telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.4.2024.AWW
Warszawa, 21 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5668 Pana Posła Michała Wosia oraz grupy posłów, w
sprawie skandalicznej praktyki tzw. eutanazji w białych rękawiczkach, tj. niepokojących
zasad stosowania protokołu dotyczącego terapii daremnej wobec pacjentów
pediatrycznych- braku możliwości odwołania się rodziców dzieci do innego składu
konsylium lekarskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w opinii konsultanta krajowego do spraw pediatrii, kwestia
terapii daremnej stosowana u dzieci jest to kwestia etycznie i moralnie niezwykle trudna i
wymaga szczególnego zrozumienia. Decyzje dotyczące zaprzestania terapii daremnej
zawsze podejmowane są zespołowo, przez lekarzy różnych specjalności legitymujących się
gruntowną wiedzą i dużym doświadczeniem zawodowym przy współudziale etyków i
często przedstawicieli kościoła. W większości szpitali klinicznych powołane zostały zespoły
podejmujące decyzje o zaniechaniu terapii daremnej.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w roku 2021 zespół ekspertów opracował wytyczne
postępowania wobec braku skuteczności podtrzymywania funkcji narządów (terapii
daremnej) na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii dziecięcej, które zostały
opublikowane w czasopiśmie Anestezjologia Intensywna Terapia 5/2021/vol.53.
Należy nadmienić, że decyzje o zaniechaniu terapii daremnej podejmowane są skrajnie
rzadko.
Ponadto, w opinii konsultanta krajowego do spraw pediatrii zasady stosowania protokołu
terapii daremnej (PTD) nie wymagają uregulowania prawnego.
Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone zarówno prace nad opracowaniem
standardów postępowania obejmujących obowiązek uzyskania zgody rodziców lub
opiekunów prawnych na wystawienie PTD dla małoletnich pacjentów, jak również
standardów postępowania obejmujących możliwość odwołania się do innego zespołu
lekarskiego przez rodziców lub opiekunów prawnych od wystawionego PTD dla
małoletnich pacjentów.

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i
Rzeczniku Praw Pacjenta, dalej zwaną „ustawą o prawach pacjenta” (Dz. U. z 2024 poz. 581)
oraz zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
dalej zwaną „ustawą o zawodzie lekarza” (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287) pacjent, w tym
małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do
uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia
pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i
leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania,
wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń
zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami.
Z drugiej jednak strony, pacjent ma prawo zgłosić, że nie życzy sobie udzielenia tej
szczególnej informacji (art. 9 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta oraz art. 31 ust. 3 ustawy o
zawodzie lekarza).
Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 1 Kodeksu Etyki Lekarskiej (KEL) lekarz może nie
informować pacjenta o stanie jego zdrowia bądź o leczeniu, jeśli pacjent wyraża takie
życzenie.
W stosunku do pacjenta umierającego ustawa przewiduje także wyjątek: możliwość
ograniczenia przekazywanej informacji (art. 31 ust. 4 ustawy o zawodzie lekarza). Przepis
ten stanowi, że w sytuacji wyjątkowej, jeżeli rokowanie jest niepomyślne dla pacjenta,
lekarz może ograniczyć informację o stanie zdrowia i o rokowaniu, jeżeli według własnej
oceny przemawia za tym dobro pacjenta. W takim przypadku, pełną informację o
niepomyślnym rokowaniu lekarz przekazuje przedstawicielowi ustawowemu pacjenta lub
osobie przez niego upoważnionej. W razie zmiany decyzji pacjenta, na jego żądanie lekarz
ma jednak obowiązek udzielić mu w każdej chwili pełnej informacji (analogicznie art. 9 ust. 6
ustawy o prawach pacjenta). Ograniczenie w przekazie informacji nie dotyczy
przedstawicieli ustawowych, a więc rodzicom należy zawsze podać pełną informację o
stanie zdrowia ich dziecka, niezależnie od ciężkości schorzenia i niepomyślności rokowania.
Jednocześnie, należy wskazać że zgodnie z art. 4 ustawy o zawodzie lekarza, lekarz ma
obowiązek wykonywać swój zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej,
dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, a
także zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
W art. 57 ust. 1 KEL wskazano, że lekarzowi nie wolno posługiwać się metodami uznanymi
przez naukę za szkodliwe, bezwartościowe czy niezweryfikowane naukowo, czyli mówiąc
wprost – metodami nieskutecznymi z punktu widzenia polepszenia zdrowia pacjenta, co
potwierdza art. 6 KEL, stanowiący, iż lekarz powinien ograniczyć czynności medyczne do
rzeczywiście potrzebnych choremu zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.
Ponadto, KEL wprowadza jeszcze bardziej precyzyjne rozwiązania, gdyż w stanach
terminalnych lekarz nie ma obowiązku podejmowania i prowadzenia terapii daremnej,
stosowania środków nadzwyczajnych, a decyzja o wdrożeniu lub zaprzestaniu reanimacji
należy tylko do jego kompetencji i jest związana z oceną szans leczniczych (art. 32 ust. 1 i 2).
Oczywiście oznacza to, że lekarz nie ma prawa pozostawić pacjenta bez opieki i ma
obowiązek wdrożyć opiekę paliatywną, w szczególności leczenie przeciwbólowe,
dokładając wszelkich starań, ażeby zapewnić choremu godne warunki umierania. Lekarz
winien do końca łagodzić cierpienie chorych umierających i utrzymywać, w miarę
możliwości, jakość kończącego się życia (art. 30).
W przepisach rangi ustawowej nie ma żadnej regulacji określającej, kiedy postępowanie
lekarza wobec pacjenta, u którego dalsze leczenie nie przynosi poprawy stanu zdrowia,
będzie nosić znamiona terapii daremnej, a więc kiedy i według jakiej procedury powinien od
niego odstąpić (nie wdrażać go, albo zaprzestać jego stosowania). Jedyną sytuacją, odnośnie

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
do której procedura ta została unormowana, ale wyłącznie na poziomie rozporządzenia -
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie standardu
organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii (Dz. U.
z 2024 poz. 332), jest odstąpienie od resuscytacji prowadzonej w warunkach szpitalnych z
dostępem do świadczeń udzielanych przez lekarzy specjalistów anestezjologii i intensywnej
terapii.
Zgodnie z tym rozporządzeniem lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii
podejmuje decyzję o zakończeniu działań mających na celu przerwanie potencjalnie
odwracalnego procesu umierania. Zapisy tego rozporządzenia dają lekarzowi
anestezjologowi prawną podstawę do podjęcia decyzji o ograniczeniu albo zaprzestaniu w
ogóle terapii medycznej wobec zbliżającej się śmierci chorego. Uprawnieniem i
obowiązkiem anestezjologa jest więc zaprzestanie działań ingerujących w naturalną
dynamikę nieodwracalnego procesu umierania człowieka. Co ważne, regulacje
przedmiotowego rozporządzenia dotyczą jedynie postępowania z pacjentami w oddziale
anestezjologii i intensywnej terapii (OAIT), przepisy te nie dotyczą m.in. nieuleczalnie
chorych pacjentów, leczonych w innych oddziałach szpitalnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --