczenie uzależnione od niepełnosprawności, została
przedłużona o kolejne 6 miesięcy, nie dłużej niż do dnia wydania kolejnego, ostatecznego
orzeczenia – czyli powinna to być informacja o przedłużeniu tego samego orzeczenia
(o tym samym numerze), na podstawie którego było dotychczas przyznane dane
świadczenie.
W przypadku braku ww. informacji w systemie EKSMOoN organ właściwy/wojewoda
wszczyna postępowanie z urzędu w przypadku gdy osoba z niepełnosprawnością
(lub jej przedstawiciel) przedłoży zaświadczenie wydane przez przewodniczącego
powiatowego zespołu orzekającego, w którym określono wydłużony termin ważności
dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
Odnosząc się do kwestii szczegółowych informacji dotyczących „realizacji nowych orzeczeń
po 30 września br. w województwie opolskim” właściwym jest zwrócenie się bezpośrednio
do organów orzeczniczych działających na terenie województwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --