Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.147.2024.RB
3463981.13816517.11193554
Warszawa, 05-12-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłów Doroty Marek i Piotra Lachowicza w sprawie
efektywności odstrzału dzikich zwierząt oraz kontroli kół łowieckich, K10INT5674,
przekazuję poniższe informacje
1. Jakie mechanizmy kontrolne funkcjonują w ramach nadzoru nad wykonywaniem
odstrzału dzików przez koła łowieckie?
W odniesieniu do dzików zaplanowanych do zabicia w ramach prowadzonej gospodarki
łowieckiej minimalny poziom dzików do zabicia w skali każdego obwodu łowieckiego
ustalany jest w rocznych planach łowieckich opracowywanych na każdy łowiecki rok
gospodarczy przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich. Plany te przed
ostatecznym zatwierdzeniem opiniowane są przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta,
właściwą terytorialnie izbę rolniczą oraz zatwierdzane przez właściwego nadleśniczego w
obwodach łowieckich dzierżawionych oraz dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych w obwodach łowieckich zarządzanych. Jednocześnie, na zakończenie
łowieckiego roku gospodarczego koła łowieckie przekazują informację nt. prowadzonej
gospodarki łowieckiej w danym roku (w tym liczby zabitych osobników poszczególnych
gatunków zwierząt łownych) właściwym organom Polskiego Związku Łowieckiego. Dane te
są następnie agregowane przez Stację Badawczą Polskiego Związku Łowieckiego w
Czempiniu.
Ponadto, zgodnie z § 98. Statutu Polskiego Związku Łowieckiego stanowiącego załącznik
do uchwały XXIV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Łowieckiego z dnia 16
lutego 2019 roku zarządy okręgowe PZŁ mają kompetencje do sprawowania nadzoru nad
kołami mającymi siedzibę na terenie okręgu.
2. Czy Ministerstwo prowadzi regularny monitoring realizacji wyznaczonych planów
odstrzału oraz przestrzegania przepisów przez koła łowieckie?
Monitoring realizacji planowanych odstrzałów dzików prowadzony jest w oparciu o raporty
miesięczne pozyskania, które przekazywane są do Ministerstwa w cyklu miesięcznym przez
Polski Związek Łowiecki i Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych. Przekazywane dane
dotyczą również poziomu wykonania odstrzału sanitarnego. Natomiast nadzór nad

-- 1 of 5 --

odstrzałami sanitarnymi dzików nakazywanymi w związku z przepisami weterynaryjnymi
prowadzony jest przez Inspekcję Weterynaryjną.
3. Czy istnieją narzędzia prawne, które umożliwiają wyciąganie konsekwencji wobec kół
łowieckich niewykonujących przydzielonych zadań dotyczących odstrzału dzików?
Zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1082)
zarządy okręgowe koordynują i nadzorują działalność kół łowieckich (art. 33 ust. 4),
działalność zarządów okręgowych PZŁ nadzoruje Zarząd Główny PZŁ (art.32a ust. 1 pkt 3).
Zgodnie z art. 35a ust. 1 ustawy prawo łowieckie nadzór nad działalnością Polskiego
Związku Łowieckiego sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.
Ponadto jak wskazano powyżej, na podstawie § 98. Statutu Polskiego Związku Łowieckiego
stanowiącego załącznik do uchwały XXIV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku
Łowieckiego z dnia 16 lutego 2019 r. zarządy okręgowe PZŁ mają kompetencje do
prowadzenia nadzoru nad kołami łowieckimi. Zarządy okręgowe mają uprawnienia np. do
powoływania zespołu ds. kontroli kół łowieckich w uzasadnionych sytuacjach, nadzoru nad
prowadzeniem gospodarki łowieckiej na terenie obwodów łowieckich położonych na
terenie okręgu. Zarządy okręgowe wspierają też koła łowieckie w zakresie rozwiązywania
problemów wynikających z prowadzonej przez koło działalności.
4. Jakie kary są przewidziane dla kół, które nie realizują przydzielonych im odstrzałów?
Dotychczasowe przepisy stanowią, że brak realizacji planów łowieckich w zakresie
prowadzonego odstrzału zwierząt łownych w tym dzików skutkować może
wypowiedzeniem umowy dzierżawy obwodu łowieckiego.
Zgodnie z art. 29 a ust 2a. ustawy Prawo łowieckie wydzierżawiający może wypowiedzieć
umowę dzierżawy bez zachowania terminów wypowiedzenia:
1) po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego albo na wniosek Polskiego
Związku Łowieckiego lub na wniosek właściwej izby rolniczej – w przypadku
nieusprawiedliwionego niezrealizowania przez dzierżawcę obwodu łowieckiego
rocznego planu łowieckiego na poziomie co najmniej 80% określonej w tym planie
minimalnej liczby zwierzyny grubej do pozyskania, w każdym z trzech
następujących po sobie łowieckich lat gospodarczych;
2) na wniosek Polskiego Związku Łowieckiego – w przypadku negatywnej oceny
prowadzenia gospodarki łowieckiej przez dzierżawcę obwodu łowieckiego,
wynikającej z postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez Polski Związek
Łowiecki na podstawie statutu.
Natomiast, w przypadku braku realizacji zadań wynikających z nakazów określonych przez
Inspekcję Weterynaryjną (w tym odstrzału sanitarnego) sposób postępowania został
określony w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 47 b ust 2 ww. ustawy w przypadku niewykonywania przez dzierżawcę
obwodu łowieckiego nakazu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 8–8b lub art. 46 ust. 3 pkt
8–8c, z przyczyn leżących po jego stronie, dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego

-- 2 of 5 --

Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe lub starosta, na wniosek ministra właściwego do
spraw środowiska, powiatowego lekarza weterynarii lub Polskiego Związku Łowieckiego,
wypowiada umowę dzierżawy obwodu łowieckiego.
Rozwiązania ta są krytycznie oceniane w środowisku łowieckim.
5. Czy w ramach działań mających na celu zmniejszenie populacji dzików rozważane są
alternatywne metody kontroli populacji, takie jak np. sterylizacja zwierząt lub inne
metody ograniczania rozrodczości?
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarówno
farmakologiczne, jak i chirurgiczne metody ograniczenia rozrodczości dzików nie są brane
pod uwagę jako alternatywne metody zarządzania liczebnością populacji tego gatunku
z kilku niezależnych od siebie przyczyn.
W odniesieniu do metod farmakologicznych ich stosowanie jest wykluczone z uwagi na brak
odpowiednich preparatów weterynaryjnych dopuszczonych do stosowania u dzików. Do
obrotu w Polsce dopuszcza się produkty lecznicze, które uzyskały pozwolenie Prezesa
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych lub które uzyskały pozwolenie wydane przez Radę Unii Europejskiej lub
Komisję Europejską - art.3 ustawy z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z
2024 r. poz. 686).
W odniesieniu natomiast do metod chirurgicznych, ich stosowanie jest niemożliwe ze
względów zarówno formalnoprawnych, jak i praktycznych. Przeprowadzenie takiego
zabiegu wymagałoby uprzedniego odłowienia dzika i przewiezienie go do gabinetu
zabiegowego, a następnie ponowne wypuszczenie do środowiska. Zgodnie natomiast z § 12
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie
środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U.
z 2024 r. poz. 677), który gwarantuje stosowanie w polskim porządku prawnym zakazu,
o którym mowa w art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16
marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne zakresie zwalczania chorób w odniesieniu
do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego rozporządzenie wykonawcze
(UE)2021/65 (Dz. Urz. UE. L Nr 79, str. 65, z późn. zm.), przemieszczanie dzików na
terytorium Polski, podobnie jak na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii
Europejskiej jest zakazane.
Dodatkowo, tego rodzaju zabiegi wykonuje się, co do zasady, u zwierząt domowych
i gospodarskich. W odniesieniu do zwierząt dzikich brak jest możliwości zapewnienia
takiemu zwierzęciu odpowiednich warunków do rekonwalescencji po zabiegu do czasu
całkowitego wygojenia ran, czy przygotowania do zabiegu i poddania ogólnemu
znieczuleniu poprzedzonego 12 godzinnym nieprzyjmowaniem pokarmu. Poważnie
utrudnione byłoby również trwałe i widoczne oznakowanie osobnika poddanego zabiegowi
w taki sposób, aby nie odłowić go w tym samym celu w przyszłości.
Należy również zauważyć, iż ograniczenie rozrodczości dzików nie wyeliminuje ryzyka
zakażania wirusem ASF osobników poddanych takiemu zabiegowi

-- 3 of 5 --

6. Jakie są plany Ministerstwa w zakresie dalszego monitorowania populacji dzików oraz
prewencji szkód rolnych i zagrożeń epidemiologicznych w kolejnych latach?
Realizacja odstrzału dzików odbywa się w oparciu o planową gospodarkę łowiecką
i uzupełniająco odstrzał sanitarny. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 13 października 1995 r.
Prawo łowieckie (Dz.U. 2023 r. poz. 1082), naczelnym organem administracji rządowej
w zakresie łowiectwa jest minister właściwy do spraw środowiska. Równocześnie zgodnie
z art. 45 ust. 1 pkt 8 i art. 46 ust. 3 pkt 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych, powiatowy lekarz weterynarii albo wojewoda może nakazać
dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich wykonanie odstrzału sanitarnego
dzików. Odstrzał sanitarny dzików jest dodatkowym elementem pozwalającym na redukcję
gęstości populacji dzików na obszarach występowania choroby wymienionych w załączniku
1 do ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594. Wielkość odstrzałów
sanitarnych zależy od aktualnej sytuacji epizootycznej w odniesieniu do ASF i populacji dzika
na danym obszarze. W kontekście monitorowania zagrożenia epidemiologicznego, zgodnie
z przygotowanym przez Głównego Lekarza Weterynarii projektem „Programu mającego na
celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie
wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie” na lata 2025-2027, monitoring ASF
u dzików na terytorium Polski będzie kontynuowany zgodnie z poniższymi zasadami:
 dziki znalezione martwe (padłe/z wypadków komunikacyjnych), odstrzelone lub
odłowione i uśmiercone wykazujące objawy chorobowe – będą podlegały badaniu
w kierunku ASF na całym terytorium kraju,
 dziki odstrzelone lub odłowione i uśmiercone nie wykazujące objawów choroby –
będą podlegały badaniu w kierunku ASF na obszarach objętych ograniczeniami I, II,
III.
Informuję także, że przygotowany został projekt Krajowego planu działania zarządzania
populacją dzików w kontekście prewencji i kontroli zwalczania afrykańskiego pomoru świń.
Z inicjatywy Ministra Klimatu i Środowiska dokument został zaopiniowany przez
Państwową Radę Ochrony Przyrody
(https://prop.gov.pl/wp-content/uploads/2024/09/PROP-KOG-2024-
10_PlanRedukcjiDzikowZwalczaniaASF.pdf ).
PROP w swej opinii do ww. dokumentu podkreśliła, że z ustalonego sposobu postępowania
wynikają wysokie koszty redukcji populacji dzików, plan nie zawiera oceny stanu aktualnego
populacji dzików, nie zawiera też oceny skuteczności działań prowadzonych w przeszłości,
ma niejasne cele i nie odnosi się do realizowanych obecnie programów walki z ASF, nie ma
również analizy skutków społecznych i wpływu na bezpieczeństwo ludzi, ochronę gatunków
i siedlisk obszarów Natura 2000. W opinii wskazano też wykorzystuje też niewiarygodne
dane i metody. Obecnie na skutek ww. opinii prowadzone są prace mające na celu
uwzględnienie aspektów środowiskowych w ww. dokumencie.
7. Czy planowane są nowe przepisy lub zmiany w obecnych regulacjach
w odpowiedzi na sygnały o ich niskiej skuteczności?
Zgodnie z uzyskanymi informacjami z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi aktualnie nie
planuje się radykalnych zmian dotyczących metod zwalczania ASF. Powodem tego stanu

-- 4 of 5 --

rzeczy jest fakt, że te sprawy są w głównej mierze regulowane na poziomie UE. Z kolei
uzupełniające regulacje krajowe sprzyjają ochronie gospodarstw utrzymujących świnie
przed wniknięciem wirusa oraz zapobiegają jego rozwleczeniu w środowisku i, jak dotąd nie
było doniesień o ich niskiej skuteczności.
Jednocześnie, na bieżąco analizowane są obowiązujące przepisy dotyczące zwalczania ASF
pod kątem ich skuteczności oraz uwagi dotyczące obowiązujących w tym zakresie regulacji
prawnych.
Z punktu widzenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska, jako organu współpracującego
obecnie z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w działaniach podejmowanych w odniesieniu
do zwalczania afrykańskiego pomoru świń należałoby uwzględnić potrzeby ochrony
przyrody i środowiska. Na te aspekty zwraca też uwagę Państwowa Rada Ochrony
Przyrody, tym bardziej, że przyjęty sposób postępowania w zakresie zwalczania ASF nie
przyniósł znaczącego ograniczenia w występowaniu choroby.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 56 rozporządzenia Wykonawczego Komisji
(UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie
zwalczania chorób w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylające
rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 w części dotyczącej minimalnych wymogów w
zakresie krajowych programów działania mających na celu uniknięcie rozprzestrzeniania się
afrykańskiego pomoru świń jest mowa wprost o konieczności przedstawienia w krajowym
planie działania oceny ewentualnego znaczącego negatywnego wpływu polowań na gatunki
i siedliska chronione na mocy odpowiednich unijnych przepisów środowiskowych, w tym
wymogów ochrony przyrody, określonych w dyrektywach 2009/147/WE i 92/43/EWG,
oraz, w razie potrzeby, opis środków zapobiegawczych i łagodzących ograniczających
negatywny wpływ na środowisko. W związku z powyższym projekt planu powinien być
poddany strategicznej ocenie wpływu na gatunki i siedliska chronione, co jest wymogiem
wynikającym wprost z przepisów unijnych na podstawie których jest sporządzony.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

-- 5 of 5 --